Est tria summa Deus, trinum specimen, vigor unus. Corde Patris genita est Sapientia, Filius ipse est; Sanctus ab æterno subsistit Spiritus ore. Tempore nec senior Pater est, nec numine major, Nam sapiens retro semper Deus edidit ex se, Per quod semper erat, gignenda ad sæcula verbum, Edere sed verbum Patris est, at cetera verbi, Adsumptum gestare hominem, reparare peremptum, Conciliare Patri, dextraque in sede locare. Spiritus ista Dei conplet, Deus ipse: fideles In populos charisma suum diffundere promptus, Et patris et Christi virtutem in corpora transfert.
Est vera secta? Te, Magister, consulo Rectamne servamus fidem? An viperina non cavemus dogmata, Et nescientes labimur? Artam salutis vix viam discernere est Inter reflexas semitas, Tam multa surgunt perfidorum conpeta Torris polita erroribus, Obliqua sese conserunt divortia Hinc inde textis orbitis. Quas si quis errans ac vagus sectabitur, Rectum relinquens tramitem, Scrobis latentis pronus in foveam ruet, Quam fodit hostilis manus, Manus latronum, quæ viantes obsidet Iter sequentes devium, Quid non libido mentis humanæ struat? Quid non malorum pruriat? Statum lacessunt omnipotentis Dei Calumniosis litibus, Fidem minutis dissecant ambagibus Ut quisque lingua est nequior; Solvunt ligantque quæstionum vincula Per syllogismos plectiles. Væ captiosis sycophantarum strophis! Væ versipelli astutiæ! Nodos tenaces recta rumpit regula, Infesta dissertantibus. Idcirco mundi stulta delegit Deus, Ut concidant sophistica, Deque inbecillis subiugavit fortia, Simplex ut esset credere, Lapis ecce nostro fixus offensaculo est, Inpingat in quem vanitas, Signum caventi, non caventi scandalum: Hunc sternit, illum dirigit, Dum plura temptat cæcus incerto gradu, Incurrit id quod obvium est. Fax sola fidei est pracferenda gressibus, Ut recta sint vestigia. Quis in tenebris hostis errantes tamen Pulsat trahitque et proterit, Qui sparsa ad ipsum conmeantum transitum Frumenta sævus devorat, Qui læta Christi culta fur interpolat Addens avenas æmulas. Quas de veneni lacte in herbam fertiles Patitur colonus crescere, Ne forte culmum fibra inanis spiceum Simul revulsa internecet. Expectat ergo dum dolosa et farrea Fervens coquat maturitas, Det ventilabro lecta quæque ut horreis, Urat recrementum focis, Refert sed ipsa nosse, quæ messem necant, Zizaniorum semina.
Plurima sunt sed pauca loquar, ne dira relatu Dogmata catholicam maculent male prodita linguam, Ille Patrem pellens solio detrudit in artum Corporis humani gestamen, nec pavet ipsum Obiectare neci duroque adfigere ligno. Passibilisne Deus? Cujus species et imago Nulli visa umquam: nec enim conprendier illa Maiestas facilis sensuve oculisve manuve. Ioannis magni celebris sententia præsto est, Haud umquam testata Deum potuisse videri. Ille Pater, quem nulla acies violenta tuendo Eminus ardentis penetravit acumine visus, Qui se forma hominis non induit, et Deitatis Inmensum adsumpto non temperat ore modove. Aut evangelici pietas spernenda libelli Jam, blaspheme, tibi est, aut numquam visa beati Vis intacta Patris, non admiscenda caducis. Sed tamen et Patris est specimen quod cernere fas sit, Humanis aliquando oculis concurrere promptum, Quod quamvis hebes intuitus speculamine glauco Umentique acie potuit nebulosus adire, Quisque hominum vidisse Deum memoratur, ab ipso Infusum vidit Gnatum; nam Filius hoc est, Quod de Patre micans se præstitit inspiciendum Per species quas possit homo conprendere visu. Nam mera maiestas est infinita, nec intrat Obtutus, aliquo ni se moderamine formet. Hoc vidit princeps generosi seminis Abram, Jam tunc dignati terras invisere Christi Hospes homo, in triplicem numen radiasse figuram. Hoc conluctantis tractarunt bracchia Jacob, Ipse dator legis divinæ accedere coram Jussus, amicitiæ conlato qui stetit ore Comminus et sacris conjunxit verba loquellis, Carnis in effigie Christum se cernere sensit. Sed majora petens animum per vota tetendit Inconcessa homini, plusquam mortale laborans Ipsum, quantus erat, sine corpore visere Christum, Denique post multi sermonis mutua, postque Conspectum præsentis Eri et consortia longa, Quæso ait ut liceat te nune, Deus optime, nosse. Respondit Dominus ‘mea, non me, eernere justis Posteriora dabo.’ Quid apertius, absque aliena Quam sumat fæie verbum non posse videri, Posse tamen, eum malit, idem numquam Patre viso Terrenis œulis habitu se ostendere nostro, Sæpe et in angelieas vel mortales moderatum Induci species, queat ut sub imagine eerni? Hoc verbum est quod vibratum Patris ore benigno Sumpsit virgineo fragilem de corpore formam. Inde figura hominis nondum sub carne Moysi Obieeta effigiem nostri signaverat oris, Quod quandoque Deus verbi virtute eoactum Sumpturus corpus faciem referebat eandem. Sed tamen et sentam visa est excita cremare Flamma rubum. Deus in spinis volitabat æutis, Vulnificasque eomas innoxius ignis agebat, Esset ut exemplo Deus inlapsurus in artus Spiniferos, sudibus quos texunt crimina densis Et peccata malis hirsuta doloribus inplent. Inculto nam stirpe frutex vitiosus iniquis Luxuriam virgis inhonesto effundere suco Cœperat et nodos per acumina crebra ligabat. Cernere erat steriles subito splendescere frondes, Accensisque eitum foliis magno inpete late Conlucere Deum, nec spinea lædere texta, Lambere sanguineos fructus et poma eruenta, Stringere mortiferi vitalia germina ligni, Quandoquidem tristes purgantur sanguine eulpæ, Quem contorta rubus densis cruciatibus edit. Ergo nihil visum nisi quod sub carne videndum, Lumen imago Dei, verbum Deus et Deus ignis, Qui sentum nostri peccamen corporis inplet; Nam lucis genitor, verbi sator, auctor et ignis Creditur extra oculos, ut apostolus edocet auctor, Qui negat intuitu fontem