Dicite 'io Pæan!' Et 'io' bis dicite 'Pæan!' Decidit in casses præda petita meos; Lætus amans donat viridi mea carmina palma, Prælata Ascræo Mæonioque seni. Talis ab armiferis Priameius hospes Amyclis Candida cum rapta coniuge vela dedit; Talis erat qui te curru victore ferebat, Vecta peregrinis Hippodamia rotis. Quid properas, juvenis? Mediis tua pinus in undis Navigat, et longe quem peto portus abest. Non satis est venisse tibi me vate puellam: Arte mea capta est, arte tenenda mea est. Nec minor est virtus, quam quærere, parta tueri: Casus inest illic; Hoc erit artis opus. Nunc mihi, siquando, puer et Cytherea, favete, Nunc Erato, nam tu nomen amoris habes. Magna paro, quas possit Amor remanere per artes, Dicere, tam vasto pervagus orbe puer. Et levis est, et habet geminas, quibus avolet, alas: Difficile est illis inposuisse modum. Hospitis effugio præstruxerat omnia Minos: Audacem pinnis repperit ille viam. Dædalus ut clausit conceptum crimine matris Semibovemque virum semivirumque bovem, 'Sit modus exilio,' dixit 'justissime Minos: Accipiat cineres terra paterna meos. Et quoniam in patria, fatis agitatus iniquis, Vivere non potui, da mihi posse mori. Da reditum puero, senis est si gratia vilis: Si non vis puero parcere, parce seni.' Dixerat hæc; Sed et hæc et multo plura licebat Dicere: regressus non dabat ille viro. Quod simul ut sensit, 'nunc, nunc, o Dædale,' dixit: 'Materiam, qua sis ingeniosus, habes. Possidet et terras et possidet æquora Minos: Nec tellus nostræ nec patet unda fugæ. Restat iter cæli: cælo temptabimus ire. Da veniam cœpto, Jupiter alte, meo: Non ego sidereas adfecto tangere sedes: Qua fugiam dominum, nulla, nisi ista, via est. Per Styga detur iter, Stygias transnabimus undas; Sunt mihi naturæ jura novanda meæ.' Ingenium mala sæpe movent: quis crederet umquam Ærias hominem carpere posse vias? Remigium volucrum disponit in ordine pinnas, Et leve per lini vincula nectit opus, Imaque pars ceris adstringitur igne solutis, Finitusque novæ jam labor artis erat. Tractabat ceramque puer pinnasque renidens, Nescius hæc umeris arma parata suis. Cui pater 'his' inquit 'patria est adeunda carinis, Hac nobis Minos effugiendus ope. Æra non potuit Minos, alia omnia clausit; Quem licet, inventis æra rumpe meis. Sed tibi non virgo Tegeæa comesque Bootæ Ensiger Orion aspiciendus erit: Me pinnis sectare datis; Ego prævius ibo: Sit tua cura sequi; Me duce tutus eris. Nam sive ætherias vicino sole per auras Ibimus, impatiens cera caloris erit: Sive humiles propiore freto jactabimus alas, Mobilis æquoreis pinna madescet aquis. Inter utrumque vola; Ventos quoque, nate, timeto, Quaque ferent auræ, vela secunda dato.' Dum monet, aptat opus puero, monstratque moveri, Erudit infirmas ut sua mater aves. Inde sibi factas umeris accommodat alas, Perque novum timide corpora librat iter. Jamque volaturus parvo dedit oscula nato, Nec patriæ lacrimas continuere genæ. Monte minor collis, campis erat altior æquis: Hinc data sunt miseræ corpora bina fugæ. Et movet ipse suas, et nati respicit alas Dædalus, et cursus sustinet usque suos. Jamque novum delectat iter, positoque timore Icarus audaci fortius arte volat. Hos aliquis, tremula dum captat arundine pisces, Vidit, et inceptum dextra reliquit opus. Jam Samos a læva (fuerant Naxosque relictæ Et Paros et Clario Delos amata deo) Dextra Lebinthos erat silvisque umbrosa Calymne Cinctaque piscosis Astypalæa vadis, Cum puer, incautis nimium temerarius annis, Altius egit iter, deseruitque patrem. Vincla labant, et cera deo propiore liquescit, Nec tenues ventos brachia mota tenent. Territus a summo despexit in æquora cælo: Nox oculis pavido venit oborta metu. Tabuerant ceræ: nudos quatit ille lacertos, Et trepidat nec, quo sustineatur, habet. Decidit, atque cadens 'pater, o pater, auferor!' Inquit, Clauserunt virides ora loquentis aquæ. At pater infelix, nec jam pater, 'Icare!' Clamat, 'Icare,' clamat 'ubi es, quoque sub axe volas?' 