CICERO ATTICO
Petitionis nostræ, quani summæ curæ esse
Hujus modi quod adhuc conjectura pro-
More majori im negatur. Ut opinio hominum, non aliena nostræ hæc præpropera prensatio. Nam negant vulgo, ut mihi debere Ita quiddam spero nobis pro-
Cum hoc percrebrescit, plurimos nostros amicos
Nos autem initium prensandi facere cogitaramus eo ipso tempore, quo tuuni puer uni cum qui esse id eantur, Galba Antonius et Q.
Puto aut aut ingemuisse. Ut frontem sunt, qui etiam Cæsonium putent. Aquilium non arbitrabamur, qui denegavit morbum et suum x'egnum opposuit.
Competitor. De Aufidio PaU cano non puto te exspectare dum scribam. De qui nunc petunt, Cæsar certus putatur. Thermus cum Silano conten-
2 Isti matione sunt, ut mihi videatur non esse uSrvarov Cui'jum obducere. Sed hoc præter me nemir.I videtur. Nostris rationibus maxime conducere videtur Thernuim cum Nemo est enim ex qui nunc in nostrum annum firmior candidatus fore videatur, propterea quod
Est viæ Flaminiæ, quæ turn absoluta sane Eum libenter ninic Cæsari consul! Accuderim/ Petitorum hæc est adhuc informata cogi-
Nos in omni munere candidatorio fungendo summam adliibebimus diligentiam, et quoniam videtur in multum posse Gallia, cum Romæ a forum exciirremus mense Septembri legati ad Piso nein, ut lan uario revertanuir. Cum perspexero voluntates nobilium, scribam ad Cetera spero esse dumtaxat competitoribus. Illam manum tu mihi cura ut præstes, quoniam propius abes, Pompei, nostri amici. Nega me iratum ad mea comitia non venerit. Atque hæc modi sunt.
Sed quod abs te mihi ignosci pervelim. Cæ-
Avunculus tuus, a Vario cum magna pecunia fraudaretur, agere cœpit cum ejus fratre A. Caninio SatjTO de rebus, quas eum dolo malo mancipio accepisse de Vario diceret. Una agebant ceteri creditores, in quibus erat L. Lucullus et Scipio quem putabant magistrum bona venirent, L.
Verum hoc ridiculum de magistro. Nunc cognosce rem. Rogavit me ut adessem nis domum meam observat Domitium maxime, me habet proximum mihi Quinto perturbatus cum Satyri famiharitate Do-
Quo uno maxime ambitio nostra De-
Nunc causa universorum creditorum, hominum amphssimorum, qui quem Cæci Hus suo nomine perhiberet, causam communem æquum eum meo
Quam eHem, quam homines
Abs ut mihi hoc ignoscas me existimes humanitate prohibitum, ne contra amici summam existimationem miserrimo tempore venirem, cum Quodsi me ambitionem putabis mihi Ego autem etiamsi mihi ignoscendum Vides enim, quo cursu simus quam omnes gra-
Non mode retinendas, verum etiam acquirendas putemus. Spero me causam probasse^ dem
Hevmathena tua valde me delectat et posita belle ut totum gymnasium dvdOrjua esse videatur. Multum amamus. Litterarum! Ego de meis ad te rationibus antea diligenter. Hoc tempore Catilinam, competitorem nostrmii, defendere cogitamus. Indices habemus, quos volnmns, snmma voluntatc. Man iter feremus.
Tuo adventu nobis opus maturo; Nam prorsus summa hominum opinio tuos familiares noliiks homines adve vsarios nostro Ad eorum voluntatem mihi conciliandam maximo mihi usui cura ut Romæ A\jam tuam desiderio mortuam manerent montem Albanum hostias non adduoereut. Ejus consolati onera ad te L. Sauftiunj missurum esse Nos hie te ad mensem la nuarium exspectamus ex quodam rumore an ex
Ad missis; Nam ad me de eo Caietam Nos ea non vidimus neque enim exeuiidi Roma potestas nobis Misimus, qui
Vectura Te multum amamus, quod ea abs diligenter parvoque curata
Quod ad me sæpe de nostro amico placando, et expertus sum omnia^ sed mirandum modum animo abalienato. Quibus de me, cum veneris, cognosces. Sallustium præsentem restituere veterem gratiam non Hoc ad quod me accusare de te solebat In
Expertus ilium esse minus exorabilem, meum
Frugi despondimus.
Crebras exspectationes nobis commoves. Nuper ipi idem, cum jam adventare repente abs te mensem Quintilem sumus. Nunc
Commodo comitia, nos longo Acutilianam controversiam Hoc me Pediicæus ut ad te scriberem admonuit. Pii tamus esse aliquando earn rem Mea singulari populi voluutate de Macro transegimus. Cui cum æqui fuissemus, tamen multo majorem ctum ex populi dainuato cepimus quam ex absolutus gratia cepissemus.
Quod ad me de Hermathena per mihi gratum
Est oniameutum Academiæ proprium meæ, quod et Hermes commune omnium Minerva singulare insigne gymnasii. Quare velim, ut
Quoque rebus quam plurimis eum locum
Quæ mihi antea signa ea nondum
Formiano quo ego nunc cogitabam.
Omnia Tusoulanum deportabo. Caietam, quando abundare cœpero, ornabo. Libros tuos conserva desperare eos me meos facere Quod adsequor, supero Crassum atque omnium et prata contemno.
CICERO ATTICO
Quantum dolorem acceperim quanto fructu sim morte, primis pro nostra consuetudine tu existimare
Nam mihi omnia, quæ jucunda ex humanitate
Moribus homini accidere possunt^ ex accidebant. Quare non dubito, quin quoque molestum cum meo dolore moveare omni omati ssimum tuique sua sponte meo sermone amantem adfinem amicumque
De litterarum missione causa abs Numquam enim a Pomponia nostra sum
Nequedum Athenis audiebamus. De Acutiliano autem negotio quod mihi mandaras, primum a tuo digressu Romam confeceram sed dissem, cujus sermonis genus notum non mihi grave duxi ad de moniis, cum quod subodiosum, leve putassem. Sed abs qui me unas mihi plus facultatem dandi majorem
Ame oportere, teneo^ quid dicas, neque id neglexi, sed est miro quodam modo adfeetus. Ego quæ dicenda fuerunt de non præterii; Quid autem contendendum ex tua putabam voluntate me statuere oportere. Quam ad me perscripseris, intelleges me neque diligentiorem esse voluisse, quam tu esses, neque neglegentiorem
Quam tu
De Tadiana re mecum Tadius locutus est te
Nihil esse jam, quod laboraretur, quoniam hereditas usu capta Id mirabamur te ignorare, de tutela legitima, in qua dicitur esse puella, nihil usu capi posse. Epiroticam emptionem gaudeo placere. Quæ mandavi, ct quæ tu intelleges convenire nostro Tusculano, velim, ut cures, quod sine molestia tua facere poteris. Nam nos ex omnibus molestiis et laboribu.S uno in loco conquiescimus. Quintum fratrem cotidie exspectamus. Terentia magnos articidorum dolores habet. Et te et sororem tuam et matrem maxime salutemque
Plurimam ascribit et Tulliola, deliciæ nostræ. Cura, ut valeas et nos ames et persuadeas te
CICERO ATTICO
Non committam posthac, ut me accusare de epistularum neglegentia possis; Tu modo videto, in tanto otio ut par in hoc mihi Domum Rabirianam animo habebas, M. Fontius emit HS CCCIDDOlooc.
Hæc habebam quæ vellem. Tu
Cincio HS 3otGD me curatur uni Idibus Febr. Tu velim quæ nobis emisse parasse
Des operam ut quam primum hab camus, velim quod mihi quem ad modum bibliothecam nobis Omnem spem quam, cum otium habemus.
CICERO ATTICO
Apud ut vohimus. Mater tua me Quintoque Cum Acutilio
Negat a suo procuratore quicquam scriptum miratur istam controversiam quod dare amplius abs non
Quod de Tadiano negotio decidisse
Ego Tadio gratum magno opere ju eundum. LUc noster amicus, mehercule optimus
Cincio HS CCIDD GG130 GCCC pro Megari-
Ut tu ad me Hermæ Pen-
Cum capitibus de quibus ad me jam nunc me admodum delectant. Quare velim
Tuæ elegantiæ videbuntnr, quam phunma quam primumque maxime quæ
Gymnasii videbuntur Nam eo
Prope reprehendendi simus. Lentuli navis
Nostræ, tuum munusculum me ut spons ovem appellat; Mi autem abiurare quam dependere.
Nin iium raro nobis abs te adferuntur, cum et multo tu reperias, qui Romam pro-
Quam ego, qui Athenas, et certius me esse Romæ quam mihi Athenis. Itaque propter banc dubitatione iTi meam brevior hæc epistula
Quod, cum incertus essem, ubi nolebam ilium nostrum familiarem sermonem alienas manus
Signa Megarica Hennas, de quibus ad me
Vehementer exspecto. Quicquid ejusdem generis habebis, dignum Academia quod vide-
Ne dubitaris mittere arcæ nostræ Genus hoc voluptatis meæ; Quæ maxime sunt, ea quæro. Lentulus naves suas
Peto abs ut hæc diligenter Thyillus
CICERO ATTICO
Cum essem Tusculano hoc pro tuo: "Cum essem Ceramico") verum tamen cum
Essem, Roma puer a sorore tua missus epistula ui mihi abs te adlatam dedit nuntiavitque eo ipso die post meridiem iturum eum, qui ad te Eo factum ut epistulæ tuæ rescriberem brevitate temporis tam pauca cogerer
Primum de nostro amico placando aut etiam plane restituendo Quod ego mea sponte ante faciebam, eo nunc tamen agani studiosius contendam ab veliementius, quod tantum ex
Voluntatem tuam perspicere videor. Hoc te intellegere pergraviter ilium esse offensum;
Quia nullam video gravem subesse cau samj magno
Signa nostra et Hermeraclas^ ut cum commodissime velim imponas^, et quod aliud
Ejus quem non ignoras, reperies, et maxime quæ palæstræ gymnasiique videbuntur
Etenim sedens hæc ad te scribebam, ut me locus ipse admoneret. Præterea typos mando,
Duo. Bibliothecam tuam cave cuiquam despondeas, quamvis acrem amatorem inveneris; Nam ego omnes meas vindemiolas eo re serve, ut subsidium senectuti parem.
Multa signa sunt ejus non minimum, quod soror prægnans De comitiis meis et me permisisse memini, et ego jam pridem hoc communibus amicis, qui te exspectant, non modo non ame, sed prohiberi, quod intellegam multo magis interesse tua te agere, quod agendum est hoc tempore, quam mea te adesse Proinde eo animo te velim quasi mei negotij cwusa in loca missus esses; Me autem eum ofFendes erga te et audies, quasi mihi, quæ parta erunt, non modo præsente, sed per parta Tu Uiola diem sponsorem me
CICERO ATTICO
Et mea sponte faciebam antea et post duabus
Perdiligenter eandem rationem magno opere sum commotus. Eo accedebat hortator adsiduus ut agerem quam diligentissime cum Lucceio de vestra vetere gratia reconcilianda. Sed, cum omnia fecissem, non modo earn voluntatem
Quæ fuerat erga recuperare non potui, verum ne causam quidem immutatæ Tametsi quidem suum arbitrium, et
Quæ jam tum, cum aderas, offendere ejus animum intellegebam, tamen habet quiddam profecto, quod magis animo ejus quod neque epistulæ tuæ neque nostra adlegatio tam potest delere, quam tu præsens non modo oratione, sed tuo vultu
Me audies et humanitati tuæ constare certe putabis. Ac, ne mirere, cum ego antea significarim per me sperare ilium nostra potestate nunc idem videar incredibile quanto mihi videatur voluntas aut sanabuntur, cum aut molesta erunt,
Quod in epistula tua scriptum erat me jam
Audies de Philadelpho.
Tu velim, quæ Academiæ nostræ quam primum Mire quam non modo sed etiam cogitatio Libros vero tuos cave cuiquam tradas; Nobis quem ad modum conserva. Summum me eorum studium tenet odium jam ceterarum rerum quas tu incredibile quam brevi tempore quanto deteriores ofFensurus quam
CICERO ATTICO
Teucris lentum sane negotium, neque Cornelius ad Terentiam postea Opinor, ad Considium, Axium, Selicium confugiendum nam a Cæcilio propinqui minore centesimis nummum movere non possunt. Sed ut ad prima redeam, ego ravToiiarov Nam mihi Pompeiani prodromi nuntiant aperte Poinpeium acturum Antonio succedi oporter Cj eodemque tempore aget prætor ad populum. Res ejus modi ut ego nee per bonorum nee per popularem existimationem honeste possim hominem defendere, nee mihi quod vel maximum Etenim ace idit hoc, quod totum cujus modi mando ut perspicias. Libertum ego habeo sane nequam hominem, Hilarum dico, ratiocinatorem et cHe ntem tuum. De eo mihi Valerius interpres nuntiat, Thyillusque se audisse hæc, esse hominem cum Antonio; Antonium porro in cogendis pecuniis dictitare partem mihi quæri et ame custodem communis quæstus hbertum esse ni issum. Non sum mediocriter commotus neque tamen credidi, sed certe ahquid sermonis Totum investiga, cognosce, perspice et nebulonem ilhmi, quo pacto potes, ex
Amove. Hujus sermonis Valerius auctorem Cn. Plancium nominabat. Mando plane totum, ut videas cujus modi
Pompeium nobis amicissimum constat Divortium Muciæ vehementer probatur. Clodium, Appi
Credo te audisse cum veste muliebri deprehtiisuni domi Cæsaris, cum pro populo eumque per manus servulæ servatum et eductum; Rem esse signi infamia. Quod te moleste ferre certo
Quod præterea ad te non habeo, et mehercule eram in scribendo conturbatior. Nam puer festivus anagnostes noster Sositheus decesserat, meque plus quam mors debere videbatur, comnio-
Tu velim sæpe ad nos scribas. Si rem nullam habebis, quod in buccam venerit, Kal. lanuariis M. Messalla, M. Pisone Accepi tuas tres jam epistulas, unam a M. Cornelio,quamTribusTabernis, utopinoi-jei dedisti, alteram,
Quam mihi Canusinus tuns hospes reddidit, tertiam, quam^ ut ancora soluta^ de phaselo dedisti; Quæ fuerunt omnes,^ ut rhetorum pueri loquun-
Cum humaiiitatis sparsæ sale turn insignes amoris notis. Quibus epistulis sum equidem abs te lacessitus ad rescribendum sed idcirco sum tardior, quod noii invenio fidelem tabellarium. Quotus enim quisque qui epistulam paulo graviorem ferre possit, eam pellectione relevant? Accedit eo. Quod mihi nou est notum ut quisque in Epirum proficiscitur. Ego enim te arbitror cacsis apud Amaltheam tuam mis, statim esse ad Sicyonem oppugnandum ctum^ neque tamen id ipsum certum habeo, quando ad Antonium proficiscare, aut quid in Epiro tempo rit. Ponas. Ita neque Achaicis li ominibus neque Epiro-
Paulo liberiores litteras committere audeo.
Sunt autem post discessum ame tuum res dignæ
Nostris, sed non committendæ ejus modi periculo, ut aut interire aut aperiri aut intercipi possint. Primum igitur scito primum me non esse rogatum sententiam præpositumque esse nobis pacificatorem Allobroguiu, idque admurmurante senatu neque ine invito esse factum. Sum enim et ab observando homiue perverso liber et ad dignitatem in re publica retinendam contra vobmtatem solutus, et secundus in dicendo k)cus habet auotoritatem pæne principis et voluntatem non nimis devinctam beneficio consulis. Tertius est Catulus^ quartus, etiam quæris, Hortensius. Consul autem ipse parvo animo et pravo tameu cavillator genere moroso, quod etiam sine dicacitate ridetur, facie magis quam
Ridiculus, nihil agens cum re publica^ seiunctus ab optimatibuS;, aquo nihil speres boni publicæ, quia non vult, nihil speres mali, quia non audet. Ejus autem coUega et in me perhonorificus et partium studiosus ac defensor bon arura. Qui nunc leviter inter se dissident. Sed vereor, ne hoc^ quod infectum serpat longius. Credo enim te audis sej cum apud Cæsarem pro populo venisse eo mulicbri vestitu virum, idque sacrificium cum instaurassent^ mentionem a Q. Cornificio in senatu factam princeps, ne tu forte aliquem nostrum putes); Postea rem ex senatus consulto ad virgines atque ad pontifices relatam idque ab nefas esse decretum deinde ex senatus consulto consules rogationem promulgasse; Uxori Cæsarem nuntium re-
In hac causa Piso amicitia Clodi ductus operam ut ea quam ipse ex senatus consulto de religione, antiquetur. Messalla vehementer adhuc agit severe. Boni precibus Clodi removentur a causa, operæ comparantur, nosmet qui Lycurgei a principio fuissemus, cotidie demitigamur, urget Cato. Quid multa? Vereor, ne hæc neglecta a bonis, defensa ab iin probis magnoruni publicæ malorum causa Tuus autem amicus quern dicam?), de quo tu ad laudare cœpisse, nos, ut ostendit, admodum perspicuum Nihil come, simplex,
Liberum. Sed hæc ad scribam
Nam neque adhuc mihi nota sunt, huic terræ nescio cui committere ei^istulam
De rebus non audeo.
Provincias prætores nondum Res eodem est quo quam postulas, Miseni et Puteolorum, includam orationi meæ. A. Non. Decembr." Mendose animadverleram. Quæ laudas ex orationibus, mihi crede, valde mihi placebant, sed non audebam antea dicere nunc vero, quod ate probata sunt, multo mi oLTTiKMTepa videntur. In illam orationem Metellinam consul Autroni anani domum emit HS CXXXIIll. Quid ad me?" Tantum, quod ea emptione nos bene emisse sumiis, homines intellegere cœperunt amicorum fæultatibus
Emendo ad dignitatem aliquam pervenire. Te ueris
Lentum negotium sed tamen Tu
ConHce. A nobis liberiorem epistulam exspeeta.
Kal. Febr. M. Messalla, M. Pisone Vereor, ne putidum scribere ad quam sim Fchf occupatus, sed tamen distinebar, ut huic vix tantulæ epis tidæ tempus habuerim atque ereptum e sii mmis occupationibus. Prima contio Pompei qualis inanis improbis, beatis non grata, bonis non gravis itaque Tum Pisonis consulis impulsu
Tribunus Fufius contionem producit Pompeium. Res agebatui* in circo Flaminio, et erat in eo ipso loco die nundinarum Quæ-
Ex eo, placeretne judices a prætore quo Clodiana religione ab seuatu constitutum. Turn Pompeius locutus est senatusque auctoritatem omnibus in rebus maximam videri semperque visam esse respondit et id multis Postea Messalla consul in senatu de Pompeio quæ-
Quid de religione et de promulgata rogatione sentiret. Locutus est in senatu, ut omnia ordinis consulta yivcKws laudaret^ mihique, ut adsedit, dixit se putare ab se etiam de rebus" esse responsum. Crassus posteaquam vidit ilium excepisse laudem ex eo, quod suspicarentur homines consulatum meum placere, surrexit ornatissimeque de meo consulatu locutus cum diceret, quod esset senator, quod quod quod viveret, mihi acceptum referre; Quotiens coniugem, quotiens domum, quotiens patriam videret, totiens se beneficium meum videre." Quid multa? Totum hunc locum, quern ego meis orationibus, quarum tu Aristarchus soleo pingere, de flamma, de ferro ximus Pompeio sedebam. Intellexi hominem mo-
Utrum Crassum inire earn gratiam, quam ipse practer misisset, an esse tantas res quæ tam
Senatu laudarentur, ab eo præsertim, qui mihi laudem illam eo minus deberet, quod meis omnibus Pompeiana laude perstrictus Hie dies me valde Crasso adjunxit, et tamen ab aperte tecte quicquid datum, libenter accepi. Ego autem boni quo modo novo auditori Pompeio! Umquam mihi runt, tempore. Quid nudta? Clamores. Ete niui fon cordia, de consensione de intermortuis
Hac materia sonitus Tanti fuerunt, ut ego eo brevior quod eos usque exauditos putem.
Romanæ autem habent. Senatus "Apceos Nam, cum dies venisset rogationi ex senatus consul ferendæ, concursabant barbatuli juvenes, totus grex duce Curionis et popuhnn, ut antiquaret, rogabant. Piso autem consul roga-
Idem erat Operæ Clodianæ pontes occuparant, tabellæ ministrabantur ut nulla daretur "vTi ROGAS." Hie rostra Cato adxolat, plena denique Accedit eodem etiam noster
Senatus vocatur. Cum decerneretur frequenti senatu contra pugnante Pisone, ad pedes omnium accidente Clodio, ut consules populum cohoi'tarentur ad rogationem accipiendam, homines ad quindecim Curioni nullum senatus con quibus Lucullum, Hortensium, Pisonem, Messallam consulem contumeliose lædebat; Me tantum com-
Omnia criminabatur. Senatus de pro-
Prætorum de legationibus et de rebus decernebat, antequam rogatio ne quid ageretur.
Habes Romanas. Sed tamen etiam quod non speraram, Messalla consul
Quod somni plenus, quod imperitus, quod peiuni post illam contio nern, in qua ab eo senatus iau datus odisse cœperit. Itaque mirum in modum omnes a se bonos alienavit. Neque id magis
Clodi adductus fecit quani studio perditaruni rerum atque partium. Sed habet sui similem in magistratibus practer Fufium neininem. Bonis mur tribunis Cornuto vero Pseudocatone. Quid quæris
Nunc ut ad privata redeam, TevKpi^ i)romissa pa frater, qui Argiletani reliquum dodrante ni emit HS DCCXXV, Tusculanum venditat, emat Pacilianam domum. Cum Lucceio in gratiani
Video hominem valde petiturire. Navabo operam. Tu quid agas, ubi cujus modi istæ res fac me quam diligentissime certiorem. Idibus Febr.
CICERO ATTICO
Asiam Quinto, suavissimo obtigisse audisti. Non enim dubito, quin celerius rumor quam ullius nostrum litteræ nuntiarint. Nunc, quoniam et laudis avidissimi semper fuimus et præter ceteros
Et sumus et habemur et multorum odia atque inimicitias publicæ causa siiscepinms.
Curaque, ut ab plura ad te in ea epistula scribam, quam Quinto dabo. Tu me velim certiorcm quid de meis raandatis egeris atque etiam quid de tuo negotio; Nam, ut Brundisio profe etus nullæ mihi abs
Quæris ex me, quid acciderit de quod præter opinionem omnium factum simul
Quo modo ego minus, quam soleam, prœliatus
Respondebo Ego enim, quam diu senatus auctoritas mihi defendenda et veliementer prœliatus sum, ut clamor concursusque maxima cum mea laudc
Quodsi umquam sum re publica
Certe me causa admiratus Cum enim ad contiones confugisset meo nomine ad invidiam immortales! Quas ego pugnas quantas strages edidi quos impetus Pisonem, in Curionem, totam illam mamnn quo modo sum insectatus levitatem seiunn, libidinem juventutis Sæpe, me invent te non solum auctorem consiliorum meorum, verum etiam speetatoremi pugnarum mirificarum Postea vero quam Hortensius excogitavit, ut legem de religione Fufius tribunus qua aliud a consulari rogatione judicum genus eo autem posse, contraxi vela perspiciens inopiam judicum, neqiie dixi quicquam pro quod erat
Notum atque testatum, ut non possem præterire.
Revertar, egestas judicum et turpitude. Id autem ut accideret, commissum Hortensi concederet, quæ ex senatus consulto ferebatur, sordibus quam infirmo judicio committi, sed ductus odio properavit rem deducere in judicium, cum ilium plumbeo gladio jugulatum tamen diceret.
Sed judicium quæris quale exitu, nunc ex eventu ab ame tamen ex ipso consilium Hortensi reprehendatur. Nam, ut reiectio facta clamoinbus maximis, cum accusator tam quara censor bonus homines nequissimos
Reus tamquam clemens frugalissimum quemque secerneret, ut primum judices consederunt, valde boni cœperunt. Non enim umquam turpior in ludo consessus maculosi sena-
Nudi equites, tribuni non tarn ærati quam, ut appellantur, Pauci tamen boni inerant, quos reiectione fugare non potuerat, qui mæsti inter
Dissimiles et mærentes sedebant et contagione turpitudinis vehementer permovebantur. Hic^ ut quæque res ad consilium primis postulationibus sententiarum. Nihil impetrabat reus^ plus accusatori dabatur, quam postulabat; Triumphabat (quid quæ-
Hortensius se vidisse tantum; Nemo qui ilium reum ac non miliens condemnatum Me vero teste producto credo te ex acclamatione Clodi advocatorum audisse quæ consurrectio judicum facta ut me circumsteterint, ut aperte jugula sua pro meo capite Clodio ostentarint. Quæ mihi res multo honorificentior visa est quam aut cum jurare tui cives Xenocratem testimonium dicentem prohibuerunt, aut cum tabulas Metelli Numidici, cum eæ, ut mos circumferrentur, nostri indices aspicere noluerunt. Multo hæc, inquam, nostra res major. Itaque judicum vocibus, cum ego ab ut salus patriæ defenderer, fractus reus et una patroni omnes conciderunt; Ad me autem eadem quentia postridie convenit, quacum abiens consulatu Sinn domiim reductus. Clamare præclari Areopagitæ se non esse venturos præsidio constituto. Refertur ad consilium. Una sola sententia præsidium non desideravit. Defertur res ad senatum. Gravissime ornatissimeque decernitur; Laudantur indices; Datur negotium magistratibus. Responsurum hominem nemo arbitrabatur.
Nosti Calvum ex Nanneianis illum^ ilium laudatorem meum, de cujus oratione erga me honorifica ad te scripseram. Biduo per unum servum et eum ex ludo gladiatorio confecit totum negotium; Rem perditam etiam noctes certarum mulierum atque adulescentulorum nobilium introduetiones non
Judieibus pro mercedis cumulo fuerunt. Summo discessu bonorum, pleno foro servorum xxv judices tamen fuerunt, ut summo proposito periculo vel perire maluerint quam perdere XXXI fuerunt, quos fames magis quam fauia commo-
Quorum Catulus cum quendam,
Quid vos," præsidium a nobis postulaba-
An, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?" Habes, ut brevissime potui, genus et causam
Qu acvis deinceps, qui nunc status rerum qui meus. Rei publicæ statum ilium, quem tu meo con-
Ego divino confirmatum putabam, qui bonorum omnium conjunctione et auctoritate consulatus mei
Et fundatus videbatur, quis nos deus spexerit, elapsum esse de manibus uno hoc
Judicium homines populi Romani levissimos ac nequissimos nummulis acceptis
Ac onine delere quod omnes non modo homines, verum etiam pecii des factum esse Talnam et Plautum Spongiam et ceteras hujus modi statuere numquam esse factum. Sed tamen, ut te de re publica consoler, non ut sperarunt mali^ tanto imposito publicæ vulnere, putaverunt, cum cum cum rum cum senatus auctoritas ut aperte ac ab optimo quoque peteret quem improbissimo cuique inusserat consulatus mei. Idem ego (non enim mihi videor insolenter cum de me apud te loquor, in ea præsertim quam nolo
Idem, inquam^ ego recreavi ani nios bonorum unum quemque excitans cta ndis exagitandisque nummariis judicibusjomnem oni nibus ac tau toribus
Umquam sum passus, desponsam homini jam Syriam ademi, senatum ad pristinam suam tem revocavi atque abiectum Clodium præsent eni senatu cum oratione perpetua sima tum altercatione hujus modi; Ex qua
Pauca degustes nam cetera non possunt habere eandem neque vim neque venustatem remoto studio contentio niSj quem dywva vos Nam, ut Idibus Maiis senatum convenimus, rogatus ego sententiam multa de summa re publica, atque
Locus inductus ame est divinitus, ne una plaga accepta patres conscript! Conciderent, ne deficerent;. Vulnus esse ejus modi,, quod mihi nee dissimulandum nee pertimescendum videretur, ne aut ignorando
Aut metuendo ignavissimi judicaremur;
Absolutum esse Lentulum, Catilinam, hunc tertium jam esse a judicibus in rem publicam immissum^ Erras, Clodi non te indices urbi, sed carceri reservarunt^ neque te retinere sed privare voluerunt. Quam ob rem, patres conscripti, erigite animos, vestram dignitatem. Manet
In re publica bonorum consensio dolor accessit bonis virtus non est imminuta nihil est damni factvnn novi, sed, quod inventum In unius li ominis perditi judicio plures similes reperti sunt." Sed quid ago pæne orationem in epistulam Redeo ad altercati onera. Surgit pulchellus puer,
Mihi me ad Baias Falsum, sed tamen quid 'Simile est/' inquam, quasi in opei"to dicas "Quid," inquit, homini Arpinati cum aquis calidis?" Narra/' inquam, "patrono tuo, qui Arpinatis aquas concupivit" nosti enim Marinas.'
