P. Vergili Maronis Georgicon Liber IV

I II III IV

IV

Protinus ærii mellis cælestia dona exsequar: hanc etiam, Mæcenas, adspice partem. Admiranda tibi levium spectacula rerum magnanimosque duces totiusque ordine gentis mores et studia et populos et prœlia dicam. In tenui labor; At tenuis non gloria, si quem numina læva sinunt auditque vocatus Apollo. Principio sedes apibus statioque petenda, quo neque sit ventis aditus—nam pabula venti ferre domum prohibent—neque oves hædique petulci floribus insultent aut errans bucula campo decutiat rorem et surgentes atterat herbas. Absint et picti squalentia terga lacerti pinguibus a stabulis meropesque aliæque volucres et manibus Procne pectus signata cruentis; Omnia nam late vastant ipsasque volantes ore ferunt dulcem nidis immitibus escam. At liquidi fontes et stagna virentia musco adsint et tenuis fugiens per gramina rivus, palmaque vestibulum aut ingens oleaster inumbret, ut, cum prima novi ducent examina reges vere suo ludetque favis emissa juventus, vicina invitet decedere ripa calori, obviaque hospitiis teneat frondentibus arbos. In medium, seu stabit iners seu profluet umor, transversas salices et grandia conice saxa, pontibus ut crebris possint consistere et alas pandere ad æstivum solem, si forte morantes sparserit aut præceps Neptuno immerserit Eurus. Hæc circum casiæ virides et olentia late serpylla et graviter spirantis copia thymbræ floreat inriguumque bibant violaria fontem. Ipsa autem, seu corticibus tibi suta cavatis, seu lento fuerint alvaria vimine texta, angustos habeant aditus: nam frigore mella cogit hiems, eademque calor liquefacta remittit. Utraque vis apibus pariter metuenda; Neque illæ nequiquam in tectis certatim tenuia cera spiramenta linunt fucoque et floribus oras explent collectumque hæc ipsa ad munera gluten et visco et Phrygiæ servant pice lentius Idæ. Sæpe etiam effossis, si vera est fama, latebris sub terra fovere larem, penitusque repertæ pumicibusque cavis exesæque arboris antro. Tu tamen et levi rimosa cubilia limo ungue fovens circum et raras superinice frondes. Neu propius tectis taxum sine, neve rubentes ure foco cancros, altæ neu crede paludi, aut ubi odor cæni gravis aut ubi concava pulsu saxa sonant vocisque offensa resultat imago. Quod superest, ubi pulsam hiemem sol aureus egit sub terras cælumque æstiva luce reclusit, illæ continuo saltus silvasque peragrant purpureosque metunt flores et flumina libant summa leves. Hinc nescio qua dulcedine lætæ progeniem nidosque fovent, hinc arte recentes excudunt ceras et mella tenacia fingunt. Hinc ubi jam emissum caveis ad sidera cæli nare per æstatem liquidam suspexeris agmen obscuramque trahi vento mirabere nubem, contemplator: aquas dulces et frondea semper tecta petunt. Huc tu jussos adsperge sapores, trita melisphylla et cerinthæ ignobile gramen, tinnitusque cie et Matris quate cymbala circum. Ipsæ consident medicatis sedibus, ipsæ intima more suo sese in cunabula condent. Sin autem ad pugnam exierint, nam sæpe duobus regibus incessit magno discordia motu, continuoque animos vulgi et trepidantia bello corda licet longe præsciscere; Namque morantes Martius ille æris rauci canor increpat et vox auditur fractos sonitus imitata tubarum; Tum trepidæ inter se cœunt pennisque coruscant spiculaque exacuunt rostris aptantque lacertos et circa regem atque ipsa ad prætoria densæ miscentur magnisque vocant clamoribus hostem. Ergo ubi ver nactæ sudum camposque patentes, erumpunt portis; Concurritur, æthere in alto fit sonitus, magnum mixtæ glomerantur in orbem præcipitesque cadunt; Non densior ære grando, nec de concussa