'Icare' clamabat, pinnas aspexit in undis. Ossa tegit tellus: æquora nomen habent. Non potuit Minos hominis conpescere pinnas; Ipse deum volucrem detinuisse paro. Fallitur, Hæmonias siquis decurrit ad artes, Datque quod a teneri fronte revellit equi. Non facient, ut vivat amor, Medeides herbæ Mixtaque cum magicis nenia Marsa sonis. Phasias Æsoniden, Circe tenuisset Ulixem, Si modo servari carmine posset amor. Nec data profuerint pallentia philtra puellis: Philtra nocent animis, vimque furoris habent. Sit procul omne nefas; Ut ameris, amabilis esto: Quod tibi non facies solave forma dabit: Sis licet antiquo Nireus adamatus Homero, Naiadumque tener crimine raptus Hylas, Ut dominam teneas, nec te mirere relictum, Ingenii dotes corporis adde bonis. Forma bonum fragile est, quantumque accedit ad annos Fit minor, et spatio carpitur ipsa suo. Nec violæ semper nec hiantia lilia florent, Et riget amissa spina relicta rosa. Et tibi jam venient cani, formose, capilli, Jam venient rugæ, quæ tibi corpus arent. Jam molire animum, qui duret, et adstrue formæ: Solus ad extremos permanet ille rogos. Nec levis ingenuas pectus coluisse per artes Cura sit et linguas edidicisse duas. Non formosus erat, sed erat facundus Ulixes, Et tamen æquoreas torsit amore deas. A quotiens illum doluit properare Calypso, Remigioque aptas esse negavit aquas! Hæc Troiæ casus iterumque iterumque rogabat: Ille referre aliter sæpe solebat idem. Litore constiterant: illic quoque pulchra Calypso Exigit Odrysii fata cruenta ducis. Ille levi virga (virgam nam forte tenebat) Quod rogat, in spisso litore pingit opus. 'Hæc' inquit 'Troja est' (muros in litore fecit): 'Hic tibi sit Simois; Hæc mea castra puta. Campus erat' (campumque facit), 'quem cæde Dolonis Sparsimus, Hæmonios dum vigil optat equos. Illic Sithonii fuerant tentoria Rhesi: Hac ego sum captis nocte revectus equis.' Pluraque pingebat, subitus cum Pergama fluctus Abstulit et Rhesi cum duce castra suo. Tum dea 'quas' inquit 'fidas tibi credis ituro, Perdiderint undæ nomina quanta, vides?' Ergo age, fallaci timide confide figuræ, Quisquis es, aut aliquid corpore pluris habe. Dextera præcipue capit indulgentia mentes; Asperitas odium sævaque bella movet. Odimus accipitrem, quia vivit semper in armis, Et pavidum solitos in pecus ire lupos. At caret insidiis hominum, quia mitis, hirundo, Quasque colat turres, Chaonis ales habet. Este procul, lites et amaræ prœlia linguæ: Dulcibus est verbis mollis alendus amor. Lite fugent nuptæque viros nuptasque mariti, Inque vicem credant res sibi semper agi; Hoc decet uxores; Dos est uxoria lites: Audiat optatos semper amica sonos. Non legis jussu lectum venistis in unum: Fungitur in vobis munere legis amor. Blanditias molles auremque juvantia verba Adfer, ut adventu læta sit illa tuo. Non ego divitibus venio præceptor amandi: Nil opus est illi, qui dabit, arte mea; Secum habet ingenium, qui, cum libet, 'accipe' dicit; Cedimus: inventis plus placet ille meis. Pauperibus vates ego sum, quia pauper amavi; Cum dare non possem munera, verba dabam. Pauper amet caute: timeat maledicere pauper, Multaque divitibus non patienda ferat. Me memini iratum dominæ turbasse capillos: Hæc mihi quam multos abstulit ira dies! Nec puto, nec sensi tunicam laniasse; Sed ipsa Dixerat, et pretio est illa redempta meo. At vos, si sapitis, vestri peccata magistri Effugite, et culpæ damna timete meæ. Prœlia cum Parthis, cum culta pax sit amica, Et jocus, et causas quicquid amoris habet. Si nec blanda satis, nec erit tibi comis amanti, Perfer et obdura: postmodo mitis erit. Flectitur obsequio curvatus ab arbore ramus: Frangis, si vires experiere tuas. Obsequio tranantur aquæ: nec vincere possis Flumina, si contra, quam rapit unda, nates. Obsequium tigresque domat Numidasque leones; Rustica paulatim taurus aratra subit. Quid fuit asperius Nonacrina Atalanta? Succubuit meritis trux tamen illa viri. Sæpe