Ales diei nuntius Lucem propinquam præcinit; Nos excitator mentium Jam Christus ad vitam vocat. Auferte clamat ‘lectulos Ægros, soporos, desides; Castique, recti ac sobrii Vigilate, jam sum proximus.’ Post solis ortum fulgidi Serum est cubile spernere, Ni parte noctis addita Tempus labori adjeceris. Vox ista qua strepunt aves Stantes sub ipso culmine, Paulo ante quam lux emicet, Nostri figura est judicis. Tectos tenebris horridis Stratisque opertos segnibus Suadet quietem linquere Jam jamque venturo die, Ut, cum coruscis flatibus Aurora cælum sparserit, Omnes labore exercitos Confirmet ad spem luminis. Hic somnus ad tempus datus Est forma mortis perpetis: Peccata, ceu nox horrida, Cogunt jacere ac stertere. Sed vox ab alto culmine Christi docentis præmonet Adesse jam lucem prope, Ne mens sopori serviat, Ne somnus usque ad terminos Vitæ socordis opprimat Pectus sepultum crimine Et lucis oblitum suæ. Ferunt vagantes dæmonas Lætos tenebris noctium Gallo canente exterritos Sparsim timere et cedere. Invisa nam vicinitas Lucis, salutis, numinis, Rupto tenebrarum situ Noctis fugat satellites. Hoc esse signum præscii Norunt repromissæ spei, Qua nos soporis liberi Speramus adventum Dei. Quæ vis sit hujus alitis, Salvator ostendit Petro, Ter antequam gallus canat Sese negandum prædicans. Fit namque peccatum prius Quam præco lucis proximæ Inlustret humanum genus Finemque peccandi ferat. Flevit negator denique Ex ore prolapsum nefas, Cum mens maneret innocens Animusque servaret fidem. Nec tale quidquam postea Linguæ locutus lubrico est, Cantuque galli cognito Peccare justus destitit. Inde est quod omnes credimus Illo quietis tempore Quo gallus exultans canit Christum redisse ex inferis. Tunc mortis oppressus vigor, Tunc lex subacta est Tartari, Tunc vis diei fortior Noctem cœgit cedere. Jam jam quiescant inproba, Jam culpa furva obdormiat, Jam noxa letalis suum Perpessa somnum marceat. Vigil vicissim spiritus Quodcumque restat temporis, Dum meta noctis clauditur, Stans ac laborans excubet. Jesum ciamus vocibus Flentes, precantes, sobrii; Intenta supplicatio Dormire cor mundum vetat. Sat convolutis artubus Sensum profunda oblivio Pressit, gravavit, obruit Vanis vagantem somniis. Sunt nempe falsa et frivola Quæ mundiali gloria, Ceu dormientes, egimus: Vigilemus, hic est veritas. Aurum, voluptas, gaudium, Opes, honores, prospera, Quæcumque nos inflant mala, Fit mane, nil sunt omnia. Tu, Christe, somnum dissice, Tu rumpe noctis vincula, Tu solve peccatum vetus, Novumque lumen ingere.
Nox et tenebræ et nubila, Confusa mundi et turbida, Lux intrat, albescit polus, Christus venit, discedite. Caligo terræ scinditur Percussa solis spiculo, Rebusque jam color redit Vultu nitentis sideris. Sic nostra mox obscuritas Fraudisque pectus conscium Ruptis retectum nubibus Regnante pallescet Deo. Tunc non licebit claudere Quod quisque fuscum cogitat, Sed mane clarescent novo Secreta mentis prodita. Fur ante lucem squalido Inpune peccat tempore, Sed lux dolis contraria Latere furtum non sinit. Versuta fraus et callida Amat tenebris obtegi, Aptamque noctem turpibus Adulter occultus fovet. Sol, ecce, surgit igneus: Piget, pudescit, pænitet, Nec teste quisquam lumine Peccare constanter potest. Quis mane sumptis nequiter Non erubescit poculis, Cum fit libido temperans, Astumque nugator sapit? Nunc, nunc severum vivitur, Nunc nemo temptat ludicrum, Inepta nunc omnes sua Vultu colorant serio. Hæc hora cunctis utilis Qua quisque quod studet gerat, Miles, togatus, navita, Opifex, arator, institor. Illum forensis gloria, Hunc triste raptat classicum. Mercator hinc ac rusticus Avara suspirant lucra. At nos lucelli ac fænoris Fandique prorsus nescii, Nec arte fortes bellica, Te, Christe, solum novimus. Te mente pura et simplici, Te voce, te cantu pio Rogare curvato genu Flendo et canendo discimus. His nos lucramur quæstibus, Hac arte tantum vivimus, Hæc inchoamus munera, Cum sol resurgens emicat. Intende nostris sensibus Vitamque totam dispice; Sunt multa fucis inlita, Quæ luce purgentur tua. Durare nos tales jube, Quales, remotis sordibus, Nitere pridem jusseras Iordane tinctos flumine. Quodcumque nox mundi dehinc Infecit atris nubibus, Tu, rex, Eoi sideris Vultu sereno inlumina, Tu, sancte, qui tætram picem Candore tinguis lacteo, Ebenoque crystallum facis, Delicta tergens livida. Sub nocte Jacob cærula, Luctator audax angeli, Eo usque dum lux surgeret, Sudavit inpar prœlium; Sed cum jubar claresceret, Lapsante claudus poplite Emurque victus debile, Culpæ vigorem perdidit. Nutabat inguen saucium, Quæ corporis pars vilior Longeque sub cordis loco Diram fovet libidinem. Hæ nos docent imagines Hominem tenebris obsitum, Si forte non cedat Deo, Vires rebelles perdere. Erit tamen beatior, Intemperans membrum cui Luctando claudum et tabidum Dies oborta invenerit. Tandem facessat cæcitas, Quæ nosmet in præceps Diu lapsos sinistris gressibus Errore traxit devio. Hæc lux serenum conferat Purosque nos præstet sibi; Nihil loquamur subdolum, Volvamus obscurum nihil. Sic tota decurrat dies, Ne lingua mendax, ne manus Oculive peccent lubrici, Ne noxa corpus inquinet. Speculator adstat desuper, Qui nos diebus omnibus Actusque nostros prospicit A luce prima in vesperum. Hic testis, hic est arbiter, Hic intuetur quidquid est Humana quod mens concipit; Hunc nemo fallit judicem.