Deitatis adiri, Credite, nemo deum vidit, mihi credite, nemo. Visibilis de fonte Deus, non ipse Dei fons Visibilis; cerni potis est qui nascitur, at non Innatus cerni potis est: latet os Patris illud Unde Deus qui visibilem se præstitit olim, Tale aliquid formans in sese quale secuta est Passio, quæ corpus sibi vindicat; ardua nam vis Est inpassibilis, quoniam natura superni Ignis ad horrificas nescit descendere pœnas, Nec capit humanis angoribus excruciari, Pura, serena, micans, liquido prælibera motu, Subdita nec cuiquam, dominatrix utpote rerum, Cui non principium de tempore, sed super omne Tempus et ante diem maiestas cum Patre summo, Immo animus Patris et ratio, via consiliorum, Quæ non facta manu nec voce creata jubentis Protulit imperium patrio ructata profundo, Hanc igitur non flagra secant, non sputa salivis Aspergunt, alapis non vexat palma relisis, Nec perfossa cruci clavorum vulnera Agunt, His adfecta caro est hominis, quam femina prægnans Enixa est sub lege uteri, sine lege mariti. Ille famem patitur, fel potat et haurit acetum, Ille pavet mortis faciem, tremit ille dolorem. Dicite, sacrilegi doctores, qui Patre summo Desertum jacuisse thronum contenditis illo Tempore quo fragiles Deus est inlapsus in artus, Ergo Pater passus? Quid non malus audeat error? Ipse puellari conceptus sanguine crevit? Ipse verecundæ distendit virginis alvum? Et jam falsiloqua est divini pagina libri, Quæ verbum in carnis loquitur fluxisse figuram? At non, qui verbi Pater est, caro factus habetur. Fige gradum, Scriptura, tuum; nil mobile et anceps Adfirmasse decet: Pater est, quem cernere nulli Est licitum; Pater est, qui numquam visus in orbe est, Nec mundana inter radiavit lumina coram. Verbum conspicuum misit, missumque recepit Cum voluit: verbo præstrinxit viscera puræ Virginis, et verbo struxit puerilia membra, Ipse quidem in terris virtute et numine præsens Semper adest quocumque loci, nec pars vacat ulla Maiestate Patris; nusquam est genitor Deus absens, Per verbum sed semper adest; atque inde Philippo Christus ait ‘tanto tecum jam tempore versor, Et Patrem te nosse negas, quem perspicis in me?’ Est invisibilis donum Patris edere natum Visibilem, per quem valeat Pater ipse videri, Nec solis sanctorum oculis, sed lumine cassis Cæcorum; cæcos loquor, atra socordia quorum Corde tenebroso verum perpendere nescit, Quem si perspicuum mortalibus infitiaris, Fare age, quem videat Babylonis ab arce tyrannus Innocuas inter flammas procul exspatiantem, Calcantem rapidos inadustis fratribus ignes, Nempe ait ‘o proceres, tris vasta incendia anhelis Accepere viros fornacibus; additus unus Ecce vaporiferos ridens intersecat ignes. Filius ille Dei est; fateorque et victus adoro. Inrisas removete faces, tædasque tepentes Subtrahite; friget succensi sulpuris ardor. Filius (haud dubium est) agit hæc miracula rerum, Quem video, Deus ipse, Dei certissima proles, Imperat inmensis ardoribus et domat iras, Insultans famulante rogo, piceosque furores Conprimit et rabiem flammarum algescere cogit, Barbaricos calida aura sinus non tangere jussa Præterit et tenues stridens transcurrit amictus, Ipse per Assyrios metuit vapor ire tiaras, Ne coma fusa umeris fumo obsordescat amaro.’ Hæc ait, et varios jubet obmutescere cantus, Organa, sambucas, citharas calamosque tubasque. Stulta superstitio tacuit, vox festa quievit, Quæ male conspicuæ celebrabat imaginis aurum. Carmina sanctorum resonant jam sola virorum Triplice concentu regem laudantia cæli, Qui mare, qui terras, qui lucida sidera fecit, Ignibus et mediis securos texit alumnos. Semper in auxilium Sermo Patris omnipotentis Descendit servando homini, mortalia semper Admiscenda sibi proprio curavit amore, Ut socianda caro Dominoque inplenda perenni, Degenerem vitam quæ tunc animalis agebat, Exemplo mutaret eri, similesque per artus Cernere consortem terreni adsuesceret oris, Participemque suum visu velut obside nosse, Et consanguineo paulatim accedere Christo. Ergo animalis homo quondam, nunc Spiritus illum Transtulit ad superi naturam seminis, ipsum Infundendo Deum mortalia vivificantem. Nunc nova materies solidata intercute flatu, Materies sed nostra tamen, de virgine tracta, Exuit antiquæ conrupta exordia vitæ, Inmortale bonum proprio spiramine sumens, Filius ille hominis, sed Filius ille Tonantis, Jam solus vultum Patris aspicit et videt ipsum. Nemo Patrem novit nisi Filius et cui monstrat Filius, et nostri mediator et omnipotentis. Denique concludam brevis ut conpendia summæ: Non Pater in carnem descendit, sed Patris arcem Sumpta caro ascendit, Natus per utrumque cucurrit. Cede, profanator Christi, jam cede, Sabelli, Depositorque Patris Natique insane negator, Nonne Patrem violas dum Natum scire recusas? Quandoquidem non est genitor, nisi filius extet, Nec vocitare patrem potis es quem germine fraudas, Sed fortasse velis patriæ pietatis honore Despoliare Deum, contentus nomine nudo, Quod Deus est, adimasque decus Patris et generis vim. Ecquis in idolio recubans inter sacra mille Ridiculosque deos venerans sale, cæspite, ture, Non putat esse deum summum et super omnia solum? Quamvis Saturnis Junonibus et Cythereis, Portentisque aliis fumantes consecret aras, Attamen in cælum quotiens suspexit, in uno Constituit jus omne deo, cui serviat ingens Virtutum ratio variis instructa ministris, Quæ gens tam stolida est animis, tam barbara linguis, Quæve superstitio tam sordida, quæ caniformem Latrantemque throno cæli præponat Anubem? Nemo Cloacinæ aut Eponæ super astra deabus Dat solium, quamvis olidam persolvat acerram Sacrilegisque molam manibus rimetur et exta. Consule barbati deliramenta Platonis, Consule et hircosus Cynicus quos somniat et quos Texit Aristoteles torta vertigine