suos casus nec mitia facta puellæ Flesse sub arboribus Milaniona ferunt; Sæpe tulit jusso fallacia retia collo, Sæpe fera torvos cuspide fixit apros: Sensit et Hylæi contentum saucius arcum: Sed tamen hoc arcu notior alter erat. Non te Mænalias armatum scandere silvas, Nec jubeo collo retia ferre tuo: Pectora nec missis jubeo præbere sagittis; Artis erunt cauto mollia jussa meæ. Cede repugnanti: cedendo victor abibis: Fac modo, quas partes illa jubebit, agas. Arguet, arguito; Quicquid probat illa, probato; Quod dicet, dicas; Quod negat illa, neges. Riserit, adride; Si flebit, flere memento; Imponat leges vultibus illa tuis. Seu ludet, numerosque manu jactabit eburnos, Tu male jactato, tu male jacta dato: Seu jacies talos, victam ne pœna sequatur, Damnosi facito stent tibi sæpe canes: Sive latrocinii sub imagine calculus ibit, Fac pereat vitreo miles ab hoste tuus. Ipse tene distenta suis umbracula virgis, Ipse fac in turba, qua venit illa, locum. Nec dubita tereti scamnum producere lecto, Et tenero soleam deme vel adde pedi. Sæpe etiam dominæ, quamvis horrebis et ipse, Algenti manus est calfacienda sinu. Nec tibi turpe puta (quamvis sit turpe, placebit), Ingenua speculum sustinuisse manu. Ille, fatigata præbendo monstra noverca Qui meruit cælum, quod prior ipse tulit, Inter Ioniacas calathum tenuisse puellas Creditur, et lanas excoluisse rudes. Paruit imperio dominæ Tirynthius heros: I nunc et dubita ferre, quod ille tulit. Jussus adesse foro, jussa maturius hora Fac semper venias, nec nisi serus abi. Occurras aliquo, tibi dixerit: omnia differ, Curre, nec inceptum turba moretur iter. Nocte domum repetens epulis perfuncta redibit: Tum quoque pro servo, si vocat illa, veni. Rure erit, et dicet 'venias': Amor odit inertes: Si rota defuerit, tu pede carpe viam. Nec grave te tempus sitiensque Canicula tardet, Nec via per jactas candida facta nives. Militiæ species amor est; Discedite, segnes: Non sunt hæc timidis signa tuenda viris. Nox et hiems longæque viæ sævique dolores Mollibus his castris et labor omnis inest. Sæpe feres imbrem cælesti nube solutum, Frigidus et nuda sæpe jacebis humo. Cynthius Admeti vaccas pavisse Pheræi Fertur, et in parva delituisse casa. Quod Phœbum decuit, quem non decet? Exue fastus, Curam mansuri quisquis amoris habes. Si tibi per tutum planumque negabitur ire, Atque erit opposita janua fulta sera, At tu per præceps tecto delabere aperto: Det quoque furtivas alta fenestra vias. Læta erit, et causam tibi se sciet esse pericli; Hoc dominæ certi pignus amoris erit. Sæpe tua poteras, Leandre, carere puella: Transnabas, animum nosset ut illa tuum. Nec pudor ancillas, ut quæque erit ordine prima, Nec tibi sit servos demeruisse pudor. Nomine quemque suo (nulla est jactura) saluta, Junge tuis humiles, ambitiose, manus. Sed tamen et servo (levis est inpensa) roganti Porrige Fortunæ munera parva die: Porrige et ancillæ, qua pœnas luce pependit Lusa maritali Gallica veste manus. Fac plebem, mihi crede, tuam; Sit semper in illa Janitor et thalami qui jacet ante fores. Nec dominam jubeo pretioso munere dones: Parva, sed e parvis callidus apta dato. Dum bene dives ager, cum rami pondere nutant, Adferat in calatho rustica dona puer. Rure suburbano poteris tibi dicere missa, Illa vel in Sacra sint licet empta via. Adferat aut uvas, aut quas Amaryllis amabat++ At nunc castaneas non amat illa nuces. Quin etiam turdoque licet missaque columba Te memorem dominæ testificere tuæ. Turpiter his emitur spes mortis et orba senectus. A, pereant, per quos munera crimen habent! Quid tibi præcipiam teneros quoque mittere versus? Ei mihi, non multum carmen honoris habet. Carmina laudantur, sed munera magna petuntur: Dummodo sit dives, barbarus ipse placet. Aurea sunt vere nunc sæcula: plurimus auro Venit honos: auro conciliatur amor. Ipse licet venias Musis comitatus, Homere, Si nihil attuleris, ibis, Homere, foras. Sunt tamen et doctæ, rarissima