tantum pluit ilice glandis. Ipsi per medias acies insignibus alis ingentes animos angusto in pectore versant, usque adeo obnixi non cedere, dum gravis aut hos aut hos versa fuga victor dare terga subegit. Hi motus animorum atque hæc certamina tanta pulveris exigui jactu compressa quiescent. Verum ubi ductores acie revocaveris ambo, deterior qui visus, eum, ne prodigus obsit, dede neci; Melior vacua sine regnet in aula. Alter erit maculis auro squalentibus ardens; Nam duo sunt genera: hic melior, insignis et ore et rutilis clarus squamis, ille horridus alter desidia latamque trahens inglorius alvum. Ut binæ regum facies, ita corpora plebis. Namque aliæ turpes horrent, ceu pulvere ab alto cum venit et sicco terram spuit ore viator aridus; Elucent aliæ et fulgore coruscant ardentes auro et paribus lita corpora guttis. Hæc potior suboles, hinc cæli tempore certo dulcia mella premes, nec tantum dulcia, quantum et liquida et durum Bacchi domitura saporem. At cum incerta volant cæloque examina ludunt contemnuntque favos et frigida tecta relinquunt, instabiles animos ludo prohibebis inani. Nec magnus prohibere labor: tu regibus alas eripe; Non illis quisquam cunctantibus altum ire iter aut castris audebit vellere signa. Invitent croceis halantes floribus horti et custos furum atque avium cum falce saligna Hellespontiaci servet tutela Priapi. Ipse thymum pinosque ferens de montibus altis tecta serat late circum, cui talia curæ; Ipse labore manum duro terat, ipse feraces figat humo plantas et amicos inriget imbres. Atque equidem, extremo ni jam sub fine laborum vela traham et terris festinem advertere proram, forsitan et, pingues hortos quæ cura colendi ornaret, canerem, biferique rosaria Pæsti, quoque modo potis gauderent intiba rivis et virides apio ripæ, tortusque per herbam cresceret in ventrem cucumis; Nec sera comantem narcissum aut flexi tacuissem vimen acanthi pallentesque hederas et amantes litora myrtos. Namque sub Œbaliæ memini me turribus arcis, qua niger umectat flaventia culta Galæsus, Corycium vidisse senem, cui pauca relicti jugera ruris erant, nec fertilis illa juvencis nec pecori opportuna seges nec commoda Baccho. Hic rarum tamen in dumis olus albaque circum lilia verbenasque premens vescumque papaver regum æquabat opes animis seraque revertens nocte domum dapibus mensas onerabat inemptis. Primus vere rosam atque autumno carpere poma, et cum tristis hiems etiamnum frigore saxa rumperet et glacie cursus frenaret aquarum, ille comam mollis jam tondebat hyacinthi æstatem increpitans seram Zephyrosque morantes. Ergo apibus fetis idem atque examine multo primus abundare et spumantia cogere pressis mella favis; Illi tiliæ atque uberrima pinus, quotque in flore novo pomis se fertilis arbos induerat, totidem autumno matura tenebat. Ille etiam seras in versum distulit ulmos eduramque pirum et spinos jam pruna ferentes jamque ministrantem platanum potantibus umbras. Verum hæc ipse equidem spatiis exclusus iniquis prætereo atque aliis post me memoranda relinquo. Nunc age, naturas apibus quas Juppiter ipse addidit, expediam, pro qua mercede canoros Curetum sonitus crepitantiaque æra secutæ Dictæo cæli regem pavere sub antro. Solæ communes natos, consortia tecta urbis habent magnisque agitant sub legibus ævum, et patriam solæ et certos novere penates, venturæque hiemis memores æstate laborem experiuntur et in medium quæsita reponunt. Namque aliæ victu invigilant et fœdere pacto exercentur agris; Pars intra sæpta domorum Narcissi lacrimam et lentum de cortice gluten prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces suspendunt ceras: aliæ spem gentis adultos educunt fetus, aliæ purissima mella stipant et liquido distendunt nectare cellas. Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti, inque vicem speculantur aquas et nubila cæli aut onera accipiunt venientum aut agmine facto ignavum fucos pecus a præsepibus arcent. Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella. Ac veluti lentis Cyclopes fulmina massis cum properant, alii taurinis follibus auras accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt æra lacu; Gemit impositis incudibus Ætna; Illi inter sese magna vi bracchia tollunt in numerum versantque tenaci forcipe ferrum: non aliter, si parva licet componere magnis, Cecropias innatus apes amor urget habendi, munere quamque suo. Grandævis oppida curæ et munire favos et dædala fingere tecta. At fessæ multa referunt se nocte minores, crura thymo plenæ; Pascuntur et arbuta passim et glaucas salices casiamque crocumque rubentem et pinguem tiliam et ferrugineos hyacinthos. Omnibus una quies operum, labor omnibus unus: mane ruunt portis; Nusquam mora; Rursus easdem vesper ubi e pastu tandem decedere campis admonuit, tum tecta petunt, tum corpora curant; Fit sonitus, mussantque oras et limina circum. Post, ubi jam thalamis se composuere, siletur in noctem fessosque sopor suus occupat artus. Nec vero a stabulis pluvia impendente recedunt longius aut credunt cælo adventantibus Euris, sed circum tutæ sub mœnibus urbis aquantur, excursusque breves temptant et sæpe lapillos, ut cumbæ instabiles fluctu jactante saburram, tollunt, his sese per inania nubila librant. Illum adeo placuisse apibus mirabere morem, quod neque concubitu indulgent nec corpora segnes in Venerem solvunt aut fetus nixibus edunt: verum ipsæ e foliis natos, e suavibus herbis ore legunt, ipsæ regem parvosque Quirites sufficiunt aulasque et cerea regna refigunt. Sæpe etiam duris errando in cotibus alas attrivere ultroque animam sub fasce dedere: tantus amor florum et generandi gloria mellis. Ergo ipsas quamvis angusti terminus ævi excipiat, neque enim plus septima ducitur æstas, at genus immortale manet multosque per annos stat fortuna domus et avi numerantur avorum. Præterea regem non sic Ægyptus et ingens Lydia nec populi Parthorum aut Medus Hydaspes observant. Rege incolumi mens omnibus una est; Amisso rupere fidem constructaque mella diripuere ipsæ et crates solvere favorum. Ille operum custos, illum admirantur et omnes circumstant fremitu denso stipantque frequentes et sæpe attollunt umeris et corpora bello obiectant pulchramque petunt per vulnera mortem. His quidam signis atque hæc exempla secuti esse apibus partem divinæ mentis et haustus ætherios dixere; Deum namque ire per omnes terrasque tractusque maris cælumque profundum. Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum, quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas; Scilicet huc reddi deinde ac resoluta referri omnia nec morti esse locum, sed viva volare sideris in numerum atque alto succedere cælo. Siquando sedem angustam servataque mella thesauris relines, prius haustu sparsus aquarum ora fove fumosque manu prætende sequaces. Bis gravidos cogunt fetus, duo tempora messis, Taygete simul os terris ostendit honestum Pleas et Oceani spretos pede reppulit amnes, aut eadem sidus fugiens ubi Piscis aquosi tristior hibernas cælo descendit in undas. Illis ira modum supra est, læsæque venenum morsibus inspirant et spicula cæca relinquunt adfixæ venis animasque in vulnere ponunt. Sin duram metues hiemem parcesque futuro contunsosque animos et res miserabere fractas, at suffire thymo cerasque recidere inanes quis