nervos, Hos omnes quamvis anceps labyrinthus et error Circumflexus agat, quamvis promittere et ipsi Gallinam soleant aut gallum, clinicus ut se Dignetur præstare deus morientibus æquum, Cum ventum tamen ad normam rationis et artis, Turbidulos sensus et litigiosa fragosis Argumenta modis concludunt numen in unum, Cujus ad arbitrium sphera mobilis atque rotunda Volvatur, serventque suos vaga sidera cursus, Non recipit natura hominis, modo quadrupes ille Non sit, et erecto spectet cælestia vultu, Non recipit neget ut regimen pollere supremum, Istud et ipse Numæ tacitus sibi sensit haruspex, Semifer et Scottus sentit, cane milite pejor, Sed nos qui Dominum libris et corpore jam bis Vidimus, ante fide, mox carne et sanguine coram, Quique voluminibus vatum cruce teste probatis Rimantes digitos costarum in vulnera cruda Mersimus, et manuum visu dubitante lacunas Scrutati æternum regem cognovimus Jesum, Abiurare Deo titulum nomenque paternum Credimus esse nefas, qui regem protulit ex se, Non regem populi Parthorum aut Romulidarum, Sed regem summæ et mediæ rationis et imæ, Atque ideo rerum dominum et super omnia regem, Carnis habet medium, summum Patris, et Stygis imum. Defluit his gradibus rursusque revolvitur in se; Est Deus, est et homo; fit mortuus et Deus idem est. Omnia percurrit naturæ munia pronæ, Ut sursum Patris in gremium replicata reportet Mortua quæ fuerant, ipsos quoque subvehat artus, Hæc fore cum veterum cecinissent organa vatum, Nos oculis, manibus, congressu, voce, loquella Experti, heroum tandem intelleximus orsa Priscorum et viso patefacta oracula Christo, Hæc est nostra salus, hinc vivimus, hinc animamur. Hoc sequimur: numquam detracto nomine Nati Appellare Patrem, Patris et sine nomine numquam Natum nosse Deum, numquam nisi Sanctus et unus Spiritus intersit Natumque Patremque vocare; Sic tamen hæc constare tria, ut ne separe ductu Tris faciam, tribus his subsistat sed Deus unus. Nec Pater ipse autem qui Filius, ut, quia natum Scimus ab innato, vere Pater et sata vere Sit suboles, nec sit genitor sibi Filius ipse. Perquam ridiculum est et futtile, natus ut ex se Sive supernatus fuerit, sibi ipse repente Nascendi nova materies, ac se Deus ultro Ediderit natumque sibi se fecerit ipsum, Nil falsum aut mendax divina vocabula fingunt, Qui Pater est, gignendo Pater, tum Filius ex hoc Filius, auctore genitus quod sit Patre summo, Summus et ipse tamen; nec enim minor aut Patre dispar. Unde in utroque operis forma indiscreta, nisi omnem Vim maiestatis patriæ generosus haberet Filius, idque Deus genitor, quod Filius, esset? Pergunt ulterius scrutantes quid sit id ipsum Gignere, si fas est humanos tendere sensus Usque ad secretum, quod tempora cuncta diesque Prævenit antiquos, et principium super ipsum Eminet et, quodcumque potest homo quærere, transit. Cum sit difficilis via noscere principiorum Semina, qui dabitur mortali exquirere quidnam Ultra principium Deus egerit, aut quo pacto Ediderit verbum, quod principio caret omni? Hoc solum scimus, quod traditur esse Deum, quem Non genitus genitor generaverit, unus Et unum, integer integrum, non cœptum sed tamen ortum, Et conperpetuum retro Patris et Patre natum, Sed nec decisus Pater est, ut pars Patris esset Filius, extendens nec se substantia tractim Produxit minuitque aliquid de numine pleno, Dum mutata novum procudit portio Natum. Non convertibilis nec demutabilis umquam Est Deus aut gignendo aliquid sibi detrahit, atqui Totus et ex toto Deus est, de lumine lumen, Quando autem lumen sine lumine? Quando refulgens Lux fulgore caret? Quando est ut proditus ignis Ignem deminuat? Quando Pater et Deus et lux Non lucis Deus et Pater est? Qui, si Pater olim Non fuit, et serum genuit post tempora Natum, Fit novus, inque novum jus proficit, absit, ut umquam Plenus proficiat, qui non eget incremento. Et Deus et genitor lumenque et gloria semper Ille fuit, nec post sibi contulit ut Pater esset, Sic fit ut æternum credamus cum Patre Christum, Illo auctore satum, cui nullus præfuit auctor, Hæc tu si dubitas Nati mysteria Christi, Perdite, catholica non es de plebe, sed unus De grege turifero, venerator Deucalionum, Devotus cippo, ficulni stipitis unctor. Quin potius scrutare Dei signacula in ipso Fonte vetustatis, percurre scrinia primi Scriptoris, quem non bardus pater aut avus augur, Fabula nec veteris famæ, nec garrula nutrix, Nec sago clangore loquax et stridula cornix Rem docuere Dei, sed coram proditus ipse, Ipse Deus trepidum mortalem mitis amico Inbuit adloquio seque ac sua summa retexit, Nimirum meminit scriptor doctissimus illo Orbis principio non solum nec sine Christo Informasse Patrem facturæ plasma novellæ. Fecit ait ‘condens hominem Deus, et dedit olli Ora Dei.’ Quidnam est aliud quam dicere ‘solus Non erat, atque Deo Deus adsistebat agenti,’ Cum Dominus faceret Domini sub imagine plasma? Christus forma Patris, nos Christi forma et imago; Condimur in faciem Domini bonitate paterna, Venturo in nostram faciem post sæcula Christo, Possum multa sacris exempla excerpere libris, Ni refugis, quæ te doceant non in Patre solo Vim maiestatis positam, sed cum Patre Christum Esse Deum, velut illud ait genealogus idem: A Domino Dominus flammam pluit in Sodomitas. Quis Dominus, de quo Domino, si solus ab arce Siderea spectat Pater aut ardescit in iras? Filius armatam Domini Patris ignibus iram Spargebat Dominus: sunt unum fulmen utraque. Hæc si Judaicos sic intellecta rigassent Auditus stupidas ut possent tangere fibras, Audissent Dominum virtutum, qui pereuntes Venerat ut servaret oves; sed ab auribus omnis Fluxerat ornatus, caput et jam coctile Bahal Finxerat auriculasque suo spoliarat honore, Dux populi peccantis adest de monte corusci Luminis