O crucifer bone, lucisator, Omniparens pie, Verbigena, Edite corpore virgineo, Sed prius in genitore potens, Astra, solum, mare quam fierent, Huc nitido, precor, intuitu Flecte salutiferam faciem Fronte serenus et irradia, Nominis ut sub honore tui has Epulas liceat capere. Te sine dulce nihil, Domine, Nec juvat ore quid adpetere, Pocula ni prius atque cibos, Christe, tuus favor inbuerit, Omnia sanctificante fide. Fercula nostra Deum sapiant, Christus et influat in pateras; Seria, ludicra, verba, jocos, Denique quod sumus aut agimus, Trina superne regat pietas. Hic mihi nulla rosæ spolia, Nullus aromate fragrat odor, Sed liquor influit ambrosius Nectareamque fidem reddet Fusus ab usque Patris gremio. Sperne, Camena, leves hederas, Cingere tempora quis solita es, Sertaque mystica dactylico Texere docta liga strophio, Laude Dei redimita comas. Quod generosa potest anima, Lucis et ætheris indigena, Solvere dignius obsequium, Quam data munera si recinat Artificem modulata suum? Ipse homini quia cuncta dedit, Quæ capimus dominante manu; Quæ polus aut humus aut pelagus Aëre, gurgite, rure creant, Hæc mihi subdidit, et sibi me. Callidus inlaqueat volucres Aut pcdicis dolus aut maculis, Inlita glutine corticeo Vimina plumigeram seriem Inpediunt et abire vetant. Ecce per æquora fluctivagos Texta greges sinuosa trahunt; Piscis item sequitur calamum Raptus acumine vulnifico, Credula saucius ora cibo. Fundit opes ager ingenuas, Dives aristiferæ segetis, Hic ubi vitea pampineo Bracchia palmite luxuriant, Pacis alumna ubi baca viret. Hæc opulentia Christicolis Servit et omnia subpeditat. Absit enim procul illa fames, Cædibus ut pecudum libeat Sanguineas lacerare dapes. Sint fera gentibus indomitis Prandia de nece quadrupedum; Nos holeris coma, nos siliqua Feta legumine multimodo Paverit innocuis epulis. Spumea mulctra gerunt niveos Ubere de gemino latices, Perque coagula densa liquor In solidum coit, et fragili Lac tenerum premitur calatho. Mella recens mihi Cecropia Nectare sudat olente favus; Hæc opifex apis aërio Rore liquat tenuique thymo, Nexilis inscia conubii. Hinc quoque pomiferi nemoris Munera mitia pro veniunt; Arbor onus tremefacta suum Deciduo gravis imbre pluit Puniceosque jacit cumulos. Quæ veterum tuba quæve lyra Flatibus inclyta vel fidibus Divitis omnipotentis opus, Quæque fruenda patent homini, Laudibus æquiperare queat? Te, Pater optime, mane novo, Solis et orbita cum media est, Te quoque luce sub occidua, Sumere cum monet hora cibum, Nostra, Deus, canet harmonia. Quod calet halitus interior, Corde quod abdita vena tremit, Pulsat et incita quod resonam Lingua sub ore latens caveam, Laus superi Patris esto mihi. Nos igitur tua, sancte, manus Cæspite conposuit madido, Effigiem meditata suam, Utque foret rata materies Flavit et indidit ore animam. Tunc per amœna virecta jubet Frondicomis habitare locis, Ver ubi perpetuum redolet Prataque multicolora latex Quadrifluo celer amne rigat. Hæc tibi nunc famulentur ait ‘Usibus omnia dedo tuis, Sed tamen aspera mortifero Stipite carpere poma veto, Qui medio viret in nemore.’ Hic draco perfidus indocile Virginis inficit ingenium, Ut socium malesuada virum Mandere cogeret ex vetitis, Ipsa pari peritura modo. Corpora mutua (nosse nefas) Post epulas inoperta vident, Lubricus error et erubuit: Tegmina suta parant foliis, Dedecus ut pudor occuleret. Conscia culpa Deum pavitans Sede pia procul exigitur. Innuba femina quæ fuerat, Coniugis excipit imperium, Fœdera tristia jussa pati. Auctor et ipse doli coluber Plectitur inprobus, ut mulier Colla trilinguia calce terat; Sic coluber muliebre solum Suspicit atque virum mulier. His ducibus vitiosa dehinc Posteritas ruit in facinus, Dumque rudes imitatur avos, Fasque nefasque simul glomerans, Inpia crimina morte luit. Ecce venit nova progenies, Æthere proditus alter homo, Non luteus velut ille prius, Sed Deus ipse gerens hominem, Corporeisque carens vitiis. Fit caro vivida Sermo Patris, Numine quam rutilante gravis Non thalamo, neque jure tori, Nec genialibus inlecebris Intemerata puella parit. Hoc odium vetus illud erat, Hoc erat aspidis atque hominis Digladiabile discidium, Quod modo cernua femineis Vipera proteritur pedibus. Edere namque Deum merita Omnia virgo venena domat; Tractibus anguis inexplicitis Virus inerme piger revomit, Gramine concolor in viridi. Quæ feritas modo non trepidat Territa de grege candidulo? Inpavidas lupus inter oves Tristis obambulat et rabidum Sanguinis inmemor os cohibet. Agnus enim vice mirifica Ecce leonibus imperitat, Exagitansque truces aquilas Per vaga nubila perque Notos Sidere lapsa columba fugat. Tu mihi, Christe, columba potens, Sanguine pasta cui cedit avis, Tu niveus per ovile tuum Agnus hiare lupum prohibes, Subiuga tigridis ora premens. Da, locuples Deus, hoc famulis Rite precantibus, ut tenui Membra cibo recreata levent, Neu piger inmodicis dapibus Viscera tenta gravet stomachus. Haustus amarus abesto procul, Ne libeat tetigisse manu Exitiale quid aut vetitum; Gustus et ipse modum teneat, Sospitet ut iecur incolume. Sit satis anguibus horrificis Liba quod inpia corporibus A! Miseram peperere necem; Sufficiat semel ob facinus Plasma Dei potuisse mori. Oris opus, vigor igneolus Non moritur, quia flante Deo Conpositus superoque fluens ' De solio patris artificis Vim liquidæ rationis habet. Viscera mortua quin etiam Post obitum reparare datur, Eque suis iterum tumulis Prisca renascitur effigies, Pulvereo cœunte situ. Credo equidem, neque vana fides, Corpora vivere more animæ; Nam modo corporeum memini De Phlegethonte gradu facili Ad superos remeasse Deum. Spes eadem mea membra manet, Quæ redolentia funereo Jussa quiescere sarcophago, Dux parili redivivus humo Ignea Christus ad astra vocat.
Pastis visceribus ciboque sumpto, Quem lex corporis inbecilla poscit, Laudem lingua Deo Patri rependat, Patri, qui Cherubin sedile sacrum Nec non et Seraphin suum supremo Subnixus solio tenet regitque. Hic est quem Sabaoth Deum vocamus, Expers principii carensque fine, Rerum conditor et repertor orbis, Fons vitæ liquida fluens ab arce, Infusor fidei, sator pudoris, Mortis perdomitor, salutis auctor. Omnes quod sumus aut vigemus, inde est. Regnat Spiritus ille sempiternus A Christo simul et Parente missus. Intrat pectora candidus pudica, Quæ templi vice consecrata rident Postquam conbiberint Deum medullis. Sed si quid vitii dolive nasci Inter viscera jam dicata sensit, Ceu spurcum refugit celer sacellum. Tætrum flagrat enim vapore crasso Horror conscius æstuante culpa, Offensumque bonum niger repellit. Nec solus pudor innocensve votum Templum constituunt perenne Christo In cordis medii sinu ac recessu, Sed ne crapula ferveat cavendum est, Quæ sedem fidei cibis refertam Usque ad congeriem coartet intus. Parcis victibus expedita corda Infusum melius Deum receptant; Hic pastus .animæ est saporque verus. Sed nos tu gemino fovens paratu Artus atque animas utroque pastu Confirmas, Pater, ac vigore conples. Sic olim tua præcluens potestas Inter raucisonos situm leones Inlapsis dapibus virum refovit. Illum fusile numen execrantem Et curvare caput sub expolita Æris materia nefas putantem Plebs diræ Babylonis ac tyrannus Morti subdiderant, feris dicarant Sævis protinus haustibus vorandum. O semper pietas fidesque tuta! Lambunt indomiti virum leones, Intactumque Dei tremunt alumnum. Adstant comminus et jubas reponunt, Mansuescit rabies, fameque blanda Prædam rictibus ambit incruentis. Sed cum tenderet ad superna palmas Expertumque sibi Deum rogaret Clausus jugiter indigensque victus, Jussus nuntius advolare terris, Qui pastum famulo daret probato, Raptim desilit obsequente mundo. Cernit forte procul dapes inemptas, Quas messoribus Ambacum propheta Agresti bonus exhibebat arte. Hujus cæsarie manu prehensa, Plenis, sicut erat, gravem canistris Suspensum rapit et vehit per auras. Tum raptus simul ipse prandiumque Sensim labitur in lacum leonum, Et quas tunc epulas gerebat offert. Sumas lætus ait ‘libensque carpas, Quæ summus Pater angelusque Christi Mittunt liba tibi sub hoc periclo.’ His sumptis Danielus excitavit In cælum faciem, ciboque fortis Amen reddidit, alleluia dixit. Sic nos muneribus tuis refecti, Largitor Deus omnium bonorum, Grates reddimus et sacramus hymnos. Tu nos tristifico velut tyranno Mundi scilicet inpotentis actu Conclusos regis et feram repellis, Quæ circumfremit ac vorare temptat, Nsanos acuens furore dentes, Cur te, summe Deus, precemur unum. Vexamur, premimur, malis rotamur; Oderunt, lacerant, trahunt, lacessunt; Juncta est suppliciis fides iniquis. Nec defit tamen anxiis medella; Nam languente truci leonis ira Inlapsæ superingeruntur escæ. Quas si quis sitienter hauriendo, Non gustu tenui sed ore pleno, Internis velit inplicare venis, Hic sancto satiatus ex propheta Justorum capiet cibos virorum, Qui fructum Domino metunt perenni. Nil est dulcius ac magis saporum, Nil quod plus hominem juvare possit, Quam vatis pia præcinentis orsa. His sumptis licet insolens potestas Pravum judicet inrogetque mortem, Inpasti licet inruant leones, Nos semper Dominum Patrem fatentes In te, Christe Deus, loquemur unum, Constanterque tuam crucem feremus.