Quousque," inquit, hunc regem feremus?" "Regem appellas," inquam, cum Rex tui mentionem nullam fecerit " autem Regis hereditatem spe devorarat. Domum," inquit, emisti." Putes, inquam, dicere ludices emisti." Luranti/' inquit,
Non crediderunt." Mihi vero/' inquam, xxv judices crediderunt, xxxi, quoniam nummos ante acceperunt, crediderunt." Magnis clamoribus
Noster autem status est Apud bonos iidem sumus, quos apud sordem urbis et fæ ceni niulto melius nunc, quam Nam et nobis non obest, videri nostrum testimonium non valuisse; Missus est sanguis invidiæ sine dolore atque etiam hoc magis, quod omnes fautores cibus confitentur. Accedit quod contionalis hirudo misei'a ac jejuna plebecula, me ab hoc Magno unice putat, et hercule multa et jucunda consuetudine conjuncti inter nos sumus usque ut nostri comissatores conjurationis barbatuli juvenes ilium in sermonibus Cn. Ciceronem" appellent. It asine pastoricia auferebamus.
Nunc est exspectatio comitiorum in quæ omnibus
Trudit noster Magnus Auli filium atque in eo neque auctoritate neque gratia pii gnat, sed quibus Philippus omnia castella expugnari posse dicebat, in quæ modo asellus onustus auro posset ascendere. Consul autem deterioris histrionis suscf
MARCUS TULLiUS CICERO pisse negotium dicitur et divisores habere quod ego non credo. Sed senatus consulta duo jam facta sunt odiosa, quod in consulem facta putantur, Catone et Domitio postulante, unum, ut apud magistratus inquiri alterum, cujus domi divisores habitarent, adversus rem publicam. Lurco autem tribunus
Qui magistrat uni insimul cum lege solutus est et Ælia et Fufia, ut legem de ani bitu
Quam bono auspicio claudus homo promul- Novi est in lege hoc, qui nummos in tribi/ nuntiarit, non dederit, impune sin dederit, quoad singulis tribulibus HS CI3 CIO ClD debeat. Dixi hanc legem Clodium jam ante servasse pronun enim solitum esse et non dare. Sed heus tu! Videsne consulatum ilium nostrum, quem Curio mimum futurum?
^Fabam Famam mimum fabæ hilum Hoff quod tu et consulatus non facteon.
Quod ad me te in Asiani statuisse non equidem malle mj ut ac vereor, ne quid in re minus commode sed tamen non possum reprehendere consilium tuum, præsertim cum egomet in provinciam non sim profectus.
Epigrammatis quæ in Amaltheo posuisti, contenti erimus, præsertim cum et TJiyillus nos querit, et Archias de me Ac vereor, nCj Lucullis quoniam Græcum poema condidit, nmic ad Cæcilianam fabulam spectet. Antonio tuo nomine gratias egi eamque epistulam Mallio dedi. Ad te ideo antea rarius quod non habebam idoneum, cui darem, nee sciebam, quo darem. V^alde te venditavi. Cincius quid ad me tui negotii detulerit, suscipiam sed nunc magis in suo est occupatus in quo ego non desum. Tu, uno in loco es futurus, crebras a nobis litteras exspecta ast plures etiam ipse mittito. Velim ad me scribas, cujus modi K^iaXOdov tuum, quo ornatu, qua quæ poemata quasque historias de habes, ad me mittas. Lubet mihi facere in Arpinati. Ego aliquid de meis scriptis mittam. Nihil erat absoluti.
CICERO ATTICO opinionis ac Quinti mei demonstrata est ex in quibus ad me epistularum exempla Qua ex re et molestia sum tanta adfectus, quantam meus amor summus erga utrumque vestrum adferre debuit, et admii'atione, quidnam accidisset, quod adferret Quia meo tantam voluntatis. Atque illud ame jam ante intellegebatur, quod te quoque ipsum discedentem a nobis suspioari videbam, subesse nescio quid opinionis incommodæ sauciumque esse ejus animum et insedisse quasdam odiosas suspiciones. Quibus ego mederi cum cuperem antea sæpe et vehementius etiam post sortitionem provinciæ^ nee tantum intellegebam esse offensionis, quantum litteræ tuæ declararantj nee tantum proficiebam, quantum volebam. Sed tamen hoc me ipse consolabar, quod non dubitabam, quin te aut Dyrrachi aut in uspiam visurus esset; Quod cum accidisset^ confidebam ac mihi pei'suaseram fore ut omnia placarentur inter vos non modo sermone ac disputatione^ sed conspectu ipso congressuque vestro. Nam quanta in Quinto fratre meo comitas, quanta jucunditas, quam mollis animus et ad accipiendarn et ad deponendam offensionem, nihil attinet me ad qui ea
Scribere. Sed accidit perincommode, quod eum nusquam Valuit enim plus, quod erat
Non nullorum inculcatum, quam aut oflicium aut necessitudo aut amor vester pristinus, qui plurimum valere debuit. Atque hujus incommodi culpa ubi reside atj possum existimare quam
Vereor enim, ne, dum defendam meos, non parcam Nam intellego, ut nihil a domesticis
Optimornm sæpe hoiiiinum eos dciu
Tolerandas, hæc, quem ad modum
Niitigabuntur quod ego ut Nam ad me, qui unice maxime pertinet neminem
Meorum, qui ant non amet aut abs non
Qua exponis, quas aut provincialium aut m-banorum commodorum temporibus me
Ingenuitas magnitudo animi neque ego
Me atque quicquam umquam duxi præter voluntatem quod me ambitio quædam ad honorum studium, autem minime reprehendenda ad honestum otium Vera quidem laude necjue me neque quemquam antepono, amoris vero erga me^ cum a fraterno amore domesticoque discessi, primas defero. Vidi enim, vidi penitusque perspexi in meis variis tempo vibus et sollicitudines et lætitias tuas. Fuit mihi sæpe et laudis nostræ gratulatio tua jucuiida et timoris consolatio grata. Quin mihi nunc te absente non solum consilium, quo tu excellis, sed etiam sev monis communicatio, quæ mihi suavissima tecum solet esse, maxime deest quid dicam? In publicane quo in genere mihi neglegenti esse non an in forensi labore, quern antea propter ambitionem sustinebam, nunc, ut dignitatem tueri gratia possim, an in domesticis negotiis, quibus ego cum antea tum vero post discessum te sermonesque nostros desidero? Postremo non labor ineus, non requies, non negotium, non otium, non forenses non domesticæ, non publicæ, non \atæ carere diutius tuo suavissimo atque amantissimo consilio ac sermone possunt.
Atque harum rerum commemorationem verecundia sæpe impedivit utriusque nostrum nunc autem ea fuit necessaria propter eam partem epistulæ tuæ, per quam te ac mores tuos mihi purgatos ac probatos esse Atque in incommoditate alie nali
Auimi et illud inest tamen commodi, quod et mihi et ceteris amicis tuis nota et abs te aliquanto ante testificata tua voluntas omittendac provinciæ, ut, quod una non non dissensione ac discidio vestro, sed voluntate ac judicio tuo factum esse videatur. Quare et quæ violata, expiabunt uiv et hæc quæ sunt sanctissime conservata, suam religionem obtinebuut.
Nos hie in publi ea misera commutabilique versamur. Credo enim audisse nostros equites pæne asenatu esse diiunctos; Qui primum valde graviter tulerunt, promulgatum ex senatus conquæreretur. Qua decernenda cum ego casu non adfuissem, sensissemque id equestrem ordinem moleste neque aperte obiurgavi senatum, ut mihi sum, summa cum causa uon verecunda admodum gravis et copiosus Ecce
Equitum ferendæ! Quas ego non conduxerunt, questi sunt senatu cupiditate prolapsos nimium magno conduxisse, ut induceretur
Postulaverunt. Ego princeps adiutoribus atque adeo secundus; Nam, ut auderent hos postulatio et confessio Sun mium erat tur asenatu. Huic quoque subventum maxime a nobis perfectumque, ut frequentissimo senatu et libentissimo uterentur multaque ame de ordinum dignitate et concordia dicta sunt Kal. Decembr, et
Neque adhuc confecta sed volun-
Senatus perspecta; Unus enim contra dixerat Metellus consul designatus. Atqui erat^ dicturus, ad quern propter diei brevitatem perventum iion heros noster Cato. Sic ego conservans rationem me conglutinatam concordiam. Sed tamen, quoniam
Sunt tarn infirma, munitur quædam nobis ad retinendas opes nostras tuta, ut spero, via; Quam
Explicare non possum, significatione parva ostendam tamen. Utor Pompeio familiarissime. Video, quid Cavebo, quæ sunt cavenda, ac scribam ad te de meis capessendæ publicæ plura.
Lucceium scito consulatum habere in animo statim petere. Duo enim dicuntur Cæsar (cum eo coire per Arrium cogitat) et Bibulus (cum hoc se putat per Pisonem posse conjungi). Rides? Non sunt hæc ridi cida, mihi crede. Quid aliud bam ad quid Multa sunt, sed in aliud tempus. Exspectare cures ut sciam. Lam illud modeste rogo, quod maxime cupio, ut quam primum venias. Nonis Decembribus.
CICERO ATTICO Nihil mihi nunc scito tam deesse quam hominem eiun, quocum omnia, quæ me cura aliqua adficiunt, uno communicem, qui me amet, qui quicum ego cum loquar, nihil fingam, nihil dissimulem,
Metellus non homo, sed publica re omnibus conscius omnium meorum sem ionum consiliorum particeps esse ubinam es? Sum ab omnibus
Ut tantum habeam, quantum cum uxore
Mellito Cicerone consumitur. Nam ambitiosæ nostræ fucosæque amicitiæ sunt dam splendore fructum domesticum non habent. Itaque, cum bene completa domus tempore matutino, cum ad forum gregibus amicorum descendimus, reperire ex magna turba neminem possumus, quocum aut aut suspirare
Possimus. Quare exspectamus, desideramus, jam etiam arcessimus. Multa sunt enim, quæ me anguntque quæ mihi videor aures nactus tuas unius ambulationis sermone
Ac domesticarum quidem sollicitudinum aculeos onines scrupulos occultabo, neque ego huic
Atque ignoto committam. Atque (nolo enim permoveri) non sunt permolesti, sed tamen insident urgent amantis aut sermone rcquiescmit; Publica quamquam animus præsens, tamen vulnus etiam
Quæ post tuum discessum acta colligam, jam exclames necesse Romanas non Etenim post profectionem tuam primus, qua ego nactus, ut mihi videbar^ locum resecandæ
Cœrcendæ juventutis; Vehemens omnes profudi animi atque ingenii non odio adductus sed spe corrigendæ et sanandæ toque Vide^ quæ postea consecuta. Consul impositus quern nemo præter nos hoc vulnus facto senatus consulto de ambitu, de equites Romani. Sic annus duo firmamenta
Per me unum constituta nam et senatus auctoritatem et ordinum concordiam
Non committerentur nam M. Luculli uxorem Memmius Menelaus ægre passus divortium Quamquam pastor Idæus Menelaum solum contempserat, hie noster Paris Menelaum quam Agamemnonem liberum non pu-
Est autem Herennius quidam tribunus quern tu ne quidem; Tametsi potes nosse, enim tuus Sextus, pater nummos vobis dividere ad plebem Clodium idemque ut universus populus in campo Martio suffragium de re Clodi Hunc amat, sed imminuit auctoritatem suam, quod
Causa proinulgatum idem de Auli
Ad male audiendum præbeat Agraria autem promulgata a Flavio sane eadem togulam pictam tuetur suam. Crassus A'erbnm nullum contra gratiam. Ceteros jam quos habuit amantissimos tertium jam mensem quam publicanis responsum Quare etiam quæ scripsimus etiam ame non per-
Nos aliquando quamquam sunt
MARCUS TULLIUS CiCEkO fugienda, quo te vocoj tamen ut amo reni nostrum
Nam, ne absens censeare, cui'abo edicendum et proponendum omnibus sub lustrum autem censeri germani negotiatoris Quare cura, ut quam primum videamus. Vale.
Kal. Febr. Q. Metello, L. Afranio
CICFRO ATTICO Non modo mihi tantum esset quantum verum etiam tam breves epistulas vellem quam tu superarem in bendo multo essem crebrior quam Sed ad summas atque incredibiles occupationes meas accedit, quod nullam ame volo^ epistulam ad sine argumento ac sententia pervenire. Et primum ut æquum amanti patriam, quæ in re publica, exponam; Deinde, quoniam amore nos proximi sumus, scribemus etiam de nobis quæ
Te non nolle arbitramur.
Atque re publica nunc quidem maxime
Versatur metus. Nam Hædui pugnam nuper malam^ pugnarunt, et Helvetii sine dubio sunt armis excursionesque provinciam
Senatus decrevit, ut consules duas Gallias
Delectus haberetur,vacationes ne valerent, legati cum auctoritate mitterentur, qui adirent Gal-
Darentque operam, ne eæ cum Hel-
Conjungerent. Legati sunt Q. Metellus Cre-
Quod, cum de consularibus niea prima
Una voce senatus frequens retinendum me urbe censuit. Hoc idem post me Pompeio ut nos duo quasi pignora ni retineri videre exspectem, cum domi nascantur?
Urbanæ autem res habent. Agraria lex a 4 Flavio tribuno vehementer agitabatur an ctore Pompeio; Quæ habebat præter auctorem. Hac ego lege secunda voluntate omnia tollebam, quæ ad privatorum incommodum pertinebant, liberabam agrum eum, qui Mucio, L. Calpurnio consulibus publicus Sullano jum homiiunn possessiones conhrmabam, Volaterranos Arretinos, quorum agrum Sulla publicarat neque
Sua possessione retinebam unam rationem non reiciebam, ut ager hac adventicia pecunia emeretur, quæ ex novis vectigalibus per quinquennium reciperetur. Huic agrariæ senatus adversabatur suspicans Pompeio novam quandam potentiam quæri Pompeius vero ad voluntatem perferendæ incubuerat. Ego autem magna cum possessiones enim noster hominum, ut tute locupletium populo autem Pompeio (nam quoque volebam) faciebam emptione,
Consul sane bonus nos admodum Hæc sunt re etiam ad rem publicam putas pertinere, Herennium quendam.Tribunum
Tuuni sane hominem nequam atque egentem, sæpe jam de Clodio ad plebem traducendo agere Huic frequenter
Ego autem, ut semel Nonarum Deceuibrium junctam ac multorum exiniiam quandam atque innnortalem glo viam consecutus sum, non eadem animi magnitudine in publica
Illam institutam ac susceptam dignitatem
Posteaquam primum Clodi absolutione tatem infirmitatemque judiciorum perspexi, deinde quam ame non divellerentur, turn autem beatos nobis invidere, putavi mihi majores quasdam opes
Præsidia quærenda. Itaque primum, eum qui nimium diu de rebus Pom-
Adduxi earn voluiitatem, ut senatu non semel, sed sæpe nuiltisque inuus mihi salutem imperii atque orbis terrarum adiudicarit quod non obscuræ, ut testimonium, aut dubiæ, ut laudationem desiderent) quam pubiicæ, quod erant quidam improbi, qui contentionem aliquam mihi cum Pompeio ex rerum illarum dissensione rentur. Cum hoc ego me tanta conjunxi, ut uterque nostrum sua ratione munitior et quæ erant me sunt comitate quadam mea, me ununj ut omnes colMut;
Dcnique ame asper jun (jue mquam nee tanien quicquam populare ac dissolutum, sed tempracstem, rebus propter infirmitatem bonorum, iniquitatem malevolorum, odium me improboriim adhibeam quandam cauti oncm gentiam atque tametsi novis impli-
Sumus, ut crebro mihi vafer Siculus insusurret Epicharmus cantilenam illam suam: Ac nostræ quidem ac vitæ quasi quandam formam, opinor,
De tuo autem negotio sæpe ad me Cui mederi nunc non possumus; Enim se uatus consultum sunima pedario ruin voluntate nostrum factum. Nam^ quod me ad potes aliam rem tum relatam^ hoc autem de populis immutari hoc tempore non Itaque conventus,
Tamen a nummulorum ahquid
Vehm me certiorem.
Commentarium consulatus mei Græce compositum misi ad In quo quid quod homini Attico minus Græcum eruditumque nun dicam, quod ut opinor, Panliunni Luculhis de
Apud me quid modi, me imprudente Latinum perfecero, ad mittam. Tertium poema exspectato, ne quod genus ame meæ prætermittatur. Hie tu cave quicquam quod potius laudetur, nos vituperemur, qui non potius laudemus; Quamquam non Veri ini luiec nobis coram su ninia cura et diligentia sunt agenda; Tu modo nos revise aliquando. Cossinius hie, cui dedi valde mihi bonus homo et non levis et amans tui visus est et qualem esie eum tuæ mihi litteræ nuntiarant. Idibus Martiis.
Cum e Pompeiano me Romam recepissem Idns Maias, Cincius noster earn mihi abs te epistulam reddidit, quam tu Idibus Febr. Dederas. Ei lunic epistulæ htteris his respondebo. Ac primum perspectum esse judicium de te meum lætor, deinde te in rebus, quæ mihi asperius a nobis atque nostris et iniucundius actæ videbantur, moderatissimum
Vehementissime gaudeo idque neque amoris mediocris et ingenii summi ac sapientiæ judico. Qua de re cum ad me suaviter, dih genter, humaniter scripseris, ut non modo te hortari amplius non d('1)eam, sed ne exspectare (luidoii abs te aut ab ullo li omine tantum facihtatis ac mansuetudinis potuerim, nihil duco esse commodius quam de his rebus nihil lam amplius scribere. Cum erimus congressi, turn, quid res feret, coram inter nos confer emiis.
Quod ad me de re publica disputas tu quidem et amanter et prudenter, et a ineis consiliis ratio tua non abhorret; Nam neque de statu nobis nostræ dignitatis est recedendum neque sine nostris copiis intra alterius præsidia veniendum, et de quo summissum atque populare. Verum tamen non sed mehercule publicæ multo
Quam mihi civium impi'oboruni impetus in me
Cum hominis amplissima fortuna, auctoritate, malorum ad mearum rerum laudem convertissem. Quod cum aliqua mihi faciendum nul lani rem tanti æstimassem sed tamen ame sunt acta onmia, non ut ego adsentiens sed ut me probans gravior videretur. Reliqua ame aguntur agentur, ut non committamus, ut quæ gessimus, gessisse videamur. Meos bonos
STra prav non modo numquam deseram, sed etiam, ego ab deserar, tamen in mea sententia permanebo. LUud tamen velim existimes, me hanc viam optimatem post Catuli mortem præsidio nee comitatu tenere. Nam, ut Mihi vero ut invideant aut scribam ad aut in congressum nostrum reservabo. A curia autem nulla me res vel quod rectum
Vel quod rebus meis ina xime conseiitaneum, vel quod, asenatu quanti fiam, minima me pænitet.
De Sicyoniis, ut ad te antea, non multum spei est in senatu nemo est enim, idem qui queratur. Quare, id exspectas, longum est; Qua potes, pugna. Cum actum, neque animadversum
Ad quos et raptim in earn sententiam pedarii cucurrerunt. Inducendi senatus consulti ma-
Nondum quod neqxxe sunt, qui querantur, et multi partim malevolentia, partim opinione æqui-
Metellus tuus est egregius consul unum reprehendo, quod otium nuntiari e Gallia non magno opere gaudet. Cupit, credo, triumphare. Hoc vellem me-
Ut ejus consulatus non consulatus sed Magni
De meis misi ad te Græce perfectum consulatum meum. Eum librum L. Cossinio dedi. Puto te Latinis meis delectari, huic autem Græco Græcum invidere. Alii scripserint, mittemus ad te; Sed, mihi crede, simul atque hoc nost i'um nescio quo pacto retardantur.
Nunc, ut ad rem meam redeam, L. Papirius Pætus,
Bonus amatorque noster, mihi quos Ser. Claudius donavit. Cum mihi per legem Cinciam licere capere Cincius, amicus tuus, diceret, Kal. eunti mihi Antium, glndiatores M. Metelli cupide relinquenti, venit obviam tuus puer. Mihi abs commentarium consulatus mei Græce scriptum reddidit. In quo lætatus sum me ali quinto ante de isdeni rebus Græce item ptum librum L. Cossinio ad te perferundum dedisse, nam^ ego tuum ante legissem, furatum me abs esse Quamquam tua enim libenter)! Horridula mihi atque incompta sunt, sed tamenl erant ornata hoc quod ornamenta negiexerantJ
Ut mulieres ideo bene quia olebantj videbantur. Meus autem totum myrothecium atque omnes discipulorum arculas ac non
Post autem, ut a Cossinio Quern ego non esseni ausus mittere, eum lente ac probavissem. Quamquam ad me jam Rhodo Posidonius nostrum cum legeret, quod ego ad eum, ut ornatius de isdem rebus
Miseram, non modo non excitatum esse ad scribendum, sed etiam plane deterritum. Quid quæ-
Conturbavi Græcam nationem. Vulgo qui instabant, ut darem quod ornarent, jam exhibere mihi molestiam destiterunt. Tu, placuerit
Curabis, ut et Athenis et in ceteris oppidis Græciæ videtur enim posse aliquid nostris rebus lucis adferre. Oratiunculas autem^ et quas postulas, et plures mitt ani, quo niani quidem ea, quæ nos scribi nius adulescentulorum studiis excitati, te etiam delectant. Fuit enim milii commodum, quod in orationibuSj quæ Philippicæ nominantur, enituerat
Tuus Demost lienes, et quod se ab hoc refractariolo judiciali dicendi genere abiunxerat, ut T pos TToXiTiKMTepos vidcrctur, curarc, et nieæ quoque essent orationes, quæ consulares nominaren-
Quarum inia est in senatu Kal. lanuariis, altera ad populum de lege agraria, tertia de Otlione, quarta pro Rabirio, quinta de proscriptorum sexta, cum provinciam in contione deposui, septima^ cum Catilinam emisi, octava, quam habui ad po pidum, postridie quam Catilina profugit, nona in contione, quo die Allobrogesiiidicarunt, decima in senatu Nonis Decem-
Sunt præterea duæ breves, quasi
Legis agrariæ. Hoc totum cui'abo ut habeas; Quo niani te cum scripta turn res meæ delectant, isdem ex perspicies, et quæ gesserim el quæ dixerim aut ne poposcisses; Ego enim me non off'crebam.
Quod quæris, quid quo te arcessam, ac simul impeditum te negotiis esse significas neque recusas, quin, non modo opus sed etiam velim, accur-
Nihil sane est necesse, verum tamen videbare mihi tempora peregrinationis commodius posse discribere. Nimis abes diu, præsertim cum in propin quidem, cum maxime Quid hominem petulantem modestum reddo non solum patronus institi jam; Sed soror, quæ tantum habeat consularis unum mihi solum pedem dat." Noli," inquam "de uno pede sororis queri; Etiara alterum Non consulare, inquies, ctum. Fateor; Sed ego illam odi male consulai-em. Ea est enim seditiosa, ea cum viro bellum gerit" neque solum cum Metello, sed etiam cum Fabio, quod eos in hoc esse moleste
Quod de lege quæris, sane jam videtur;^
Quod me quodam modo molli brachio de Pompei familiaritate obiurgas, nolim existimes, me mei præsidii causa cum eon junctum esse, sed dissensio, maximas in re publica discordias versari esset necesse. Quod ame præcautum atque provisum non ut ego de optima mea rationc decederem, sed ut esset melior et aliquid de populari levitate deponeret. Quem de meis rebus, in quas eum multi incitarant, multo gloriosius quani de prædicare enim bene gestæ, mihi conservatæ publicæ dat testimoniuvii. Hoc facere ilium mihi quam nescio; Publicæ certe prodest. Quid? Etiani Cæsarem, cujus nunc venti valde sunt secundi, reddo meliorem, nuin tum obsxim publicæ Quin etiam, mihi nemo invideret, omnes, ut erat æquum, faverent, tamen non minus esset probanda medicina, quæ sanaret
Partes publicæ, cjuam quæ exsecaret. Nunc vero, cum equitatus quern ego in Capitolino te signifero ac principe collocaram^ senatum deseruerit, nostri autem principes digito se cælum putent attingere^ mulli barbati in
Qui ad manum accedant, autem neglegant, obesse, qui possunt? Nam Catonem nostrum non tu amas plus quam ego; Sed tamen optimo animo utens et summa nocet interdum publicæ
Enim tamquam Platonis "on tamquam Romuli fæce sententiam. Quid verius quam
Indicium venire, qui ob rem judicandam pecuniam acceperit? Censuit hoc Cato, adsensit senatus; Cquites curiæ bellum, non mihi nam ego Quid impudentius publicanis renuntiantibus tamen retinendi ordinis causa faciunda Recere incluso, sæpe item seditione commota aspiravit nemo eorum, quorum ego concursu itemque con-
Qui post me fuerunt, rem publicam defendere solebant. Quid ergo? Mercede conductos habebimus?" Quid faciemus^ non possumus An atque etiam A Favonius meam tribum honestius quam suam, Luccei perdidit. Accusavit Nasicam inlioneste ac potius quam Moloni operam dedisse. Mihi, quod defendissem^ leviter suscensuit. Nunc tamen petit iterum publicæ causa. Lucceius quid a^at, bam ad cum Cæsarem videro, qui adent biduo. Quod Sieyonii te lædunt, Catoni et ejus uemulatori attribuis Quid? Ea plaga nonnc ad multos bonos viros pertinet? Sed, placuit, laudemus, deinde in discessionibus reliuquamur.
Amalthea mea te exspectat et indiget Tusculanum et Pompeianum valde me delectant, quod me, ilium ipsum vindicem æris ære non Corinthio, sed hoc circumforaneo obruerunt. In Gallia speramus esse otium. Prognostica mea cum oratiun-
Pvope diem exspecta et tamen, quid cogites de adventu tuo, scribe ad nos. Nam mihi Pomponia nuntiari te mense Quintili Romæ Id a tuis quas ad me de censu tuo miseras, crepabat.
Pætus, ut antea ad te omnes quos frater suus reliquisset, mihi donavit. Hoc munus in tua diligentia positum Si me amas, cura, ut conserventur et ad me perferantur hoc mihi nihil potest esse gratius. Et cum Græcos turn verp diligenter Latinos ut conserves velim. Tuum esse hoc munusculuni putabo. Ad Octavium dedi cum ipso nihil eram locutus neque enim tua negotia provinci aha esse putabam neque te in tocul- Ho nibus habebam. Sed ut debui^ dih genter.