adloquioque Dei, tabulasque tremendo Incisas digito cæca ad tentoria defert, Sed cadit in faciem plebs non visura profundæ Legis in effigie scriptum per enigmata Christum, Infelix, quæ luce oculos præstricta paventes Texerit et presso faciem velarit amictu! At nos reiecto Christum velamine coram Cernimus atque Deum vultu speculantur aperto, Nec sub lege gravi depressa fronte jacemus, Sed legis radium sublimi agnoscimus ore. Heu, frondosa prius ramis felicibus arbos, Pinguibus, heu, quondam radix oleagina bacis! Ecce tibi inserto revirescit nunc oleastro Truncus et externi vestitur cortice libri, Jam miserere tui. Non se silvestris olivi Surculus exultans alieno stipite jactat, Sed monet ut generis proprii memor unguine amaro Contristare comas desuescas, stirpe nec imo Invideas missis in celsa cacumina virgis, Blasphemas Dominum, gens ingratissima, Christum. Pascha tuum dic, dic, cujus de sanguine festum Tam sollemne tibi est? Quis tandem cæditur agnus Anniculus? Sacer ille tibi redeuntibus annis, Sed sacer in pecude. Stultum est sic credere sacrum, Sanguine balantis summos contingere postes, Lascivire choris, similaginis azymon esse, Cum fermentati turgescant crimine mores, Non sapis, inprudens, nostrum te effingere pascha, Legis et antiquæ præductis pingere sulcis Omne sacramentum retinet quod passio vera, Passio, quæ nostram defendit sanguine frontem Corporeamque domum signato conlinit ore? Hanc fugit exclusis Ægyptia plaga procellis, Hæc regis Pharii regnum ferale resolvit, Deque potestatis mundanæ grandine densa Eripit Abraham cum stirpe et gente fideli. Abrahæ genus est verum, cui sanguis in ore Creditus inscriptusque rubet, cui visus in orbe Haud dubitante fide Deus est, Deus ex Patre verus. Ille Deum vidit, visum mox credidit: at tu, Posteritas carnis, carnaliter omnia cernens, Carnis opus sub lege geris, quam spiritus inplet Interior; nec enim cælo lex carnea fluxit, Quam tu carne colis, sed Christo feta meamque Spem paritura utero, quam spem, nisi numinis almum Lumen et adventum Domini, quem viderat Abræ Prima fides, nostrisque Pater promiserat olim Perspiciendum oculis et legis voce probandum? Nec solum legis; nam quæ jam littera Christum Non habet, aut quæ non scriptorum armaria Christi Laude referta novis celebrant miracula libris? Hebræus pangit stilus, Attica copia pangit, Pangit et Ausoniæ facundia tertia linguæ, Pilatus jubet ignorans ‘I, scriba, tripictis Digere versiculis quæ sit subfixa potestas, Fronte crucis titulus sit triplex, triplice lingua Agnoscat Judæa legens et Græcia norit Et venerata Deum percenseat aurea Roma.’ Quidquid in ære cavo reboans tuba curva remugit, Quidquid ab arcano vomit ingens spiritus haustu, Quidquid casta chelys, quidquid testudo resultat, Organa disparibus calamis quod consona miscent, Æmula pastorum quod reddunt vocibus antra, Christum concelebrat, Christum sonat, omnia Christum Muta etiam fidibus sanctis animata loquuntur, O nomen prædulce mihi! Lux et decus et spes Præsidiumque meum, requies o certa laborum, Blandus in ore sapor, fragrans odor, inriguus fons, Castus amor, pulchra species, sincera voluptas! Si gens surda negat sibi tot præconia de te, Tam multas rerum voces elementaque tantæ Nuntia lætitiæ stolidas intrare per aures, Audiat insanum bacchantis energima monstri, Quod rabidus clamat capta inter viscera dæmon, Et credat miseranda suis. Torquetur Apollo Nomine percussus Christi, nec fulmina Verbi Ferre potest; agitant miserum tot verbera linguæ, Quot laudata Dei resonant miracula Christi. Intonat antistes Domini ‘fuge, callide serpens, Exue te membris, et spiras solve latentes, Mancipium Christi, fur corruptissime, vexas. Desine, Christus adest, humani corporis ultor: Non licet ut spolium rapias, cui Christus inhæsit. Pulsus abi, ventose liquor; Christus jubet, exi.’ Has inter voces medias Cyllenius ardens Eiulat, et notos suspirat Juppiter ignes, Ecce Gerasenos legio ruit effera porcos, Et post multiplices busti sub rupe catenas, Pœnarum gemitus longis grunnitibus edit. Clamarat, sed ab ore hominis ‘cognoscimus, Jesu Nate Deo, nate sceptris et germine David, Quid sis, quid venias; qua nos virtute repellas Novimus, adventusque tui terrore jacemus.’ Hæc, Judæa, tuas vox non pervenit ad aures? Pervenit, mentem sed non penetravit egenam Lucis, et a primis foribus disclusa refugit. Audiit adventum Domini, quem solis Hiberi Vesper habet, roseos et qui novus exeipit ortus. Laxavit Scythicas verbo penetrante pruinas Vox evangeliea, Hyreanas quoque fervida brumas Solvit, ut exutus glæie jam mollior amnis Caucasea de eote fluat Rhodopeius Hebrus, Mansuevere Getæ, feritasque eruenta Geloni Læte mero sitiens exsanguia poeula miscet Libatura særos Christi de sanguine potus, Novit et Atlantis pridem plaga perfida Mauri Dedere crinitos ad Christi altaria reges, Ex quo mortalem præstrinxit Spiritus alvum, Spiritus ille Deus, Deus et se corpore matris Induit atque hominem de virginitate ereavit, Delphica damnatis tacuerunt sortibus antra, Non tripodas eortina regit, non spumat anhelus Fata Sibyllinis fanaticus edita libris, Perdidit insanos mendax Dodona vapores, Mortua jam mutæ lugent oracula Cumæ, Nec responsa refert Libyeis in Syrtibus Hammon. Ipsa suis Christum Capitolia Romula mærent Principibus lucere Deum, destructaque templa Imperio cecidisse ducum, jam purpura supplex Sternitur Æneadæ rectoris ad atria Christi, Vexillumque crucis summus dominator adorat. Principibus tamen e cunctis non defuit unus Me puero, ut memini, ductor fortissimus armis, Conditor et legum, celeberrimus ore manuque, Consultor patriæ, sed non consultor habendæ Relligionis, amans ter centum milia divum. Perfidus ille Deo, quamvis non perfidus orbi, Augustum caput ante