Inventor rutili, dux bone, luminis, Qui certis vicibus tempora dividis, Merso sole chaos ingruit horridum. Lucem redde tuis, Christe, fidelibus. Quamvis innumero sidere regiam Lunarique polum lampade pinxeris, Incussu silicis lumina nos tamen Monstras saxigeno semine quærere, Ne nesciret homo spem sibi luminis In Christi solido corpore conditam, Qui dici stabilem se voluit petram, Nostris igniculis unde genus venit. Pinguis quos olei rore madentibus Lychnis aut facibus pascimus aridis, Quin et fila favis scirpea floreis Presso melle prius conlita fingimus. Vivax flamma viget, seu cava testula Sucum linteolo suggerit ebrio, Seu pinus piceam fert alimoniam, Seu ceram teretem stuppa calens bibit. Nectar de liquido vertice fervidum Guttatim lacrimis stillat olentibus, Ambustum quoniam vis facit ignea Imbrem de madido flere cacumine. Splendent ergo tuis muneribus, Pater, Flammis nobilibus scilicet atria, Absentemque diem lux agit æmula, Quam nox cum lacero victa fugit peplo. Sed quis non rapidi luminis arduam Manantemque Deo cernat originem? Moses nempe Deum spinifero in rubo Vidit conspicuo lumine flammeum. Felix qui meruit sentibus in sacris Cælestis solii visere principem, Jussus nexa pedum vincula solvere Ne sanctum involucris pollueret locum. Hunc ignem populus sanguinis inclyti, Majorum meritis tutus et inpotens, Suetus sub dominis vivere barbaris, Jam liber sequitur longa per avia. Qua gressum tulerant castraque cærulæ Noctis per medium concita moverant, Plebem pervigilem fulgure prævio Ducebat radius sole micantior. Sed rex Niliaci litoris invido Fervens felle jubet prævalidam manum In bellum rapidis ire cohortibus, Ferratasque acies clangere classicum. Sumunt arma viri seque minacibus Accingunt gladiis, triste canit tuba. Hic fidit jaculis, ille volantia Præfigit calamis spicula Gnosiis. Densetur cuneis turba pedestribus, Currus pars et equos et volucres rotas Conscendunt celeres, signaque bellica Prætendunt tumidis clara draconibus. Hic jam servitii nescia pristini Gens Pelusiacis usta vaporibus Tandem purpurei gurgitis hospita Rubris litoribus fessa resederat. Hostis dirus adest cum duce perfido, Infert et validis prœlia viribus. Moses porro suos in mare præcipit Constans intrepidis tendere gressibus. Præbent rupta locum stagna viantibus, Riparum in faciem pervia sistitur Circumstans vitreis unda liquoribus, Dum plebs sub bifido permeat æquore. Pubes quin etiam decolor asperis Inritata odiis rege sub inpio Hebræum sitiens fundere sanguinem Audet se pelago credere concavo. Ibant præcipiti turbine percita Fluctus per medios agmina regia, Sed confusa dehinc unda revolvitur In semet revolans gurgite confluo. Currus tunc et equos telaque naufraga Ipsos et proceres et vaga corpora Nigrorum videas nare satellitum, Arcis justitium triste tyrannicæ. Quæ tandem poterit lingua retexere Laudes, Christe, tuas? Qui domitam Pharon Plagis multimodis cedere præsuli Cogis justitiæ vindice dextera; Qui pontum rabidis æstibus invium Persultare vetas, ut refluo in solo Securus pateat te duce transitus, Et mox unda rapax ut voret inpios; Cui jejuna eremi saxa loquacibus Exundant scatebris, et latices novos Fundit scissa silex, quæ sitientibus Dat potum populis axe sub igneo. Instar fellis aqua tristifico in lacu Fit ligni venia mel velut Atticum, Lignum est quo sapiunt aspera dulcius, Nam præfixa cruci spes hominum viget. Inplet castra cibus tunc quoque ninguidus, Inlabens gelida grandine densius; His mensas epulis, hac dape construunt, Quam dat sidereo Christus ab æthere. Nec non imbrifero ventus anhelitu Crassa nube leves invehit alites, Quæ, difflata in humum cum semel agmina Fluxerunt, reduci non revolant fuga. Hæc olim patribus præmia contulit Insignis pietas numinis unici, Cujus subsidio nos quoque vescimur Pascentes dapibus pectora mysticis. Fessos ille vocat per freta sæculi Discissis populum turbinibus regens, Jactatasque animas mille laboribus Justorum in patriam scandere præcipit. Illic purpureis tecta rosariis Omnis fragrat humus caltaque pinguia Et molles violas et tenues crocos Fundit fonticulis uda fugacibus. Illic et gracili balsama surculo Desudata fluunt, raraque cinnama Spirant, et folium, fonte quod abdito Prælambens fluvius portat in exitum. Felices animæ prata per herbida Concentu pariles suave sonantibus Hymnorum modulis dulce canunt melos, Calcant et pedibus lilia candidis. Sunt et spiritibus sæpe nocentibus Pœnarum celebres sub Styge feriæ Illa nocte, sacer qua rediit Deus Stagnis ad superos ex Acherunticis, Non sicut tenebras de face fulgida Surgens Oceano Lucifer inbuit, Sed terris Domini de cruce tristibus Major sole novum restituens diem. Marcent suppliciis Tartara mitibus, Exultatque sui carceris otio Functorum populus liber ab ignibus, Nec fervent solito flumina sulphure. Nos festis trahimus per pia gaudia Noctem conciliis votaque prospera Certatim vigili congerimus prece, Extructoque agimus liba sacrario. Pendent mobilibus lumina funibus, Quæ suffixa micant per laquearia, Et de languidulis fota natatibus Lucem perspicuo flamma jacit vitro. Credas stelligeram desuper aream Ornatam geminis stare trionibus, Et qua bosphoreum temo regit jugum Passim purpureos spargier hesperos. O res digna, Deus, quam tibi roscidæ Noctis principio grex tuus offerat, Lucem, qua tribuis nil pretiosius, Lucem, qua reliqua præmia cernimus. Tu lux vera oculis, lux quoque sensibus, Intus tu speculum, tu speculum foris; Lumen quod famulans offero, suscipe, Tinctum pacifici chrismatis unguine, Per Christum genitum, summe Pater, tuum In quo visibilis stat tibi gloria, Qui noster Dominus, qui tuus unicus Spirat de patrio corde Paraclitum. Per quem splendor, honos, laus, sapientia, Maiestas, bonitas et pietas tua Regnum continuat numine triplici, Texens perpetuis sæcula sæculis.