turba, puellæ; Altera non doctæ turba, sed esse volunt. Utraque laudetur per carmina: carmina lector Commendet dulci qualiacumque sono; His ergo aut illis vigilatum carmen in ipsas Forsitan exigui muneris instar erit. At quod eris per te facturus, et utile credis, Id tua te facito semper amica roget. Libertas alicui fuerit promissa tuorum: Hanc tamen a domina fac petat ille tua: Si pœnam servo, si vincula sæva remittis, Quod facturus eras, debeat illa tibi: Utilitas tua sit, titulus donetur amicæ: Perde nihil, partes illa potentis agat. Sed te, cuicumque est retinendæ cura puellæ, Attonitum forma fac putet esse sua. Sive erit in Tyriis, Tyrios laudabis amictus: Sive erit in Cois, Coa decere puta. Aurata est? Ipso tibi sit pretiosior auro; Gausapa si sumpsit, gausapa sumpta proba. Astiterit tunicata, 'moves incendia' clama, Sed timida, caveat frigora, voce roga. Conpositum discrimen erit, discrimina lauda: Torserit igne comam, torte capille, place. Brachia saltantis, vocem mirare canentis, Et, quod desierit, verba querentis habe. Ipsos concubitus, ipsum venerere licebit Quod juvat, et quæ dat gaudia voce notes. Ut fuerit torva violentior illa Medusa, Fiet amatori lenis et æqua suo. Tantum, ne pateas verbis simulator in illis, Effice, nec vultu destrue dicta tuo. Si latet, ars prodest: adfert deprensa pudorem, Atque adimit merito tempus in omne fidem. Sæpe sub autumnum, cum formosissimus annus, Plenaque purpureo subrubet uva mero, Cum modo frigoribus premimur, modo solvimur æstu, Ære non certo, corpora languor habet. Illa quidem valeat; Sed si male firma cubarit, Et vitium cæli senserit ægra sui, Tunc amor et pietas tua sit manifesta puellæ, Tum sere, quod plena postmodo falce metas. Nec tibi morosi veniant fastidia morbi, Perque tuas fiant, quæ sinet ipsa, manus. Et videat flentem, nec tædeat oscula ferre, Et sicco lacrimas conbibat ore tuas. Multa vove, sed cuncta palam; Quotiesque libebit, Quæ referas illi, somnia læta vide. Et veniat, quæ lustret anus lectumque locumque, Præferat et tremula sulpur et ova manu. Omnibus his inerunt gratæ vestigia curæ: In tabulas multis hæc via fecit iter. Nec tamen officiis odium quæratur ab ægra: Sit suus in blanda sedulitate modus: Neve cibo prohibe, nec amari pocula suci Porrige: rivalis misceat illa tuus. Sed non cui dederas a litore carbasa vento, Utendum, medio cum potiere freto. Dum novus errat amor, vires sibi colligat usu: Si bene nutrieris, tempore firmus erit. Quem taurum metuis, vitulum mulcere solebas: Sub qua nunc recubas arbore, virga fuit: Nascitur exiguus, sed opes adquirit eundo, Quaque venit, multas accipit amnis aquas. Fac tibi consuescat: nil adsuetudine majus: Quam tu dum capias, tædia nulla fuge. Te semper videat, tibi semper præbeat aures; Exhibeat vultus noxque diesque tuos. Cum tibi major erit fiducia, posse requiri, Cum procul absenti cura futurus eris, Da requiem: requietus ager bene credita reddit, Terraque cælestes arida sorbet aquas. Phyllida Demophoon præsens moderatius ussit: Exarsit velis acrius illa datis. Penelopen absens sollers torquebat Ulixes; Phylacides aberat, Laodamia, tuus. Sed mora tuta brevis: lentescunt tempore curæ, Vanescitque absens et novus intrat amor. Dum Menelaus abest, Helene, ne sola jaceret, Hospitis est tepido nocte recepta sinu. Quis stupor hic, Menelæ, fuit? Tu solus abibas, Isdem sub tectis hospes et uxor erant. Accipitri timidas credis, furiose, columbas? Plenum montano credis ovile lupo? Nil Helene peccat, nihil hic committit adulter: Quod tu, quod faceret quilibet, ille facit. Cogis adulterium dando tempusque locumque; Quid nisi consilio est usa puella tuo? Quid faciat? Vir abest, et adest non rusticus hospes, Et timet in vacuo sola cubare toro. Viderit Atrides: Helenen ego crimine solvo: Usa est humani commoditate viri. Sed neque fulvus aper media tam sævus in ira est, Fulmineo rabidos cum rotat ore canes, Nec lea, cum catulis lactentibus ubera