dubitet? Nam sæpe favos ignotus adedit stellio et lucifugis congesta cubilia blattis immunisque sedens aliena ad pabula fucus aut asper crabro imparibus se immiscuit armis, aut dirum tiniæ genus, aut invisa Minervæ laxos in foribus suspendit aranea casses. Quo magis exhaustæ fuerint, hoc acrius omnes incumbent generis lapsi sarcire ruinas complebuntque foros et floribus horrea texent. Si vero, quoniam casus apibus quoque nostros vita tulit, tristi languebunt corpora morbo— quod jam non dubiis poteris cognoscere signis: continuo est ægris alius color, horrida vultum deformat macies, tum corpora luce carentum exportant tectis et tristia funera ducunt; Aut illæ pedibus conexæ ad limina pendent, aut intus clausis cunctantur in ædibus, omnes ignavæque fame et contracto frigore pigræ. Tum sonus auditur gravior, tractimque susurrant, frigidus ut quondam silvis immurmurat Auster, ut mare sollicitum stridit refluentibus undis, æstuat ut clausis rapidus fornacibus ignis: hic jam galbaneos suadebo incendere odores mellaque harundineis inferre canalibus, ultro hortantem et fessas ad pabula nota vocantem. Proderit et tunsum gallæ admiscere saporem Arentesque rosas aut igni pinguia multo defruta vel psithia passos de vite racemos Cecropiumque thymum et grave olentia centaurea. Est etiam flos in pratis, cui nomen amello fecere agricolæ, facilis quærentibus herba; Namque uno ingentem tollit de cæspite silvam, aureus ipse, sed in foliis, quæ plurima circum funduntur, violæ sublucet purpura nigræ; Sæpe deum nexis ornatæ torquibus aræ; Asper in ore sapor; Tonsis in vallibus illum pastores et curva legunt prope flumina Mellæ. Hujus odorato radices incoque Baccho pabulaque in foribus plenis adpone canistris. Sed siquem proles subito defecerit omnis, nec genus unde novæ stirpis revocetur habebit, tempus et Arcadii memoranda inventa magistri pandere, quoque modo cæsis jam sæpe juvencis insincerus apes tulerit cruor. Altius omnem expediam prima repetens ab origine famam. Nam qua Pellæi gens fortunata Canopi accolit effuso stagnantem flumine Nilum et circum pictis vehitur sua rura phaselis, quaque pharetratæ vicinia Persidis urget, et viridem Ægyptum nigra fecundat harena, et diversa ruens septem discurrit in ora usque coloratis amnis devexus ab Indis omnis in hac certam regio jacit arte salutem. Exiguus primum atque ipsos contractus in usus eligitur locus; Hunc angustique imbrice tecti parietibusque premunt artis et quattuor addunt, quattuor a ventis obliqua luce fenestras. Tum vitulus bima curvans jam cornua fronte quæritur; Huic geminæ nares et spiritus oris multa reluctanti obstruitur, plagisque perempto tunsa per integram solvuntur viscera pellem. Sic positum in clauso linquunt et ramea costis subiciunt fragmenta, thymum casiasque recentes. Hoc geritur Zephyris primum impellentibus undas, ante novis rubeant quam prata coloribus, ante garrula quam tignis nidum suspendat hirundo. Interea teneris tepefactus in ossibus umor æstuat et visenda modis animalia miris, trunca pedum primo, mox et stridentia pennis, miscentur tenuemque magis magis æra carpunt, donec, ut æstivis effusus nubibus imber, erupere aut ut nervo pulsante sagittæ, prima leves ineunt si quando prœlia Parthi. Quis deus hanc, Musæ, quis nobis extudit artem? Unde nova ingressus hominum experientia cepit? Pastor Aristæus fugiens Peneia Tempe, amissis, ut fama, apibus morboque fameque, tristis ad extremi sacrum caput adstitit amnis multa querens atque hac adfatus voce parentem: “Mater, Cyrene mater, quæ gurgitis hujus ima tenes, quid me præclara stirpe deorum, si modo, quem perhibes, pater est Thymbræus