Ades, Pater supreme, Quem nemo vidit umquam, Patrisque Sermo Christe, Et Spiritus benigne, O Trinitatis hujus Vis una, lumen unum, Deus ex Deo perennis, Deus ex utroque missus. Fluxit labor diei, Redit et quietis hora, Blandus sopor vicissim Fessos relaxat artus. Mens æstuans procellis, Curisque sauciata, Totis bibit medullis Obliviale poclum. Serpit per omne corpus Lethæa vis, nec ullum Miseris doloris ægri Patitur manere sensum. Lex hæc data est caducis Deo jubente membris, Ut temperet laborem Medicabilis voluptas, Sed dum pererrat omnes Quies amica venas Pectusque feriatum Placat rigante somno, Liber vagat per auras Rapido vigore sensus, Variasque per figuras Quæ sunt operta cernit; Quia mens soluta curis, Cui est origo cælum Purusque fons ab æthra, Iners jacere nescit. Imitata multiformes Facies sibi ipsa fingit, Per quas repente currens Tenui fruatur actu. Sed sensa somniantum Dispar fatigat horror, Nunc splendor intererrat, Qui dat futura nosse; Plerumque dissipatis Mendax imago veris Animos pavore mæstos Ambage fallit atra. Quem rara culpa monti Non polluit frequenter, Hunc lux serena vibrans Res edocet latentes; At qui coinquinatum Vitiis cor inpiavit, Lusus pavore multo Species videt tremendas. Hoc patriarcha noster Sub carceris catena Geminis simul ministris Interpres adprobavit, Quorum regressus unus Dat poculum tyranno, Ast alterum rapaces Fixum vorant volucres. Ipsum deinde regem, Perplexa somniantem, Monuit famem futuram Clausis cavere acervis. Mox præsul ac tetrarches Regnum per omne jussus Sociam tenere virgam, Dominæ resedit aulæ. O quam profunda justis Arcana per soporem Aperit tuenda Christus, Quam clara, quam tacenda! Evangelista summi Fidissimus Magistri Signata quæ latebant Nebulis videt remotis: Ipsum Tonantis agnum De cæde purpurantem, Qui conscium futuri Librum resignat unus. Hujus manum potentem Gladius perarmat anceps, Et fulgurans utrimque Duplicem minatur ictum. Quæsitor ille solus Animæque corporisque, Ensisque bis timendus Prima ac secunda mors est. Idem tamen benignus Ultor retundit iram, Paucosque non piorum Patitur perire in ævum. Huic inclytus perenne Tribuit Pater tribunal, Hunc obtinere jussit Nomen supra omne nomen. Hic præpotens cruenti Extinctor Antichristi, Qui de furente monstro Pulchrum refert tropæum. Quam bestiam capacem Populosque devorantem, Quam sanguinis Charybdem Johannis execratur; Hanc nempe, quæ sacratum Præferre nomen ausa Imam petit gehennam Christo perempta vero. Tali sopore justus Mentem relaxat heros, Ut spiritu sagaci Cælum peragret omne. Nos nil meremur horum Quos creber inplet error, Concreta quos malarum Vitiat cupido rerum. Sat est quiete dulci Fessum fovere corpus; Sat, si nihil sinistrum Vanæ minentur umbræ, Cultor Dei, memento Te fontis et lavacri Rorem subisse sanctum, Te chrismate innotatum. Fac, cum vocante somno Castum petis cubile, Frontem locumque cordis Crucis figura signet., Crux pellit omne crimen, Fugiunt crucem tenebræ: Tali dicata signo Mens fluctuare nescit. Procul, o procul vagantum Portenta somniorum, Procul esto pervicaci Præstigiator actu. O tortuose serpens, Qui mille per meandros Fraudesque flexuosas Agitas quieta corda, Discede, Christus hic est, Hic Christus est, liquesce. Signum quod ipse nosti Damnat tuam catervam. Corpus licet fatiscens Jaceat recline paulum, Christum tamen sub ipso Meditabimur sopore.
O Nazarene, lux Bethlem, verbum Patris, Quem partus alvi virginalis protulit, Adesto castis, Christe, parsimoniis, Festumque nostrum rex serenus aspice, Jejuniorum dum litamus victimam. Nil hoc profecto purius mysterio, Quo fibra cordis expiatur vividi, Intemperata quo domantur viscera, Arvina putrem ne resudans crapulam Obstrangulatæ mentis ingenium premat. Hinc subiugatur luxus et turpis gula, Vini atque somni degener socordia, Libido sordens, inverecundus lepos, Variæque pestes languidorum sensuum Parcam subactæ disciplinam sentiunt. Nam si licenter diffluens potu et cibo Jejuna rite membra non cœrceas, Sequitur frequenti marcida oblectamine Scintilla mentis ut tepescat nobilis, Animusque pigris stertat in præcordiis. Frenentur ergo corporum cupidines, Detersa et intus emicet prudentia; Sic excitato perspicax acumine Liberque flatu laxiore spiritus Rerum parentem rectius precabitur. Elia tali crevit observantia, Vetus sacerdos, ruris hospes aridi, Fragore ab omni quem remotum et segregem Sprevisse tradunt criminum frequentiam, Casto fruentem Syrtium silentio. Sed mox in auras igneis jugalibus Curruque raptus e volavit præpete, Ne de propinquo sordium contagio Dirus quietum mundus afflaret virum Olim probatis inclytum jejuniis. Non ante cæli principem septemplicis Moses tremendi fidus interpres throni Potuit videre, quam decem recursibus Quater volutis sol peragrans sidera Omni carentem cerneret substantia. Victus precanti solus in lacrimis fuit; Nam flendo pernox inrigatum pulverem Humi madentis ore pressit cernuo, Donec loquentis voce præstrictus Dei Expavit ignem non ferendum visibus. Johannis hujus artis haud minus potens Dei perennis præcucurrit Filium, Curvos viarum qui retorsit tramites, Et flexuosa corrigens dispendia Dedit sequendam calle recto lineam. Hanc obsequellam præparabat nuntius Mox adfuturo construens iter Deo, Clivosa planis, confragosa ut lenibus Converterentur, neve quidquam devium Inlapsa terris inveniret veritas. Non usitatis ortus hic natalibus: Oblita lactis jam vieto in pectore Matris tetendit serus infans ubera, Nec ante partu de senili effusus est Quam prædicaret virginem plenam Deo. Post in patentes ille solitudines, Amictus hirtis bestiarum pellibus Sætisve tectus hispida et lanugine, Secessit, horrens inquinari et