præbet, Nec brevis ignaro vipera læsa pede, Femina quam socii deprensa pælice lecti: Ardet et in vultu pignora mentis habet. In ferrum flammasque ruit, positoque decore Fertur, ut Aonii cornibus icta dei. Coniugis admissum violataque jura marita est Barbara per natos Phasias ulta suos. Altera dira parens hæc est, quam cernis, hirundo: Aspice, signatum sanguine pectus habet. Hoc bene compositos, hoc firmos solvit amores; Crimina sunt cautis ista timenda viris. Nec mea vos uni damnat censura puellæ: Di melius! Vix hoc nupta tenere potest. Ludite, sed furto celetur culpa modesto: Gloria peccati nulla petenda sui est. Nec dederis munus, cognosse quod altera possit, Nec sint nequitiæ tempora certa tuæ. Et, ne te capiat latebris sibi femina notis, Non uno est omnis convenienda loco; Et quotiens scribes, totas prius ipse tabellas Inspice: plus multæ, quam sibi missa, legunt. Læsa Venus justa arma movet, telumque remittit, Et, modo quod questa est, ipse querare, facit. Dum fuit Atrides una contentus, et illa Casta fuit: vitio est improba facta viri. Audierat laurumque manu vittasque ferentem Pro nata Chrysen non valuisse sua: Audierat, Lyrnesi, tuos, abducta, dolores, Bellaque per turpis longius isse moras. Hæc tamen audierat: Priameida viderat ipsa: Victor erat prædæ præda pudenda suæ. Inde Thyestiaden animo thalamoque recepit, Et male peccantem Tyndaris ulta virum. Quæ bene celaris, siqua tamen acta patebunt, Illa, licet pateant, tu tamen usque nega. Tum neque subiectus, solito nec blandior esto: Hæc animi multum signa nocentis habent: Sed lateri ne parce tuo: pax omnis in uno est; Concubitu prior est infitianda venus. Sunt, qui præcipiant herbas, satureia, nocentes Sumere; Judiciis ista venena meis; Aut piper urticæ mordacis semine miscent, Tritaque in annoso flava pyrethra mero; Sed dea non patitur sic ad sua gaudia cogi, Colle sub umbroso quam tenet altus Eryx. Candidus, Alcathoi qui mittitur urbe Pelasga, Bulbus et, ex horto quæ venit, herba salax Ovaque sumantur, sumantur Hymettia mella, Quasque tulit folio pinus acuta nuces. Docta, quid ad magicas, Erato, deverteris artes? Interior curru meta terenda meo est. Qui modo celabas monitu tua crimina nostro, Flecte iter, et monitu detege furta meo. Nec levitas culpanda mea est: non semper eodem Impositos vento panda carina vehit. Nam modo Threicio Borea, modo currimus Euro, Sæpe tument Zephyro lintea, sæpe Noto. Aspice, ut in curru modo det fluitantia rector Lora, modo admissos arte retentet equos. Sunt quibus ingrate timida indulgentia servit, Et, si nulla subest æmula, languet amor. Luxuriant animi rebus plerumque secundis, Nec facile est æqua commoda mente pati. Ut levis absumptis paulatim viribus ignis Ipse latet, summo canet in igne cinis, Sed tamen extinctas admoto sulpure flammas Invenit, et lumen, quod fuit ante, redit: Sic, ubi pigra situ securaque pectora torpent, Acribus est stimulis eliciendus amor. Fac timeat de te, tepidamque recalface mentem: Palleat indicio criminis illa tui; O quater et quotiens numero conprendere non est Felicem, de quo læsa puella dolet: Quæ, simul invitas crimen pervenit ad aures, Excidit, et miseræ voxque colorque fugit. Ille ego sim, cujus laniet furiosa capillos: Ille ego sim, teneras cui petat ungue genas, Quem videat lacrimans, quem torvis spectet ocellis, Quo sine non possit vivere, posse velit. Si spatium quæras, breve sit, quo læsa queratur, Ne lenta vires colligat ira mora; Candida jamdudum cingantur colla lacertis, Inque tuos flens est accipienda sinus. Oscula da flenti, Veneris da gaudia flenti, Pax erit: hoc uno solvitur ira modo. Cum bene sævierit, cum certa videbitur hostis, Tum pete concubitus fœdera, mitis erit. Illic depositis habitat Concordia telis: Illo, crede mihi, Gratia nata loco est. Quæ modo pugnarunt, jungunt sua rostra columbæ, Quarum blanditias verbaque murmur habet. Prima fuit rerum confusa sine ordine moles, Unaque erat facies