pedes curvare Minervæ Fictilis et soleas Junonis lambere, plantis Herculis advolvi, genua incerare Dianæ, Quin et Apollineo frontem submittere gypso Aut Pollucis equum suffire ardentibus extis. Forte litans Hecaten placabat sanguine multo; Pontificum festis ferienda securibus illic Agmina vaccarum steterant, vitulasque revincta Fronte coronatas umbrabat torta cupressus. Jamque insertato reserarat viscera cultro Vittatus de more senex manibusque cruentis Tractabat trepidas letali frigore fibras, Postremosque animæ pulsus in corde tepenti Callidus interpres numeris et fine notabat: Cum subito exclamat media inter sacra sacerdos Pallidus ‘en quid ago? Majus, rex optime, majus Numen nescio quod nostris intervenit aris Quam sufferre queant spumantia cymbia lacte, Cæsarum sanguis pecudum, verbena, coronæ, Accitas video longe dispergier umbras, Territa Persephone vertit vestigia retro Extinctis facibus, tracto fugitiva flagello, Nil agit arcanum murmur, nil Thessala prosunt Carmina, turbatos revocat nulla hostia manes, Nonne vides ut turibulis frigentibus ignis Marceat, ut canis pigrescat pruna favillis? Ecce Palatinus pateram retinere minister Non valet, elisa destillant balsama dextra, Flamen et ipse suas miratur vertice laurus Cedere, et incertum frustratur victima ferrum, Nescio quis certe subrepsit Christicolarum Hic juvenum; genus hoc hominum tremit infula et omne Pulvinar divum, lotus procul absit et unctus; Pulchra reformatis redeat Proserpina sacris.’ Dixit, et exsanguis conlabitur ac, velut ipsum Cerneret exerto minitantem fulmine Christum, Ipse quoque exanimis posito diademate princeps Pallet et adstantes circumspicit, ecquis alumnus Chrismatis inscripto signaret tempora ligno, Qui Zoroastreos turbasset fronte susurros. Armiger e cuneo puerorum flavicomantum, Purpurei custos lateris, deprenditur unus, Nec negat, et gemino gemmata hastilia ferro Proicit ac signum Christi se ferre fatetur. Prosiluit pavidus deiecto antistite princeps Marmoreum fugiens nullo comitante sacellum, Dum tremefacta cohors dominique oblita supinas Erigit ad cælum facies atque invocat Jesum, Iamne piget facti? Jam pænitet? En tibi Christum, Infelix Judæa, Deum, qui sabbata solvens Terrea mortales æterna in sabbata sumpsit, Gentibus emicuit, præfulsit regibus, orbem Possidet, imperii dominam sibi cedere Romam Conpulit et simulacra deum Tarpeia subegit, Disce tuis, miseranda, malis, quo vindice tandem Vana superstitio lex et carnaliter acta Plectatur, cujus virtus te proterat ultrix. Destructone jacent Solomonia saxa metallo Ædificata manu? Jacet illud nobile templum, Cur jacet? Artificis quia dextra solubilis illud Cæmcntum struxit resolubile; jure solutum est Et jacet, in nihilum quoniam redit omne politum. Quod fieri recipit, recipit quandoque perire, Si nostrum contra quod sit vis discere templum, Est illud quod nemo opifex fabriliter aptans Conposuit, quod nulla abies pinusve dolata Texuit, exciso quod numquam marmore crevit; Cujus onus nullis fultum sublime columnis Fornice curvato tenui super arte pependit, Sed verbo factum Domini; non voce sonora, Sed verbo, quod semper erat. Verbum caro factum est. Hoc templum æternum est, hoc finem non habet, hoc tu Expugnare volens flagris, cruce, felle petisti, Destructum jacuit pœnis vexantibus: esto, Matris enim ex utero quod destrueretur habebat, Sed quod morte brevi materna ex parte solutum est Maiestate Patris vivum lux tertia reddit, Vidisti angelicis comitatum cœtibus alte Ire meum, cujus servor munimine, templum, Illius æternæ suspendunt culmina portæ, Ac per inacccssas scalarum gloria turres Tollitur et gradibus lucet via candida summis, At tua congcstæ tumulant holocausta ruinæ, Quid mereare Titus docuit, docuere rapinis Pompeianæ acies, quibus exstirpata per omnes Terrarum pelagique plagas tua membra feruntur. Exibis vagus huc illuc fluitantibus errat Judæus, postquam patria de sede revulsus Supplicium pro cæde luit, Christique negati Sanguine respersus commissa piacula solvit, En quo priscorum virtus defluxit avorum! Ervit ab antiquis dilapsa fidelibus heres Nobilitas, sed jam non nobilis; illa recentem Suspectat captiva fidem, vis tanta novellæ Credulitatis inest; Christum confessa triumphat Gens infida prius, Christi sed victa negatrix Subditur imperio dominos sortita fideles. Sunt qui Judaico cognatum dogma furori Instituunt media Christum ratione secuti, Hoc tantum, quod verus homo est, at cælitus illum Adfirmant non esse Deum; pietate fatentur, Maiestate negant: morum pro laude sacratum Concelebrant, adimunt naturæ summa supernæ. Omne opus egregium, per quod sollertia pollens Emicat, ingenii est aut roboris: illud acuto Corde viget, duris excellit viribus istud. Mortale est sed utrumque homini; nam cana senescunt Ingenia et validos consumunt sæcla lacertos. Hæc nos in Domini virtute et laude perenni Non sequimur: sequimur nullo quod semine terræ Germinat, inmundum quod non de labe virili Sumit principium; tener illum seminat ignis, Non caro nec sanguis patrius nec fœda voluptas, Intactam thalami virtus divina puellam Sincero adflatu per viscera casta maritat; Inconperta ortus novitas jubet ut Deus esse Credatur Christus sic conditus, innuba virgo Nubit spiritui, vitium nec sentit amoris, Pubertas signata manet; gravis intus et extra Incolumis, florens de fertilitate pudica, Jam mater, sed virgo tamen, maris inscia mater. Quid renuis? Quid inane caput, non credule, quassas? Angelus hoc saneto fore nuntiat ore: plæetne Credere et angelicis aurem reserare loquellis? Ipsa coruscantis monitum sacra virgo ministri Credidit atque ideo concepit credula Christum; Credentes nam Christus adit, dubitabile pectus Sub titubante fide refugo contemnit honore, Virginitas et