CICERO ATTICO
Cura, amabo Ciceronem nostrum. Ei nos crwvoadv videmur. In manibus tenebam et hercule magnum acervum Dicæarchi mihi ante pedes exstruxeram. O magnum hominem, et unde multo pUn-a didiceris quam de Proci Ho Kopti'^twv et 'A^Tjvaicov puto me Romæ habere. Mihi crede, leges hæc, diees^ mirabilis 'HpwSi??, homo esset, eum potius legeret quam unam litteram beret. Qui me epistula petivit^ ad ut video, corn minus accessit. Conjurasse mallem quam conjurationi, ilium mihi audiendum putassem. L^e lolio" sanus non es;
Sed heus ecquid vides Kalendas venire, Antonium non venire judices cogi Nam ad me mittunt, Nigidium minari in contione se judicem, qui non adfuerit, compellaturum. Velim tamen, quid de Antoni adventu quod scribas ad me quon-
Hue non cenes apud nos utique pridie Kul. Primum, ut opinor^ tmyycAia. Valerius absolutus vd/am m
Hortensio defendente. Id Auli conay donatum putabatur Iphici-atem suspicor, ut cretatæ non placebant. Quid sciemus, cum Kvpov reprehendere. Nam, cum ego idem
Luminibus non esse suaves etenim modi, quod sine sumptu adfirmabat omnibus rebus meo Pompei
Usurum daturumque operam, cum Pompeio Crassum Hie sunt
Summa cum Pompeio, etiam cum
Sed me KaraKXeh mea
Et Pomponiam Terentia matrem
116 Mihi pergratum^ quod Serapionis librum ad præsentem pecuniam sohi ne tu expeiisum muneribus Sed, quoniam nummorum mentio facta amabo ut cum quoquo modo quod ostenderat, non mihi maxime placet quæ male empta ne quidem, nummi potius reddantur, quam
Scrupulus. Valde hoc velim, antequam
Clodius ergo, ut ad Tigranem Velim Scep sii condicione sed Accommodatius enim nobis ad legationem tempus cum Qu jutus noster jam, ut speramus, consederit,
Sacerdos Bonæ deæ cujus modi futurus scierimus. Interea quidem cum Musis nos delecta-
Animo æquo, immo vero etiam gaudenti ac
Neque uni quani veniet mentem Crasso invidere neque pænitere, quod ame non desciverim.
Tcrentiæ saltum perspeximus. Quid quæris? Præter quercum Dodonæam desideramus, quo minus Epirum possidere videamur. Nos
Aut Formiano erimus ant Pompeiano. Tu, Formiano non erimus, nos amas, Pompeianum Id nobis periucundum
Non sane devium. De muro imperavi Philotimo ne impediret, quo quod Tu censeo tamen adhibeas His temporibus tam dubia optimi cujusque magni æstimo unius
Tmctum palæstræ sed tamen,
Minus velim quam Pomponiam puenim Cupio equidem jam pridem cupio Alexandream reliquamque Ægyptum simul ab hac h.ominum dis codere cum aliquo
120 Desiderio reverti; Sed hoc tempore et his mittentibus Quid enim nostri oi^timates^ qui rehqui sunt, qu entur? An me aliquo præmio de sententia esse deductum Cato noster. Qui mihi unus est pro centum milibus. Quid vero historiæ de nobis ad annos D C prædicarint Quas quidem ego multo magis vereor quam eorum hominum, qui hodie vivunt, rumusculos. Sed, opinor, excipiamus et exspectemus. Si enim deferetur, erit quædam nostra potestas, et tum deliberabimus. Etiam hercule est in non accipiendo non nulla Quare, quid tecum forte contulerit, ne onmino repudiaris.
De rebus exspecto tuas quid Arrius narret, quo animo se destitutum et qui consules parentur, utrum, ut populi sermo, Pompeius et Crassus an, ut mihi scribitur, cum Gabinio Servius Sulpicius, et num quæ novæ leges et num quid novi onmino, quoniam Nepos proficiscitur, cuinam auguratus deferatur quo quidem uno ego ab capi possum. Videte vilitatem^ meam. Sed quid ego hæc, quæ cupio deponere et toto animo atque omni cura
Inquam, in animo est; Vellem ab
Nunc vero, quoniam, quæ putavi esse præclara, expertus sum quam essent cum omnibus Musis rationem habere Tu tamen de Curtio ad me rescribe nunc quis locum
Exiturum putes, velim ad me ut certiorem opus exstaret hujus peregrinationis, jam magno opere confi nno; Enim sum complexus otium, ab eo non queam. Itaque aut me de-
Quorum habeo Anti festivam copiam, aut numero (nam ad captandas tempestates non sunt idoneæ); Ascribendo prorsus abhorret animus. Etenim quæ constitueram, magnum opus
Valde Eratosthenes, quem mihi proposueram, a Serapione et ab Hipparcho reprehenditur. Quid censes, Tyrannio accesserit?
Mihi quævis causa cessandi qui etiam dubitem, an hie Anti considam et hoc tempus omne consumam, ubi quidem ego mall em duumvirum quam Romæ Tu sapientior Buthroti domum Sed, mihi crede, proxima est municipio hæc Antiatium Esse locum tarn prope Romam, ubi multi qui Vatini uni numquam viderint, ubi nemo præter me, qui quemquam ex viginti viviun et sah um ubi me juterpellet nemo, omues Hie, hie nimirum TroXiTevreoy; Nam iion solum non sed etiam tædet. Itaque aicKSora, {|uæ uui legamus, Tlieopompio genere aut etiam asperiore multo pangentur. Neque aliud jam quicquam odisse improbos et id ipsum nullo cum stomacho, sed potius cum qua scribendi voluptate.
Sed ut ad rem, ad quæstor urbanos de Quinti negotio. Vide, quid narrent, ecquæ spes denarii, an cistophoro Pompeiano jaceamus. Præterea de muro statue quid faciendum Aliud quid? Etiam. Quando te putes,
CICERO ATTICO De geographia etiam atque etiam deliberabimus. Qr ationes autem ame duas postulas; Qua ruin alteram libebat mihi scribere, quia abscideram/ alteram, ne laudarem eum, qiiem non araabarn. Sed id quoque videbimiis. Denique aliquid exstabit, ne
Plane cessasse videamur.
De Publio quæ ad me scribis sane jucuiida sunt, eaque etiam velim omnibus vestigiis indagata ad me adferas, cum venies, et interea scribas, quid intelleges aut suspicabere, et maxime de legatione quid acturus. Equidem, antequam tuas legi teras, hominem cupiebam, non mehercule ut differrem cum eo vadimonium (nam mira sum alacritate ad litigandum), sed videbatur mihi, quid esset in eo populare, quod plebeius fætus esset, id amissu-
Quid enim? Ad plebem ut Tigranem
Salutatum? Narra mihi, Armenii patricios resalutare rion solent?" Quid quæris? Acueram me ad exagitandam banc ejus legationem. Quam contemnit, et ut bilem id commovet et latoribus et auspicibus legis euri atæ, spectaculum egregium. Hercule, verum ut loquamur, subcontumeliose tractatur noster Publius, primum qui, cum domi Cæsaris quandam unus fueriu nunc ne
Quidem esse potuerit; Deinde legatio dicta
Data opima ad exigendas pecunias Druso, ut opinor, Pisaurensi an epuloni Vatinio tribunatus ad istorum tempora reservatur. Incende hominem, amabo quod potes. Una spes
Istorum inter ipsos dissensio cujus ego quædam
Sensi ex Curione. Lam vero Arrius consulatum
Ereptum fremit; Megabocchus et hæc sanguinaria inventus inimicissima Accedat vero, accedat etiam rixa auguratus. Spero me præclaras de rebus epistulas ad te sæpe missurum. Jam ex quinque loqui quosdam. Si est enim plus boni, quam putaram. Atque hæc velim existimes non me abs te Kara rb TrpaKTiKov quærere, quod gestiat animus aliquid agere publica. Jam pridem gubernare me tædebat, etiam cum licebat; Nunc
Cum cogar exire de navi non sed ere-
Gubernaculis, cupio istorum naufragia ex terra
Cupio, ut tuus amicus Sophocles,
De muro quid opus Castricianuni
MARCUS TULLiUS CiCERO ni endum nos corrigemus, et tamen ad me Qul ntus HS cciDD 103 nunc ad sororem tiiam HS XXX. Terentia salutem Cicero mandat, ut Aristodemo idtin de se respondeas, quod de fratre sue, sororis tuæ respondisti. De 'AnaXdei^i quod me admones, non neglegemus. Cura,
CICERO ATTICO Epistulam cum ate avide exspect avem ad ves peut soleo, ecce nuntius pueros venisse Roma VocOj quære, ecquid litterarum. Negant. Quid ais?" Inquam, '"nihilne a Pomi jonio?" Perterriti voce et confessi sunt se accepisse, sed excidisse in Quid quæris? Permoleste nulla enim abs te per hos dies epistula inanis aliqua re et suavi venerat. Nunc, quid in ea epistula, quam ante diem xvi Kal. Maias dedisti, historia gnum, scribe quam primum, ne ignoremus sin nihil præter jocationem, redde id ipsum.
Et scito Curionem adulescentem venisse ad me salutatum. Valde ejus sermo de Publio cum tuis
Congruebat; Ipse vero mirandum in modum "reges odisse superbos." Peræque narrabat incen-
N Sam esse juventutem neque ferre hæc posse. Bene mus. Ego me do Quamquam me Saufeium putes me
Sed cognosce nostra, ut ubi nos inde, quoniam putas prætennittendum nobis esse hoc tempore Cratera ilium delicatum, Kal. Mails de Formiano proficiscemur, ut Anti simus v Nonas Maias. Ludi enim Anti futuri sunt a ad Nonas Maias. Eos Tullia spectare Inde cogito
Tusculanum, deinde Arpinum, Romam ad Kal.
Te aut in Formiano aut Anti aut Tusculano cura ut videamus. Epistulam superioi'em
Nobis adpinge aliquid cum mihi Cæcilius quæstor puerum Romam mittere, hæc raptim, ut tuos cerem cum Publio dialogos cum de quibus turn quem abdis longum
Quæ ad ea responderis, perscribere ilium vero, qui nondum habitus quem cum e
Hoc posse mihi esse jucundius. Veroj quæ de me pacta suntj ea non servantur, in cælo sum, ut
Hie noster Hierosolymarius traductor ad plebem, quam bonam meis putissimis orationibus gratiam ret-
Quarum exspecta divinam TraAuwStav. Etenim, quantum conjectura auguramur, nebulo
Cum his dynastis in gratia, non modo de cynico consulari, sed ne de quidem piscinarum Tritonibus poterit se Non enim poterimus ulla esse invidia opibus et senatoria potentia. Sin autem ab dissentiet, absurdum in nos invehi. Verum tamen invehatur.
Festive, mihi crede, et minore sonitu, quam putaram, orbis hie re publica est conversus; Omnino, quam potuit, idque culpa Catonis, sed rursus improbitate istorum, qui auspicia, qui Æliam legem, qui luniam et Lici uiam, qui Cæciliam et Didiam neglexerunt, qui omnia remedia publicæ effuderunt, qui regna quasi prædia tetrarchis, qui immanes pecunias paucis dedcrunt. Video jam, quo invidia transeat et ubi Nihil me existimaris neque usu neque a Theojihrasto didicisse, tempore desiderari tempora Etcnim, invidiosa senatus potentia, cum nun ad populum,sed ad tres homines immoderatos redacta quid jam censes fore? Proinde faciant, quos
MAHCUS TULL ILS ClCEUe) tempore maj^nos non modo qui lilubanmt, sed etiam iHum ipsum, qui Catonem. Nam nos qui dein, per istum luiim sodalem Publium taxat nos defendere, quod proprium Patria propitia Habet a nobis, etiamsi quam debitum plus certe, quam postulatum Male vehi malo gubernante quam lam vectoribus bene gubernare. Sed hæc coram corn modi
Nunc audi, quod quæris. Antium me ex Formiano ree ipere cogito v Nonas Maias Antio volo Nonis Maiis Tusculanum. Sed, cum e Formiano rcdiero esse usque ad K. Maias faciam statim certiorem. Terentia salutem, Ki-
CK KRO ATTICO ames mcam constantiam. Ludos Anti spcctare non placet; Enim cum velim vitare omiiimi^ deliciarum suspicionem,repente non solum delicate, sed etiam peregrinantem. Volent, consules, tribunos dei iique etiam Vatini tempore ni agnos modo qui titubarunt, sed etiam ilium ipsum, qui peccavit, Catonem. Nam nos quidem^ per istum tuum sodalem Publium taxat nos defendere, quod est proprium hujus, Patria propitia Habet a nobis, etiamsi non quam debitum plus carte, quam postulatum Male vehi malo gubernante quam ingratis vectoribus bene gubernare. Sed hæc coram commodius.
Nunc audi, quod quæris. Antium me ex Formiano recipere cogito v Nonas Maias Antio volo Nonis Mails in Tusculanum. Sed, cum e Formiano rediero esse usque ad K. Maias faciam statim te certiorem. Terentia salutcm, Kt-
CICERO ATTICO Volo ames meam constantiam. Ludos Anti spectare non placet; Est enim iVocrdAotKov, cum velim vitare omnium delicia i'um suspicionem,repente non solum delicate, sed etiam inepte peregrinantem. Quare usque ad Nonas Maias Fomiiano exspe-
Nunc ut sciam, quo Ab Appi Fore Dederam aliam paulo ante a Tribus Tabernis.
Nan'o plane relegatus mihi posteaquam Formiano sum. Dies enim nullus Anti
Cum essem, quo non melius scirem, Romæ quid ageretur, quam qui erant Romæ. Etenim
Non solum quid Romæ, sed etiam quid
Neque solum quid verum etiam quid futurum indicabant. Nunc, quid ex
Quare, quamquam jam ipsum exspecto, tamen puero, quern ad me statim recurrere, da ponderosam aliquam epistulam plenam omnium non modo actorum, sed etiam opinionum tuannn. Diem, quo Roma cura ut Nos Formiano volumus usque ad Nonas Eo ante cam diem non Romæ videbo; Nam Arpinum quid ego invitem?
CICERO ATTICO
Negent Publium plebeium factum esse? Hoc vero regnum et niiUo pacto potest. Emittat ™^ Publius, qui obsignent; Jurabo Giiæum nostrum, collegam Balbi, Anti mihi se auspicio
O suaves epistulas tuas uno tempore mihi datas duas! Quibus evayyeAm quæ reddam, nescio; Deberi quidem plane Sed vide Emerseram commodum ex Antiati Appiam ad Tris Tabernas Cerialibus, cum in me ineurrit Romu veniens Curio meus. Ibidem puer abs te cum
Ex me, nihilne audissem Ego
" Tribunatum negare. Publius," inquit, "Quid ais?" Et inimicissimus quidem Cæsaris, et ut omnia," inquit^ rescindat." Quid Cæsar inquam. Negat se quicquam de adoptione
Deinde suum, Memmi, Metelli Nepotis exprompsit odium. Complexus juvenem dimisi pro-
" Quanto magis ex quam ex
Sermone, quid ageretur, de ruminatione gni fero Athenione, de ad Gnæum, de Theophanis Memmique sen none; Quantam porro mihi exspectationem dedisti convivii ucreAyous! Sum in curiositate sed tamen patior te id ad me non scribere præsentem audire malo.
Quod me, ut scribam quidem materies, ut sed tota res etiam nunc
Kar Quæ desederit, magis enint jam liquata/ quæ scribam. Quæ statim ame ferre non potueris, primus habebis tamen et aliquamdiu Dicæarclmm amas luculentus homo est et baud paulo melior quam nostri
Litteras bora decima Cerialibus, statim ut tuas legeram, sed eas eram daturus, ut putaram, postridie qui mihi primus obviam venisset.
CICERO ATTICO Tabernis rescriptam ad tuas suavissimas epistulas nt minem reddidisse At eum fasciculum, quo conicccram, domum eo ipso die latum quo ego dederam, et ad me in Formianum relatum que tuam epistulam ex qua geres, quam mihi turn gratæ Romæ
Forn iias qui fremitus hominum quam
Animi quanto in odio noster amicus Magnus cujus cognomen una cum Crassi Divitis cognomine consenescit. Credas mihi velim, neminem adhuc habes, advola in Formianum, unde nos pridie Nonas Maias cogitamus.
CICERO ATTICO
Quantum tu mihi moves exspectationem de nione Bibuli, quantam de colloquio quantam etiam de deHcato convivio Proinde fac Mai.
Venias ut ad aures. Quamquam jam, quod magis timendum nobis putem, quam ne
Noster Sampsiceramus, cum se omnium sermonibus sentiet vapulare, et cum has actiones evavarpk-
Videbit, mere Ego autem usque eo sum enervatus, ut hoc quo nunc tabescimus, malim
Quam cum optima spe dimicare.
De pangendo quod me crebro adhortaris, potest. Basilicam habeo, non villam. Frequentia For-
MARCUS TULLIUS CICEhO mianoruju atque impa rein Æntibæ.^ Sed omitto vulgus post lioram quartani molesti cule Arpinuni Forniiano conimodissime exspectari vider eui dumtaxat ad Nonas Maias vides quibus honiinibus aures deditæ O occasionem mirif ioam. Qui nunc, dinn apiid me sunt, emere de me tundum Formianum FA tamen probem Magnum quid aggredianuir
Multæ eogitationis atque Sed tamen
Ut video non minus ine erta
Quam epistula sed tamen ipsa me varietas sermonum opinioiunnque delectat. Romæ
K.Mai enim videor eum tuas lego, ut
Rebus, modo hoc, modo audire. Tamen explicare non possum, quidnam invenire nuUo recusante ad facultatem agrariam. Bibuli autem
Magnitudo animi comitiorum dilatione habet indicium sine corrcctione
'Ad quam partem Iribum Æmiliam M: publicæ Nimirum Public spes
Præsertim mecmu aliquid volet disputare. Sed quideni non di ibium quin, quid modi, advolaturus. Ut hoc non tamen,
Ruet eriget rem publicam, præclarum spectaculum mihi pi'opono, modo te consessore spectare
Cum hæe maxime scriberem, ecce Sebosus Nondum plane ingemueram, inquit Arrius. Hoc Roma decedere Quos ego homines cum hos Ego vero
In montes patrios ad incunabula nostra " pergam. Denique, solus non potuero, cum potius quam cum perurbanis, tamen, quoniam tu Formiano præstoler usque ad in Nonas Maias.
Terentiæ pergrata adsiduitas tua
Controversia Mulviana. Nescit onniino communem causam defendere eorum, qui agros publicos possideant sed tamen tu aliquid publicanis pendis, hæc etiam id Ea et KtKepup,
Cenato jam dormitanti imdie K. Maias reddita, qua de æro Campano Quid quæris primo me pupugit^ ut mnum mihi ademerit, sed cogitatione magis quam
Modi non Deinde, ut me ego niet agrum C'ampanum esse qui ut dena jugera non amplius hominum quinque abalienetur necesse jJ Præterea quæ bonoruni animos, quos jam video esse commotos, vehementius incendere^ hæc certe co magis, quod agro Campano
Quod vectigal superest doræsticum præter cen simam? Quæ mihi videtur una contiuncula more pedisequorum nostrorum Gnæus quidem noster jam plane quid cogitet nescio qui quidem etiam adduci Nam adhuc ipsum præstare debere; Agrariam legem pla cude rege Alexandrino placuisse aliquando Bibulus de cælo turn servasset necne, quærcndum non de publicanis voluisse ordini commodare, quid fi iturum Bibulus turn forum descendisset, divinare non potuisse. Nunc monte Antilibano constituisse, agri Campani abstu-
Quid hoc quern ad modum obtinebis Oppresses vos/' inquit, tenebo exercitu Cæsaris." Non mehercule me tu quidem tarn exercitu quam ingratis animis eorum hominum, qui appellantur boni, qui mihi non modo præmiorum, sed ne sermomim quidem umquam fructum ullum aut gratiam rettulerunt. Quodsi in earn me partem incitarem, profecto
Aliquam reperirem resistendi viam. Nunc prorsus hoc quoniam tanta coutroversia est Dicæarcho, tuo, cum Theophrasto, amico meO; Ut tuus rov longe omnibus anteponat, hie autem rov utrique me mos gestus esse videatur. Puto enim me Dicæarcho adfatim respicio nunc ad hanc familiam,
Mihi non modo, ut requiescam, permittit, sed reprehendit, non semper quierim. Quare tum bamus, o noster TitC; Ad præclara et
MARCUS ttJLLIUS CICERO
Quod de Quinti epistula ad mc L nescio; Nam deplorat primis versibus mansione ni
Me roget; Ut annales suos ein endem et
Tamen, quod aniniadvertas velim de por-
Quibus ad eum re consulta et explorata perscripseram non deberi. Qui Græci jam Romam ex Asia de ea causa \enerunt, videas
Videbitur, demonstres, quid ego de ea sentiam. Possum ne causa optuma (vere tecum loquar), hac re malo universæ Asiæ ct negotiatoribus nam eorum quoque veliementer
Hoc ego sentio valde nobis opus Sed tu Quæstores autem^ quæso, num de cistophoro dubitant? Nam, aliud cum erimus omnia experti, ego ne quidem contemnam, quod extremum Te Arpinati vldebimus et hospitio accipiemus, quoniam maritumum hoc contempsisti.
NCERO ATTICO
Quin etiam, quod subinane nobis non
Quadam Solebat enim me pungere, ne Sampsicerami merita patriam ad annos sescentos majora viderentur quam Hac quidem cura jam vacuus sum; Enim ram. Tu tamen mihi Romæ ad nostrum adventum, quod sane tuo commodo phane expiscere, me aniino Arabarches.
Quern ad modum me Aliquid ex sermone poterimus -wv
Tenemui- undique neque jam, quo minus serviamus, recusamus, sed mortem et ejectionem quasi majora timemus, multo sunt minora. Atque hie una voce omnium gemitur neque verbo cujusquam sublevatur. Ut relinquere. Unus loquitur iialam adversatur adulescens Huic plausus maximi, consalutatio permulta a bonis impertiuntur. Fufium clamoribus
Eo deducta, spes ut nulla aliquando non modo verum etiam magistratus Hac tamen oppressione senno dumtaxal^ ego vel cuperem adesses; Nee mihi consilium nee consolatio deesset. Sed te para, ut, inclamaro, advoles. Multa me sollicitant et ex publicæ tanto motu et ex periculis, quæ mihi intenduntur et sescenta sunt; Sed mihi nihil est luolestius quam Statium manu missum
Nee meum impei-jum, ac mitto imperium, non
Simultatem iiieam
Revereri saltem Nee, quid faciam, neque tantum est in quantus est sermo. Ego autem ne possum quidem
Quos valde amo tantum doleo æ mirifice quideiii. Cetera in magnis rebus. Minæ Clodi contentionesque, quæ mihi proponuntur, modice nic tangunt eteiiim vel subire eas videor mihi summa cum dignitate vel declinare nulla cimi molestia posse. Dices fortasse Dignitatis aXi^ tamquam opvos, me amas, consule." Me'miserum cur non ades nihil profecto te præteriret. Ego fortasse Tw<^AajTT(u et nimium tw K-aAy Scito nihil umqu aiu fuisse tarn infame, tarn turpe, tarn peræque omnibus generibus, ordinibus, ætatibus offensum quam hunc statura, qui nunc magis mehercule, quam vellem. Noil modo quam putarem. Populares jam etiani luodestos homines docuerunt. Bibulus
Unus homo nobis cunctando rem."
Pompeius, amores, quod mihi summo
Ipse Neminem tenent voluntate ne metu necesse Ego autem neque pugno cum causa propter illam amicitiam neque approbo, ne omnia improbem, quæ antea utor
Populi sensus maxime theatro spectaculis perspectus nam gladiatoribus qua dominus qua
Tragœdus nostrum Pompeium petulanter
Nostra miseria tu magnus — "
Graviter gemes
Clamore itemque jNam
Modi sunt in tempus ab inimico Pompei esse videantur
Neque leges neque mores cogunt et cetera magno cum fremitu et clamore sunt Cæsar cum venisset mortuo plausu, Curio insecutus. Huic plausum ut salva re publica Pompeio plaudi Tulit Cæsar teræ Capuam ad Pompeium volare dicebantur. InU
MARCUS TULLiUS CICERO mines, quod tamen ferendum sed jam una vox omnium magis quam Videor mihi nostrum consularem exercitum norum omnium, etiam bonorum habere mum. Pompcius studium erga me non me-
Idem adli rmat verbum de me non sed ego hoc non Quid ergo pugnare noster Pompeius. Prorsus mihi persuadet quia volgo pragmatici caveam, alterum, ut non credam, facere non possum. Clodius adhuc mihi denuntiat periculum. Pompeius
Occisum ab eo quam me violatum Tracta-
Piignandum, arcessam ad societatem laboris quics dabitur, ab Amalthea te non commovebo.
De re publica breviter ad te scribam jam enim, charta ipsa ne nos prodat^ pcrtimesco. Itaque posthac, erunt mihi plura ad te scribenda, obscurabo. Nunc quideni novo quodam niorbo moritur, cum omnes quæ sunt acta, ini probent, (ju erantur, doleant, varietas nulla re aperteque loquantur et jam clare gemant, tamen medicina nulla adferatur. Neque enim sine internecione posse arbitranun* nee videmus, qui cedendi præter exitium futurus Bibulus homi junii admiratione et benevolentia in cælo est edicta ejus et contiones describunt et legunt. Novo quodam genere in su mquam odium popuiarium. Hæc quo cruptura,
Tu, me amas tant uni, quantum profecto amas, expeditus facito ut inclamaro, ut æ curras sed do operam et dabo, ne necesse. Quod pseram me ut Furio scripturum, necesse est tuum nomen mutare me faciam Lælium et te Atticum neque utar meo chirograplio neque signo, mode erunt ejus modi quas in alienum dere nolim.
Diodotus mortuus est reliquit nobis HS fortasse centiens. Comitia Bibulus cum Archilochio edicto in ante diem xv Kal. Noventibr. A Vibio libros accepi. Poeta ineptus et tarnen sed est non Deser ibo et remitto. Atque hoe est miserior, quam quod turn videbatur ejus modi dominatio civitatem oppressisse, quæ jucunda esset multitudini, bonis autem mo-
Ut tamen sine pernicie, nunc repente tanto in odio est omnibus, quorsus eruptura horreamus. Nam iracundiam atque intemperantiam illorum sumus experti, qui Catoni omnia perdidei'unt, sed lenibus uti videbantur venenis, ut posse videremur sine dolore interire nunc vero volgi, sermonibus honestorum, fremitu Italiæ vereor ne exarserint Equidem sperabam, ut sæpe etiam loqui tecum bam, orbem publicæ esse conve vsum, ut vix sonitum audire, vix impressa in orbitam videre possemus et fuisset homines transitum tempestatis exspectare potuissent. Sed, cum occulte suspirassent, postea jam gemere, ad extremum vero loqui omnes et cla maro coc perunt. Itaq iie amicus noster insolens inta miæ, semper laude versatus, circumfluens deformatus corpore, fractus animo, quo se conferat, pi'ogressum præcipitem, inconstantem reditum videt bonos ininiicos improbos ipsos non amicos.
Ac vide mollitiem animi. Non teuui lacrimas, cum ilium vui Kal. Sextiles vidi de edictis Bibuli contionantem. Qui antea esset jactare se magnificentissime in loco summo cum amore populi, cunctis faventibus, ut turn humilis, ut demissus
Ut ipse etiam non solum, qui adc-rant, displicebat O spectaculum uni Crasso jucundum, ceteris non item Nam, quia deciderat ex
Venerem, aut Protogcnes, lalj'sum ilium suum eæno oblitum videret. Magnum, credo, acciperet dolorem, ego hunc ()mnil)us ame pictum et poj itum coloribus subito deformatum non sine magno dolore Quam(}uam nemo putabat propter Clodianum negotium me amicum esse debere, tamen tantus amor, ut exhauriri nulla posset populo sunt ut euni locum, ubi proponuntur, præ multitudine eonim, qui legunt, nequeamus, acerba, ut tabescat dolore, mihi mehercule molesta, quod eum, quem semper nimis excruciant. Timeo, vehemens tamque acer tam insuetus contumeliæ ne omni animi impetu iracundiæ
Habet, adminibili Qui cum comitia mensem Oetobrem quod eares populi voluntatem ofFendere, putarat Cæsar oratione sua posse impelli contionem, ut ad Bibulum midta cum seditiosissime vocem exprimere non
Voluntatem tenere. Eo magis nobis timenda.