sidera, terra, fretum; Mox cælum impositum terris, humus æquore cincta est Inque suas partes cessit inane chaos; Silva feras, volucres ær accepit habendas, In liquida, pisces, delituistis aqua. Tum genus humanum solis errabat in agris, Idque meræ vires et rude corpus erat; Silva domus fuerat, cibus herba, cubilia frondes: Jamque diu nulli cognitus alter erat. Blanda truces animos fertur mollisse voluptas: Constiterant uno femina virque loco; Quid facerent, ipsi nullo didicere magistro: Arte Venus nulla dulce peregit opus. Ales habet, quod amet; Cum quo sua gaudia jungat, Invenit in media femina piscis aqua; Cerva parem sequitur, serpens serpente tenetur, Hæret adulterio cum cane nexa canis; Læta salitur ovis: tauro quoque læta juvenca est: Sustinet inmundum sima capella marem; In furias agitantur equæ, spatioque remota Per loca dividuos amne sequuntur equos. Ergo age et iratæ medicamina fortia præbe: Illa feri requiem sola doloris habent: Illa Machaonios superant medicamina sucos: His, ubi peccaris, restituendus eris. Hæc ego cum canerem, subito manifestus Apollo Movit inauratæ pollice fila lyræ. In manibus laurus, sacris inducta capillis Laurus erat; Vates ille videndus adit. Is mihi 'Lascivi' dixit 'præceptor Amoris, Duc, age, discipulos ad mea templa tuos, Est ubi diversum fama celebrata per orbem Littera, cognosci quæ sibi quemque jubet. Qui sibi notus erit, solus sapienter amabit, Atque opus ad vires exiget omne suas. Cui faciem natura dedit, spectetur ab illa: Cui color est, umero sæpe patente cubet: Qui sermone placet, taciturna silentia vitet: Qui canit arte, canat; Qui bibit arte, bibat. Sed neque declament medio sermone diserti, Nec sua non sanus scripta poeta legat!' Sic monuit Phœbus: Phœbo parete monenti; Certa dei sacro est hujus in ore fides. Ad propiora vocor. Quisquis sapienter amabit Vincet, et e nostra, quod petet, arte feret. Credita non semper sulci cum fænore reddunt, Nec semper dubias adiuvat aura rates; Quod juvat, exiguum, plus est, quod lædat amantes; Proponant animo multa ferenda suo. Quot lepores in Atho, quot apes pascuntur in Hybla, Cærula quot bacas Palladis arbor habet, Litore quot conchæ, tot sunt in amore dolores; Quæ patimur, multo spicula felle madent. Dicta erit isse foras: intus fortasse videre est: Isse foras, et te falsa videre puta. Clausa tibi fuerit promissa janua nocte: Perfer et inmunda ponere corpus humo. Forsitan et vultu mendax ancilla superbo Dicet 'quid nostras obsidet iste fores?' Postibus et duræ supplex blandire puellæ, Et capiti demptas in fore pone rosas. Cum volet, accedes: cum te vitabit, abibis; Dedecet ingenuos tædia ferre sui. 'Effugere hunc non est' quare tibi possit amica Dicere? Non omni tempore sensus obest. Nec maledicta puta, nec verbera ferre puellæ Turpe, nec ad teneros oscula ferre pedes. Quid moror in parvis? Animus majoribus instat; Magna canam: toto pectore, vulgus, ades. Ardua molimur, sed nulla, nisi ardua, virtus: Difficilis nostra poscitur arte labor. Rivalem patienter habe, victoria tecum Stabit: eris magni victor in arce Jovis. Hæc tibi non hominem, sed quercus crede Pelasgas Dicere: nil istis ars mea majus habet. Innuet illa, feras; Scribet, ne tange tabellas: Unde volet, veniat; Quoque libebit, eat. Hoc in legitima præstant uxore mariti, Cum, tener, ad partes tu quoque, somne, venis. Hac ego, confiteor, non sum perfectus in arte; Quid faciam? Monitis sum minor ipse meis. Mene palam nostræ det quisquam signa puellæ, Et patiar, nec me quo libet ira ferat? Oscula vir dederat, memini, suus: oscula questus Sum data; Barbaria noster abundat amor. Non semel hoc vitium nocuit mihi: doctior ille, Quo veniunt alii conciliante viri. Sed melius nescisse fuit: sine furta tegantur, Ne fugiat ficto fassus ab ore pudor. Quo magis, o juvenes, deprendere parcite vestras: Peccent, peccantes verba dedisse putent. Crescit amor prensis; Ubi par fortuna duorum est, In causa damni perstat uterque