pollui Contaminatis oppidorum moribus, Illic dicata parcus abstinentia Potum cibumque vir severæ industriæ In usque serum respuebat vesperum, Rarum lucustis et favorum agrestium Liquore pastum corpori suetus dare. Hortator ille primus et doctor novæ Fuit salutis, nam sacrato in flumine Veterum piatas lavit errorum notas, Sed tincta postquam membra defæcaverat, Cælo refulgens influebat Spiritus. Hoc ex lavacro labe dempta criminum Ibant renati, non secus quam si rudis Auri recocta vena pulchrum splendeat, Micet mctalli sive lux argentei Sudum polito prænitens purgamine. Referre prisci stemma nunc jejunii Libet fideli proditum volumine, Ut diruendæ civitatis incolis Fulmen benigni mansuefactum Patris Pie repressis ignibus pepercerit. Gens insolenti præpotens jactantia Pollebat olim, quam fluentem nequiter Corrupta vulgo solverat lascivia, Et inde bruto contumax fastidio Cultum superni neglegebat numinis. Offensa tandem jugis indulgentiæ Censura justis excitatur motibus, Dextram perarmat rompheali incendio, Nimbos crepantes et fragosos turbines Vibrans tonantum nube flammarum quatit. Sed pænitendi dum datur diecula, Si forte vellent inprobam libidinem Veteresque nugas condomare ac frangere, Suspendit ictum terror exorabilis, Paulumque dicta substitit sententia. Ionam prophetam mitis ultor excitat, Pœnæ inminentis iret ut prænuntius, Sed nosset ille qui minacem judicem Servare malle quam ferire ac plectere, Tectam latenter vertit in Tharsos fugam. Celsam paratis pontibus scandit ratem, Udo revincta fune puppis solvitur, Itur per altum: fit procellosum mare, Tum causa tanti quæritur periculi, Sors in fugacem missa vatem decidit. Jussus perire solus e cunctis reus, Cujus voluta crimen urna expresserat, Præceps rotatur et profundo inmergitur: Exceptus inde beluinis faucibus, Alvi capacis vivus hauritur specu. Transmissa raptim præda cassos dentium Eludit ictus incruentam transvolans Inpune linguam, ne retentam mordicus Offam molares dissecarent uvidi, Os omne transit, et palatum præterit. Ternis dierum ac noctium processibus Mansit ferino devoratus gutture; Errabat illic per latebras viscerum, Ventris meandros circumibat tortiles Anhelus extis intus æstuantibus. Intactus exim tertiæ noctis vice Monstri vomentis pellitur singultibus; Qua murmuranti fine fluctus frangitur Salsosque candens spuma fundit pumices, Ructatus exit seque servatum stupet. In Ninevitas se coactus percito Gressu reflectit, quos ut increpaverat Pudenda censor inputans opprobria, Inpendet inquit ‘ira summi vindicis, Urbemque flamma mox cremabit, credite.’ Apicem deinde ardui montis petit, Visurus inde conglobatum turbidæ Fumum ruinæ cladis et diræ struem, Tectus flagellis multinodis germinis, Nato et repente perfruens umbraculo. Sed mæsta postquam civitas vulnus novi Hausit doloris, heu, supremum palpitat: Cursant per ampla congregatim mœnia Plebs et senatus, omnis ætas civium, Pallens juventus, eiulantes feminæ. Placet frementem publicis jejuniis Placare Christum; mos edendi spernitur, Glaucos amictus induit monilibus Matrona demptis, proque gemma et serico Crinem fluentem sordidus spargit cinis. Squalent recincta veste pullati patres, Sætasque plangens turba sumit textiles, Inpexa villis virgo bestialibus Nigrante vultum contegit velamine, Jacens harenis et puer provolvitur. Rex ipse Coos æstuantem murices Lænam revulsa dissipabat fibula, Gemmas virentes et lapillos sutiles Insigne frontis exuebat vinculum, Turpi capillos inpeditus pulvere. Nullus bibendi, nemo vescendi memor, Jejuna mensas pubis omnis liquerat: Quin et negato lacte vagientium Fletu madescunt parvulorum cunulæ, Sucum papillæ parca nutrix derogat. Greges et ipsos claudit armentalium Sollers virorum cura, ne vagum pecus Contingat ore rorulenta gramina, Potum strepentis neve fontis hauriat; Vacuis querellæ personant præsepibus. Mollitus his et talibus brevem Deus Iram refrenat temperans oraculum Prosper sinistrum; prona nam clementia Haud difficulter supplicem mortalium Solvit reatum fitquc fautrix flentium. Sed cur vetustæ gentis exemplum loquor, Pridem caducis cum gravatus artubus Jesus dicato corde jejunaverit, Prænuncupatus ore qui prophetico Emmanuel est, sive nobiscum Deus? Qui corpus istud molle naturaliter, Captumque laxo sub voluptatum jugo, Virtutis arta lege fecit liberum, Emancipator servientis plasmatis, Regnantis ante victor et cupidinis. Inhospitali namque secretus loco Quinis diebus octies labentibus Nullam ciborum vindicavit gratiam, Firmans salubri scilicet jejunio Vas adpetendis inbecillum. Gaudiis. Miratus hostis posse limum tabidum Tantum laboris sustinere ac perpeti Explorat arte sciscitator callida Deusne membris sit receptus terreis, Sed increpata fraude post tergum ruit. Hoc nos sequamur quisque nunc pro viribus, Quod consecrati tu magister dogmatis Tuis dedisti, Christe, sectatoribus, Ut, cum vorandi vicerit libidinem, Late triumphet imperator spiritus. Hoc est quod atri livor hostis invidet, Mundi polique quod gubernator probat, Altaris aram quod facit placabilem, Quod dormientis excitat cordis fidem, Quod limat ægram pectoris rubiginem. Perfusa non sic amne flamma extinguitur, Nec sic calente sole tabcscunt nives, Ut turbidarum scabra culparum seges Vanescit almo trita sub jejunio, Si blanda semper misceatur largitas. Est quippe et illud grande virtutis genus, Operire nudos, indigentes pascere, Opem benignam ferre supplicantibus, Unam paremquc sortis humanæ vicem Inter potentes atque egenos ducere. Satis beatus quisque dextram porrigit Laudis rapacem, prodigam pecuniæ, Cujus sinistra dulce factum nesciat: Illum perennes protinus conplent opes, Ditatque fructus fænerantem centiplex.