Clodius inim ieus Pompeius confinnat eum esse facturum contra me. Mihi periculosum ad resistendum me Studia spero me summa habiturum omnium ordinum. Te cum ego deside roj turn vero ad tempus Pompeius loquitur Spero nos aut certe emu summa gloria aut etiam molestia discessu-
Tu quid agas, quem ad modum te oblectes, Quam vellem Romæ Mansisses profecto, teneremus aut quid esset a.69o
Habet multis denuntiat, quod obtus tatus hie rerum, qui hæc egerunt, imp eturo facturus videtur cum autem rursus opes eorum vim et exercitus recordatur, convertit bonos, nobis autem turn vim, tum judicium minatur. Cum hoc Pompeius ut ad me referebat (alium enim habeo neminem testem),vehementer cum diceret in summa infamia
Mihi periculum crearetur ab quem ipse armasset, cum plebeium passus Fidem recepisse ipsum Appium de me. Hanc
Non laturum, ut omnes intellegerent earn sententiam cum multa aiebat ilium primf) sane diu mulla contra, ad extremum autem
Nos hominum opes nostræ augeantur rem quod egregie non modo qui utuntur sed nohis ea quæ impendet, interdum non
Habebo. Multa per Varron eni nostrum possunt.
Multa etiam — sed absurdum singula
Cum ego requiram ad omnia. Unum magistratum. Puto Pompeium Crasso urgente,
Marcus tul lUjs cicero niuni odium omnium hominum qui tenent
Tædet Pompeium vehementcrfuturum putcm; Sed certe videntur hæc aliquo cvu-
Ijbros Alexandri, neglegentis non boni rium Xume stium libenter accepi amicitiam li ominem gravem prudentem dignum tua commendatione cognovi.
XXIil Numquam ante epistulam meam mea manu scviptam. Ex eo q^i^nta oceupatione Nam, cum \æui tem-
Haberem, cum recreandæ voculæ causa ncces se mihi ambul ave, hæc ambulans. Primum Sampsiceramum, nostrum amicum, vehementer pac nitere restituique eum locum ex quo doloremque suum impertire nobis mcdicinam terdum aperte quærere, quam ego possum invenire nullo adversario conscnescere, consensionem univer-
J84 sonuu voluntatis nee sermonis majorem umquam
Nos autem (nam cupere certo forensem oper ani laboremque contulimus. Ex quo, quod multa commemovatiotic earum rerum^ quas gessimus, desiderioque vers Minur. Sed consanguineus non mediocrcs terrores atque denuntiat Sampsiceramo negat,
Præ se et ostentat. Quam ob rem, me
Advola. Credibile non quantum ego
Et prudentia tua, quodque maximum quantum in amore et ponam. Magnitudo longam orationem desiderat, conjunctio vero nostrorum animorum brevitate contenta Permagni nostra interest comitiis non potueris, perturbatus (novi enim te et non ignoro, "^quam amor omnis atquc anxius ") — sed ut
^jARCUS TULLIUS CICERO spero, non tarn exitu molesta quam Vettius
Est sese curatur uni, ut aliqiiam suspicionem fauuliaritateni adulescentis et cum ut
Sæpe congressus rem euni loctnu deduxit. Ut diceret cei'tum esse cum in Pompeium impetum facere eumque occidere. Hoc Curio ad patrem ad Pompeium. Res dclata ad senatum Introductus Vettius primo negabat umquam cum Curione neque sane diu; Jiam statim fidem publi cara postulavit. Reclamatum
Turn exposuit manum juventutis duce Curione, qua Paulus et Q. Cæpio hie ea Septimium, scribam Bibuli, pugionem a
Quod totum irrisum pugionem defuisse, consul dedisset. Eoque ma-
Id ejectum quod ni Idus Mai. Bibulus Pompeium fecerat certiorcm, ut caveret quo Pompeius gratias egerat.
Introductus Curio ad quæ Vettius dixerat, maximeque eo turn quidem Vettius est reprehensus, quod dixerat adulescentium consilium, ut foro gladiatoribus Gabini Pompeium adorirentur; Eo principem Paulum quem constabat eo tempore Macedonia Fit sena-
Consultum, ut Vettius, quod confessus esset se cum telo in vincula oon iceretur; Qui emisisset, contra rem pub! Cam esse facturum. Res erat ea opinione, ut putarent id esse actum, ut Vettius foro cum pugione et item ejus comprehenderentur cum deinde se diceret indicaturum. Idque
Factum Curiones rem ante ad Pompeium dctulissent. Tum senatus consultum in contione recitatum Postero autem die Cæsar, qui olim, prætor cum Q. Catulum ex inferiore loco serat dicere, Vettium in rostra produxit eumque eo loco quo Bibulo consuli adspirare non
Hie omnia, quæ voluit de re publica,
Et qui factus institutusque venisset, nuim Cæpionem de oratione sua quern senatu acerrime nominarat, ut appareret noctem et noctu mam deprecationem Deinde, quos in senatu ne tenuissima quidem suspicione gerat, eos nominavit, L. Lucullum, aquo solitum esse ad se mitti Fannium, ilium qui in Clodium subscripserat, L. Domitium, cujus domum constitutam
Unde eruptio Me non nominavit, sad
Consula reni disertum vicinum consulis dixisse Ahalam Servilium aliquem aut Brutum opus esse Addidit ad extremum, cum jam missa contione revocatus a Vatinio se audisse a Curione de conscium esse Pisonem, g^enerum meum, et M. Laterensem.
Nunc reus erat apud Crassum Dixitnm T^ttius de
Cum esset damnatus, erat indicium postulaturus. Quod juipetrasset, judicia fore videbaiitur. Ea iit pote qui nihil contemnere soleremus, non pertimescebamus. Hominum quidem summa erga nos studia significabant ui" sed prorsus vitæ tædet; Sunt omnia omnium miseriarum plenissima. Modo cædem timueramus quam oratio fortissimi seniSj Q. ea, inquam, quani' cotidie timere potueramus, subito exorta Quid quæris? Nihil me infortunatius, nihil foi-tunatius est Catulo cum spk-ndore vitæ tum mortis tempore. Xos tamen in his miseriis ereeto animo ft miiiinie perturbato sumus honestissimeque et dignitatem et auctoritatem nostram magna cura tuemur.
Pompeius de Clodio jubet nos esse sine cura et summani in nos benevolentiam omni oratione signi-
Te habere consiliorum auctorem, sollicitudinum socium. Omni in cogitatione conjunctum (^uare, ut Numestio mandavi, tecum ut ageret, item atque eo, potest, acrius, te rogo, ut i^lane ad nos advoles. Respiraro, te videro.
CICKHO.\TTICO Cum aliquem apud te laudaro tuorum familiarium, volam ilium scire ex te me id fecisse^ ut nuper me scripsisse ad te de Varronis erga nie te ad me rescripsisse eam reni summæ voluptati esse. Sed ego mallem ad ilium scripsisses mihi ilium
Facere, non quo faceret, sed ut faceret; Mirabi-
Enim moratus sicut koi ov8ev — Sed nos tenemus præceptum illud ras tQv Kparovv- Twv At hercule alter tuus Hortalus, quam plena manu, quam ingenue, quam ornate nostras laudes in astra cum de Flæci prætura et de tempore Allobrogum dicere tl Sic habeto, nee amantius nee honorificentius nee copiosius potuisse Ei te hoc scribere ame esse missum sane volo. Sed quid tu scribas? Quem jam ego venire atque adesse arbitror; Enim egi tecum superioribus Valde te exspecto, valde desidero neque ego magis, quam ipsa res et tempus poscit.
His de negotiis quid scribam ad te idem quod sæpe? Re publica nihil desperatius, quorum opera, nihil majore odio. Nos, ut opinio et spes et conjectura nostra firmissima benevolentia hominum muniti sumus. Quare advola; Aut expedies nos omni molestia aut particeps. Ideo sum brevior, quod, ut spero, coram brevi tempore conferre, quæ volumus, Cura, ut valeas.
Cum antea maxime nostra interesse arbitrabar posse, quani ut tu mc quam pri nium consequerere,
Cum ex profecti essemus, per Epirum
Esset faciendum, tuo tuorumque præsidio uteremur, aliud quid agendum eertum consilium de tua sententia capere possemus. Quam ob rem
Des operam, ut me statim consequare. Facilius potes, quoniam de provincia Macedonia perlata lex
Pluribus verbis tecum agerem, pro me apud
Nostri causa quod non habebam locum, ubi pro meo jure diutius esse possem quam fundo gifcæ, præsertim nondum rogatione correcta, simul intellegebam ex eo te haberem, posse me Brundisium sine autem non esse nobis partes tenendas propter Autronium. Nunc, ut ad capiemus. Esse molestum sed tota calami-
Omnes molestias habet. Plura scribere non possum sum animo perculso abiecto. Cura, ut Data Idus Apriles Narib. Luc.
Utinam ilium diem videam, cum agam quod me vivere adhuc quidem valde me pænitet. Sed te ut ad me Vibonem statim venias, quo ego multis de causis converti meum. Sed, eo veneris, de toto ac fuga mea consilium capere potero. Non mirabor; Sed con-
Miseriæ nostræ potius velim quam inconstantiæ
Quod a Vibone, quo te arcessebamus, subito ejus modi, ut mihi quadringenta milia
Pervenire non Statim Brundisium versus contuli ante diem rogationis, ne apud quem cram, et quod Melitæ esse non
Nunc tu propera, ut nos consequare, modo recipiemur. Adhuc invitamur benigne, sed, quod superest, timemus. Me, mi Pomponi, valde pænitet vivere qua apud me tu plurimum Sed hæc coram. Fac mode, ut venias.
198 Terentia et sæpe et maximas agit gratias. Id est mihi gratissimum. Ego vivo raiserrimus et maxi- "^o dolore conficior. Ad te quid scribam, nescio. Si enini es Romæ, jam me adsequi non potes, sin es in cum eris me adseeutus, coram agemus, quæ erunt agenda. Tantum te oro, quoniam me ipsum semper amasti, ut nunc eodem amore ego enim idem sum. Inimici mei mea mihi^ non me ipsum ademei'unt. Cura^ ut valeas.
Data nil Idus April. Thurii.
Non fuerat mihi dubium, quin te Tarenti aut Brundisi visurus essem, idque ad multa pertinuit, in \. \ ^* "^ Epiro consisteremus et de reliquis rebus tuo consilio uteremur. Quoniam id non contigit, erit hoc quoque in magno numero nostrorum malorum. Nobis iter est in Asiam, maxime Cyzicum. Meos commendo. Me vix misereque sustento.
Data K. Maias de Tarentino.
Diem tertium Quod me rogas ut apud Epiro sim, voluntas tua mihi valde grata et minime nova. Esset consilium mihi quidem optatum, omne tempus consumere odi enim celebritatem, fugio homines, lucem aspi eere vix possum, esset mihi
Præsertim tam non amara causa ut deverterer, primum devium, deinde ab Autronio et quadridui, mihi prodesset, transeunti non necessarium. Quod auderem, Athenas peterem. Sane cade-
Ut vellem. Nunc et hostes sunt, non habemus et veremur ne interpretentur quoque oppidum ab non abesse, nee
Quam ad diem exspectemus.
Quod me ad vitam vocas, unum ut ame manus abstineam, alterum non potes, ut me non quod me præsertim spes ea non quæ nos proficiscentes prosequebatur Non faciam ut enumerem miserias omnes, in quas per summam injuriam et scelus non tam inimicorum meorum quam ne meum mærorem exagitem consequere nam aut accedemus Epirum aut per Candaviam Dubitationem autem de
204 Misimus Athenas, ut inde Thessalonicam bamus eum ab Epheso ante aliquanto profectum. Sed hæc data quam quo conturber magis. Itaque cum meus me mæror cotidiauus
Nam Phætho eum non Vento
Ab Macedoniam Pellæ mihi præsto
Reliqua quam mihi timenda nee quid scribam habeo omnia tmieo, nee tam miserum quicquam, quod non nostram fortunam cadere
Equidem adhuc miser maximis meis ærumnis hoc metu adjecto maneo Thessa-
Suspensus nee audeo quicquam.
Nunc ad quæ Tryphonem Cæcilium non Sermonem tuum Pompei cognovi ex impendere quantum tu aut vides aut ad me consolandum Tigrane enim neglecto sunt omnia. Varroni me jubes agere Faciam item Hypsæo. Quod ne longius discedamus, dum acta mensis Maii ad nos perferantur, puto me
Esse facturum, sed^ nondum atque perturbato sum animo de QiiintOj ut queam tuerCj sed tamen statim te faciam certiorem.
Ex epistiilarum mearum inconstantia puto te men-
Meæ motum videre, et singu-
Calamitate sum, tamen non tam est ex miseria quam ex culpæ nostræ recordatione commotus. Cujus enim seele re impulsi ac proditi simus, jam profecto vides, atque utinam jam ante vidisses neque totum animum tuum mecum simul dedisses Quare, cum me adflictum et confectum luctu audies, existimato me meæ pœnam feiTe gravius quam eventi, quod crediderim, quern esse nefarium non putarim. Me et meorum malorum memoria et metus de in scx'ibendo impedit. Tu
Omnia vide et guberna. Terentia maximas gratias Litterarum exemplum, quas ad Pom-
Data Kal. lunias Thessalonicæ.
CICERO ATTICO Quintus frater cum ex Asia discessisset ante Kal. Maias et Athenas venisset Idibus, valde properandum, ne quid absens acciperet calamitatis, quis forte qui contentus nostris malis non Itaque eum malui properare Romam quam ad me venire et simul (dicam enim, quod verum ex quo magnitudinem miseriarum meavum perspicere possis) muni mei, mollissimo animo tanto in mærore aspicerem aut meas miserias luctu adflictus^ et perditam fortunam offerrem aut ab aspici paterer. Atque etiam illud timebam, quod profecto accidisset, ne ame digredi non posset. Versabatur mihi tempus illud ante oculos, cum aut lictores dimitteret aut avelleretur ex complexu meo. Hujus acerbitatis eventum altera acei-bitate non videndi In hunc me casum vos vivendi auctores impulistis. Itaque mei peccati luo pœnas. Quamquam me tuæ Utte ræ sustentant, ex quibus, quantum tu ipse speres, facile perspicio quæ quideni tamen aliquid habebant antequam eo venisti a Pompeio, Nunc Hortensium et ejus modi viros." Obsecro, mi Pomponi, nondum perspicis, quorum opera, quorum
Quorum scelere perierimus Sed tecum liæc omnia coram agemus tantum dico, quod scire te putOj nos non inimici, sed invidi per.Liderunt. Nunc,
Sunt, quæ speras, sustinebimus nos et spe, qua lubes, nitemur ut mihi videntur, infirma sunt, quod optimo tempore facere non minus idoneo
Terentia sæpe agit gratias. Mihi etiam unum de malis in metu negotium quod sciam cujus modi sciam, quid agendum mihi Me etiam nunc isto nim beneficiorum
Aut ibidem opperiar aut me ad conferam nms. Omnino adhuc mihi diam istorum quæ tamen eos de omnibus po-
Rebus quam de me. Itaque, quid ea mihi
Sed tamen, quoad me vos sperare vobis obtemperabo. Nam, quod me tam sæpe tam vehementer obiurgas animo infirmo quæso, ecquod tantum malum quod mea genus attendas, cum facerem auam me ipsum semperque fecissem, ne viderem, ne aut
Luctum squaloremque aspicerem aut me, quern
Florentissimum reliquerat, perditum adflictumque offerrem. Mitto cetera intolerabilia etenim
Impedior. Hie utrum tandem sum accusandus, quod doleo, an quod commisi, ut hæc aut non retinerem, quod intra parietes meos de mea pernicie consilia inirentur, aut certe vivus non amitterem
Hæc eo ut potius relevares me, quod quam ut castigatione aut obiurgatione dignum putares, eoque ad te minus multa quod et mærore impedior quod exspectem magis habeo, quam quod ipse scribam. Quæ erunt faciam te
Nostri certiorem. Tu, ut adhuc quam plurimis de rebus ad me velim ut prorsus ne quid ignorem.
Data xuu Kal. Quintiles Tliessalonicæ.
CICERO ATTICO Me et tuæ et quidam boni nuntii, non optimis tanien auctoribus, et exspectatio vestrarum litterarum, et quod placuerat, adhuc Thessa* lo nicæ tenebat. Si accepero quas exspecto, spes quæ ra moribus adferebatur, ad te me conferam non faciam certiorem, quid consolari jam desine, obiurgare vero quod cum
Ut ego tuum an iorem et dolorem desidero Quem adfectum mea ærumna ut ipsum consolari nemo Quintum fratrem mum humanissimumque sustenta. Ad me obsecro Tu qi iidem scdulo argumentaris. Quid speran per senatum, idemque caput roga- Itaque Hie tu me accusas, quod me adflictem, cum sim ut nemo umquam, quod tute
Spem ostendis secundum Quæ
Eodem tribuno inimico consule gnate autem me etiam de oratione pro-
Sed compresseram, ut numquam emanaturam putarem. Quo modo Sed, quia numquam ut cum eo verbo uno concertarem. Et quia mihi videtur neglegentius quam ceteræ, puto posse probari non esse meam.
Ego etiam nunc eodem loco jaceo sermone
Ut ad me dudum tamen lego te prodesse, hie ne verbo quidem levare me
Non queo plura nee quod bam vestra magis exspecto.
Data Sextiles Thessalonicæ. Quod ad scripseram me Epiro futurum, posteaquam extenuari spem nostram evanescere mutavi consilium nee nie Thessalonica commovi, ubi esse statueram, quoad aliquid ad me de eo
Pompeium Qua de quoniam comitia habita tuque ad me proinde habebo, ginqui spe ductum esse non moleste feram. Quem autem motum videre qui nobis
Videretur, eum nuntiant, qui veniunt, nullum meæ^ voluntati meorum
Quod me sacpe accusas, cur hunc meuni Hictum videas, ut nemincm umquam nee videris nee audieris. Nam, quod te audire me etiam men-
Errore ex dolore mihi vero mens Integra
Atque utinam tam in periculo fuisset cum ego
Quibus meam salutem earis simam esse arbitrabar, inimieissimis erudelissimisque usus sum qui, ut me paulum inclinari timore viderunt, impulerunt, ut omni suo scelere et perfidia abuterentur ad exitium ineuui. Nunc, quoniam est Cyzicum nobis eundum, quo rarius ad me litteræ perferentur, hoc velim gentius omnia, quæ putaris me scire opus esse, perscribas. Quintum fratrem meum fac diligas quern ego miser incolumem relinquo, non me totum perisse arbitrabor.
Data Nonis Sextilibus. Ex tuis plenus sum exspectatione de Pompeio, quidnam de nobis aut ostendat. Comitia enim credo esse habita quibus absolutis placuisse agi de nobis. Si stultus esse videor, qui sperem, lacio tuo jussu, et scio te me epistulis
Et meas spes solitum esse remorari. Nunc velim mihi plane perscribas, quid videas. Scio nos nostris multis peccatis in hane ærumnam Ka qui casus aliqua ex parte eor rexerit, minus 'nol este feremus nos vixisse et adJuic vivere.
Ego propter viæ celebritatem cotidianam exspectationem rerum novarum non eommovi me adhuc Thessalonica. Sed jam extrudimur non a Plancio (nam quidem vei-um ab loco minime apposito ad tolerandam tanto luctu calamitatem. In Epirum ut scripseram, non quod subito mihi necesse quam proxime Italiam Hinc, a audierimus, nos Asiam convertemus neque adhuc stabat quo potissimum, sed Accepi Idibus Sextihbus quattuor ate unam, qua me obiurgas ut sim
Alteram, qua libertum de mea tudine macieque narrasse, tertiam, qua demonstras acta senatu, quartam de quod a Varrone
Esse confirmatum de voluntate Pompei. Ad mam hoc me dolere, ut non modo amente non deserar, sed ipsum doleam, me tam firma mente ubi utar et quibuscum non habere. Nam, tu me uno non mærore quid me censes, qui omnibus tu incolumis me
Quo modo ame ipsam incolumitatem de-
Putas Nolo commemorare, quibus rebus
Privatum quemquam neque neque meos, sed me ipsum. Quid enim sum Sed non aut tuum animum angam aut meis vulneribus manus adferam. Exsequar, ut me æque ac et nostris restitutum putes. Si quid in te peccavi ac potius quoniam peccavi^ ignosce; Me enim ipsum peccavi vehementius. Neque hæc eo scribo, quo te non meo casu maximo dolore esse adfectum sciam, sed profecto, quantum me amas et amasti, tantum amare deberes ac debuisses, numquam esses passus me, quo tu abundabas^ egere consilio nee esses passus mihi persuaderi nobis esse legem de Sed tu tantum lacrimas præbuisti dolori meo, quod erat amoris, tamquam ipse ego; Quod meritis meis perfectum potuit, ut dies et noctes, quid mihi faciendum cogitares, id abs te meo, non tuo scelere prætermissum Quodsi non modo sed quisquam qui me Pompei minus responso perterritum a turpissimo consilio revocaret, quod unus tu facere maxime aut occubuissem honeste, aut victores hodie viveremus. Hie mihi ignosces; Me enim ipsum multo magis accuso, delude te quasi me alterum et simul meæ culpæ socium quæro. Ac, restituor, etiam minus videbimur deliquisse abs teque certe, quoniam nullo nostro, tuo
Beneficio diligemur.
Quod te cum Culleone de privilegio locutum, est aliquid, sed niulto est melius abrogari. Si enim nemo impediet, est firmius; Sin qui
Non sinat, idem senatus consul to intercedet. Nee quicquam aliud opus est abrogari; Nam prior lex nos nihil lædebat. Quam ut est promulgata;, laudare voluissemus, aut, ut erat neglegenda, neglegere, nocere omnino nobis non potuisset. Hie mihi primum meum consilium defuit, sed etiam obfuit. Cæci, cæci, inquam, fu inuis in vestitu mutando, in populo rogando, quod, nominatim mecum agi cœptum esset, perniciosum Sed pergo pi-æterita, venmi tamen ob banc cau sani, ut, quid agetur, legem illam, in qua popularia niulta sunt, ne tangatis. Verum est stultum me præcipere, quid agatis aut quo modo. Utinam modo agatur aliquid In qua ipso multa occultant tuæ litteræ, credo, ne vehementius desperatione pertin-ber. Quid enim vides agi posse aut quo modo? Per senatumne? At tute ad me quoddam caput legis Clodium in poste Ne referri neve du liceret. Quo nu>do igitur Domitius se dixit relaturum? Quo modo autum quos tu et de re dicentibus
Ut referretur, postulantibus Clodius tacuit? Ac,
Per populum, poteritne de omnium trihiinorum
Sententia? Quid de bonis? Quid de domo? Poteritne non egomet quo modo potero? Hæc vides expediri, quam spem me vocas? Autem spei quæ mihi Itaque exspecto Thessaloni eæ acta Kal.
Ex quibus statuam, tuosne agros confugiam, ut neque videam homines, quos nolim, et ut quod cum turn Quinto placere, an abeam Cyzicum.
Nunc, Pomponi, quoniam impertisti tuæ prudentiæ ad salutem meam, quod aut me ipso quam ut præsto quoniamque ego proditus, inductus, conic ctus fraudem omnia mea præsidia neglexi, totam Italiam mire erectam ad me defendendum et me, meos, mea inimicis inspectante et tacente non plus ingenio valebas quam ego, certe timebas minus, potes, erige adH ictos eo nos luva omnia sunt obstructa, ipsum fac ut sciamus et nos aliquando aut obiurgare aut communiter consolari desine. Ego tuam (idem accusarem, non me potissimum tectis crederem meam amentiam accuso, quod me ate tantum amari, quantum ego vellem, putavi. Quod
Fidem eandem, cuvam majorem adhibuisses, me certe ad exitium præcipitantem retinuisses, labores, quos nunc in naufragiis nostris non subisses. Quare ut omnia ad me perspecta et explorata perscribas meque, ut esse queni, quoniam, qui et qui esse potui, jam esse non possum, et ut his non sed me ipsum ame esse æ cusatum putes. Si qui erunt, quibus putes opus esse meo nomine velim conscribas curesque dandas.
Data xnii Kal. Sept.
CICEHO ATTICO Totum mihi incertum exspectatio vestrarum Kal. datarum. Nam, spes
^"^^ Epirum, minus, Cyzicum aut aliud aliquid sequemur. Tuæ quidem litteræ quo sæpius ame leguntur, hoc spem faciunt minorem quæ cum lætæ sunt, tum quod attulerunt ad spem, mant, ut appareat te et consolationi servire et
Itaque te rogo, plane ut ad me, quæ
Data Kal.
CICERO ATTICO SAL. De Quinto fratre nuntii nobis tristes nee varii vene-.^^^ ^^ ^^^^^ ^jj^^ ^^^ ^^^ ^^ ^^.^ ^^^ o IT T
P autem die Livineius, L. Reguli libertus, Sept. ad me a Regi ilo missus venit. Is omnino mentionem nullam factam esse nuntiavit, sed tamen sermonem de C. Clodi isque mihi a Q. fratre litteras attulit. Sed postridie Sesti pueri venerunt^ qui ate litteras attulerunt non tarn exploratas a timore, quam sermo Livinei fuerat. Sane sum in meo infinito mærore sollicitus et eo magis, quod Appi quæstio
Cetera, quæ ad me eisdem litteris scribis de nostra spe, intellego esse languidiora, quam ostendiint. Ego autem, quoniam non longe ab eo tempore absumus, in quo res diiudicabitur, aut ad te conferam me aut etiam nunc eircum Iiæc loca conunorabor.
Scribit ad me frater omnia sua per te unum sustineri. Quid te aut li orter, quod facis, aut agam gratias, quod non exspectas Tantum velim fortuna det nobis potestatem, ut incolumes amore nostro perfruamur. Tuas litteras semper maxime exspecto in quibus cave vereare ne aut diligentia tua mihi molesti aut Veritas acerba
Data pr. Nonas Sept.
CICERO ATTICO Exspeotationem nobis par vani attuleras, cum scripseras Varronem pro confirmasse causam nost rara Pompeium certe suscepturum actorem etiam daturum. Utrum an adversatæ sunt Cæsaris an est aliquid in spe Etiam scripseras eundem secundum comitia
Fac, vides, quantis malis jaceam, et putas esse humanitatis tuæ, me de tota causa nostra certiorem. Nam Quintus homo mirus, qui me tam valde amat, omnia mittit spei plena metuens, credo, defectionem animi mei tuæ autem sunt variæ neque enim me desperare nee temere sperare. Fac, obsecro ut omnia, quæ perspici ate possunt, sciamus.
CICERO ATTICO Quoad ejus modi mihi a vobis adferebanut aliquid ex esset exspectandum, spe et cupiditate Thessalonicæ retentus sum; Posteaquam omnis actio hujus anni confecta nobis videbatur, in Asiam aliquid a novis magistratibus, abesse longe nolebam. Itaque Epirum ad me conferre, non quo
Ero cum multitudinem dimittam.
Me tuæ numquam tantam spem adduxerunt quan tani aHoruni tamen mea etiam quoniam cœptum quoquo modo cœptum
Quacumque de non deseram neque optumi
Ceterorumque promissa, nee spem ærumnosis-
Te oro Pomponi, me omnibus mihique ex agro tuo tantum quantum meo quam primum quam sæpissime
238 Quod quidem esse et avuncu luni tuuni functum consilium, eorum, quibus credidimus, non de-
Quæ colligere nolo, ne augeam mærorem sed venire mentem certo quæ esset nostra, quæ quæ Ad quæ recuperanda, per fortunas incumbe, ut diemque natalem reditus mei cura ut in ædibus amœnissimis again tecum cum meis. Ego huic spei exspectationi, quæ nobis proponitur maxima, tamen volui præstolari apud Epiro, sed ad me
Ut putem esse commodius non eisdem
De domo et Curionis oratione, ut In universa ea modo nobis restituetur, erunt omnia ex quibus malo quam domum. Sed mando nominatim, totum me tuo amori fideique commendo.