sui. Fabula narratur toto notissima cælo, Mulciberis capti Marsque Venusque dolis. Mars pater, insano Veneris turbatus amore, De duce terribili factus amator erat. Nec Venus oranti (neque enim dea mollior ulla est) Rustica Gradivo difficilisque fuit. A, quotiens lasciva pedes risisse mariti Dicitur, et duras igne vel arte manus. Marte palam simul est Vulcanum imitata, decebat, Multaque cum forma gratia mixta fuit. Sed bene concubitus primos celare solebant. Plena verecundi culpa pudoris erat. Indicio Solis (quis Solem fallere possit?) Cognita Vulcano coniugis acta suæ. Quam mala, Sol, exempla moves! Pete munus ab ipsa Et tibi, si taceas, quod dare possit, habet. Mulciber obscuros lectum circaque superque Disponit laqueos: lumina fallit opus. Fingit iter Lemnon; Veniunt ad fœdus amantes: Impliciti laqueis nudus uterque jacent. Convocat ille deos; Præbent spectacula capti: Vix lacrimas Venerem continuisse putant. Non vultus texisse suos, non denique possunt Partibus obscenis opposuisse manus. Hic aliquis ridens 'in me, fortissime Mavors, Si tibi sunt oneri, vincula transfer!' Ait. Vix precibus, Neptune, tuis captiva resolvit Corpora: Mars Thracen occupat, illa Paphon. Hoc tibi pro facto, Vulcane: quod ante tegebant, Liberius faciunt, ut pudor omnis abest: Sæpe tamen demens stulte fecisse fateris, Teque ferunt artis pænituisse tuæ. Hoc vetiti vos este; Vetat deprensa Dione Insidias illas, quas tulit ipsa, dare. Nec vos rivali laqueos disponite, nec vos Excipite arcana verba notata manu. Ista viri captent, si jam captanda putabunt, Quos faciet justos ignis et unda viros. En, iterum testor: nihil hic, nisi lege remissum Luditur: in nostris instita nulla jocis. Quis Cereris ritus ausit vulgare profanis, Magnaque Threicia sacra reperta Samo? Exigua est virtus præstare silentia rebus: At contra gravis est culpa tacenda loqui. O bene, quod frustra captatis arbore pomis Garrulus in media Tantalus aret aqua! Præcipue Cytherea jubet sua sacra taceri: Admoneo, veniat nequis ad illa loquax. Condita si non sunt Veneris mysteria cistis, Nec cava vesanis ictibus æra sonant, At sic inter nos medio versantur in usu, Se tamen inter nos ut latuisse velint. Ipsa Venus pubem, quotiens velamina ponit, Protegitur læva semireducta manu. In medio passimque coit pecus: hoc quoque viso Avertit vultus nempe puella suos. Conveniunt thalami furtis et janua nostris, Parsque sub iniecta veste pudenda latet: Et si non tenebras, ad quiddam nubis opacæ Quærimus, atque aliquid luce patente minus. Tum quoque, cum solem nondum prohibebat et imbrem Tegula, sed quercus tecta cibumque dabat, In nemore atque antris, non sub Jove, juncta voluptas; Tanta rudi populo cura pudoris erat. At nunc nocturnis titulos inponimus actis, Atque emitur magno nil, nisi posse loqui! Scilicet excuties omnes, ubi quæque, puellas, Cuilibet ut dicas 'hæc quoque nostra fuit,' Nec desint, quas tu digitis ostendere possis? Ut quamque adtigeris, fabula turpis erit? Parva queror: fingunt quidam, quæ vera negarent, Et nulli non se concubuisse ferunt. Corpora si nequeunt, quæ possunt, nomina tangunt, Famaque non tacto corpore crimen habet. I nunc, claude fores, custos odiose puellæ, Et centum duris postibus obde seras! Quid tuti superest, cum nominis extat adulter, Et credi quod non contigit esse, cupit? Nos etiam veros parce profitemur amores, Tectaque sunt solida mystica furta fide. Parcite præcipue vitia exprobrare puellis, Utile quæ multis dissimulasse fuit. Nec suus Andromedæ color est obiectus ab illo, Mobilis in gemino cui pede pinna fuit. Omnibus Andromache visa est spatiosior æquo: Unus, qui modicam diceret, Hector erat. Quod male fers, adsuesce, feres bene; Multa vetustus Leniet, incipiens omnia sentit amor. Dum novus in viridi coalescit cortice ramus, Concutiat tenerum quælibet aura, cadet: Mox eadem ventis, spatio durata, resistet, Firmaque adoptivas arbor habebit opes. Eximit ipsa dies omnes e corpore