Christe, servorum regimen tuorum, Mollibus qui nos moderans habenis Leniter frenas, facilique sæptos Lege cœrces, Ipse cum portans onus inpeditum Corporis duros tuleris labores, Major exemplis famulos remisso Dogmate palpas. Nona summissum rotat hora solem, Partibus vixdum tribus evolutis, Quarta devexo superest in axe Portio lucis, Nos brevis voti dape vindicata Solvimus festum, fruimurque mensis Adfatim plenis, quibus inbuatur Prona voluptas. Tantus æterni favor est Magistri, Doctor indulgens ita nos amico Lactat hortatu, levis obsequella ut Muleeat artus, Addit et ne quis velit invenusto Sordidus cultu lacerare frontem, Sed decus vultus capitisque pexum Comat honorem. Terge jejunans ait ‘omne corpus, Neve subducto faciem rubore Lutcus tinguat color aut notetur Pallor in ore.’ Rectius læto tegimus pudore Quidquid ad cultum Patris exhibemus; Cernit occultum Deus et latentem Munere donat, Ille ovem morbo residem gregique Perditam sano, male dissipantem Vellus adfixis vepribus per hirtæ Devia silvæ Inpiger pastor revocat lupisque Gestat exclusis umeros gravatus, Inde purgatam revehens aprico Reddit ovili, Reddit et pratis viridique eampo, Vibrat inpexis ubi nulla lappis Spina, nec germen sudibus perarmat Earduus horrens, Sed frequens palmis nemus, et reflexa Veniat herbarum coma, tum perennis Gurgitem vivis vitreum fluentis Laurus obumbrat. Hisee pro donis tibi, fide pastor, Servitus quænam poterit rependi? Nulla conpensant pretium salutis Vota precantum. Quamlibet spreto sine more pastu Sponte confectos tenuemus artus Teque contemptis epulis rogemus Nocte dieque, Vincitur semper minor obsequentum Cura nec munus genitoris æquat, Frangit et cratem luteam laboris Grandior usus. Ergo ne limum fragilem solutæ Deserant vires et aquosus albis Umor in venis dominetur ægrum Corpus enervans, Laxus ac liber modus abstinendi Ponitur cunctis, neque nos severus Terror inpellit; sua quemque cogit Velle potestas, Sufficit, quidquid facias, vocato Numinis nutu prius inchoare, Sive tu mensam renuas cibumve Sumere temptes. Adnuit dexter Deus et secundo Prosperat vultu, velut hoc salubre Fidimus nobis fore, quod dicatas Carpimus escas, Sit bonum, supplex precor, et medellam Conferat membris animumque pascat Sparsus in venas cibus obsecrantum Christicolarum.
Da, puer, plectrum, choreis ut canam fidelibus Dulce carmen et melodum, gesta Christi insignia, Hunc Camena nostra solum pangat, hunc laudet lyra. Christus est, quem rex sacerdos adfuturum protinus Infulatus concinebat voce, chorda et tympano, Spiritum cælo influentem per medullas hauriens. Facta nos et jam probata pangimus miracula, Testis est orbis, nec ipsa terra quod vidit negat, Comminus Deum docendis proditum mortalibus. Corde natus ex parentis ante mundi exordium, Alpha et Q cognominatus, ipse fons et clausula Omnium quæ sunt, fuerunt, quæque post futura sunt. Ipse jussit, et creata, dixit ipse, et facta sunt Terra, cælum, fossa ponti, trina rerum machina, Quæque in his vigent sub alto solis et lunæ globo. Corporis formam caduci, membra morti obnoxia Induit, ne gens periret primoplasti ex germine, Merserat quem lex profundo noxialis Tartaro. O beatus ortus ille, virgo cum puerpera Edidit nostram salutem feta Sancto Spiritu, Et puer redemptor orbis os sacratum protulit. Psallat altitudo cæli, psallite omnes angeli, Quidquid est virtutis usquam psallat in laudem Dei, Nulla linguarum silescat, vox et omnis consonet. Ecce, quem vates vetustis concinebant sæculis, Quem prophetarum fideles paginæ spoponderant, Emicat promissus olim: cuncta conlaudent eum. Cantharis infusa lympha fit Falernum nobile, Nuntiat vinum minister esse promptum ex hydria, Ipse rex sapore tinctis obstupescit poeulis. ‘Membra morbis ulcerosa, viseerum putredines Mando ut abluantur’ inquit: fit ratum quod jusserat; Turgidam cutem repurgant vulnerum piamina. Tu perennibus tenebris jam sepulta lumina Inlinis limo salubri 'sacri et oris nectare: Mox apertis hac medella lux reducta est orbibus. Inerepas ventum furentem quod procellis tristibus Vertat æquor fundo ab imo, vexet et vagam ratem: Ille jussis obseeundat, mitis unda sternitur. Extimum vestis særatæ furtim mulier attigit: Protinus salus secuta est, ora pallor deserit, Sistitur rivus cruore qui fluebat perpeti. Exitu dulcis juventæ raptum ephebum viderat, Orba quem mater supremis funerabat fletibus; Surge dixit: ille surgit, matri et adstans redditur. Sole jam quarto carentem, jam sepulcro absconditum Lazarum jubet vigere reddito spiramine: Fœtidum ieeur reduetus rursus intrat halitus, Ambulat per stagna ponti, summa calcat fluctuum: Mobilis liquor profundi pendulam præstat viam, Nec fatiscit unda sanctis pressa sub vestigiis. Suetus antro bustuali sub catenis frendere, Mentis inpos, efferatis percitus furoribus Prosilit fuitque supplex, Christum adesse ut senserat. Pulsa pestis lubricorum milleformis dæmonum Corripit gregis suilli sordida spurcamina, Seque nigris mergit undis et pecus lymphaticum. Ferte qualis ter quaternis ferculorum fragmina; Adfatim referta jam sunt adcubantum milia Quinque panibus peresis et gemellis piscibus. Tu cibus panisque noster, tu perennis suavitas; Nescit esurire in ævum qui tuam sumit dapem, Nec lacunam ventris inplet, sed fovet vitalia. Clausus aurium meatus et sonorum nescius Purgat ad præcepta Christi crassa quæque obstacula, Vocibus capax fruendis ac susurris pervius. Omnis ægritudo cedit, languor omnis pellitur, Lingua fatur, quam veterna vinxerant silentia, Gestat et suum per urbem lætus æger lectulum. Quin et ipsum, ne salutis inferi expertes forent, Tartarum benignus intrat; fracta cedit janua, Vectibus cadit revulsis cardo dissolubilis. Illa prompta ad inruentes, ad revertentes tenax, Obice extrorsum recluso porta reddit mortuos, Lege versa, et limen atrum jam recalcandum patet. Sed Deus dum luce fulva mortis antra inluminat, Dum stupentibus tenebris candidum præstat diem, Tristia squalentis æthræ palluerunt sidera. Sol refugit et lugubri sordidus ferrugine Igneum reliquit axem seque mærens abdidit; Fertur horruisse mundus noctis æternæ chaos. Solve vocem, mens sonora, solve linguam mobilem, Dic tropæum passionis, dic triumphalem crucem, Pange vexillum notatis quod refulget frontibus. O novum cæde stupenda vulneris miraculum! Hinc cruoris fluxit unda, lympha parte ex altera; Lympha nempe dat lavacrum, tum corona ex sanguine est. Vidit anguis inmolatam corporis sacri hostiam, Vidit, et fellis perusti mox venenum perdidit, Saucius dolore multo, colla fractus sibila. Quid tibi, profane serpens, profuit rebus novis Plasma primum perculisse versipelli hortamine? Diluit culpam recepto forma mortalis Deo. Ad brevem se mortis usum dux salutis dedidit, Mortuos olim sepultos ut redire insuesceret, Dissolutis pristinorum vinculis peccaminum. Tunc patres sanctique multi conditorem prævium Jam revertentem secuti tertio demum die Carnis indumenta sumunt, eque bustis prodeunt. Cernercs coire membra de favillis aridis, Frigidum venis resumptis pidverem tepescere, Ossa, nervos, et medullas glutino cutis tegi. Post, ut occasum resolvit vitæ et hominem reddidit, Arduum tribunal alti victor ascendit Patris, Inclytam cælo reportans passionis gloriam. Macte judex mortuorum, macte rex viventium, Dexter in parentis arce qui cluis virtutibus, Omnium venturus inde justus ultor criminum. Te senes et te juventus, parvulorum te chorus, Turba matrum virginumque, simplices puellulæ, Voce concordes pudicis perstrepant concentibus. Fluminum lapsus et undæ, litorum crepidines, Imber, æstus, nix, pruina, silva et aura, nox, dies Omnibus te concelebrent sæculorum sæculis.