prompta fides Christum bibit alvo Cordis et intactis condit paritura latebris, Crede quod emissus solio Patris angelus infit. Vel, si concretus liquidam de sidere vocem Non capit auditus, mulier quid coniuge prægnans Clamet anus credens et tandem sobrius audi. Mira fides! Utero puer interceptus anili Virgineum Dominum materno ex ore salutat, Primus et infantem non natus nuntiat infans Jam nostrum; vagire sibi nam pusio nondum Norat et ora Deo reserabat garrula Christo, Promite secretos fatus; date, pandite librum, Evomuit spirante Deo quem sanctus Esaias. Percensere libet calamique revolvere sulcos, Sidereis quos illa notis manus aurea duxit, Ite hinc, dum rutilos apices submissus adoro, Dum lacrimans veneror dumque oscula dulcia figo; Gaudia concipiunt lacrimas, dant gaudia fletum. Advenit promissa dies quam dixerat iste Adfore versiculus, cum virgo puerpera, teste Haud dubie sponso, pacti cui cura pudoris, Edidit, Emmanuelque meum me cernere fecit, Estne Deus jam noster? Homo versatur et adstat Nobiscum nomenque probat versumque vetustis Obscurum sæclis præsenti inluminat ore. Estne Deus, cujus cunas veneratus Eous Lancibus auratis regalia fercula supplex Virginis ad gremium pannis puerilibus offert? Quis tam pinnatus rapidoque simillimus austro Nuntius Auroræ populos atque ultima Bactra Attigit, inluxisse diem Jactantibus horis, Qua tener innupto penderet ab ubere Christus? Vidimus hunc aiunt ‘puerum per sidera ferri, Et super antiquos signorum ardescere tractus.’ Diriguit trepidans Chaldæo in vertice pernox Astrologus, cessisse Anguem, fugisse Leonem, Contraxisse pedes lateris maneo ordine Cancrum, Cornibus infractis domitum mugire Juvencum, Sidus et Hirquinum laceris marcescere villis, Labitur hinc pulsus Puer Hydrius, inde Sagittæ, Palantes Geminos fuga separat, inproba Virgo Prodit amatores tacitos in fornice mundi, Quique alii horrificis pendent in nubibus ignes Luciferum timuere novum: rota lurida solis Hæret, et excidium sentit jam jamque futurum, Seque die medio velandum tegmine glauco, Splendoremque poli periturum nocte diurna Orbe repentinis caput obnubente tenebris. Hunc ego non cumulem myrrhæque et turis et auri Muneribus? Scio quem videam, quæ dona rependam. Hunc ego non venerer, qui cælo visus humique Inventus rex atque Deus moderatur utrumque Naturæ specimen, tumuloque inferna refringens Regna insurgentes secum jubet ire sepultos? Cælum habitat, terris intervenit, abdita rumpit Tartara, vera fides; Deus est, qui totus ubique est. Numquid vana viros aut mens aut lingua fefellit? Numquid fortuitis frustrantia dona dederunt Casibus aut cæco votum sub honore dicarunt? Quæ porro causa aut ratio submittere colla Ante pedes Mariæ puerique crepundia parvi, Si tantum mortalis erat, nec summa potestas Inplebat teneros divinis flatibus artus? Sed jam tolle magos, tus, aurum, myrrhea dona, Quæ verum docuere Deum, præsepia, pannos, Matris adoratum gremium face sideris ardens: Ipsa Deum virtus factorum et mira loquantur, Insanos video subito mitescere ventos Cum jubeat Christus, video luctantia magnis Æquora turbinibus tranquillo marmore tendi Imperio Christi, video calcatus eundem Cum patitur gurges tergum solidante liquore. Ipse super fluidas plantis nitentibus undas Ambulat ac presso firmat vestigia fluctu, Increpat ipse notos, et flatibus otia mandat, Quis jubeat sævis aquilonibus ‘ite, silete Carceribus vestris amploque facessite ponto,’ Sit nisi cælipotens aquilonum conditor idem? Ninguidus agnoscit Boreas atque imbrifer Eurus Nimborum dominum tempestatumque potentem, Excitamque hiemem verrunt vidente sereno, Quis pelagi calcarit aquas? Quis per vada glauca Gressibus inpressis spatiatus triverit udum Non submersus iter, sola pendulus et pede sicco, Æquoreæ nisi factor aquæ, qui Spiritus olim Ore superfusus patrio volitabat in undis Nondum discretis nec certo litore elausis? Sustinuit gressum Domini famulus liquor, ac se Mobilitate carens solidos substrinxit ad usus. Quid diversa Dei memorem facta inclyta Christi? Altius inspecta quæ, maiestate negator, Haud dubitans hominem, tute ipse fatebere numen. Inlevit cæcos oculos et lumina limo Reddidit umectam sacro sputamine terram Contrectans digitis: luteum medicamen operta Nox habuit, tenebras obducta uligo removit, Insuper ostendit quonam caligo lavacro Expurganda foret, variis Siloa refundit Momentis latices, nec fluctum semper anhelat, Sed vice distincta largos lacus accipit haustus. Agmina languentum sitiunt spem fontis avari, Membrorum maculas puro ablutura natatu. Certatim interea roranti pumice raucas Exspectant scatebras et sicco margine pendent, Hoc limum jubet inpositum de fonte lavari Christus et infusa vultum splendescere luce. Norat enim limo sese informasse figuram Ante tenebrosam, proprii medicamen et oris Adjecisse novo, quem primum finxerat, Adæ. Nam sine divino Domini perflamine summi Arida terra fuit, nulli prius apta medellæ: Sed postquam liquidus cælesti Spiritus ore Virgineam respersit humum, medicabilis illa est. Inde trahit sucum lentoque umore salutem Inlinit, infunditque diem baptismate lota. Cæcus adest oculis jam Christi ex ore refectis Seque luto et nitidis lucem sumpsisse fluentis Clamat, et auctorem stupefacta per oppida monstrat, Auctorem lucis largitoremque dierum, Non dedignatum medicæ purgamen aquai Corpore sub proprio monstrare errantibus ægris, Milibus ex multis paucissima quæque retexam, Summatim relegam totus quæ non capit orbis. Quinque in deserto panes jubet et duo pisces Adponi in pastum populis, qui forte magistrum Non revocante fame stipabant undique sæptum, Inmemoresque cibi vicos, castella, macellum, Oppida, mercatus et conciliabula et urbes Respuerant, largo contenti dogmate vesci, Multa virum