Apollo, invisum fatis genuisti? Aut quo tibi nostri pulsus amor? Quid me cælum sperare jubebas? En etiam hunc ipsum vitæ mortalis honorem, quem mihi vix frugum et pecudum custodia sollers omnia temptanti extuderat, te matre relinquo. Quin age et ipsa manu felices erue silvas, fer stabulis inimicum ignem atque interfice messes, ure sata et validam in vites molire bipennem, tanta meæ si te ceperunt tædia laudis.” At mater sonitum thalamo sub fluminis alti sensit. Eam circum Milesia vellera Nymphæ carpebant hyali saturo fucata colore, drymoque Xanthoque Ligeaque Phyllodoceque, cæsariem effusæ nitidam per candida colla, Nesæe Spioque Thaliaque Cymodoceque, Cydippeque et flava Lycorias, altera virgo, altera tum primos Lucinæ experta labores, Clioque et Berœ soror, Oceanitides ambæ, ambæ auro, pictis incinctæ pellibus ambæ, atque Ephyre atque Opis et Asia Deiopea et tandem positis velox Arethusa sagittis. Inter quas curam Clymene narrabat inanem Vulcani Martisque dolos et dulcia furta, aque Chao densos divum numerabat amores carmine quo captæ dum fusis mollia pensa devolvunt, iterum maternas impulit aures luctus Aristæi, vitreisque sedilibus omnes obstipuere; Sed ante alias Arethusa sorores prospiciens summa flavum caput extulit unda et procul: “O gemitu non frustra exterrita tanto, Cyrene soror, ipse tibi, tua maxima cura, tristis Aristæus Penei genitoris ad undam stat lacrimans et te crudelem nomine dicit.” Huic percussa nova mentem formidine mater, “duc, age, duc ad nos; Fas illi limina divum tangere,” ait. Simul alta jubet discedere late flumina, qua juvenis gressus inferret. At illum curvata in montis faciem circumstetit unda accepitque sinu vasto misitque sub amnem. Jamque domum mirans genetricis et umida regna speluncisque lacus clausos lucosque sonantes ibat et ingenti motu stupefactus aquarum omnia sub magna labentia flumina terra spectabat diversa locis, Phasimque Lycumque et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus unde pater Tiberinus et unde Aniena fluenta saxosusque sonans Hypanis Mysusque Caicus, et gemina auratus taurino cornua vultu Eridanus, quo non alius per pinguia culta in mare purpureum violentior effluit amnis. Postquam est in thalami pendentia pumice tecta perventum et nati fletus cognovit inanes Cyrene, manibus liquidos dant ordine fontes germanæ tonsisque ferunt mantelia villis; Pars epulis onerant mensas et plena reponunt pocula, Panchæis adolescunt ignibus aræ; Et mater, “Cape Mæonii carchesia Bacchi: Oceano libemus,” ait. Simul ipsa precatur Oceanumque patrem rerum Nymphasque sorores centum quæ silvas, centum quæ flumina servant. Ter liquido ardentem perfundit nectare Vestam, ter flamma ad summum tecti subiecta reluxit. Omine quo firmans animum sic incipit ipsa: “Est in Carpathio Neptuni gurgite vates cæruleus Proteus, magnum qui piscibus æquor et juncto bipedum curru metitur equorum. Hic nunc Emathiæ portus patriamque revisit Pallenen, hunc et Nymphæ veneramur et ipse grandævus Nereus; Novit namque omnia vates, quæ sint, quæ fuerint, quæ mox ventura trahantur; Quippe ita Neptuno visum est, immania cujus armenta et turpes pascit sub gurgite phocas. Hic tibi, nate, prius vinclis capiendus, ut omnem expediat morbi causam eventusque secundet. Nam sine vi non ulla dabit præcepta, neque illum orando flectes; Vim duram et vincula capto tende; Doli circum hæc demum frangentur inanes. Ipsa ego, te, medios cum sol accenderit æstus, cum sitiunt herbæ et pecori jam gratior umbra est, in secreta senis ducam, quo fessus ab undis se recipit, facile ut somno adgrediare jacentem. Verum ubi correptum manibus