Deus, ignee fons animarum, Duo qui socians elementa, Vivum simul ac moribundum, Hominem, Pater, effigiasti, Tua sunt, tua, rector, utraque, Tibi copula jungitur horum, Tibi dum vegetata cohærent Et spiritus et caro servit. Rescissa sed ista seorsum Solvunt hominem perimuntque; Humus excipit arida corpus, Animæ rapit aura liquorem; Quia cuncta creata necesse est Labefacta senescere tandem, Conpactaque dissociari, Et dissona texta retexi. Hanc tu, Deus optime, mortem Famulis abolere paratus, Iter inviolabile monstras, Quo perdita membra resurgant, Ut, dum generosa caducis, Ceu carcere clausa, ligantur, Pars illa potentior extet, Quæ germen ab æthere traxit. Si ferrea forte voluntas Luteum sapit et grave captat, Animus quoque pondere victus Sequitur sua membra deorsum. At si generis memor ignis Contagia pigra recuset, Vehit hospita viscera secum, Pariterque reportat ad astra. Nam quod requiescere corpus Vacuum sine mente videmus, Spatium breve restat, ut alti Repetat collegia sensus. Venient cito sæcula, cum jam Socius calor ossa revisat Animataque sanguine vivo Habitacula pristina gestet. Quæ pigra cadavera pridem Tumulis putrefacta jacebant, Volucres rapientur in auras, Animas comitata priores. Hinc maxima cura sepulcris Inpenditur, hinc resolutos Honor ultimus accipit artus Et funeris ambitus ornat, Candore nitentia claro Prætendere lintea mos est, Aspersaque myrrha Sabæo Corpus medicamine servat. Quidnam sibi saxa cavata, Quid pulchra volunt monumenta, Nisi quod res creditur illis Non mortua, sed data somno? Hoc provida Christicolarum Pietas studet, utpote credens Fore protinus omnia viva Quæ nunc gelidus sopor urget. Qui jacta cadavera passim Miserans tegit aggere terræ, Opus exhibet ille benignum Christo pius omnipotenti, Quia lex eadem monet omnes Gemitum dare sorte sub una, Cognataque funera nobis Aliena in morte dolere. Sancti sator ille Tobiæ, Sacer ac venerabilis heros, Dapibus jam rite paratis Jus prætulit exequiarum. Jam stantibus ille ministris Cyathos et fercula liquit, Studioque accinctus humandi Fleto dedit ossa sepulcro. Veniunt mox præmia cælo, Pretiumque rependitur ingens; Nam lumina nescia solis Deus inlita felle serenat. Jam tunc docuit Pater orbis Quam sit rationis egenis Mordax et amara medella, Cum lux animum nova vexat. Docuit quoque non prius ullum Cælestia cernere regna Quam nocte et vulnere tristi Toleraverit aspera mundi. Mors ipsa beatior inde est, Quod per cruciamina leti Via panditur ardua justis, Et ad astra doloribus itur. Sic corpora mortificata Redeunt melioribus annis, Nec post obitum recalescens Conpago fatiscere novit. Hæc, quæ modo pallida tabo Color albidus inficit, ora Tunc flore venustior omni Sanguis cute tinguet amœna. Jam nulla deinde senectus Frontis decus invida carpet, Macies neque sicca lacertos Suco tenuabit adeso. Morbus quoque pestifer, artus Qui nunc populatur anhelos, Sua tunc tormenta resudans Luet inter vincula mille. Hunc eminus ære ab alto Victrix caro, jamque perennis, Cernet sine fine gementem Quos moverat ipse dolores. Quid turba superstes inepta Clangens ululamina miscet? Cur tam bene condita jura Luctu dolor arguit amens? Jam mæsta quiesce querella, Lacrimas suspendite, matres: Nullus sua pignera plangat, Mors hæc reparatio vitæ est. Sic semina sicca virescunt Jam mortua, jamque sepulta, Uæ reddita cæspite ab imo Veteres meditantur aristas. Nunc suscipe, terra, fovendum, Gremioque hunc concipe molli: Hominis tibi membra sequestro, Generosa et fragmina credo. Animæ fuit hæc domus olim Factoris ab ore creatæ; Fervens habitavit in istis Sapientia principe Christo. Tu depositum tege corpus; Non inmemor ille requiret Sua munera fictor et auctor Propriique ænigmata vultus. Veniant modo tempora justa, Cum spem Deus inpleat omnem, Reddas patefacta necesse est Qualem tibi trado figuram. Non, si cariosa vetustas Dissolvent ossa favillis, Fueritque cinisculus arens Minimi mensura pugilli, Nec, si vaga flamina et auræ Vacuum per inane volantes Tulerint cum pulvere nervos, Hominem periisse licebit. Sed dum resolubile corpus Revocas. Deus, atque reformas, Quanam regione jubebis Animam requiescere puram? Gremio senis addita sancti Recubabit, ut est Eleazar, Quem floribus undique sæptum Dives procul aspicit ardens. Sequimur tua dicta, Redemptor Quibus atra e morte triumphans Tua per vestigia mandas Socium crucis ire latronem. Patet ecce fidelibus ampli Via lucida jam paradisi, Licet et nemus illud adire, Homini quod ademerat anguis. Illic, precor, optime ductor, Famulam tibi præcipe mentem Genitali in sede sacrari, Quam liquerat exul et errans. Nos tecta fovebimus ossa Violis et fronde frequenti, Titulumque et frigida saxa Liquido spargemus odore.
Quid est quod artum circulum Sol jam recurrens deserit? Christusne terris nascitur, Qui lucis auget tramitem? Heu quam fugacem gratiam Festina volvebat dies! Quam pæne subductam facem Sensim recisa extinxerat! Cælum nitescat lætius, Gratetur et gaudens humus: Scandit gradatim denuo Jubar priores lineas. Emerge, dulcis pusio, Quem mater edit castitas, Parens et expers coniugis, Mediator et duplex genus. Ex ore quamlibet Patris Sis ortus et verbo editus, Tamen paterno in pectore Sophia callebas prius, Quæ prompta cælum condidit, Cælum diemque et cetera; Virtute verbi effecta sunt Hæc cuncta, nam verbum Deus. Sed ordinatis sæculis, Rerumque digesto statu, Fundator ipse et artifex Permansit in Patris sinu, Donec rotata annalium Transvolverentur milia, Atque ipse peccantem diu Dignatus orbem viseret. Nam cæca vis mortalium Venerans inanes nenias, Vel æra vel saxa algida Vel ligna credebat Deum. Hæc dum sequuntur, Perfidi prædonis in jus venerant, Et mancipatam fumido Vitam barathro inmerserant. Stragem sed istam non tulit Christus cadentum gentium, Inpune ne forsan sui Patris periret fabrica, Mortale corpus induit, Ut excitato corpore Mortis catenam frangeret, Hominemque portaret Patri. Hic ille natalis dies, Quo te creator arduus Spiravit et limo indidit, Sermone carnem glutinans. Sentisne, virgo nobilis, Matura per fastidia Pudoris intactum decus Honore partus crescere? O quanta rerum gaudia Alvus pudica continet, Ex qua novellum sæculum Procedit et lux aurea! Vagitus ille exordium Vernantis orbis prodidit, Nam tunc renatus sorididum Mundus veternum depulit. Sparsisse tellurem reor Rus omne densis floribus, Ipsasque harenas Syrtium Fragrasse nardo et nectare. Te cuncta nascentem, puer, Sensere dura et barbara, Victusque saxorum rigor Obduxit herbam cotibus. Jam mella de scopulis fluunt, Jam stillat ilex arido Sudans amomum stipite, Jam sunt myricis balsama. O sancta præsepis tui, Æterne rex, cunabula, Populisque per sæclum sacra Mutis et ipsis credita! Adorat hæc brutum pecus, Indocta turba scilicet, Adorat excors natio Vis cujus in pastu sita est. Sed cum fideli spiritu Concurrat ad præsepia Pagana gens et quadrupes, Sapiatque quod brutum fuit, Negat patrum prosapia Perosa præsentem Deum: Credas venenis ebriam, Furiisve lymphatam rapi. Quid prona per scelus ruis? Agnosce, si quidquam tibi Mentis resedit integræ, Ducem tuorum principum. Hunc, quem latebra et obstetrix Et virgo feta et cunulæ, Et inbecilla infantia, Regem dederunt gentibus, Peccator intueberis Celsum coruscis nubibus, Deiectus ipse et inritis Plangens reatum fletibus, Cum vasta signum bucina Terris cremandis miserit, Et scissus axis cardinem Mundi ruentis solverit. Insignis ipse et præminens Meritis rependet congrua, His lucis usum perpetis, Illis gehennam et Tartarum. Judæa, tunc fulmen crucis Experta, qui sit senties Quem, te furoris præsule, Mors hausit et mox reddidit.