mendas, Quodque fuit vitium, desinit esse mora. Ferre novæ nares taurorum terga recusant: Adsiduo domitas tempore fallit odor. Nominibus mollire licet mala: fusca vocetur, Nigrior Illyrica cui pice sanguis erit: Si straba, sit Veneri similis: si rava, Minervæ: Sit gracilis, macie quæ male viva sua est; Dic habilem, quæcumque brevis, quæ turgida, plenam, Et lateat vitium proximitate boni. Nec quotus annus eat, nec quo sit nata, require, Consule, quæ rigidus munera Censor habet: Præcipue si flore caret, meliusque peractum Tempus, et albentes jam legit illa comas. Utilis, o juvenes, aut hæc, aut serior ætas: Iste feret segetes, iste serendus ager. Dum vires annique sinunt, tolerate labores: Jam veniet tacito curva senecta pede. Aut mare remigiis, aut vomere findite terras, Aut fera belligeras addite in arma manus, Aut latus et vires operamque adferte puellis: Hoc quoque militia est, hoc quoque quærit opes. Adde, quod est illis operum prudentia major, Solus et artifices qui facit, usus adest: Illæ munditiis annorum damna rependunt, Et faciunt cura, ne videantur anus. Utque velis, venerem jungunt per mille figuras: Invenit plures nulla tabella modos. Illis sentitur non inritata voluptas: Quod juvet, ex æquo femina virque ferant. Odi concubitus, qui non utrumque resolvunt; Hoc est, cur pueri tangar amore minus. Odi quæ præbet, quia sit præbere necesse, Siccaque de lana cogitat ipsa sua. Quæ datur officio, non est mihi grata voluptas: Officium faciat nulla puella mihi. Me voces audire juvat sua gaudia fassas, Quæque morer meme sustineamque rogent. Aspiciam dominæ victos amentis ocellos: Langueat, et tangi se vetet illa diu. Hæc bona non primæ tribuit natura juventæ, Quæ cito post septem lustra venire solent. Qui properant, nova musta bibant: mihi fundat avitum Consulibus priscis condita testa merum. Nec platanus, nisi sera, potest obsistere Phœbo, Et lædunt nudos prata novella pedes. Scilicet Hermionen Helenæ præponere posses, Et melior Gorge, quam sua mater, erat? At venerem quicumque voles adtingere seram, Si modo duraris, præmia digna feres. Conscius, ecce, duos accepit lectus amantes: Ad thalami clausas, Musa, resiste fores. Sponte sua sine te celeberrima verba loquentur, Nec manus in lecto læva jacebit iners. Invenient digiti, quod agant in partibus illis, In quibus occulte spicula tingit Amor. Fecit in Andromache prius hoc fortissimus Hector, Nec solum bellis utilis ille fuit. Fecit et in capta Lyrneside magnus Achilles, Cum premeret mollem lassus ab hoste torum. Illis te manibus tangi, Brisei, sinebas, Imbutæ Phrygia quæ nece semper erant. An fuit hoc ipsum, quod te, lasciva, juvaret, Ad tua victrices membra venire manus? Crede mihi, non est veneris properanda voluptas, Sed sensim tarda prolicienda mora. Cum loca reppereris, quæ tangi femina gaudet, Non obstet, tangas quo minus illa, pudor. Aspicies oculos tremulo fulgore micantes, Ut sol a liquida sæpe refulget aqua. Accedent questus, accedet amabile murmur, Et dulces gemitus aptaque verba joco. Sed neque tu dominam velis majoribus usus Desere, nec cursus anteat illa tuos; Ad metam properate simul: tum plena voluptas, Cum pariter victi femina virque jacent. Hic tibi versandus tenor est, cum libera dantur Otia, furtivum nec timor urget opus. Cum mora non tuta est, totis incumbere remis Utile, et admisso subdere calcar equo. Finis adest operi: palmam date, grata juventus, Sertaque odoratæ myrtea ferte comæ. Quantus apud Danaos Podalirius arte medendi, Æacides dextra, pectore Nestor erat, Quantus erat Calchas extis, Telamonius armis, Automedon curru, tantus amator ego. Me vatem celebrate, viri, mihi dicite laudes, Cantetur toto nomen in orbe meum. Arma dedi vobis: dederat Vulcanus Achilli; Vincite muneribus, vicit ut ille, datis. Sed quicumque meo superarit Amazona ferro, Inscribat spoliis 'Naso magister erat.' Ecce, rogant teneræ, sibi dem præcepta, puellæ: Vos eritis chartæ proxima cura meæ!