Quod in tanta hereditate ab omni occupatione expedisti, valde mihi gratum Quod facultates tuas ad meam salutem ut omnibus rebus
Ad animum tuum, quod me erga commissum aut prætermissum geram quid ad me tuosque omnes ad nostram
Omnem casum potissimum Te tem, quam planissime ad me meo nomine, Data V Novembres,
CICERO ATTICO Etsi diligciiter ad me Quintus frater et Piso, quæ essent acta, scripseraut, tamen vellem tua te occupatio non impedisset, quo minus, ut consuesti.Ad ageretur, et quid intellegeres, perscriberes. Me adhuc Plancius liberalitate sua retinet jam quotiens conatum in Epirum. Spes homini est iniecta non eadem quæ mihi, posse nos una decedere; Quam rem magno honori sperat Sed jam, cum adventai-e milites dicentur, faciendum nobis ut ab CO discedamus. Quod cum faciemus, ad te statim mittemus, ut ubi simus. Lentulus suo declarat, spem nobis non nullam adfert Pompei voluntatis sæpe enim tu ad me eum totum esse in potestate. De Metello ad me frater quantum speraret profectum esse per Mi Pomponi, pugna, ut tecum et cum meis mihi liceat vivere, et scribe ad me omnia. Premor luctu, desiderio cum omnium rerum tum meorum, qui me cariores semper fuerunt. Cura, ut valeas.
Ego quod, per Thessaliam irem in Epirum, perdiu nihil cram auditurus, et quod mei studiosos habeo Dyrrachinos, ad eos perrexi, cuni superiora Thessalonicæ scripsissem. Inde cum ad te me convertam, faciam, ut tuque ad me velim omnia quam diligentissime, cuicuimodi sunt, Eao jam aut rem aut ne spem quidem exspecto.
Data Kal. Decembr. Dj Trachi.
CICERO ATTICO
A. V Kal, Decembr. Tres epistulas ate accepi, unani clatam Kal. Novembres, in qua me hortaris, ut animo ni ensem la nuarium exspectem. Eaque^ quæ ad spem putas pertinere de Lentuli studio, de Metelli voluntate, de tota Pompei ratione, perscribis. In altera epistula præter consuetudinem tuam diem non adscribis, sed significas tempus lege enim ab octo tribunis promulgata scribis te Novembi'es, quid putes eam promulgationem attulisse, perscribis. In quo jam nostra salus cum hac lege desperata velim pro tuo in me amore banc inanem meam diligentiam miserabilem potius quam ineptam putes, sin est aliquid spei, des operam, ut majore diligentia posthac a nostris magistratibus defendamur. Nam ea veterum tribuno nim
Rogatio tria capita habuit, unum de reditu meo scriptum incaute nihil enim restituitur præter civitatem et ordinem, quod mihi pro meo casu est sed, quæ cavenda fuerint et quo modo, te non
Alterum caput est tralaticium de impunitate. Si qvid contra alias leges eivs legis ergo factvm
Tertium caput, mi Pomponi, quo consilio et aquo
Inculcatum, vide. Scis enim Clodium sanxisse, ut vix aut ut omnino non posset nee per senatum nee per populum infirmari sua Sed vides numquam esse observatas sa notiones earum legum, quæ abroneque enim ulla quæ non ipsa se sæpiat tate abrogationis. Sed, cum lex abrogatur, illud ipsuiu abrogatur, quo modo earn abrogari oporteat. Hoc cum et re vera et cum semper habitum observatumque octo nostri tribuni caput posuerunt hoc Si qvid in hac rogatione scrii'Tvm EST, QVOD PER LEGES PLEBISVE SCITA, est qUod per legem Clodiam, promvlgare, abrogare, derogare, OR ROGARE SINE FRAVDE SVA NON LICEAT, NON LICVERIT, QVODVE QVI PROMVLGAVIT, ABROGAVIT, DEROGAVIT,
Atque hoc in tribunis non lædebat lege enim collegii sui non tenebantur. Quo major est suspicio malitiæ alicujus, cum qnod ad ipsos nihil pertinebat, erat autem contra me, scripserunt, ut novi tribuni essent timidiores, multo magis
Eo capite utendum putarent. Neque id a Clodio prætermissum est dixit enim in contione Nonas Novembres hoc capite designatis tribunis præseriptum esse, quid Tamen in lege nulla esse ejus modi caput te non quod opus esset, omnes in abrogando uterentur. Ut Ninnium aut ceteros fugerit, investiges velim, et quis et quare octo tribuni ad senatum de me referre non dubitarint, quod observandum caput non
Metuerent, cum quod ne quidem, nolim novos tribunes sed perferant modo
Ero contentus. Lam dudum pudet tam multa qua exponis prudenter quæ quæ rem videantur, de de Pompeio, de
Bonorum, multitudine comparata rem
Des operam, ut uno impetu perfringantur, eam rem incumbas ceterosque ut ego perspicio cum tua conjectura turn etiam mea,
Oro obtestorque ut Quintum fratrem ames, quem ego miserum misere neve quid eum gravius consulere de quam expediat relinquo præter invidiam ignominiam nominis mei, tueare, quoad Terentiam, unam onmium Epirum cum primorum dierum excepero. Tu ad me velim proximis ut se
Data pridie Kal. Decembr.
CICERO ATTICO Antea, cum ad me vestro consensu consulum provincias ornatas verebar, quor- Dec. 696 sum casurum tamen sperabam vos aliquid aliquando vidisse prudentius; Postea quam mihi et dictum et scriptum vehementer consilium vest nim reprehendi, sum graviter commotus, quod ipsa spes exigua, quæ videretur esse Nam,
Tribuni nobis suscensent, quæ potest spes esse? Ac videntur jure suscensere, cum expertes fuerint qui causam nostram susceperant, et nostra concessione omnem vim amiserint, præsertim cum dicant, se nostra causa voluisse suam potestatem esse de consulibus ornandis, ut eos impedirent, sed ut ad nostram causam adjungerent; Studia tribunorum amiserimus studia maneant, vinclum adjungendorum consulum amissum
Accedit non parvum incommodum, quod gra-
Ut quidem ad nos perferebatur, senatum decernere, antequam de nobis actum amissa præsertim ea quæ non modo que enim umquam ornatas provincias qui contra tanta commoda duorum consulum palam sententiam Fuit omnino non obsequi amicissimo homini, Lentulo, Metello, qui simultatem humanissime deponeret; Sed ne hos tamen tenere potuerimus, tribunos amiserimus. Hæc quern ad modum quo Post tuum ame discessum litteræ mihi Roma tæ sunt, ex quibus perspicio nobis in calamitatc tabescendum Neque enim (sed bonam in par accipies), uUa spes salutis nostræ subesset, tu pro tuo amore in me tempore discessisses. Sed, ne ingrati aut ne omnia velle nobiscum una interire videamur, hoc omitto; Illud abs te peto des operam, id quod mihi adfirmasti, ut te ante Kalendas lanuarias ubicumque erimus, Litteræ mihi a Quinto fratre cum senatus consul-
Quod de me est factum, allatæ sunt. Mihi animo est legum lationem exspectare, obtrectabitur, utar auctoritate senatus et potius vita quam patria carebo. Tu, quæso, festina ad nos venire. Ex tuis htteris et ex re ipsa nos funditus perisse video. Te oro, ut, quibus in rebus tui mei indigeb^nt, nostris miseriis ne Ego ut cito videbo. Cum pri muni Romam fuitque recte ad
De reditu nostro Cognoram enim, ut vere scribam, mihi dandis nee fortiorem nee prudentiorem quam me ipsum nee etiam pro præterita niea observantia^ nimium custodia meæ diligentem, eundemque qui primis temporibus aut potius particeps et timoris
Acerbissime discidium nostrum mumque ad conficiendum reditum meum Itaque hoc gratulatione unum ad cumulandum gaudium conspectum aut potius complexum mihi tuum Quern semel nactus umquam dimisero ac
Omnes exegero, profecto hac restitutione fortunæ me non dignum
Nos adhuc, inii ostro statu quod recuperari poSse sumus, splendorem nostrum ilium forensem senatu auctoritatem et apud
Bonos gratiam, magis, quam optamus^ consecuti sumus re autem quæ quern ad modum laboramus tuariiinque non facultatum, quas ego nostras esse quani consiliorum ad colligendas et constituendas nostras indigemus.
Nunc, omnia aut scripta esse a arbitror eo gnoscere. Nonas Sextiles Dyrrachio sum prod isium veni Nonis Sextilibus. Mihi Tulliola mea quæ res animadversa a multitudine summa Brundisinorum gratulatione celebrata Ante diem Idus Sextiles cognovi, cum Brundisi Quinti
Studio omnium ætatum atque ordinum, increper latam. Inde a Brundisinis honestissimis ornatus,
Ut undique ad me cum gratulatione convenerint. Ad urbem veni, ut nemo uUius ordinis homo nomenclatori notus qui obviam non venerit, præter eos inimicos, quibus ipsum, inimicos non aut dissinudare aut negare. Cum venissem ad portam Cape nain, gradus templorum ab infima plebe completi A qua plausu maximo cum esset mihi gratulatio
Frequentia et plausus me usque ad Capitolium celebravit, foroque ipso Capitolio miranda multitudo
Poslridie in sen atii, qui dies Nonariim Septembr., senatui gratias egimus. Eo biduo cum esset annonæ summa caritas.Et honinesad theatnuiiprimo. Deinde ad senatum concurrissent, impulsu Clodi mea opera frumenti inop jani esse clamarent, cum per eos dies senatus de annona lia beretur, et ad ejus procurationem sermone non solum plebis, verum etiam bonorum Pompeius \'ocaretur, idque ipse cuperet, multitudoque ame nominatim, ut id decernerem, postularet, et accurate sententiam Cum abessent consulares, quod tuto se negarent posse sententiam dicere, præter Messallam et Afranium, factum est senatus consultum in meam sententiam, ut cum Pompeio ageretur, ut eam rem susciperet, lexque ferretur. Quo senatus consulto recitato cum more hoc insuLso et novo populus plausum meo nomine recitando dedisset, habui contionem. Omnes magistratus præsentes præter unum prætorem et duos tribunos dederunt. Postridie senatus frequens et omnes consulares nihil Pompeio postulanti negarunt. Legatos quindecim cum postularet, me principe iTi nominavit et ad omnia me alter jun se fore Legem consules conscripserunt, qua Pompeio per quinquennium omnis potestas frumentariæ toto orbe terrarum daretur, alteram Messius, qui omnis pecuniæ dat potestatem et adjungit classem et exercitum et mains imperium in provinciis, quam eorum, qui eas obtineant. Nostra lex consularis nunc modesta videtur, liæe nos tacemus oo magis, quod de donio nostra demolientur, suo nomine locabunl, rem totam æstimabunt. Terea sunt quædam domestica, quæ non com præditum amo, debeo. Te exspecto matures venire eoque animo ut me tuo egerc non Alterius quoddam initium
Lam quidam, qui nos absentes defenderunt, Veliementer rcquirimus. Meæ, sed ne occup ation! Quidem quæ summa tamen nulla esse potest tanta, ut interrumpat iter amoris nostri et mei. Nam, ut veni Romam, iter uni nunc sum certior factus esse cui darem itaque has alteras dedi.
Prioribus declaravi, adventus noster qualis
Et quis esset status, atque omnes res nostræ quem ad modum essent,
Ut in secundis fluxæ, ut in advorsis bonæ." Post datas litteras secuta est su miTia contentio de domo. Diximus apud pontifices Kal. Octobres. Acta res est accurate a nobis, umquam in cendo fuimus aliquid, aut etiam numquam nobis dicendi dedit. Itaque oratio juventuti nostræ deberi non potest quam etiamsi non desideras, tamen mittam Cum pontifices decressent Si neqve popvli ivssv neqve plebis scitv qvi se de- DicAssE diceret, nominatim rei præfectvs esset NEQVE POPVLI IVSSV AVT PLEBIS SCITU ID FACERE IVSSVS ESSET, VIDERI POSSE SINE RELIGIONE EAM PARTEM AREÆ MiHi RESTiTvi, mihi facta statim est gratulatio; Nemo enim dubitabat, quin domus nobis esset adiudicata: cum subito in contionem escendit, quam Appius
Dedit. Nuntiat jam populo pontifices secundum se decrevisse, me autem conari in possessionem venire hortatur, ut se et Appium sequantur et suam Libertatem defendant. Hie cum etiam infirmi partim admirarentur, partim irriderent hominis amentiam, ego statueram non accedere, eiim consules ex senatus consulto porticum Catuli I'estituendam locassent. Kal. Octobr. Habetur senatus fVe quens. Adhibentur omnes qui erant senatores. A quibus Marcellinus, qui erat cupidissimus mei, seii tentiam primus rogatus quæsivit, quid essent decernendo Turn M. Lucullus de omnium collegarum sententia respondit collegas suos de religione in senatu de lege statuturos cum senatu. Itaque suo quisque horum loco sententiam rogatus mult^A secundum causam nostram Cum ad Clodium ventum cupiit diem consumere, neque sed tamen, cum horas tres fere odio et strepitu senatus coactus aliquando perorare. Cum Heret senatus consultum sententiam Marcellini omnibus præter unum adsentientibus, Serranus De intercessione statim ambo consules rcferre cœperunt. Cum sententiæ gravissimæ dicerentur, senatui placere mihi domum porticum Catuli auctoritatem ordinis ab omnibus defendi, quæ esset senatum existimaturum ejus opera factum qui senatus consulto inter-
Serranus pertimuit, et Cornicinus ad suam veterem fabulam abiecta toga se ad generi pedes noctem postulavit. Non concedebant, reminiscebantur enim Kal. lamiar. Vix tamen de niea voluntate concessum die senatus consultum factum quod ad
Deinde consules porticum Catuli restituenda ni locarunt illam porticum redeiiiptores statim sunt demoliti libentissimis omnibus. Nobis superficiem ædium consules de sententia æstimarunt villam quingentis milibus, Formianum HS ducentis quinquaginta milibus. Quæ æstimatio non modo vehementer ab optimo quoque, sed etiam a plebe
Quidem pudorem meum, quod neque negarim neque vehementius postularim sed non nam hoc quidem etiam V'erum iidem, mi T. Pomponi, iidem, inquam, quos ne tu quidem ignoras, qui mihi pinnas inciderant. Nolunt easdem
Sed, ut spero, jam renascuntur. Tu modo ad veni quod vereor ne tardius interventti Varro-
Quoniam, acta quæ habes, de reliqua nostra cogitatione cognosce. Ego me a Pompeio
Esset integrum, comitia censorum proximi consules lia berent, petere possem, votivam legatione ni enim nostræ rationes meæ postulabant. Sed
Meam potestatem esse vel petendi ineunte Restate exeundi et interea me esse civium de me optime meritorum nou alienum
Ac forensium quidem rerum hæc nostra sunt, domesticarum autem valde Domus Formianuni, quod ego nee relinquere possum nee viderc;Tusculanum Amicorum benignitas exhausta ea quæ
Habuit præter dedecus, quod tu absens, nos præsentes quorum ego esset per meos defensores licitum, essem omnia consecutus. Quo genere nunc veliementer laboratur. Ea ame non quo certiora quæ omnium geruntur, ame scribantur, quaui cum ab
Ex meis quo animo ea feram, quæ geruntur, qui hoc tempore aut mentis meæ sensus aut omnino vitæ
Armatis hominibus ante diem tertium Nonas Novembres expulsi sunt de area nostra, disturbata porticus quæ ex senatus consulto consul uin locatione reficiebatur et ad tectum pæne pervenerat, Quinti domus primo fracta eon iectu lapidum ex area nostra, deinde iiiflammata jussu Clodi inspectante urbe conjectis ignibus, magna querela gemitu non dicam bonorum, qui nescio an sed plane hominum omnium. LUe demens mere, post hunc vero furorem cædem inimicorum cogit arc, vicatim ambire, aperte spem ostendere. Etenim antea, cum indicium nolebat, habebat
Quidem manifestamque causam, sed derivare, poterat etiam aliquid jure factum defendere jam Decimum designatorem, Gellium servorum omnes, quos palam nihilo suam causam quam adhuc futuram. Itaque ante ^ diem tertium Idus Novembres, cum Sacra via descen-
Vestibulum Tetti Damionis. Qui erant mecum,
Operas aditu prohibuemnt. Ipse occidi sed ego diæta curare chirurgiæ tædet. Omnium vocibus cum se non ad indicium, sed ad supplicium præsens trudi videret, omnes Acidinos postea Nam Milonis domum,
Ad impugnationem sumpserat. Tum ex Anniana Milonis domo Q. Flaccus eduxit mos, ipsum sed ædium Egregius Marcellinus, omnes Metellus mnia dicendi tempus exemit adiuvante Appio, etiam ut totam nostram causam incendiorum, mei complecteretur eaque omnia de cælo servaturum.
Contiones turbulentæ temerariæ Appi,
Hacc tamen sunmia, Milo campo obnuntiasset, comitia Ante diem
Decembr. Milo ante mediam noetem cum magna manu campum cum ret fugitivo ruin delectas copias, in campum non est ausus. Milo permansit ad meridiem mirifica hominum summa cum Conten-
Frat ruin trium turpis, fracta coiit emptus furor. Metellus tamen postulat, ut postero die in foro obnuntietur nihil esse, quod in campum nocte veniretur se hora prima in comitio Itaque ante diem Kal. in comitium Milo de nocte venit. Metellus cum prima luce fui'tim in campum itineribus prope deviis currebat: adsequitur inter lucos hominem Milo, obnuntiat. Se recepit magno et turpi Q. Flacci convicio. Ante diem x Kal. nundinæ. Contio biduo nulla.
Ante diem Kal. hæc ego scribebam hora no-
Nona. Milo campum jam tenebat. Marcellus candidatus stertebat, ut ego vicinus audirem. Clodi vestibulum vacuum sane mihi nuntiabatur: pauci pannosi linea lanterna. Meo consilio omnia
Querebantur ignari quantum in herœ esset animi, quantum etiam Miranda virtus
Nova quædam divina mitto sed hæc summa
Comitia fore non arbitror reum Publium, ante occisus fore a Milone puto se in turba
Jam^ obtulerit, occisum ab ipso Milone video. Non dubitat facere, præ se fert; Casum ilium nostrum non extimescit. Numquam enim cujusquam
Nos aniino dunitaxat vi genius, etiam quam cum florebamus, comminuti sumus. Quinti oin nino exhaustus recusa ute amicorum respondemus. Quid de omni statu capiamus, absente Quare ad-
Quo haberem, quod præsertim jam prope scriberem, sed ut hoc ipsum
Mihi tuum adveiitum suavissinunn exspeclatissimumque Quare advola ad nos eo animo, nos ames, amari Cetera coram agemus. Hæc propei'antes scripsimus. Quo die
Utique cum apud me
IVa signa tionem Tyrannionis mirificam Hbrorum meo-
Quam velim mihi nnttas de librariolis duos aliquos, quibus Tyrannio utatur glutinatoribus, ad cetera ini peres, ut sumant menibranulam, ex qua indices quos vos Græci, ut opinor, appellatis. Sed hæc,
Erit commodum. Ipse vero utique fac venias, potes in his locis adhærescere et Piliam adducere. Ita enim et æquum est et cupit Tullia. Medius fidius ne tu emisti Aoxoi'^ præclaruni. Gladiatores audio pugnare mirifice. Si locare voluisses, duobus his muneribus hber esses." Sed hæc posterius. Tu fac venias et de me amas, dih genter.
CICERO ATTICO SAL.
Ain tu? An nie existimas ab ullo malle mea legi probarique quam ate? Cur igitur cuiquam misi prius? Urgebar ab eo, ad quern misi, et non habe- Mai. Quid? Etiam (dudum enim cum rodo, quod devorandum est) subturpicula milii videbatur esse Sed valeant recta, vera, honesta con siHa. Non est credibile, quæ perfidia in principibus, ut volunt esse et ut essent, quicquam haberent Senseram, noram inductus, re hctus, proiectus ab Tamen hoc erani animo, ut cum in re publica consentirem. Idem erant qui fuerant. Vix aliquando te auctore resipui. Dices ea te monuisse, suasisse, quæ facerem, non etiam ut scriberem. Ego mehercule mihi necessitatem vokii
MARCUS TLlLLIUS CICERO imponere novæ conjunctionis, qua mihi
Non desinunt invidere. Sed tanien modici
Emisse non cogitant qui domum nega iit oportuisse me vendere aiunt Sed quid ad hoc, quibus sententiis quod ct probarent, sunt tamen me contra Pompei voluntatem dixisse? Finis Quoniam, qui
Me asinum germanuiii Sed jam tempus me ipsuni ame (piando ab modo possum. Domum iiieam quod crebro mihi valdc recta hortos." Mdetur comniodius ad die quidenim tua? Sed vidcrimus. Num et magnum homi nein summa magnitudine
Animi inulta humanitate temperatum pcrdidimus nosque malo sed nou nuUo tamen, consolamur, quod ipsius vicem mininie dolemus^ non at Saufeius et sed mehercule quia amabat patriam, ut mihi aliquo deorum beneficio videatur ex ejus incendio esse ereptus. Nam quid fœdius nostra præcipue mea? Nam tu quidem, es natura
Tamen nullam habes propriam servitutem, communi frueris nomine ego vero, qui, loquor de re publica, quod oportet, insanus, quod opus servus existimor, taceo, oppressus et captus, quo dolore esse debeo? Quo sum hoc etiam acriore, quod ne dolere quidem possum, ut non gratus videar. Quid, cessare libeat et in portum confugere Nequiquam. Immo etiam in bellum et in Ergo erimus qui rayol esse noluimus Sic faciendum enim utinam semper pai'uissem video placere. Reliquum Non mehercule possum et Philoxeno ignosco, qui reduci in carcerem maluit. Verum tamen id ipsum mecum in his commentor, ut improbem, id jue cvmi una erimus, confirmabis.
A te crebro ad me video, sed omnes uno tempore accepi. Quæ res etiam auxit dolorem
Nomine Pius; Nonne M meum. Casu enim trinas ante legeram, qi iibus meliuscule Lentulo esse scriptum evat. Ecce quartæ fulmen Sed ut non luiser, nos vero alia incidi non iinnienior mandati tui; Sed mehercule in incipiendo ne, qui videor stulte
Amici inteniptriem non tulisse, vursus stulte injuriam fæ jani inlustrenij quid scripsero, et siniul ne niea, quæ in agendo apparuit, in scribendo occultior, et aliquid satisfactio levitatis habere videatur. Sed viderimus; Tu niodo quam sæpissime ad me aliquid. Epistulam, Lucceio nunc quam qua, meas res ut scribat, fac ut ab CO sumas (valde bella est) eumque, ut adproperet, adhorteris quod mihi se ita facturum rescripsit, agas gratias, domum nostram, quoad poteris, invisas, Vestoi'io aliquid significes. Valde enim est in me
CICERO ATTICO SAL.
Nihil evKaipo-epov epistula tua, quæ me j^ Quinto nostro, puero optimo, \alde levavit. A'enerat horis duabus ante Chærippus; Mera monstra oJo nuntiarat. De Apollonio quod qui di homini Græco, qui conturbat atque idem putat licere quod equitibus Romanis. Nam Terentius suo qui dein. Tibi nummi meo periculo Quid enim vereris quemcumque^ heredem Publium
Verum non improbiorem^ quani Quare in hoc thecam nummariam non retexeris,
Mea mandata de domo curabis, præsidia locabis, Milonem admonebis. Arpinatium fremitus est incre-
De Laterio. Quid quæris? Equidem dolui
CICERO ATTICO Multa me in epistula tua delectarunt, sed magis quam patina tyrotarichi. Nam de raudusculo quod Ædificati in agris nihil reperio. In oppido est quiddam, de quo est dubium, sitne venale, ac proximum quidem nostris ædibus. Hoc Antium Buthrotum esse Romæ, ut Corcyræ tuum.
Quemcumque quæcunque M.
^improbiorem quam improbe improbi) quidem very
Peerlkamp EIMHICHTO -l>IAOC KOC M. Postea vero quam Tyrannio mihi mens addita videtur meis ædibus. Qua quideni venustius quam tua pegmata, postquam mi velim de gladiatoribus, sed bene rem gerunt; Non quære, male gessere.
Apenas vix cum Quid Putasne ut legem non Die, oro
Vix enim mihi exaudisse Verum statim ut sciam, modo commodum. Ludis quidem quoniam dies additus, eo etiam melius hie eum diem cum Dionysio conteremus.
De Trebonio prorsus adsentior. De Domitio
Quod præter opinionem, vel quod boni nusquam unum quod merito. Nam de
Casu nescio an melius. Quid enim hoe miserius, quam eum, qui annos, quot habet, de præsertim cum aut aut certe non plus quam cum petat vero quod nescio an ut non minus longas jam codicillorum futurorum consulum paginulas habeat quam factorum, quideni melius quicquam
Homo peramans semper nee mihi umquam enim acutus permodestus bonæ Eum^ quia non videbam, abesse putabam ex Gavio hoc Firmano Romæ hominem adsiduum. Animum. Dices Tantulane causa Permulta ad me dequod me removit, modo removit^
De quod me mones, ut me geram istum convivam tuum degustes ad me de rebus censura quid quid Nos cum
MARCUS TULLIUS CICEkO Ponipeio fuimus. Miilta mecum de re publi ea sane
Displicens, ut loquebatur enim hoc li omine dicenduni), Syriam spernens, Hisp aniani componenda suscepisses mnos vero suavissime hercule Venit etiam ad me Cumanum
Nihil minus mihi visus quam Messallam consulatum petere. De quo quid
Quod Lucceio nostram gloriam commendaturum, ædificium nostrum quod crebro gratum. Quintus ad me quo niani Ciceronem suavissimmvi tecum ad Nonis Maiis venturum. Ego me de Cumano movi anle diem v Kal. Maias. Eo die Neapoli apud Pætum. Ante diem Kal. Maias iens Pompeianum bene mane hæc
Puteolis magnus rumor Ptolomæum esse habes velim Ego hie pascor bibliotheca Fortasse tu putabas rebus Puteolanis et Lucrinensibus. Ne quidem desunt. Sed mehercule oblectationibus deseror et voluptatibus propter rem publicam. Sic
Quam habes sub imagine sedere quam istorum curuli tecumque apud ambulare quam cum quocum video esse ambulandum. Curet, deus; Nostram ambulationem et Laconicum eaque, quæ Cyrea velim, quod urgeas Philotimum, ut properet, ut possim aliquid
Pompeius Cumaniun Parilibus Misit ad me statim, qui salutem nuntiaret. Ad eum postridie mane vadebam, cum
CICERO ATTICO
Delectarunt me epistulæ tuæ, quas accepi uno tempore duas ante diem v Kal. Perge Gestio omnia. Etiam cujus modi velim perspicias potes a Demetrio. Dixit mihi Pompeius Crassum a Albano exspectari ante diem cum venisset, Romam eum^ et se statim vent ures, gladiatoribusne. Respondit, antequam inducerentur. Id cujus modi aut nunc, aut cum Romam venerit, ad me mittas velim.
Nos hie vo vanius cum hom iiie mirifico niehercule sentio) Dionysio, qui te oninesque vos curioso ad quid primus quid secundus, quid censores, quid Appiu.S,quid populi yVppuleia; Denique etiam, quid ate ad me velim scribas. Non enim, ut vere loquamur, tam rebus
Quam tuis delector.
Ego mecum præter Dionysium eduxi nemine ni, nee metuo tamen, milii sermo desit ab puero delector. Tu Lucceio nostrum librum dabis. Demetri Magnetis mitto, statim ut qui ate
Epistulam referat.