strato fervent convivia fæno, Centenos simul accubitus iniere sodales, Seque per innumeras infundunt agmina mensas, Pisciculis—jam crede Deum—saturanda duobus Et paucis crescente cibo per fragmina crustis. Ambesis dapibus cumulatim aggesta redundant Fercula, bis senos micarum molibus inplent Post cenam cophinos; crudus conviva resudat Congeriem ventris, gemit et sub fasce minister. Quis cumulare potest epulas in grandia parvas? Quis, nisi qui corpus pastumque et corporis omnem Condens ex nihilo nulla existente creavit Mundum materia? Non sicut sculptor ab æris Rudere decoctam consuescit vivere massam, Sed Deus omnipotens orbem sine semine finxit, Nil erat omne quod est: nil id procedere et esse Atque novum fieri, mox et grandescere jussum est. Parvum de nihilo primum fuit, addita parvo Incrementa modis auxerunt omnia plenis. Ergo ego, cum videam manibus sic crescere Christi Parva alimenta hominum, possum dubitare per ipsum Exiguas rerum species elementaque mundi Ex nihilo primum modica et mox grandia sensim Crevisse, ex modicis quæ consummata videmus? Ac ne post hominum pastus calcata perirent, Neve relicta lupis aut vulpibus exiguisve Muribus in prædam nullo custode jacerent, Bis sex adpositi, cumulatim qui bona Christi Servarent gravidis procul ostentata canistris. Sed quid ego hæc autem titubanti voce retexo, Indignus qui sancta canam? Procede sepulcro, Lazare, dic cujus vocem tellure sub ima Audieris, quæ vis pcnetraverit abdita leti, Quod, cum te Christus penitus nigrante profundo Inmersum vocat ut redeas, ceu proximus audis, Nec remoratus ades? Quæ tam vicina Charybdis Regna tenebrarum tenui distantia fine Conjungit superis? Ubi Tænara tristia vasto In præceps deiecta chao, latebrosus et ille Amnis inexpletis volvens incendia ripis? Ante fores tumuli, quas saxa inmania duro Obice damnarant scopulis substructa cavatis, Stat Dominus nomenque ciet frigentis amici, Nec mora, funereus revolutis rupibus horror Evomit exequias gradiente cadavere vivas, Solvite jam lætæ redolentia vincla, sorores, Solus odor sparsi spiramen aromatis efflat, Nec de corporeo nidorem sordida tabo Aura refert, oculos sanie stillante solutos Pristinus in speculum decor excitat, et putrefactas Tincta rubore genas paulatim purpura vestit, Quis potuit fluidis animam suffundere membris? Nimirum qui membra dedit, qui fictilis ulvæ Perflavit venam madidam, cui tabida glæba Traxit sanguineos infecto umore colores. O mors auritis jam mitis legibus, o mors Surda prius, jam docta sequi quodcumque jubetur, Cui tantum de te licuit? Convicta fatere Esse Deum, solus qui me tibi præripit, Jesum. Abde negatores Christi, nemo invidet, abde; Utere sorte tua blasphemis nocte tenendis Perpetua, plebem justorum capta resolve, Qui norunt hominem atque Deum sic dicere Christum Ut verus summusque Deus mortalia gestet. Ipse gerit quod struxit opus, nec ferre pudescit Factor quod peperit, corpus loquor atque animæ vim. Finxerat hoc digitis, animam sufflaverat ore. Totum hominem Deus adsumit, quia totus ab ipso est, Et totum redimit quem sumpserat, omne reducens, Quidquid homo est, istud tumulis, ast illud abysso. Occurrit dubitans hic dissertator et illud Obicit, anne fides capit ut substantia flante Inspirata Deo cruciatum sentiat, utque Inferni petat ima poli barathroque coquatur? Crede animam non esse Deum, sed crede creatis Majorem cunctis, ipsam quoque crede creatam, Formata est namque ore Dei, quæ non erat ante, Sed formata habitu pulcherrima pictaque rebus Divinis, et plena Deo similisque creanti, Non tamen ipsa Deus, quoniam generatio non est, Sed factura Dei est; solus de corde Parentis Filius emicuit; verus, verus Deus ille. Conlatum est animæ, subito ut, quæ non erat, esset. Ille coæternus Patris est et semper in ipso, Nec factus sed natus habet quodcumque paternum est, Hæc similis velut umbra Dei est. Sic ipse locutus Factor, utroque hominem meditans de Agmine junctim Ædificare sui similem; sed non habet umbra Quod corpus solidum, cujus imitatio in umbra est, Atque aliud verum est, aliud simulatio veri. Est similis sæclis quod non consumitur ullis, Quod sapiens justique capax reginaque rerum Imperat, ante videt, perpendit, præcavet, infit, Verborum morumque opifex instructaque mille Artibus et cælum sensu percurrere docta, His animam similem sibi conditor effigiavit, Cetera dissimilem: quippe hanc conprendere promptum est, Quam modus et species determinat, at Deus ingens Atque superfusus trans omnia nil habet in se Extremum, ut claudi valeat sensuve teneri, Inconprensa manet virtus, cui linea defit ultima, Quam spatium non mensurabile tendit, Ergo animam factam, magno et factore minorem Majoremque aliis atque omnibus imperitantem, Corruptela putris nascentem turbida carnis Concipit, ac membris tabentibus interfusam Participat de fæce sua; fit mixta deinde Peccandi natura luto cum simplice flatu, Sed fortasse animam, Domini quia fluxit ab ore, Conpositam factamque neges, velut ipsa Dei pars, Quod dictu scelus est, tætras trahat oblita culpas Et pessum damnata ruens chaos intret opertum, Sit res illa Dei, non abnuo; pars tamen illa Haudquaquam dicenda Dei est, quæ tempore cœpit, Nec prior aut senior quam primum plasma putanda est. Tunc etenim factam video, cum cordis amici Intravit germana domum limique recentis Hospita et ipsa recens fraterna sedit in aula. Illa quidem flatus Domini est, sed spiritus et vis Non est plena Dei, tanto moderamine missa Quanto flans voluit flandi servare tenorem. Est inpossibile spectare profunda Sabaoth, Sed speculum Deitatis homo est: in corpore discas Rem non corpoream sollers interprete Christo Qui Patrem proprium mortali in corpore monstrat, Perspice quam varios fundamus ab ore vapores, Spiramus