Quicumque Christum quæritis, Oculos in altum tollite: Illic licebit visere Signum perennis gloriæ. Hæc stella, quæ solis rotam Vincit decore ac lumine, Venisse terris nuntiat Cum carne terrestri Deum. Non illa servit noctibus Secuta lunam menstruam, Sed sola cælum possidens Cursum dierum temperat. Arctoa quamvis sidera In se retortis motibus Obire nolint, attamen Plerumque sub nimbis latent. Hoc sidus æternum manet, Hæc stella nunquam mergitur, Nec nubis occursu abdita Obumbrat obductam facem. Tristis cometa intercidat, Et, si quod astrum Sirio Fervet vapore, jam Dei Sub luce destructum cadat. En Persici ex orbis sinu, Sol unde sumit januam, Cernunt periti interpretes Regale vexillum magi. Quod ut refulsit, ceteri Cessere signorum globi, Nec pulcher est ausus suam Conferre formam Lucifer. Quis iste tantus inquiunt ‘Regnator astris imperans, Quem sic tremunt cælestia, Cui lux et æthra inserviunt? Inlustre quiddam cernimus, Quod nesciat finem pati, Sublime, celsum, interminum, Antiquius cælo et chao. Hic ille rex est gentium Populique rex Judaici, Promissus Abrahæ patri Eiusque in ævum semini. Æquanda nam stellis sua Cognovit olim germina Primus sator credentium, Nati inmolator unici. Jam flos subit Daviticus Radice Iessea editus, Sceptrique per virgam virens Rerum cacumen occupat.’ Exim sequuntur perciti Fixis in altum vultibus, Qua stella sulcum traxerat Claramque signabat viam, Sed verticem pueri supra Signum pependit inminens, Pronaque submissum face Caput sacratum prodidit. Videre quod postquam magi, Eoa promunt munera, Stratique votis offerunt Tus, myrrham et aurum regium. Agnosce clara insignia Virtutis ac regni tui, Puer o, cui trinam Pater Prædestinavit indolem: Regem Deumque adnuntiant Thesaurus et fragrans odor Turis Sabæi, at myrrheus Pulvis sepulcrum prædocet. Hoc est sepulcrum, quo Deus, Dum corpus extingui sinit Atque id sepultum suscitat, Mortis refregit carcerem. O sola magnarum urbium Major Bethlem, cui contigit Ducem salutis cælitus Incorporatum gignere! Altrice te summo Patri Heres creatur unicus, Homo ex Tonantis spiritu, Idemque sub membris Deus. Hunc et prophetis testibus Isdemque signatoribus Testator et sator jubet Adire regnum et cernere, Regnum, quod ambit omnia Dia et marina et terrea A solis ortu ad exitum, Et Tartara et cælum supra. Audit tyrannus anxius Adesse regum principem, Qui nomen Istrahel regat, Teneatque David regiam. Exclamat amens nuntio ‘Successor instat, pellimur: Satelles, i, ferrum rape, Perfunde cunas sanguine. Mas omnis infans occidat, Scrutare nutricum sinus, Interque materna ubera Ensem cruentet pusio. Suspecta per Bethlem mihi Puerperarum est omnium Fraus, ne qua furtim subtrahat Prolem virilis indolis.’ Transfugit ergo carnifex Mucrone districto furens Effusa nuper corpora, Animasque rimatur novas. Locum minutis artubus Vix interemptor invenit Quo plaga descendat patens, Juguloque major pugio est. O barbarum spectaculum! Inlisa cervix cautibus Spargit cerebrum lacteum, Oculosque per vulnus vomit; Aut in profundum palpitans Mersatur infans gurgitem, Cui subter artis faucibus Singultat unda et halitus. Salvete, flores martyrum, Quos lucis ipso in limine Christi insecutor sustulit, Ceu turbo nascentes rosas. Vos, prima Christi victima, Grex inmolatorum tener, Aram ante ipsam simplices Palma et coronis luditis. Quo proficit tantum nefas? Quid crimen Herodem juvat? Unus tot inter funera Inpune Christus tollitur. Inter coævi sanguinis Fluenta solus integer Ferrum, quod orbabat nurus, Partus fefellit virginis. Sic stulta Pharaonis mali Edicta quondam fugerat Christi figuram præferens Moses, receptor civium. Cautum et statutum jus erat Quo non liceret matribus, Cum pondus alvi absolverent, Puerile pignus tollere. Mens obstetricis sedulæ Pie in tyrannum contumax Ad spem potentis gloriæ Furata servat parvulum, Quem mox sacerdotem sibi Adsumpsit orbis conditor, Per quem notatam saxeis Legem tabellis traderet. Licetne Christum noscere Tanti per exemplum viri? Dux ille cæso Ægyptio Absolvit Istrahel jugo; At nos, subactos jugiter Erroris imperio gravi, Dux noster hoste saucio Mortis tenebris liberat. Hic expiatam fluctibus Plebem marino in transitu Repurgat undis dulcibus, Lucis columnam præferens; Hic prœliante exercitu, Pansis in altum bracchiis, Sublimis Amalec premit, Crucis quod instar tunc fuit. Hic nempe Jesus verior, Qui longa post dispendia Victor suis tribulibus Promissa solvit jugera. Qui ter quaternas denique Refluentis amnis alveo Fundavit et fixit petras, Apostolorum stemmata. Jure ergo se Judæ ducem Vidisse testantur magi, Cum facta priscorum ducum Christi figuram pinxerint. Hic rex priorum judicum, Rexere qui Jacob genus, Dominæque rex ecclesiæ, Templi et novelli et pristini. Hunc posteri Ephrem colunt, Hunc sancta Manassæ domus, Omnesque suspiciunt tribus Bis sena fratrum semina, Quin et propago degener Ritum secuta inconditum, Quæcumque dirum fervidis Bahal caminis coxerat, Fumosa avorum numina, Saxum, metallum, stipitem, Rasum, dolatum, sectile, In Christi honorem deserit. Gaudete, quicquid gentium est, Judæa, Roma et Græcia, Ægypte, Thrax, Persa, Scytha: Rex unus omnes possidet. Laudate vestrum principem Omnes beati ac perditi, Vivi, inbecilli ac mortui: Jam nemo posthac mortuus.