CICEHO ATTICO Egnatius Romæ Sed ego cuui to de re Hali-
Meti vchementer Anti Graviter se actiiruui cum Aquilio confirmavit. V^idebis ergo hominem, Macroni vix videor præsto esse posse Idibus enim auctionem Larini video et biduum præterea. Id quoniam Macronem tanti igu oscas mihi velim. Sed, me postridie Kal. cena apud me cum
Prorsus id Kalendis cogito in hortis Crassipcdis quasi in deversorio cenare. Facio fraudem senatus consulto. Inde domum cenatus. Ut sim mane præsto Miloni. Ibi te igitur videbo et permanebo. Domus te nostra tota
CICERO ATTICO Nos Tusculanum venisse Kal. Dec video te Ibi Dionysius nobis præsto nius"? Inimo vero cogi inur. Milonis nuptiæ. Comi Dec. 699 tionnn non nulla opinio Ego, ut afuisse me in altercationibus, quas in senatu factas audio fero non moleste. Nam aut defendissem, quod non placeret, aut defuissem, cui non oporteret. Sed mehercule velim res et præsentem statum publicæ, et quo animo consules ferant hunc scribas ad me quantum pote. Valde sum
Quæris, omnia mihi sunt suspecta. Crassum quidem nostrum minore dignitate aiunt profectum paludatum quam olim æqualem ejus L. Paulum, item iterum consulem. O hominem nequam! De
Factum est ame diligenter. Diu multumque in manibus fuerunt. Describas Illud etiam te Vestorius noster me per certiorem te Roma Idus Maias putari profect uin esse quam dixeras^ quod minus jam melius vehementer gaudeo. Velim domum ad ipse adesses, cum tum Va vronis. Est enim mihi utendum quibusdam rebus ex ad quos manibus habeo; Quos, ut spero, valde probabo. Tu velim, quid forte novi habes, maxime a Quinto deinde a Cæsare, quid de de publica enim tu hæc odorari), scribas ad me habebis, tamen scribas
Numquam enim mihi tua epistula aut tempestiva aut loquax Maxime autem rogo, rebus totoque itinere ex sententia confecto nos quam primum Dionysium jube De Eutychide gratum, qui vetere prænomine, novo nomine T. ut ex me et ex jun- Dionysius M. Pomponius. Valde mehercule mihi gratum Eutychidem tuam erga me benivolentiam cognosse et^ suam illam in meo dolore neque turn mihi obscuram neque post ingratam
Iter Asiaticum tuum puto suscipiendum fuisse numquam enim tu sine justissima causa tarn longe a tot tuis et hominibus et rebus carissimis et suavissimis abesse voluisses. Sed huni anitatem tuam amore nique in tuos reditus celeritas declarabit. Sed vereor, ne lepore suo detineat diutius rhetor^ Clodius et homo pereruditus^ ut aiunt, et nunc quidem deditus Gra eeis Pituanius. Sed, homo esse, recipe te ad nos, ad quod tempus confirmasti. Cum
Tamen, cum venerint, Romæ vivere
Avere te scribis accipere ahquid ame litterarum. Dedi ac multis quidem de rebus poXeySou perscripta omnia; Sed, ut conicio, quoniam mihi non videris in Epiro diu redditas non Genus autem mearum ad te quidem htterarum ejus modi fere ut non hbeat cuiquam dare, de quo exploratum eum redditurum.
Nunc Romanas res accipe. A. Nonas Quin-
Sufenas et Cato absoluti, Proci Hus eondemnatus. Ex quo intellectum est TptcrapetoTraytras ambitum, comitia, interregnum, maiestatem, totam denique rem publicam non facere debemus patrem fami Uas domi suæ occidere nolle, neque tamen id ipsum abunde nam absolverunt xxn, condemnarunt Publius sane diserto epilogo criminans mentes judicum commoverat. Hortalus in ea causa cujus modi Nos verbum nullum; Enim quæ nunc ne animum Puhli offenderem. His rebus Reatini me ad sua
Duxenmt, ut agerem causam contra Interamnates apud consulem decern quod clinus a M'. Curio emissus monte Nar
Vixi cum Axio; Etiam me ad Sept cni
Parem habuit neminem. Quæris nunc de
Sc quere nunc me campum. Avdet ambitus;
Factum erat Dices: Istuc quidem non moleste Ovirum! Ocivem! Memmium Cæsaris omnes opes confirmant. Cum eo Domitium consules junxerunt, qua pactione, epistulæ committere non audeo. Pompeius fremit, queritur, Scauro
Nullo pecunia omnium dignitatem exæquat. Messalla languet, non quo aut animus aut amici, sed consulum et Pompeius obsunt. Ea comitia puto fore ut ducantur. Tribunicii candidati jurarunt
Catonis Apud eum HS quingena deposuerunt, qui a Catone damnatus perderet et competitoribus tribueretur.
Hæc ego scribebam, quam comitia plus unus Cato potuerit quam omnes leges omnesque
Messius defendebatur a nobis de legatione revocatus nam eum Cæsari legarat Appius.
Ut Tribus habet Pomptinam, Velinam, Mæciam. Pugnatur agitur tamen Deinde me expedio ad Drusum, inde ad Scauruni. Dent etiam consules designati. In quibus Scaurus
Ex Quinti suspicor jam eum esse in Britannia. Suspenso animo exspecto, quid Illud quidem sumus adepti, quod multis et magnis
.MA11CL\S TL LLIUS ClCERO
Possumus nos Cn esari ec carissi nios et jucundissimos Dionysii iin velim salvere jubeas et eiun roges et li ortere, cjiiam veniat, ut possit Cieeroiieiu meum atqne nie
CICEHO AT'JICO
OccDpatiomun nieariini vel hoc sigiuini quod nuntiabaiit, ubi esses: quod erant abs vel etiani significabaiit reete Quo in genere maxinie delectarunt duæ fere eodeiii tempore abs te Buthroto datæ. Scire enini volebam te commode navigasse. Sed hæc epistuiarurn frequeiitia iiou tarn ubertate sua quam crebritate delectavit. Fuit gra\is et plena rerum, quam mihi M. Pacci iis, hospes tuus, reddidit. Ad earn rescribam igitur et hoc quidem primum. Paccio ratione et verbis et re ostendi, quid mis est meis, cum antea notus non
Nunc pergam ad cetera. Varro^ de quo ad me
Includetur in ali(jueni locum, modo cus. Sed nosti genus dialogorum meorum. Ut in oratoriis, quos tu in cælum non potuit mentio
Cujusquam ab qui disputant, ejus, qui notus aut auditus esset, hanc ego, de re publica quam disputationem Africani personam et sc entes Q. Tuberonem, Rutilium, duo Læli generos, Scævolam et Fannium. Itaque cogitabam, quoniam causa istum appel lavem quod intellego
Utinam modo conata possim Rem enim, quod non magnam complexus sum et gravem et plurimi quo ego maxime egeo.
Quod quos laudas, personam desideras Scævolæ, non earn temere dimovi: sed idem Socrates venisset ad Cephalum, locupletem vum senem, quoad primus sermo habetur, adest
Disputando senex, deinde, cum quoque commodissime locutus ad rem divinam diseedere neque postea Credo Platonem vix putasse consonum hominem
Longo sermone diutius Multo ego magis hoc mihi cavendum putavi Scævola, qui et ætate et valetudine erat qua eum meministi, et honoribus, ut vix decorum videretur eum plures dies esse Tusculano. Et erat primi torem senem ut noras, interesse sane eo me etiam Tulliæ meæ venditabo. ^^estorio desum. Grat uni enim id esse intellego ut intellegat, euro. Sed Cum babeat duo
Nunc ad quæ quæris de Catoue. Lege
Et Lieinia absolutum; FuHa ego nuntio absolutum neque patr ouis su istam libentibus æeusatoribus. Tameii et mecum et cum Milone in gratiam Drusus reus est factus a Lue retio. Lu dicibus reiciendis dies est dictus^a. v Non.Quinet. De Proe ilio ruuiores uon boni, sed indicia Hirrus cum Domitio gratia Senatus cons uitum, quod consules de provinciis fecerunt, QvicvMyvE
— Non mihi videtur esse valiturum.
De Messalla quod quæris, quid scribam. Nescio. Numquam ego tain pares candidatos. Messallæ copias Scaurum Triarius reum quæris, nulla est inagno opere commota sed men habet ædilitas ejus memoriam non ingratam, et est pondus apud rusticos in patris ni emoria. Duo plebeii exæquantar,ut Domitius valeat amicis, adiuvetur tamen non gratissimo munere, Memmius Cæsaris connnendetur mih tibus, Pompei nitatur. Quibus non valuerit, putant fore aliquem, qui comitia in adventum Cæsaris detrudat, Catone præsertim absoluto. Patere, enim in ea quam
Decimius mihi reddidit Buthroto datam, Asiam
Eundum esse te Mihi mehercule videbatur in quo tantulum interesset utrum per procuratores ageres an per ipsum, ut a totiens et longe Sed hæc mallem integra re tecum egissem, profecto enim aliquid egissem. Nunc reprimam susceptam obiurgationem. Utinam valeat
Ego ad te propterea minus sæpe quod tum non habeo, ubi aut ubi futurus huic putavi dandas esse Tu, quoniam iturum te
Asiam esse putas, ad quæ tempora te exspectemus, me certiorem velim, et de Eutychide
CICERO ATTICO Puto existimare me nunc oblitum consuetudinis
Quoniam loca et tua habere video, neque Epirum neque Athenas neque Asiam cuiquam ad ipsum dedi
Neque enim sunt epistulæ nostræ eæ quæ quæ tantum habent mysteriorum, ut eas ne quideni fere conimittnmus, lepidum quid ne^ quo exdidatus pactionem senatu quam ipse at suus competitor Domitius cum consulibus ambo HS quadrageiia tonsulihus darent, adfuisse dicerent, cum lex curiata quæ nandis provinciis consularibus scribendo cum omnino ne senatus quidem Hæc non
Sed nominibus perscriptionibus multor uni
Cmn esse facta diceretur, prolata a Mennnio
Nominibus inductis auctore Pompeio. Hie Appius plane, inquam, Memmius autem dirempta nunc totus quod jam intellegebamus enuntiationem Memmi valde Cæsari Mes-
Noster et ejus Domitius competitor Hberalis
At senatus decrevit, ut tacitum indicium ante
Singulos candidatos. Magnus timor candidato i'um. Sed quidam Opimius,
XVlAllCUS TULLIUS CICERO
Brachio egissent, rem ad senatum detule-
Hie Abdera non tacente me. Dices Tamen tu non quiescis?" Ignosce, possum. Verum men quid tam ridiculum? Senatus decreverat, ne prius comitia haberentur^ quam lex esset qui
Intere essum non ad senatum. De ea re censuerunt, comitia prime quoque tempore ego partem ornatissime defendissem^ obnuntiationibus per Scævolam diebus usque ad Kal. Octobr., quo ego hæc die
Populo tributim domi suæ Sed videbatur eorum, qui occuparant. Cuperem vultum videre tuum, cum hæc legeres; Nam profecto spem habes nullam hæc negotia multarum nundinarum Octobribus jam enim loquetur præter Antium et Favonium libere nemo; Nam Cato ægro-
De me nihil timueris, sed tamen promitto
Quid quæris aliud Indicia^ credo. Drusus, Scaurus non fecisse videntiir. Tres candidati fore putabantur, Domitius a Mem miOj Messalla a Q. Pompeio Rufo, Scaurus a Triario aut a L. Cæsare. Quid pote riSj" inquies, pro dicere?" Ne vivam, scio; In quidem tribus quos tu dilaudas, quædam de Cæsaris in me amore cognovi, eaque sunt ipsius Cæsaris uberrimis confirmata. Britannici exitus exspectatur; Constat enim aditus insulæ esse muratos^ molibus. Etiam illud jam cognitum neque argenti scripulum esse iillum in insula neque ullam sjjem prædæ ex mancipiis; Ex quibus nullos puto te aut musicis eruditos exspectare.
Paulus in medio foro basilicam jam pæne refecit isdem antiquis columnis, illam autem, quam locavit,
Magnificentissimam. Quid quæris? Nihil gratius monumento, nihil gloriosius. Itaque Cæsaris amici, me dico et Oppium, dirumparis in monumentum quod tu tollere laudibus solebas, ut forum laxaremus et usque ad ati'jum Libertatis explicaremus, contempsimus sexcenties HS cum privatis
Mura-ios Junius, mweXos M munitos non poterat transigi niinove pecunia. Efficiemus rem gloriosissimam nam canipo Martio sæpta butis comitiis marmorea sumus et tecta facturi eaque cingemus excelsa porticu, ut mille passuum
Siniul adjungetur huic operi etiam publica. Dices: Quid monumentum proderit?" At quid laboramus? Habes res Romanas. Non enim te puto de quod jam desperati im aut de quæ lege Coctia quærere.
CICERO ATTICO
Nunc ut opinionem habeas reruni^ ferendum Quæris, ego me ut gesserim. Constanter et " - " ut "
Q^^jj jh^ jnqujes, ferebat Humaniter meæque quoad mihi modo ergo absolutus Omnino yopyua Ac quern fremunt omnes prævaricatum, deinde Pompei mira contentio, ixi dicum sordes. Ac tamen xxxii condemnarunt^ xxxviii absolverunt. Indicia reliqua impendent. Nondum est plane expeditus. Dices: 'Tu ergo hæc quo modo Belle mehercule eo me valde amo. Amisimus, mi Pomponi, omnem
Bosius: nOPnAHTMNA M. non modo sucum ac sanguinem, sed etiam colorem et speciem pristinam Nulla res publica, quæ delectet, in qua acquiescam. " Idne
" Inquies, Id ipsum reeordor enim, quam bella paulisper nobis gubernantibus
Quæ mihi gratia relata Nullus dolor me angit unum omnia posse dirumpuntur qui me quid posse doluerunt. Multa mihi dant nee tamen ego de meo statu demigroj quæque maxime est ad naturam, ad eam me ad et studia nostra. Dicendi laborem delectatione oratoria consolor domus me et rura nostra delectant non reeordor, unde ceciderim, sed unde surrexerim. Fratrem mecum et te habebo, per me pedibus trahantur vobis possum. Locus privata modo et domestica nos delectant. Miram securitatem videbis cujus plurimæ mehercule partes sunt in tuo reditu nemo enim in est mihi tam consentientibus sensibus. Non nullus odor dictaturæ, sermo quidem multus qui etiam Gabinium apud timidos judices Candidati consulares omnes ambitus. Accedit etiam Gabinius quem Sulla non dubitans, quin Torquato. Sed omncs absolventur, nee posthac quis- (luam damnabitur, qui hominem Hoc tamen agitur itaque indicia M. Ful respondent quidem.
Quid aliud novi Etiam. Absoluto Gabinio raachantes judices hora post Antiochum Gabinium nescio quem e Sopolidis pictoribus libertum, accensum Gabinij lege Papia condemnarunt. Itaque statim lege maiestatis 0Y20IMPI2AMA4>IHI. Pomptinus Non. Novembr. Triumphare. Hiiic obviam Cato Servilius prætores ad portam Q. Mucius tribunus. Negant enim latum de imperio, et latum hercule Sed cum Pomptino Appius consul. Cato tamen adfirmat vivo ilium non triumphatu rimi. Id ego puto ut multa ejusdem ad recasurum. Appius sine lege suo sumptu
A Quinto et a Cæsare accepi Kal.
Nulla præda, imperata tamen pecunia exercitum ex Britannia reportabant. Q. erat jam ad Cæsarem profectus.
Commodis adventare et prope adesse jam debes. Non mehercule æquo animo careo autem quid mirum, qui Dionysium tanto opere ego Cicero meus Abs proximas
Habebam Epheso v Idus
O constantiam promissi fidem miram! Quam mehercule ego valde timebam recordans superioris tuæ transmissionis Credo enim te putasse tuas mulieres Apulia Quod cum secus quid Apulia moretur? Num intervallo regustandus? Quin tu hue advolas et
Nostræ publicæ germanæ imaginem.^ Disputavi de nummis ante comitia tributim uno loco dictaturam ruere et omnium rerum te mptionem Seleucianæ provinciæ et mehercule cum Cæsare suavissimam conjunctionem (hæc enim me una ex hoc naufragio tabula delectat); Qui quidem Quintum meum tuumque, boni quern ad modum tractat honore^ dignitate, gratia non ac ego essem imperator. Hiberna legionis eligendi optio delata comniodum, ut ad me Quintus Hunc tu non ames? Quern istorum?
Sed heus tu seripseramne me esse legatum Pompeio et extra urbem quidem fore ex Idibus lanua-
Visum hoc ad multa quadrare. Sed quid plura? Coram, opinor, ut tu tamen quid exspectes. Dionysio plurimam salutem; Quidem ego non modo sed etiam locum. Quid quæris? Ad summam lætitiam meam, quam ex tuo reditu magnus adventus cumulus Quo die ad me venies^ me amas, apud me cum maneas. Ego vero et tuum in discessu animum et meo "^^ "^^^ decernatur, ut hoe nostrum de sidenum ne plus annuum. De Annio Saturnino probe. De dando vero rogo, quoad Romæ, tu ut Et sunt aliquot satisdationes secundum mancipium Mennianorum prædiorum vel Atilianorum. De Oppio factum ut et maxime quod DCCC Quæ quidem ego nostrorum nominum exspectetur.
Nunc venio ad transversum ilium extremæ stulæ tuæ versiculum, quo me admones de Quæ habet. Ut veni in Arpinas, cum ad me primis nobis seraio isque multus de te Ex quo ego veni ad quæ fueramus ego et tu inter nos de sorore Tusculano Nihil tam mite, tam placatum, quam turn meus erat sororem tuam, etiam qua fuerat ex suni ptus non appare rel.
Postridie ex Arpinati profecti sumus. Ut in Arcano Quintus maneret, dies ego Aquini, sed prandi miis in Arcano. Nosti hunc fundum. Quo ut veni nius, humanissime Quintus Poinponia" inquit,
Quidem ut visum dulcius idque cum verbis tuui etiam animo ac vultu. At audientibus nobis Ego ipsa sum" inquit 'hie hospita/' id autem ex eo, ut opinor, quod antecesserat Stat ins, ut prandium nobis videret. Turn Quintus En " inquit mihi hæc ego patior cotidie." Dices: Quid,quæso,istuc erat?" Et aspere verbis vultuque responderat. Dissimulavi dolens. Discubuimus omnes præter cui tamen Quintus de mensa misit. Quid multa nihil meo fratre lenius, nihil asperius tua sorore mihi visum est et multa prætereo, quæ tum mihi majori stomacho quam Quinto fuerunt. Ego inde Aquinum. Quintus in Arcano remansit et Aquinum ad me postridie mane venit mihique narravit nee secum illam dormire voluisse cum discessura esset, fuisse ejus modi, qualem ego vidissem. Quid quæris vel
Hoc dicas humanitatem meo judicio
Hæc ad te fortasse pluribus, quam necesse
Ut videres tuas quoque esse partes instituendi et monendi. Reliquum antequam proficiscare, mandata nostra, exhaurias, scribas ad me omnia, Pomptinum extrudas^ cum profectus cures, ut sciam,
Habeas, nihil mehercule te niihi nee cavius esse nee suavius. A. Torquatum amantissime dimisi Men-
Optimum virum cui me ad te scripsisse ahquid in sermone significes velim.
II A. Idus Maias, cum has dabam ex Pompeiano proficiscebar, ut eo die manerem in Tre-
Mora justa itinera facere. In Cumano cum essem, venit ad me, quod mihi pergratum noster Hortensius cui deposcenti mea mandata cetera universe mandavi, illud proprie, ne patere tui', quantum esset in ipso, prorogari nobis provincias. In quo eum tu velim confirmes gratumque mihi fecisse dicas, quod et venerit ad me et hoc mihi, prætereaque quid opus esset, promiserit. Confirmavi ad eam causam etiam Furnium nostrum, quern ad annum tribunum
Videbam Habuimus in Cumano quasi pusil- 1am Romam. Tanta erat in his locis multitudo cum interim Rufio noster, quod se a Vestorio observari videbat, strategemate hominem percussit; Nam ad me non accessit. Itane cum Hortensius veniret et infirmus et tam longe et Hortensius, cum maxima præterea multitudo, non venit? Non, inquam. "Non vidisti igitur hominem?" Inquies. Qui potui non videre, cum per emporium Puteolanorum iter facerem In quo ilium agentem aliquid, credo, salu-
Post etiam valere, cum me exiens e sua
Numquid vellem, rogasset. Hunc hominem parum gratum quis quani putet aut non in eo ipso laudandum, quod audiri non laborarit Sed redeo ad
Noli putare mihi aliam consolationem esse hujus ingentis molestiæ, quod spero non longiorem annua Hoc me velle multi non credunt ex consuetudine aliorum qui omnem diligentiam adhibebis tum cum id agi debebit, cum ex Epiro De re publica scribas ad me velim, quid quod odorere. Nondum enim hue erat allatum, quo modo Cæsar ferret de auctoritate perscripta, eratque rumor de Transpadanis eos jussos
Viros creare. Quod magnos motus timeo. Sed aliquid ex Pompeio sciam.
Ill A. Idus Maias veni in Trebulanum ad Ponu ano tium. Ibi mihi tuæ litteræ binæ redditæ sunt Mai.
Tertio abs te Eodem autem exiens e Pompeiano cura de meo primo maximo mandato; Sed quidem labor/ non quo — sed inopia cogimur eo tu me absente habebit mei rationem?^ Nam posset nostrum adesset, agente
Agendi tamen viam non
Nunc venio ad earn epistulam, quam accepi a minus, rem tamen mihi enim opor-
Item Bibulo. Sed non dubito, quin senatus eonsultum expeditum quo præsertim compendium De Torquato probe. De Masone
Ligure, cum venerint. De quod Chærippus (quoniam quoque Tvpormvcnv o pro-
Etiamne hie mihi curandus curandus autem hactenus, ne quid ad senatum consule!" Aut "numera Nam de — sed tamen commode, quod cum De Pomptino recte Est enim ante Kal. lunias Brundisi futurus minus urguendi fuerint M. Anneius L. TuUius. Quæ de ea mihi probantur, modo ne
Exceptio aliquem incurrat bene de nobis meri-
Sed considerabimus, rem enim probo. De nostro itinere quod statuero, de quinque præfectis quid Pompeius facturus cum ex ipso cognoro, faciam, ut De Oppio bene quod de DCGG exposuisti, idque, quoniam Philotimum habes, perfice et cognosce rationem ut agam amplius, me amaSj priusquam Magna me
Habes ad omnia. Etsi pæne præterii chartam
Deesse. Mea captio quidem ejus inopia minus multa ad me Tu vero aufer ducentos
Meam in eo parsimoniam paginæ contractio Dumtaxat rumores, vel etiam qua certa habes de Cæsare, exspecto. Litteras et
Et Pomptino de omnibus rebus diligenter dabis.
CICERO ATTICO Hcr.Venusiæ Plane deest, quod scin bam; Nam, nee quod manjg^^ habeo enim prætermissum nee quod narrem (novi enim nee jocandi locus est; Me multa Tantum tamen Idibus Maiis nos Venusia mane proficiscentes has dedisse. Eo autem die credo aliquid actum in senatu. Se omnes, sed etiam rumores cognoscamus. Eas piemus Brundisi enini Poniptinuni ad earn diem, quam tu exspectare consilium Nos Tarenti quos cum Pompeio SmAoyot"? De publ ioa habuerimus, ad perscribe mus. Etsi ipsum cupio, quod ad tempus ad te scribere possim,
Quam diu Romæ futurus ut quo dem posthac sciam, aut ne dem Sed, antequam utique explicatum HS.
Et DCGC. Hoc velim maximis rebus maxime
Tarentum veni xv Kal. Quod Pomptinum statueram exspectare, commodissimum duxi jjgg quoad veniret, cum Pompeio consumere eoque magis, quod gratum esse videbam, qui etiam ame ut secum apud essem Quod concessi Hbenter. Multos enim præclaros de re publica sermones accipiam, instruar etiam con-
Idoneis ad hoc nostrum negotium.
Sed ad te brevior jam scribendo dubitans, Romæne an jam profectus. Quod tamen quoad ignorabo, sci'ibam aliquid potius quam committam, cum possint reddi ame non reddantur. Nee tamen jam habeo, quod aut mandem
Aut narrem. Mandavi omnia; Quæ quidem ut exhauries. Narrabo, cum aliquid habebo novi. Illud tamen non desinam, dum adesse te putabo, de Cæsaris nomine rogare ut confectum quas. Avide exspecto tuas et maxime, ut norim tempus profectionis tuæ. Cotidie vel potius in dies singulos breviores ad te mitto; Cotidie enim magis suspicor te in Epi-
Profectum. Sed tamen, ut mandatum me curas sCj quo de ante, se Pompeius quinos præfectos delaturum novos vacationis judiciariæ causa. Ego cum triduum cum Pompeio et apud Pompeium fuissem, proficiscebar Brundisium xni Kal. lunias. Civem ilium egregium I'elinquebam et ad hæc, quæ timentur^ propulsanda paratissimum. Tuas exspectabo, cum quid agas, turn ubi sciam.
CICERO ATTICO Me et incommoda valetudo, equa jam emerseram, utpote cum sine febri laborassem, et Pomptini exspectatio, de quo adhuc ne rumor quidem venerat, tenebat duodecimum jam diem Brundisi sed cursum exspectabamus. Tu, modo es Romæ (vix enim puto), hoc vehementer animadvertas velim. Roma acceperam Milonem meiim per
Consilium meumque hoc primum Saliarem modum. Actio mal uinius facere pedibus, qui incommodissime navigassemus, et Leucatam molestum videbatur, autem minutis Patras accedere sine impedimentis non visum decorum. Ego, ut sæpe tu me currentem hortatus meditor, præcipio meis, faciam denique, ut summa modestia et summa abstinentia munus hoc extraordinarium traducamus. Parthus velim quiescat, et fortuna nos nostra præstabimus. Tu, quæso, quid agas, ubi quoque tempore futurus quales res nostras Romæ maxime de XX et DCCG cura ut sciamus. Id unis diligenter
Quæ ad me utique perferantur, consequere. Illud tamen, quoniam nunc abes, cum id non
Aderis autem ad tempus, ut mihi memento curare per te et per omnes
Per Hortensium, ut annus noster maneat suo
Ne quid novi decernatur. Hoc mando, dubitem, an etiam rogem, ut pugnes, ne
Sed non audeo omnia onera imponere annum quidem utique teneto. Cicero meus, modestissimus et suavissimus puer, salutem Dionysium semper equidem, ut primis quod amat nee mentionem intermitti
CICERO ATTICO Ut Athenas Kal. Quinctiles ven evam, exspectabam jam quartum diem Pomptini im uequf de ejus adventu certi quioqiiani liahebam. Eram autem totus, crede tecum quamquam sine per me tamen acrius vestigiis tuis monitus de te cogitabam. Quid quæris non mehercule alius ullus sermo de Sed tu de me ipso aliquid scire fortasse mavis. Hæc sunt. Adhuc sumptus necin me aut publice aut privatim nee quemquam comitum. Nihil accipitur lege ab hospite. Persuasum est omnibus meis serviendum esse famæ meæ. Belle adhuc. Hoc animadversum Græcorum laude et multo sermone celebratur. Quod superest, elaboi'atur hoc ame, sicut sensi placere. Sed hæc tinn l.judemus, cum erunt perorata. Reliqua sunt ejus modi, ut meum consilium sæpe reprehendam, quod non aliqua ratione ex hoc negotio emerserini. O rem minime aptam meis moribusi o illud verum Dices 'Quid adhuc? Nonduni enim in negotio ver-
Sane scio et puto molestiora restare. Etsi hæc ipsa fero equidem fronte, ut puto, et voltu bellissime, sed angor sensibus multa vel cunde vel insolenter vel in omni genere insulse adrogantur et dicuntur et tacentur cotidie quæ non, quo te celem, non perscribo, sed quia
Itaque admirabere meam cum redierimus tanta mihi hujus
Ergo hæc quoque hactenus mihi erat propositum ad scribendum, quid ageres, ubi terrarum ne suspicabar quidem. Nee hercule umquam diu ignarus rerum mearum quid de
Quid de Milonis nominibus actum ac non modo nemo domo, ne Roma quidem quisquam, ut sciremus, re publica quid ageretur. Quare, quid quod de rebus, quas putabis me per mihi gratum ad me perferendum.
Quid præterea Nihil sane Valde me Athenæ delectarunt urbe dunitaxat et urbis ornamento et hominum amore nos quadam benevolentia sed multa ea philosophia sursum deorsum, quidem apud quem eram. Nam Xenonem tuum vel nostrum potius Quinto concesseram, et tamen propter vicinitatem simul eramus. Tu velim, cum primum tua ad me scribas,utsciam,quid agas, ubi quoque tempore, maxime quando Romæ futurus
CICERO ATTICO Hui, toti esne me dedisse Romam, cum ad nuUas darem? At vero posthac potius dabo quam, recta dari potuerint, committam, ut
Non dem. Ne provincia nobis prorogetur, per nas! Dum ades, quicquid provideri provide. Non potest, quam flagrem desiderio quam vix harum rerum insulsitatem feram.