vinclisque tenebis, tum variæ eludent species atque ora ferarum Fiet enim subito sus horridus atraque tigris squamosusque draco et fulva cervice leæna, aut acrem flammæ sonitum dabit atque ita vinclis excidet, aut in aquas tenues dilapsus abibit. Sed quanto ille magis formas se vertet in omnes, tanto, nate, magis contende tenacia vincla, donec talis erit mutato corpore, qualem videris, incepto tegeret cum lumina somno”. Hæc ait et liquidum ambrosiæ defundit odorem, quo totum nati corpus perduxit; At illi dulcis compositis spiravit crinibus aura atque habilis membris venit vigor. Est specus ingens exesi latere in montis, quo plurima vento cogitur inque sinus scindit sese unda reductos, deprensis olim statio tutissima nautis; Intus se vasti Proteus tegit obice saxi. Hic juvenem in latebris aversum a lumine Nympha collocat; Ipsa procul nebulis obscura resistit. Jam rapidus torrens sitientes Sirius Indos ardebat, cælo et medium sol igneus orbem hauserat; Arebant herbæ et cava flumina siccis faucibus ad limum radii tepefacta coquebant: cum Proteus consueta petens e fluctibus antra ibat; Eum vasti circum gens umida ponti exsultans rorem late dispergit amarum. Sternunt se somno diversæ in litore phocæ. Ipse, velut stabuli custos in montibus olim, vesper ubi e pastu vitulos ad tecta reducit, auditisque lupos acuunt balatibus agni, considit scopulo medius numerumque recenset. Cujus Aristæo quoniam est oblata facultas, vix defessa senem passus componere membra cum clamore ruit magno manicisque jacentem occupat. Ille suæ contra non immemor artis omnia transformat sese in miracula rerum, ignemque horribilemque feram fluviumque liquentem. Verum ubi nulla fugam reperit fallacia, victus in sese redit atque hominis tandem ore locutus: “Nam quis te, juvenum confidentissime, nostras jussit adire domos? Quidve hinc petis?” Inquit. At ille: “Scis, Protev, scis ipse; Neque est te fallere quicquam sed tu desine velle. Deum præcepta secuti venimus hinc lapsis quæsitum oracula rebus”. Tantum effatus. Ad hæc vates vi denique multa ardentes oculos intorsit lumine glauco et graviter frendens sic fatis ora resolvit. “Non te nullius exercent numinis iræ; Magna luis commissa: tibi has miserabilis Orpheus haudquaquam ob meritum pœnas, ni fata resistant, suscitat et rapta graviter pro coniuge sævit. Illa quidem, dum te fugeret per flumina præceps, immanem ante pedes hydrum moritura puella servantem ripas alta non vidit in herba. At chorus æqualis Dryadum clamore supremos implerunt montes; Flerunt Rhodopeiæ arces altaque Pangæa et Rhesi mavortia tellus atque Getæ atque Hebrus et Actias Orithyia. Ipse cava solans ægrum testudine amorem te, dulcis conjunx, te solo in litore secum, te veniente die, te decedente canebat. Tænarias etiam fauces, alta ostia Ditis, et caligantem nigra formidine lucum ingressus manesque adiit regemque tremendum nesciaque humanis precibus mansuescere corda. At cantu commotæ Erebi de sedibus imis umbræ ibant tenues simulacraque luce carentum, quam multa in foliis avium se milia condunt vesper ubi aut hibernus agit de montibus imber, matres atque viri defunctaque corpora vita magnanimum heroum, pueri innuptæque puellæ, impositique rogis juvenes ante ora parentum, quos circum limus niger et deformis harundo Cocyti tardaque palus inamabilis unda alligat et noviens Styx interfusa cœrcet. Quin ipsæ stupuere domus atque intima Leti tartara cæruleosque implexæ crinibus angues Eumenides, tenuitque inhians tria Cerberus ora atque Ixionii vento rota constitit orbis. Jamque pedem referens casus evaserat omnes; Redditaque Eurydice superas veniebat ad auras, pone