Marcellus fœde in Comensi. Etsi magistratum non gesserat, erat tamen Transpadanus. Ita mihi videtur non minus stomachi nostro quam Cæsari
Sed hoc ipse Pompeius mihi quoque videbatur, quod Varronem dicere, in Hispaniam certe Id ego minime probabam qui quidem Theophani esse me-
Quam ilium nusquam discedere. Ergo Gv æcus incumbet. Valet autem auet oritas ejus apud iMum plurimum.
Ego has Nonas Quinctiles profieiscens Athenis dedi, cum decem ipsos fuissem Venerat Pomptinus, una Cn. Volusius; Aderat quæstor; Tuus unus Tullius aberat. Aphracta Rhodiorum et dicrota Mytilenæorum habebam et aliquid
Nos adhuc per Græciam summa cum admiratione fecimus, nee mehercule habeo, quod adhuc quem accusem meorum. Videntur mihi nosse nostram causam et condicionem profectionis suæ plane serviunt existimationi meæ. Quod superest, verum enim ame videbuiit, ut delinquendi locus. Sin id parum profuerit, aliquid a nobis severius. Nam adhuc dulces siimus ut spero, proficimus aliquantum. Sed ego banc, ut Siculi dicunt, dve^iav in unum annum meditatus sum. Proinde pugna, ne, quid prorogatum turpis inveniar.
Nunc redeo, ad quæ mihi mandas. In præfectis excusatio quos voles, deferto. Non ero tam
Quam in Appuleio Xenonem tam diligo quam tu, quod ipsum sentire certo Apud Patronem et reliquos barones te in maxima gratia posui et hercule merito tuo Nam mihi Ister dixit te scripsisse ad se mihi ex rem illam curæ
Quod pergratum Sed, cum Patro mecum egisset, ut peterem a vestro Ariopago,
Tollerent, quem Polycharmo prætore fecerant, commodius visum est et Xenoni et post Patroni me ad Memmium scribere, qui pridie, quam ego Athenas veni, Miti lenas profectus erat, ut ad suos scriberet posse id sua voluntate Non enim dubitabat Xeno, quin ab Ariopagitis invito Memmio impetrari non posset. Memmius autem ædificandi consilium abiecerat; Sed erat Patroni Itaque scripsi ad eum accurate cujus epistulæ misi ad te exemplum.
Tu velim Piliam meis verbis consolere. Indicabo enim tu nihil dixeris. Accepi fasciculum, in quo erat epistula Abstuli, aperui, V^alde scripta est Brundisio quæ epistulæ redditæ sunt mea, cum ego me non haberem. Nam apytas* excusationem ne Cura, ut omnia sciam, sed maxime ut Negotium magnum navigare atque mense Sexto die Delum Athenis venimus. Nonas Quinctiles a Piræo ad Zostera vento molesto qui nos ibidem Nonis Ante Idus ad Ceo jucunde inde Gyarum sævo vento, non adverso hinc Syrum, inde Delum, utroque quam vellemus, cursum confecimus. Nam aphracta Rhodiorum
Animo nee me Delo movere, omnia aKpwxTjpta Vvpkwv vidissem.
De Messalla ad statim ut de Gyaro dedi
— Ipsum consilium nostrum — etiam ad Hortensium,cui quidem valde Sed tuas de
Sermonibus mehercule omni de pu-
Quoniam meos cum Thallumeto nostro pervo-
Cum hæc habebimus Omnia per-
Nostra autem negotia, quoniam Roniæ commoraris, amabo Cui fugerat me quid eo quo quam ego cum mea sponte tum serm ouibus æstimo
Plura scribam ad cum Nunc eram plane medio Ephesum venimus sexagesimo quingentesimo post pugnam Bovillanam. Navigavimus timore nausea, sed propter aphractorum Rhodiorum imbecillitatem. De con tudine, quæ mihi jam Sami, sed mirabilem modum Ephesi præsto aut audisse puto aut Quid ad me attinet?" Verum tamen decumani, quasi venissem cum imperio, Græci quasi Ephesio obtulerunt. Ex quo certo multorum annorum ostentationes meas nunc discrimen
Adductas. Sed, ut utemur ea quam a didicimus, omnibusque faciemus pactiones. Sed hacteims, præsertim cum cenanti
Tua negotiola Ephesi curæ mihi fuerunt, Thernioque tametsi ante adventum meum
Omnibus, tamen Philogenem Seium
Apollonidensem Xenonem commendavi. Omnino omnia facturum Ego præterea tionem Philogeni permutationis quam tecum
Ergo hæc quoque hactenus.
Redeo ad urbana. Per fortunas quon iara Romæ manes, primum atque præmuni, quæso, ut simus annui, ne intercaletur quidem. Deinde
Mea mandata maximeque, quid potest de domestico scrupulo, quem non dein de
Quid publica — autem immo vero etiam quid futurum perscribe ad me omnia, sed diligentissime imprimisque, ecquid judiciorum aut factorum aut futurorum etiam De
Antequam aliquo loco consedero, neque longas me neque semper mea manu exspectabis m^ autem spatium, utrumque præstabo. Nunc tamen hæc mihi, quæ vellem, adferebantur, primum otium Parthicum, dein confectæ pactiones publicanorum, postremo militum sedata ab Appio di umque usque ad Idus Quinetiles
Nos Asia accepit Adventus noster nemini ne minimo quidem' sumptui. Spero meos omnes laudi meæ. Tamen magno timore sum, sed bene speramus. Omnes jam præter Tullium tuum venerunt. Erat mihi animo recta
Tu veHm, me minus curiosum pubhca quam ad me omnia, quæ quæ clavum anni movebis. Nihil exoptatius adventu tædeat, non habeat magnum campum non ignotus cursus animi industriæ meæ, præ-
Opera Quipi^e, Laodieeæ me cum Romæ A. cum exercitum noster amicus habeat tantum, me nomeii habere duarum legionum exihum? Denique hæc non desidero, lucem, forum, urbem, domum, vos Sed feram, ut potero, modo annuum. Prorogatur, actum Verum
Quæris, quid hie agam. Vivam, ut maximos
Quod tecum permutavi, versura mihi solvendum Lycaoniam. Inde ad Taurum cogitabam, ut cum deciderem.
Chte llæ bovi sunt impositæ; Plane non
Nostrum onus." Sed feremus, modo, me amas, sim annuus. Adsis
Ad tempus, ut senatum totum
Sum, quod jam diu mihi ignota sunt domestico, Andronico Puteolano. Tu autem sæpe dare publicanorum poteris per magistros scripturæ portus nostrarum diœcesium. Dum ahquid putavi ne me immemorem man-
Putares. Itaque subsedi ipsa dum hæe, quæ longiorem desiderant orationem, summatim perscriberem. Maxima exspectatione perditam et plane eversam in perpetuum provinciam nos venisse pridie Kal. moratos triduum Laodieeæ, triduum Apameæ, totidem dies Synnade. Audivimus aliud imperata solvere non posse, wvas omnium venditas, civitatum gemitus, ploratus, monstra quædam non hominis, sed feræ nescio cujus immanis. Quid quæris? Tædet omnino eos Levantur tamen miseræ legatos neque in quæstorem neque quemquam. Scito non modo nos foenum, aut quod lege dari non accipere, sed ne ligna quidem. Nee præter quattuor et tectum quemquam accipere quicquam, multis ne tectum quidem, tabernaculo manere plerumque. Itaque incredibilem modum concursus ex ex ex domibus omnibus. Mehereule etiam adventu nostro cogitabat quidem etiam nunc provinciam suam etiam legatorum tribunorum præfectorum
378 Secum in regnum. Dum in æstivis nos essemus, ilium pueris locum esse bellissimum duximus.
Sestius ad me quæ tecum esset de mea domestica et maxima locutus, et quid esset visum. Amabo incumbe in earn rem et ad me scribe, quid et possit, et tu censeas. Idem scripsit Hortensium de proroganda nostra provincia dixisse nescio quid. Mihi in Cumano diligentissime ut annui essemus, defensurum receperat. Si quicquam me amas, hunc locum muni. Dici non potest, quam invitus a vobis adsim et simul banc gloriam justitiæ et abstinentiæ fore inlustriorem spero, cito decesserimus, id quod Scævolæ contigit, qui solos novem menses Asiæ præfuit.
Appius noster, cum me adventare videret, profectus est Tarsum usque Laodieea. Ibi forum cum ego sim in provincia. Quam ejus injuriam non inse-
Satis enim habeo negotii in sanandis vulneribus, quæ sunt imposita provinciæ; Quod do operam ut faciam quam minima cum contumelia. Sed hoc Bruto nostro velim dicas, ilium fecisse non belle, qui adventu meo, quam longissime potuerit, discesserit.
CICERO ATTICO
Quam vellem Romæ esses, forte non es. Nihil enim certi habebamus accepisse nos tuas Kal. Sextil. Datas, in quibus scriptum esset ^^ Epirum iturum circiter Kal. Sextil. Sed, sive Romæ es sive in Epiro, Euphraten transierunt duce Pacoro, Orodis regis Parthorum cunctis fere Bibulus nondum audiebatur esse M in Syria; Cassius in oppido Antiocliia est cum omni exercitu, nos in Cappadocia ad Taurum cum exercitu, ad Cybistra; Hostis in Cyrrhestica, quæ Syriæ pars proxima est provinciæ meæ. His de rebus scripsi ad senatum, quas Romæ videbis putesne reddendas^ et multa, immo omniaj quorum Ke4>dXaLov, ne quid inter cæsa et porrecta, ut aiunt, oneris mihi addatur aut temporis. Nobis enim hac infirmitate exercitus, inopia sociorum, præsertim fidelium, certissimum subsidium est hiems. Ea ven eritj nee ante in meam provinciam transierint, unum vereor, ne senatus propter urbanarum rerum metum Pompeium nolit dimittere. Quodsi alium ad ver mittit, non laboro, nobis modo temporis ne quid prorogetur. Hæc es Romæ sin abes^ aut etiam ades, hæc negotia se habent. Stamus animis quia ut videmur, bonis utimur^ speramus etiam manu. Tuto consedimus copioso a frumento, Ciliciam prope conspiciente, expedito ad mutandum loco parvo exercitu, sed, ut spero, ad benevolentiam erga nos consentiente. Quern nos Deio-
Adventu cum suis omnibus copiis duplicaturi ei'amus. Sociis multo fidelioribus utimur, quam quisquam usus est quibus incredibilis videtur nostra et mansuetudo et abstinentia. Dilectus habetur civium Ron janorum frumentum ex loca tuta nos defende nius. Quare bono animo Video integra senatu nostra causa ad Kal. lanuarias man-
Ut Romæ mense Profecto bemus, nostrum tribunum Furnium. Verum tua
Opus adsiduitate, prudentia, Tempus necessarium. Sed turpe me pluribus agere tecum.
Cicerones sunt apud Deiotarum, opus
Deducentur Rhodum. Tu, Romæ, ut diligentissime, Epiro, mitte tamen ad nos de
Aliquem tabellarium, ut quid nos agamus, mus. Ego Bruti rem ago, ut suam non
Sed jam exhibeo pupillum neque defendo; Sunt enim negotia lenta Faciam tamen
CICERO ATTICO SAL. Obsignaram jam epistulam quam puto te j^^yJo perlegisse scrip tani mea manu, in qua omnia continentur, cum subito Apellæ tabellarius d. xi Kal. Octobres septimo quadragesimo die Roma celeriter tam longe mihi tuas litteras reddidit. Ex quibus non dubito, quin tu Pompeium exspectaris, dum Arimino rediret, et jani in Epirum profectus magisque vereor, ut scribis, ne in Epiro sollicitus non minus, quam nos hie sumus. De Atiliano nomine scripsi ad Philotimum, no appellai'et Messallam. Itineris nostri famam ad pervenisse l",etor magisque lætabor, reliqua cogiio-
Filiolam tuam earam ac jucundam esse gaudeo, eamque quam nun iquam vidi, tamen et aino et amabilem esse certo Etiani atque etiam vale De Patrone et tuis condiscipulis quæ de parietinis in Melita laboravi, ea tibi grata esse gaudeo. Quod scribis libente te repulsam tulisse eum, qui cum soro tuæ patruo certarit, niagni amoris signuui. Itaque me etiam admonuisti, ut gauderem nam mihi in mentem non venerat. Non credo," inquis. Ut
CICERO ATTICO
Satiirnalibus mane se mihi Pindenissitæ dediderunt septimo et quinquagesimo postquam oppugnare eos "Qui, malum Pindenissitæ qui simt?" Inquies; Nonien audivi num quani." IV K. Quid ego mini potui Ciliciam Ætoliam aut Macedonian! Reddere? Hoc jam habeto, nee hoc exercitu ncc hie tanta negotia gevi potuisse. Quæ
Ephesum ut venerim, qui etiam mihi gratulatus celcbritatem, qua me umquam delectavit magis. Inde in oppidis qua
Mirabiliter accepti Laodiceam pridie Kal. Sextiles \ei\imus. Morati biduum fuimus honorificisque verbis omnes revellimus superiorcs, quod idem dein Apameac quinque dies morati et Synnadis triduum, Philomeli quinque
Icon! Decem fecimus. Nihil ea dictione veni vn Kalendas Septembres. A. ni exercitum apud Iconium. Ex his cum graves de Parthis nuntii venirent, perrexi Ciliciam per Cappadociæ partem quæ Ciliciam CO ut Armenius Artavasdes et Parthi Cnppjjdoda se excludi pii iarent. Cum dies qiijnque ad Cybistra Cappadociæ castra liabuissem, certior sum fætus Parthos ab aditu Cappadociæ longe abesse, Ciliciæ magis imminere. Itaque confestim
In Ciliciam per Tauri Tarsum veni
Nonas Octobi'es. Inde ad Amanum contendi, qui Syriam ain aquarum divertio dividit; Qui mens erat hostium plenus senipiternorum. Hie Idus Octobr. Magnum nume rumi li ostium occidimus. Castella munitissima nocturno| Pomptini adventu, nostro matutino cepimus, incendi dies Iiabuimus ea quæ contra Darium habuerat apud Issum Alexander, impei'ator baud paulo melior quam aut tu aut ego. Dies quinque ni orati direpto et vastato Amano inde discessimus. Interim
Enim quædam item ra K€vn Tuv rumore adventus nostri et Cassio, qui Antiochia tenebatur, animus accessit, et timor iniectus Itaque eos cedentes ab oppido Cassius insecutus rem bene Qua fuga magna auctoritate Osaces dux Part liorum vubuis accepit eoque into iit paucis post diebus. Erat in Syria nostrum nomen in Venit interim Bibulus credo, voluit appellatione hac inani nobis esse
In eodem Amano cœpit loreolam in mustaceo (lua erere. At cohortem pr iniam totam perdidit centurionemque primi pib, nobilem generis, Asi-
Acctperat cum tempore. Nos ad dcnissum, quod oppidum niunitissimum Eleuthero-
(Omnibus rebus ad defendendum lumi exercitu negotium confecimus. Hilara sane reliquam prædam Mancipia venibant
Deducendum Quinto dabam;
Me Laodiceam recipiebam.
Hæc Sed ad Quod me maxime quod quam omnia, quam voluptate tanta sum adfectus, quanta adficior
Integritate, neo nie tarn fama, quæ summa quam res ipsa delectat. Quid quæris? Fuit Me ipse non noram scie bani, quid in hoc genera facere possem. Recte Nihil est præclarius. Interim liæc Ariobarzanes opera mea regnat; Eonsiho et auctoritate quod insidiatoribus ejus aTrpoo-trov me, non modo d8copoooK7?T(H'præbui, regem regnumque servavi. Interea e Ca})padocia ne piknii quidem. Brutum abiectum, quantum potui, excitavi; Quern non minus amo quam tu, pæne dixi, quam Atque etiam spero toto anno imperii nostri terruncium sumptus in provincia nulhim
Habes omnia. Nunc pubhce litteras Romam mittere parabam. Uberiores erunt, quam ex Amano misissem. At te Romæ non fore Sed est totuni in eo, quid Kalendis Martiis futu ruin Vereor cnim, ne, euni de provincia agetur, Cæsar nos retineamur. His tu adesses, timerem.
Redeo ad urbana, quæ ego diu ignorans ex tuis jucundissimis htteris v Kal. lanuarias denique cogno\'i. Eas diligentissime Philogenes, libertus tuus, curavit perlonga et non tuta via perferendas.
MARCUS TUL LItJS Ci CEliO Nam, quas Læni pueris datas, iion acceperam, Tu cunda de Cæsare, et quæ seii atus decrevit, et quæ
Plætoriano quod Seius ambustus minus moleste Lucceius de Q. Cassio cur tarn vehemens et quid actum aveo
Ego, cum Laodiceam venero, Qiiinto, sororis tuæ
Togam puram jubeor dare. Cui moderabor gentius. Deiotarus, cujus ui agnis usus sum, ad me, ut cum Ciceronibus Laodiceam venturus Tuas Epiroticas exspecto ut habeam rationem non modo negotii, verum etiam tractatur. Quern, ut puto, Romam cum publi-
Mittam, ut et diligen lius perferantur, et idem ad me certa de te et ate Alexis quod mihi totiens salutem adscribit, est grati im sed cur non
Idem quod meus ad te Alexis Phemio quæritur Sed hæc hactenus. Cura, ut et ut sciam, quando cogites Romam. Etiam atque etiam
Tua tuosque Thermo et præsens Ephesi diligentissime commendaram et nunc per ipsumque intellexi esse perstudiosum Tu velim, quod antea tuo meoque beneficio puer habet, ne qua ratiom convellatur. Utrique nostrum honestum existi moi Te Epirum salvum venisse ut ex sententia navigasse vehementer gaudeo, non Romæ meo tempore pernecessario submoleste Hoc me tamen consolor uno, spero jucunde hiemare quibus tu ex me quid voluerint, quam
Quas postea quibus per confectum esse Parthicum bellum. Recesserant quidem ab Antiochia ante Bibuli adventum, sed nullo nostro æstate Euphraten transiturus Quo autem Nonis Octobribus, eodem meæ tumultum nuntiantes. Negat creditum.
MARCUS ri'LLIl S ('l('FJU)
Rebus hoc vtrcor, nc. Cum J^ompeius propt< ine tuin rerum novarum nusquam Cæsari nullus lionos asenatu habeatur, dum hie nodus expediatur, non putet senatus ant cquam suecessuni
Oportere decedere nee in tanto niotu rerum tanprovinciis singulos legates præesse. Hie, ne quid mihi prorogetur, quod ne intercessor quidem sustinere horreo, atque eo magis. Quod tu abes, Sed dices me ipsuni sollicitudinem struere. Cogor, ut velim sed omnia metuo. BeHum uKpoTeXevriov halict tua epistula, quam dedisti nauseans Buthroto Tibi, ut video et spero, nulla ad decedendum mora." Mallem ut video,"
Opus "ut spero." Acceperam autem celeriter Iconi per publicanorum tabellarios a Lentuli triumpho datas. In his yXvuv-n-LKpov confirmas, moram mihi nullam fore deinde addis, quid secus. Te ad me esse venturum. Angunt me dubitationes tuæ et vides, quas æeeperim Nam, quas Hermonis centurionis cæ ulæ ipse te dedisse, non accepi. Læni pueris te dedisse sæpe ad me seri pseras. Eas Laodiceæ denique, cum eo venissem, Idus Februar. Lænius mihi reddidit datas x Kal. Octobres. Lænio tuas eommendationes et statim verbis et reliquo tempore re probabo. Eæ cetera vetera habebaiit. Unum hoc novum de Cibyratis Multum amo, quod respondisti M. Octavio non Sed posthac omnia, quæ recta non erunt, certo negato. Mentia. Cave putes quiccjuam homines magis um- 1 quam miratos quam nullum terruncium me obtinente pi'ovinciam sumptus factum nee rem publieam nee quenupiam meorum præter terruncium nego sumptus factum. Præter eum accepit nemo. Has nostro Q. sordes cepimus.
Ego Quintum fratrem hibernis
Q. Volusium, Tiberi generum, certum hominem abstinentem, Cyprum, ut pauculos ne Romani, maximeque Tarsensium. Postea vero quam Taurum transgressus sum, exspectatio Asiæ nostrarum diœcesium, quæ sex mensibus imperii mei
Meas acceperat numquam hospitem
ArAHClLS TULI>US CICERO qui frumentum compresserant, magnum numer uni ceæ Cibyraticum Apamense, ex Idibus Martiis ibidem Synnadense, Pamphyli uni (tum Pheniio mendus. Veni nius enim provinciam Laodiceam Sulpicio Marcello consulibus Kalendas Se xvirum optimum, Pomptiinim, ne nunc quidem
Rapit enim hominem Postumius Romam, la miniorum ex Cypro, M. Scaptium Mati uium quos mihi majorem modum conmiendavit. Mati probaram institutum meum, quid dicam Torquato de Moleste Quid nndta? Fidem meam præstarem, cum ad me Tarsum meis in civitatem beiuficiis, ut negotium conficerent, denique dixi me coacturum. Homines non modo non recusai'e, sed etiam hoc diceve, se ame solvere. Quod enini prætori dare consuessent, quoniam ego non acceperam, se ame quodam modo dare, atque etiam minus esse aliquanto in Scapti nomine quam in vecti gaii Collaudavi li omines. Recte,"
Scaptius, sed subdu eamus summam." Interim, cum ego in edicto translaticio centesimas me observaturum haberem cum anatocismo anniversario,
Ex syngrapha postulabat quattrnas. Quid ais?" Inquam^ possumne contra meum edict um?" At profert senatus consultum Lentulo Philippoque consulibus, Vt, qvi Ciltciah obtinerkt, ex illa syngrapha DicERET. Coliorrui primo etenim erat interitus Reperio duo senatus consulta isdem consulibus de eadem syngrapha. Salaminii cum Ro- Bruti dare volebant quaternis, senatus consulto caveretur. Fit gratia Bruti senatus consultum, NKVE Salaminiis, ^^:vE qvi uedisskt, fhavdi esskt. Peciini.Nn imiiKiaruiit. At postea venit incnlom quod ex syngraplia Gabinia Turn
Senatus consultum, Vt ex ka syngrapha dkk- RETVR, non ut ea syngrapha^ esset quani ceteræ, sed ut eodem. Cum hæc disseruissem^ ducit me Scaptius; Contra sed
Debere autem paulo minus. Eos ad ducenta perducam. Optime," inquam. Voco
Ad me remoto Scaptio. Quid? Vos quantum," inquam, debetis?" Respondent Refero ad Scaptium. Homo clamare. Quid? Opus quam, rationes conferatis?" Adsidunt, subducunt; Ad numiiunn oon venit. Numerare guere, ut acciperet. Scaptius me rursus
Ut rem relinquam. Dedi veniam homini impudenter petenti; Græcis querentibus, ut fano deponerent, postulantibus non Clamare omnes, qui aderant, impudentius Scaptio. Qui centesimis cum anatocismo contentus non
Mihi autem impudens magis quam
Videbatur; Nam aut bono nomine centesimis contentus non^ erat aut non bono quaternas mas sperabat.
Habcs meam causam. Quæ Bruto non proba-
Cur ilium an iemus. Sed avuncuLo certe probabitur, præsertim cum senatus consultum modo factum puto, postquam tu profectus, creditorum causa ut œntesimæ perpetuo fænore sum muni periculum^ ne culpa senatus decrt
Ad tabulas novas perveniat; Commemorate quid numquam publicæ Sed ad rem Meditare adNcrsus Brutum causam meam, hæc præsertim cum integram rem causam reliquerim. Quod Postumiæ quoniam Pontidia nugatur. Sed vellem A Quinto mensibus
Exspectaris; Nam Taurus propter nives ante mensem lunium non Thermum. Habere quicquam Deiotarus rex eumque a
Cum Romæ intercalatum necnc, velim ad mc certum, quo mysteria futura Romæ sed tamen exspecto.
EPLSTULARUM AD ATTICl M
Accepi litteras quintum Termiiialia.^^. Libentissime plcnissnuas unions, lui inanitatis, diligentiæ. Igitur ve spondebo
Meam instit uani, scd oi dinem eon servabo tuum. Reeentissinias a Cybistris te meas litteras habere
X Kalendas Octobres datas et scire tuas ego quas acceperi ni. Omnes fere, quas conimenioras, præter eas, quas se ribis Lent iili et Equotutico et Brundisio datas. Quare non industria, quod vereris, sed præclare ponitur, quidem id ut ego delectarer. Nam nulla re sum delectatus magis.
Quod meam /in^rr in Appio liberalitatem etiam in Bruto probo, \eliementer gandeo ac putaram paulo secus. Appius enim ad me ex itinere bis terve litteras miserat, quod quædam a se constituta vcscinderem. Ut medicus, cum ægrotus medico traditus velit medico, qui successerit, quæ ipse in curando constituerit, mutet Appius, cum a^atpecrews provinciam curarit, sanguinem miserit, quicquid potuit, detraxorit, milii tradiderit cne ctam,
Eani nic lilxnter videt, scd modo siis censet, modo Nihil eniin me cum ulla contumelia tantum modo dissiniilitudo meæ rationis offendit hominem. Quid enim potest esse tam dissimile quam impernnte exhaustam esse sumptibus et jacturis provinciam. Nobis eani obtinentibus num uium lud luni esse erogatum nee privatim nee ])ubliee Quid dicam de
Præfectis, comitibus, legatis etiam? De rapinis. De libidinibus^ de eontuineliis Nunc autem domus melier cule nulla tanto consilio aut tanta diseiplina guhernatur aut tam modesta est quam nostra tota pru vincia. Hæc non ludli amici Appi ridicule interpretantur, qui me idcireo putent bene audire
Ut male audiat, et recte facere non meæ laudis, sed contumeliæ causa. Sin Appius, ut
Quas ad te significabant, gratias nobis non moleste sed tamen eo ipso die. Quo hæc ante lucem scribebam, eogitabam ejus multa inique constituta et acta
Nunc venio ad Brutum, quem ego omni studio te auctore sum complexus, quem etiam amare cœperam std me revoeavi, ne te offenderem. Noli enim putare me quicquam maluisse, quam ut mandatis facerem, nee ulla de re plus Mandatorum autem mihi libellum dedit^ isdemque de rebus tu mecum egeras. Omnia sum diligentissime persecutus. Primum ab Ariobarzane contendi, ut talenta, quæ mihi pollicebatur, daret. Quoad mecum rex perbono loco res erat post a Pompei prncuratoribus sese entis premi cœptus Pompeius autein cum ob ceteras causas plus potest unus quam ceteri omnes, turn quod putatur ad bellum Parthicum esse venturus. Ei tamen nunc
Tricensimo quoque die talenta Attica am menstruam. Sed Gnæus noster clementer
Neque cui quani nee potest solvere nullum enim ærarium, nullum vectigal habet. Appi instituto tributa imperat. Ea vix in fænus Pompei quod Amici regis duo tresve perdivites sunt, sed suuni tarn diligenter tenent quam ego aut Equidem non desino tamen per
Rogare, suadere, accusare regem. Deiotarus etiam mihi narravit se ad eum legatos misisse de re Bruti eos responsum rettulisse ilium non
Et mehercule ego judico, regno
Rege egentius. Itaque aut tutela cogito me abdicare aut ut pro Glabrione Scævola fænus et imj>endium recusare. Ego tamen, quas per te Bruto [)rii miseram præfecturas, M. Scaptio, L. Gavio, qui regno rem Bruti procurabant, detuli nee enim in provincia mea negotiabantur. Tu autem meministi nos agere, quot vellet præfecturas. Sumeret, dum ne negotiator^ Itaque duas meis." Eos mihi commendat; Etiam
Brutus putabit me quaternas centesimas oportuisse decernere, cum tota provincia observarem que edixissem, que etiam acerbissimis fæneratoribus probaretur, præfecturam negotiatori denegatam queretur, quod ego Torquato nostro tuo Lænio, equites deductos moleste accipiam equidem I dolorem mihi ilium sed multo majorem non esse eum talem, qua leni putassem. LUud quidem fatebitur me dicente omnem pecuniam ex edicto meo auferendi potestatem Addo etiam quod vereor ut probem. Consistere usura debuit, quæ erat edicto meo. Deponere volebant: impetravi a Salaminiis, ut
Veniam quidem mihi dederunt, sed quid
Hue Paulas venerit? Sed totum hoc Bruto dedi qui de me ad humanissimas ad me autem, etiam cum rogat contumaciter, velim ad eum de rebus, ut sciam, quo modo hæc accipiat; Enim me certiorem.
Atque hæc superioribus diligenter ad perscripseram, sed plane intellegere mihi non excidisse quod tu ad me quibusdam quon-am tu sed tamen cum credo, quod ad Catonem quidem provocabo. Sed me putare hærent. Flens mihi meam famam commendasti quæ
Tua qua non mentionem
Cum sex tamquam prædibus me obstrinxerim, quos tam valde probari gaudeo. E quibus ununi hrropiKov de Cn. Tant quodam tempore istam tabulam, ut agendi peterentur Nee vero pauci sunt auctores Cn. Flavium scribam actionesque composuisse, ne me hoc potius Africanum enim loquitur) commentum eXaOe cn Epiro cum binas meas de omnibus rebus acce utrasque tuis pueris datas. Quibus de rebus propter casum navigandi per tabellarios misi Ro niani publice
De TulHa luea adsentior sci'ipsique ad earn et ad Terent jani inihi placere. Tu enim ad me jam ante scripsei'as Ac vellem te in tuum veterem gregcm rettulisses." Correcta vero epistula Memniiana negotii niulto enim malo hunc a Pontidia quaui ilium a Servilia. Quare adjunges Saufeium nostrum, hominem semper amantem mei, nunc, credo, eo magis, quod debet etiam Appi amorem erga me cum reliqua liereditate crevisse qui declaravit, quanti me faceret, cum sæpe turn in Bursa.
Furni exceptio mihi non placet nee enim ego ullum aliud teni pus timeo, quod solum ex-
Sed scriberem ad te de hoc plura, Roma' esses. In Pompeio te spem omnem ponere non miror. Ita res removendumque censeo
Dissimulantem." Sed enim perturbatior
Assignato. Te enim sequor (Txe8id(ovTa
Ciceroiies pueri amant inter discunt, exercentur, sed uti dixit Isocrates in Ephoro et Theopompo, frenis eget, alter calcaribus. Quinto togam puram Liberalibus cogitab.Un dare mandavit enini Ea observabo^ quasi intercalatum non Dioiiy-
Mihi quidem in amoribus pueri autem aiunt eiim furenter sed homo nee doi nee mum, Silium vere audis Valde lion este se gerunt. Adde M. Noniuni^ Bibulum^ me^ lam vellem haberet, ubi posset; Est enira lautum negotium. Ceteri infin nant Catonis. Hortensio quod causam meam commendas, valde gratum. De Amiano spei putat esse Dionysius. Terenti nullum vestigium adgnovi. Mœragenes certe
Feci per ejus possessionem, qua animal reliquum nullum Hæc non noram cum Democrito tuo cum locutus sum. Rhosica vasa man-
Sed heus tu quid cogitas? Lancibus cere quid te in appositurum puteni Kepas Phemio mandatura reperietur, modo aliquid teras needum Bibuli erant Quibus
Puto fore ut aliquando commoveatur senatus. Equidem sum magna animi perturbatione. Ut opto,non prorogatur nostrum negotium, habeo lunium
Quinctilem metu. Esto duos quidem menses
Decedo Magna turba Mihi tamen cum Deiotaro convenit, ut meis esset cum
Omnibus. Habet autem cohortes quadringenarias nostra armatura xxx, equi timi ciO CO. Erit ad sustentandum, quoad Pompeius veniat qui
De Bibuli edicto novi præter illam exceptionem, de qua tu ad me nimis gravi præjudicio ordinem nostrum." Ego tamen habeo Asiatico, Extra qvam negotivm gestvm vt EG STARI NON OPORTEAT EX FIDE BONA, multaque SUm censent Græci datam, ut Græci inter disceptent
Legibus. Breve autem edictum propter banc meam quod duobus generibus edicendum
Quorum unum provinciale, quo de rationibus civitatum, de ære de usura, de syngraphis, eodem omnia de publicanis, alterum, quod sine edicto commode non potest, de bereditatuni possessionibus, de bonis possidcndi?;. Dicundo Dixi me de eo genere mea decreta ad edicta uvbana accommodaturum. Itnque euro et adbuc omnibus. Græci vevo exsultant, quod peregrinis judicibus utuntur. "Nugatoribus quidem/' inquies. Quid tamen se avrc
Adeptos putant. Vestri credo^ grave^ habent Tuvpionem sutorium et Vettium manei pem.
De publicanis quid agam, videris quær eve. Habeo cui molesti To Trapaoo^oTaTow usuras eorum, quas pactionibus adscripserantj servavit etiam Ego Diem statuo laxam^ quam ante verint, dico me centesimas ducturum non soh
Ex pactione. Itaque et Græci solvuat hal jent pleno modlo^ verborum honorem, invitationem crebram. Quid plura? Sunt omnes mihi famili-
Ut se quisque maxime Sed tamen
Metclhis proavum suum nescit oe nsorem non anulus, imago At mehercule ego, cum
Inauratarum equestrium, quas Mctcllus prope opinionem sumus, multa apud Græcos. Redarguit Eratosthenes; Adfert enim, quas post Samius, homo quod cum multis nescire proavum suum censorem non turpe
Præsertim cum post eum consulem nemo Corne coram fortasse commodius.
Illud me, mi Attice, extrema fere parte epistulæ commovit enim Ti Xonror dei jule me obsecras amantissime^ ne obliviscar vigilare et ut animadvertam, quæ Num quid de quo inau- Nee enim me nee Sed admonitio tua tam accurata nescio quid mihi significare
De M. Octavio iterum jam rescribo te probe respondisse paulo vellem fidentius. Nam Cælius libcrtuni ad me misit accurate scriptas de pantheris et Rescripsi alterum me moleste ego tenebris laterem, nee audiretur Romæ nulUnn in mea provincia nummum in æs alienum erogari, doeuique nee mihi conci hare pecuniam Hcere nee caj jere monuique eum, quem
Cum ahos accusasset, cautius viveret;
Autem alterum alienum esse existumatione mea, Cibj Tatas imperio meo publiee venari.
Lepta tua epistula gaudio exsultat etenim belle est meque apud eum magna in gratia posuit. Filiola tua gratum mihi quod diligenter mandavit, ut mihi salutem adscriberes, gratum etiam
Sed quod mihi. Quem jam dem numquam Tgitur tu quoque salutem vitrique adscribito. Lanuar. Suavem lia buit recordatione ni clarissimi jurandi, quod ego non eram oblitus. Magnus enim prætextatus die Habes ad omnia. Non ut spondi nius.
Ecce autem alia pusilla epistula, quam non relinquam dvavTKinoi'rjrov. Bene mehercule potuit Eucceius Tusculanum. Forte (solet enim) cum tibicine. Et velim qui ejus status, l^'utulum quidem nostrum omnia præter Tusculanum proscripsisse audio. Cupio hos expeditos cupio etiam Sestium, adde Cæbum; In quibus omnibus est De Memmio restituendo ut Curio cogitet, te audisse puto. De Egnati Sidicini nomine nee imlla nee magna spe sumus. Pinarium, quem milii commendas^ dibgentissime Deiotarus curat graviter ægruai. Respondi etiam minori.
Tu vebm, dum ero Laodiceæ, id est ad Idus Maias, quam sæpissime mecum per Htteras colloquare, et cum Athenas veneris (jam enim sciemus de rebus urbanis, de provinciis, quæ omnia in mensem Marti uin sunt conlata), utique ad me tabellarios mittas. Et heus tu jamne vos a Cæsare per Herodem talenta Attica L extorsistis? In quo. Ut audio, magnum odiun^ Pompei suscepistis. Putat enim sues lui mmos vos tiorem Hæc ego ex Vedio, magno nebulone,
Numquam hominem nequiorem. Sed extremum Deversatus Laodiceæ apud Pompeium VinduHum. Sua cum ad me ad Magnum Pompeium pertinere putabatur. Vennonius domum Cum omnia obsigna quinque imagunculæ matronarum, quibus una
Unum etiam velim Audio Appium quoque Academiæ fecerimus? Puto," Ergo
Ipsum ad me. Equidem valde Athe-
Me, quem diem Romana cidant mysteria, certiorem, quo mode Cura, ut Post Leuctrica ni pugnam die
Sexagesimo quinto. Cum Philogenes, Laodice ani ad me spondebo primum jiostremæ Uiæ quæ magnæ molestiæ quod ad scriptum a Ciu-
De sermone; Quo hoc molestissimum Probari autem? De hactenus dixerim, me
Sunt amoris artissima tantum ut ego ex autem multa de rebus asperius loqui sæpe sum expertus, sæpe etiam iratum. Id
In hac autem peregrinatione militiave nostra sæpe incensum sæpe placatum. Quid ad
Scribendum tamen ad libertum non Mihi autem maxumæ curæ, ne quid quam volumus, quamque Ncc mudi re qucmtiue præstare, ac maxumæ partes qui dein ilium soleo Ac mihi videtur matrem valde, ut debet, teque Sed est magnum quidem, verum tamen multiplex pueri ingenium quo ego regendo habeo negotii
Quoniam ve spondi postremæ tuæ paginæ prima mea, nunc ad primani revertar tuam. Peloponnesias
Omnes maritimas esse hominis non nequam, sed etiam tuo judicio probati, Dicæarchi, tabulis
Multis nominibus in Trophoniana Chæronis narratione Graccos eo reprendit. Quod mare tantum secuti nee ullum Peloponneso locum Cum mihi auctor placeret (etenim erat et vixerat Pelopoiimso). Admii-abar tamen et adci'edens conmiunicavi cum Dionysio. Atque primo commotus, deinde, quod de Dicæ-
Non minus bene existumabat quam tu de Vestorio, ego de M. Cluvio, non dubitabat, quin credercmus. Arcadiæ censebat esse Lepreon quoddam maritumum; Tenea autem Aliph cra et
Videbantur. Idque np rwr KaraAoyw confirmabat, ubi mentio non istorum. Itaque istum ego locum totidem verbis a Dicæarcho Phliasios" autem sciebam^ et ut habeas; Nos quidem habemus. Sed primo me dvaXoyia
Sed hoc continuo correximus.
Lætari nostra modcratione et couti nentia ego duobus generibus facultatem ad ære liberandas aut levandas uno, quod omnino
Imperio meo sumptus (nullum cum non loquor inquani^ ne terrun-
Quidem. Hac autem quantum
Ipsorum Græcorum, quæ magistratus proximis magistratum Aperte fatebantur. Lam cetera nee imperita clemens cum ad-
Aditus autem ad me minime labam domi ut olim candidatus. Grata hæc magna
Nonis Maiis Ciliciam cogitabam. Cum lunium mens eiu coii sumpsissem (atque pace magnum enim bellum inpendet Quinctilem
Ponere. Annuæ enim mihi operæ
Emerentur. Magna autem spe sum mihi temporis prorogatum Habebam urbana usque ad Nonas Martias quibus bam Curionis constantia omnia potius actum
Venio ad Brutum tuum, immo nostrum enim mavis. Equidem omnia quæ potui aut mea
Ipsum enim triduum quadriduumve mecum
Multum sed quantum, non plane, quia longe absum, Salaminios autem (hos enim poteram cœrcere) adduxi, ut totum nomen Scaptio vellent sohere, sed centesimis a proxuma quidem syngrapha nee perpetuis, sed renovatisquotan-
Numerabantur nummi Tu qui Brutum cupere perdere? Quaternas
Ego Audio omnino Scaptium pænitere. Nam, quod senatus consultum esse
Ut ex syngrapha diceretur, eo factum
Quod pecuniam Salaminii contra legem Gabiniam sumpserant. Vetabat autem Auli lex de sumpta pecunia. Decrevit senatus, ut diceretur ex syngrapha. Nunc habet idem quod ceteræ, præcipui. Hæc ame ordine facta puto me Bruto probaturum; Nescio; Catoni certe probabo.
Sed jam ad ipsum Ain tandem, Attice,
Ausus hoc ex ore tuo inquit Ennius, ut equites Scaptio ad pecuniam cogendam darem, me rogare An mecum qui
Morderi te interdum, quod non simul paterere me id vellem? Non amplius,"
Quinquaginta." Cum Spartaco minus multi primo fuerunt. Quid tandem mali tenera insula non fecissent? Non fecissent autem immo quid ante adventum meum non fecerunt? Inclusum curia senatum habuerunt Salaminium multos ut non fame. Erat enim præfectus Appi Scaptius habebat turmas ab Appio. Id me
Cujus mehercule os mihi ante oculos statueramus, ut negotiatorem neminem, idque Bruto probaramus. Habeat turmas? Cur potius quam cohortt'SPSumptuiamneposevaditScaptius. 'Volunt," inquit, principes." Scio; Nam ad me Ephe suni usque venerunt flentesque equitum scelera et miserias suas detuleruut. Itaque statim dedi ut ex Cypro equites ante cer tain diem decederent, ob eamque causam, tum ob ceteras Salaminii nos in cælum decretis suis sustulerunt. Sed jam quid opus equitatu? Solvunt enim Salaminii; Forte id volumus armis ut fænus quaternis centesimis ducant. Et ego audebo legere umquam aut attingere eos
Quos tu dilaudas, tale quid fee ere? Nimis, inquam, in Brutum amasti, dulcissiine Attice, nos vereor ne parum. Atque hæc ego ad Brutum scripsisse te ad me. Cognosce nunc cetera.
Pro Appio nos hie omnia facimus, honeste tamen, sed plane libenter. Nee enim ipsum odimus et Brutum amamus, et Pompeius mirifice ame conten-
Quem mehercule plus plusque in dies C. Cælium quæstorem hue venire Nescio, quid sed Pammenia mihi non placent. Ego me spero Athenis fore mense Septembri. Tuorum itinerum tempora scire sane velim. Semproni Rufi cognovi ex epistula tua Corcyræa. Quid quæris invideo potentiæ Vestori.
Cupiebam etiam nunc plura garrire, sed lucet; Urget turba, festinat Philogenes. Valebis igitur et valere Piliam et Cæciliam nostram jubebis et salvebis a meo Cicerone. Tamen, cum Philotimum Roraam remitterem, scribenduni aliquid ad Ac primum quod me maxume angebat — non quo me aliquid juvare posses, Quippe, enim est manibus, tu autem abes longe gentium de provincia decedendum nee succeditur. Quem relinquam, qui provinciæ præsit Ratio quidem opinio hominum postulat fratrem, primum quod videtur esse honos, nemo potior; Deinde quod solum habeo prætorium. Pomptinus enim ex pacto et con-
(Nam ea lege exierat) lam ame discesserat quæstorem nemo dignum putat; Etenim est
Tagax." De autem primum
Persuaderi non posse arbitror odit enim pro- Deinde, ut mihi negare, quidnam mei cum bellum esse Syria magnum putetur, videatur hanc provinciam erupturum, hie
Sumptus annuus decretus videaturne aut
Esse meæ fratrem relinquere aut diligentiæ nugarum aliquid relinquere? Magna ut ci tudine magna inopia Quid quæris
MARCUS TULLIUS ClCKHO toto negotio nobis opus non Quanto tua provincia melior Decedes, cum voles, forte jam decessisti quern videbitur, præficies Thesprotiæ et Chaoniæ. Necdum tamen ego Quintum conveneram, ut jam, id placeret, scirem, possetne ab eo impetrari: nee tamen, posset, quid vellem, habebam. Hoc est igitur ejus modi.
Reliqua plena adhuc et laudis et gratiæ, digna
Quos dilaudas, conservatæ cumulate publicanis factum, offensus contumelia nemo, decreto justo et severo perpauci, nee tamen quisquam, ut queri audeat, res gestæ dignæ triumpho de quo ipso nihil cupide agemus, sine tuo quidem consilio
Sed hæc deus aliquis gubernabit.
De urbanis rebus plura tu sæpius et certiora audis equidem doleo non me certiorem Hue enim odiosa adferebantur de Curione, de Paulo non quo ullum periculum videam stante Pompeio vel etiam sedente, valeat modo sed mehercule Curionis et Pauli, meorum familiarium, vicem doleo. Formam igitur mihi totius publicæ,
Jam es Romæ aut cum velim mittas, quæ mihi obviam veniat, ex qua me fingere possim et præmeditari, quo animo accedam ad urbem. Est enim quiddam advenientem non esse peregrinum atque hospitem. Et, quod pæne præterii, Bruti causa,
Pompeium per ipsum quani per me Brutum. Quern tamen ego præstare non poteram
Enim rex perpauper, aberanique ab eo
Brutus quam Pompeius. Bruto mensibus promissa lam Appi negotio quantum quod laborem Amicos habet meras nugas^ Matinium, Scaptium. Qui quia non habuit me turmas equitum, quibus Cyprum ut ante me ego nemini non Vennonio, meo non M. Lænio, quod Romæ ostenderam me servaturum quo Sed puto factum. Ame tribunatum cum
Gavius quidam, cum præfecturam detuproficiscentem Apameam prosecutus cum non amicus. Hunc ego in præfectis liabuissem, quern tu me hominem putares? Qui, ut potentissimorum hominum contumaciam numquam tulerim, ferrem hujus adseculæ hoc plus est quam tribuere etiam aliquid beneficii et honoris. Igitur Gavius, cum Apameæ me nuper vidisset Romam pro-
Me appellavit, ut Culleolum vix auderem
Unde," inquit, me jubes petere cibaria præfecti? " Respondi lenius, quam putabant oportuisse, qui aderant, me non instituisse dare quorum opera non essem usus. Abiit Hujus nebulonis oratione Brutus moveri potest, licebit eum solus ames, me æmulum non habebis. Sed ilium eum futurum esse puto, qui esse debet. Tibi tamen causam notam esse volui et ad ipsum hæc perscripsi diligentissime. Omnino enim sumus) nullas umquam ad me Brutus, ne proxime quidem de Appio, in quibus non inesset adrogans,
Aliquid. Tibi autem valde solet in ore esse:
Granius autem
Non contemnere se et reges superbos." In quo tamen mihi risum magis quam sto mach um movere Sed plane parum cogitat, quid scribat aut ad quem.
Q. Cicero puer ut opinor, et certe, epistula ra inscriptam patri suo. Solet enim aperire idque de meo quid forte quod opus In ea autem epistula erat idem illud de sorore quod ad me. Mirifice conturbatum puerum. Lacrimans mecum est questus. Quid quæris? Miram in eo pietatem, suavitatem humanitaternque perspexi. Quo majorem spem liabeo nihil fore aliter, ac deceat. Id te igitur scire volui.
Ne illud quidem prætermittam. Hortensius fuit Laodiceæ gladiatoribus Hagitiose et turpiter. Hunc ego patris causa vocavi ad cenani, quo die venit, et ejusdem patris causa nihil amplius. Is mihi dixit se Athenis me exspectaturum, ut mecura decederet. 'Recte," inquam; Quid enim dicerem? Omnino puto nihil esse, quod dixit nolo quidem, ne offendam patrem, quern mehercule multum diligo. Sin fuerit meus comes, moderabor ne quid eum offendam, quern minime volo.
Hæc sunt etiam Orationem Q. Celeris mihi velim mittas contra M. Servilium. Litteras mitte quam prJmum nihil, nihil vel per tuum tabellarium. Piliæ et salutem. Cura, ut valeas.
CICERO ATTICO SAL. Tarsum venimus Nonis luniis. Ibi me multa moverunt, magnum in Syria bellum, magna in Cilicia \on. Latrocinia, mihi ratio administrandi, quod paucos dies habebam reliquos annui muneris, ilhid autem difficillimum, relinquendus ex senatus consulto, qui prneesset. Minus probari pot crat quam quæstor Mescinius. Nam de Cælio nihil aiidiebanius. Rectissinunn videbatur fratrem cum imperio relinquere in quo multa molesta, discessus noster, belli periculum, militum improbitas, sescenta præterea. O rem totam odiosam Sed hæc fortuna vide ritj quoniam consilio non multum uti
Tu, quando Romam salvus, ut spero, venisti, vide-
Ut soles, omnia, quæ intelleges nostra interesse, imprimis de Tullia mea, cujus de condicione quid mihi placeret, scripsi ad Terentiam, cum tu in Græcia esses; Deinde de honore nostro. Quod enim tu
Vereor, ut diligenter actum in senatu de meis. Sagacius odorabere. T^s Sa/Aapros 6 aireAfu^epos
Non queo tantum, quantum vereor, scribere tu autem ut mihi tuæ litteræ volent obviæ. Hæc festinans scripsi in itinere atque agmine. Piliæ et puellæ Cæciliæ bel-
CICERO ATTICO SAL. Nunc quidem profecto Romæ Quo te, ita est, salvum venisse gaudeo; Unde quidem quam diu afuisti, magis ame al^esse videbare, quam domi esses minus enim milii meæ notæ res erant, minus etiam publicæ. Quare velim, etsi, ut spero, te hæc legente aliquantum jam viæ processero, tamen obvias mihi litteras quam argutissimas de omnibus rebus crebro mittas, imprimis de quo scripsi ad te antea. TtJs ^vvaopov ov^eXevdepo^; ESo e daya /3aTrapL^jov dXviov iv tols ^vXXoyoi'i Kai rai^ A (rx"iS viro Tt ireffivpaKevaL ras ev tois vTrapxovcni/ rols Tou KpoTcuvtttTov. Hoc tu indaga, ut soles, ast hoc magis. 'E^ acrreo)? ITrraXocfiOv crT€L\w\' TrapeSwKev /urns k' iK TWV KpOTWVtaTiKoll' eK T(3v Xeppoi'77crt-
Etsi annuum tempus prope jam emeritum habe provinciæ tamen maxime urgebamur. Cum enim arderet Syria Bibulus tanto mærore suo maximam curam ad meque subsidio venirem, exercitum infirmum habeb arh,
Sane bona, sed ea Galatarum, Pisidarum, Lyciorum (hæc enim sunt nostra tamen esse officium meum putavi exercitum habere quam proxume hostem, quoad mihi præesse provinciæ per senatus consultum Sed, quo ego maxime delectabar, Bibulus molestus mihi non de omnibus rebus scribebat ad me Et mihi decessionis XeXyjOoTWi obrepebat. Qui cum advenerit, dAAo de quo adhuc habebamus.
Cupiebam mehercule longiorem epistulam sed nee erat de qua scriberem, nee præ
CICERO ATTICO Ego, dum in provincia omnibus rebus App juni orno, subito sum factus accusatoris socer. "Id quidem," inquis, di adprobent!" Ita velim teque
Cupere certo Sed, crede mihi, nihil minu putaram ego, qui de Nerone, qui mecum egerat, certos homines ad mu Heres miseram qui Romam venerunt sponsalibus. Sed hoc spero melius mulieres quidem valde intellego delectari obsequio et comitate adulescentis. Cetera noli l^aKavOi^uv.
Sed heus tu irvpovs Athenis placet hoc
Etsi non impediebant mei certe Non enim largitio in sed in hospites libera-
Me tamen de Academiæ jubes cogitare, cum jam Appius de Eleusine non cogitet De Horten'sio te certo scio dolere equidem excrucior decreram enim cum eo valde familiariter vivere.
Nos provinciæ præfecimus Cælium. Puerum," inquies, et fortasse fatuum et non gravem et non continentem " Adsentior non potuit Nam, quas multo ante tuas acceperam quibus te scripseras, quid esset mihi faciendum de relinquendo, eæ me pungebant videbam enim, quæ essent Ittox^s causæ, et erant eædem Puero tradere? Autem? Non Nam præter fratrem nemo quem contume-
Quæstori^ præsertim, anteferrem. Tamen, dum impendere Parthi videbantur, statueram fratrem relinquere aut etiam causa contra senatus consultum ipse remanere. Qui posteaquam Videbam sermones Hui, fratrem Num
Hoc non plus annum obtinere provinciam Quid, quod senatus eos præesse qui non præfuissent At hie triennium Ergo hæc ad populum. Quid, quæ tecum Numquam essem neglegentius, quæ hominum. Quid, quid quem pater non dimittebat teque censere moleste
At nunc Cælius non dico equidem quod egerit — sed tamen multo minus Adde sium sine sorte Cæsar Antonium ego sorte datum ofFenderem, ut etiam inquireret in eum, quem At te apud eum, boni, quanta in gratia posui
Amicorum me ad triumphum vocant, rem a nobis, ut ego propter hanc nostram non neglegendam. Quare tu quoque, mi Attice, ineipe id cupere, quo nos minus inepti videamur. Hortante, sed currentem, ani muni patris tuæ Eum valde tuæ excitarunt. Quid quæris? Confido rem, ut volumus,
Ad te antea de re mea modo
Est movendum; Sed tamen percontando de nominibus Milonis ut expediat, ut
Ego Laodiceæ quæstorem Mescinium exspectare
Ut confectas rationes lege apud duas tates possem relinquere. Rhodum volo puerorum causa, inde quam primum Athenas, etesiæ valde reflant sed plane volo his magistratibus, quorum vo mitte mihi, quæso, obviam numquid putes
Publicæ nomine tardanduni esse nobis. Tiro ad te dedisset eum graviter ægrum reliquissem. Sed nuntiant melius Ego tamen gentius.
CICERO ATTICO Cum ad te scribere calamumque sumpsissem, Batonius navi recta ad me venit domum Ephesi et epistulam tiiam reddidit pridie Kal. Octo-
Lætatus sum navigationis tuæ^ opportunitate etiam hercule sermone ejusdem de coniugio Tulliæ meæ. Batonius autem miros terrores ad me Cæsarianos, cum Lepta etiam plura locutus spero sed certe exercitum nullo modo dimissurum, cum prætores designatos^ Cassium tribunum Lentulum consulem facere, Pompeio in animo esse urbem relinquere.
Sed heus tu! Numquid moleste de qui se anteferre patruo tuæ at aquibus victus! Sed ad rem.
Nos etesiæ vehementissime tardarunt; Detraxit x\ ipsos dies etiam aphractus Rhodiorum. Kal. Octobr. Epheso conscendentes hanc epistulam dedimus L. Tarquitio simul e portu egredienti, sed expeditius naviganti. Nos Rhodiorum aphractis ceterisque lon-
Navibus tranquillitates aucupaturi eramus; Tamen properabamus, ut non posset magis.
De raudusculo Ptiteolano gratum. Nunc velim
Romanas, quid nobis de triumpho cogitandum putes^ ad quern amici me vocant. Ego,
Bibulus, dum unus Syria pedem porta non plus quam domi^ dome adniteretur de triumpho, æquo animo Nunc quo die erimus, consilium capere possimus.
Sat multa, qui properarem et darem, qui aut mecum aut paulo ante venturus Cicero
Plurimam salutem Tu dices utriusque no quidem cum exspectassem jam admiratus sum, ut obsignatam epistulam, brevitatem ut compositissimæ et clarissimæ ne multa, cognovi ex quod te Romam venisse
Kal. Oct. cum Percussus vehementer nee magis, quam debui, statim quæro ex Acasto. Audisse, ut esset incommode. Id videhatur approbare, quod erat in extremo, febriculam turn habentcm Sed te amavi tamen admiratusque sum, quod nihilo minus ad me tua manu
Quare de hoc Spero enim, quæ tua prudentia et temperantia et hercule, ut me jubet Acastus, confido te lam, ut volumus,
A Turranio te accepisse meas gaudeo.
Enini hominem), procura, quantulacumque
Precianam hereditatem prorsus ne attingat. Dices nummos mihi opus esse ad apparatum triumphi. In quo, ut præcipis, nee me Kevov in expetendo cognosces nee abiciendo.
Intellexi ex te ex Turranio audisse ame provinciam traditam. Quid erat dubitatione dignum, esset quicquam, cur placeret fratrem et talem fratrem Monebas de Q. Cicerone puero, ut eum quidem neutiquam rehnquerem. Eadeni omnia, quasi conlocuti essemus, vidimus. Non tione Sed puto te accepisse de hac re epistulam scriptam accuratius.
Ego tabellarios postero die ad vos eram missurus Sed eum sine ad te venire vix rectum de Dolabella^ perscribes, de re publica, quam prævideo summis de censoribus, maximeque Cæsar Placentiam legiones Qiuieso, quid nobis futurum est? In arce Athenis mea nunc