sequens, namque hanc dederat Proserpina legem, cum subita incautum dementia cepit amantem, ignoscenda quidem, scirent si ignoscere manes. Restitit Eurydicenque suam jam luce sub ipsa immemor heu! Victusque animi respexit. Ibi omnis effusus labor atque immitis rupta tyranni fœdera, terque fragor stagnis auditus Avernis. Illa, Quis et me, inquit, miseram et te perdidit, Orphev, quis tantus furor? En iterum crudelia retro Fata vocant, conditque natantia lumina somnus. Jamque vale: feror ingenti circumdata nocte invalidasque tibi tendens, heu non tua, palmas! Dixit et ex oculis subito, ceu fumus in auras commixtus tenues, fugit diversa, neque illum, prensantem nequiquam umbras et multa volentem dicere, præterea vidit, nec portitor Orci amplius obiectam passus transire paludem. Quid faceret? Quo se rapta bis coniuge ferret? Quo fletu Manis, quæ numina voce moveret? Illa quidem Stygia nabat jam frigida cumba. Septem illum totos perhibent ex ordine menses rupe sub æria deserti ad Strymonis undam flesse sibi et gelidis hæc evolvisse sub antris mulcentem tigres et agentem carmine quercus; Qualis populea mærens philomela sub umbra amissos queritur fetus, quos durus arator observans nido implumes detraxit; At illa flet noctem ramoque sedens miserabile carmen integrat et mæstis late loca questibus implet. Nulla Venus, non ulli animum flexere hymenæi. Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem arvaque Riphæis numquam viduata pruinis lustrabat raptam Eurydicen atque inrita Ditis dona querens; Spretæ Ciconum quo munere matres inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi discerptum latos juvenem sparsere per agros. Tum quoque marmorea caput a cervice revulsum gurgite cum medio portans Œagrius Hebrus volveret, Eurydicen vox ipsa et frigida lingua ah miseram Eurydicen! Anima fugiente vocabat: Eurydicen toto referebant flumine ripæ”. Hæc Proteus, et se jactu dedit æquor in altum, quaque dedit, spumantem undam sub vertice torsit. At non Cyrene; Namque ultro adfata timentem: “Nate, licet tristes animo deponere curas. Hæc omnis morbi causa; Hinc miserabile Nymphæ, cum quibus illa choros lucis agitabat in altis, exitium misere apibus. Tu munera supplex tende petens pacem et faciles venerare Napæas; Namque dabunt veniam votis irasque remittent. Sed modus orandi qui sit, prius ordine dicam. Quattuor eximios præstanti corpore tauros, qui tibi nunc viridis depascunt summa Lycæi, delige et intacta totidem cervice juvencas. Quattuor his aras alta ad delubra dearum constitue et sacrum jugulis demitte cruorem, corporaque ipsa boum frondoso desere luco. Post, ubi nona suos Aurora ostenderit ortus, inferias Orphei Lethæa papavera mittes et nigram mactabis ovem lucumque revises: placatam Eurydicen vitula venerabere cæsa”. Haud mora; Continuo matris præcepta facessit; Ad delubra venit, monstratas excitat aras, quattuor eximios præstanti corpore tauros ducit et intacta totidem cervice juvencas. Post, ubi nona suos Aurora induxerat ortus, inferias Orphei mittit lucumque revisit. Hic vero subitum ac dictu mirabile monstrum adspiciunt, liquefacta boum per viscera toto stridere apes utero et ruptis effervere costis, immensasque trahi nubes, jamque arbore summa confluere et lentis uvam demittere ramis. Hæc super arvorum cultu pecorumque canebam et super arboribus, Cæsar dum magnus ad altum fulminat Euphraten bello victorque volentes per populos dat jura viamque adfectat Olympo. Illo Vergilium me tempore dulcis alebat Parthenope studiis florentem ignobilis oti, carmina qui lusi pastorum audaxque juventa, Tityre, te patulæ cecini sub tegmine fagi.

Index