quotiens animæ sufflabilis auras, Nunc flatum tepidum calor exhalatus anhelat, Rorantes nebulas udis de faucibus efflans; Cum libet, in gelidum flabrali frigore ventum Spiritus existit tenuis et sibilat ær. Adde et distinctum quem musica tibia flatum Concipit: aut ille est presso modulamine parcus, Aut tumidum largo sublimat flamine bombum, Aut raucos frangit modulos, aut lene susurrat, Aut exile trahens sonitus producit acutos, Aut murmur tenerum sublidit voce minuta, Hæc cum te videas mortali in corpore posse, Cur non æternum potuisse infundere credas Qualem animam voluit? Præscriptis quam quia condens Efflavit fuditque modis, sit facta necesse est. Denique multa sapit, sed non sapit omnia nostræ Vis animæ, certum sapere ac prænoscere jussa. Jam cui certus inest modus et cui nosse negatum est Omnia, factura est; nam condita et aucta probatur, Collige de simili, sitne hæc factura, creavit Nempe manus Domini corpus mortale lutumque Conposuit digitis, numquid manus articulatim Est digesta Dei? Numquid vola? Numquid et ungues Claudere flexibiles patulam seu tendere palmam? Ista figura manus nostræ est, quam non habet in se Incircumscriptus Dominus; sed tradita forma est Humanis quæ nota animis daret intellectum, Ut per corpoream speciem plasmasse feratur Corporis effigiem. Sic est plasmata vicissim Flatu incorporeo res flabilis, oris et esse Fertur opus, tenuis per quod constructa refulsit Forma animæ atque rudi factam se munere sensit. Si non est factura manus caro nostra, nec oris Est factura anima, flatu et spiramine cœpta Inque locum deducta aliquem; namque omne quod hora Natalis profert, locus accipit; et locus ullus Quod cohibere potest, modicum est, nec in omnia fusum; Et quod tam modicum est ut certa sede locetur Jam titubare potest; et quod titubaverit intra Naturam vitii est; vitiosum denique tristem Reccidit in pœnam: Deus hoc, mihi credite, non est. Aut, si maiestas animæ est, ostendite quid sit Quod lapsam Christique inopem nova gratia inundat, Spiritus et Sanctus baptismate justificatam Nobilitat, famulæque decus, quod defuit, addit, Quod quia præstatur meritis mentisque negatur, Absurde fertur Deus aut pars esse Dei, quæ Divinum summumque bonum de fonte perenni Nunc bibit obsequio, nunc culpa aut crimine perdit, Et modo supplicium recipit, modo libera calcat, Miraris peccare animam, quæ carne coactam Sortita est habitare domum, cum peccet et ipse Angelus, hospitium qui nescit adire caducum Cratis tabifluæ? Peccat quia factus et ipse est, Non genitus: quocumque modo sit factus, id unus Scit factor Dominus: factum mihi credere sat sit. Solus labe caret peccati conditor orbis, Ingenitus genitusque Deus, Pater et Patre natus, Solus et exceptus tormentum admittere triste Inviolatus agit, nec quidquam sentit acerbi, Exsortem dic esse animam crucis atque doloris, Si culpæ inmunem vacuamque a crimine nosti, Quæ peccare valet, valet et succumbere pœnæ. Ipsa quidem sincera fuit dum conditur olim, Quæ collata rudem fecit viviscere limum, Utpote de liquido naturæ semine primos Accipiens habitus superoque expressa sereno, Sed mox, ut gravido jussa est innectier arvo, Suavibus inlecebris nimium blandita refrixit Deque volutabris pretiosum polluit ignem, Dum transgressa Dei positum fas inproba calcat, Hæc prima est natura animæ, sic condita simplex Decidit in vitium per sordida fœdera carnis, Exim tincta malo peccamine principis Adæ Infecit genus omne hominum quod pullulat inde, Et tenet ingenitas animarum infantia in ortu Primi hominis maculas, nec quisquam nascitur insons. Vitandus tamen error erit, ne traduce carnis Transfundi in subolem credatur fons animarum Sanguinis exemplo, cui texta propagine vena est. Non animas animæ pariunt, sed lege latent! Fundit opus natura suum, quo parvula anhelent Vaseula vitalisque adsit scintilla coactis. Quæ quamvis infusa novum penetret nova semper Figmentum, vetus illa tamen de crimine avorum Dicitur, inloto quoniam concreta veterno est. Inde secunda redit generatio et inde lavatur Naturæ inluvies, iterumque renaseimur intus Perfusi, ut veterem splendens anima exuat Adam. Quæ quia materiam peccati ex fomite carnis Consociata trahit, nec non simul ipsa sodali Est incentivum peccaminis, inplicat ambas Vindex pœna reas peccantes mente sub una, Peccandique cremat socias cruciatibus æquis, His crucibus Christus nos liberat incorruptæ Matris et innocui gestator corporis unus. Naturam pœnæ expositam, sed non vitiorum Naturam expositam contactibus induit Jesus, Atque ideo pœnæ nil debuit intemeratus, Fraude carens, omni culparum aspergine liber. Quid Christi in membris peccati sæva satelles Pœna ageret? Quid mors hominis sine crimine posset? Nimirum cassis conatibus et sine nervis Conciderent steriles peccati fomite nullo. Mors alitur culpa; culpam qui non habet, ipso Pastus defectu mortem consumit inanem. Sie mors in Domini consumpta est corpore Christi, Sic periit, solitum dum non habet arida pastum. Suspice quapropter solum inculpabile numen, Virtutem Patris et Christi, et jam desine nostræ Invidiam conflare animæ, quod sit Deus aut quod Portio parva Dei, cum Christo abscidere quidquam Et resecare Deo partem vel carpere tantum Numen non liceat, plenum sibi semper et in se. Est operæ pretium nebulosi dogmatis umbram Prodere, quam tenues atomi conpage minuta Instituunt, sed cassa cadit ventoque liquescit Adsimilis, fluxu nec se sustentat inani. Aërium Manichæus ait sine corpore vero Pervolitasse Deum, mendax phantasma cavamque Corporis effigiem, nil contrectabile habentem, Ac primum specta an deceat quidquam simulatum Adsignare Deo, cujus mera gloria falsi Nil recipit, membris hic se fallacibus aptans Fingeret esse hominem ventosa subdolus arte, Mentitus totiens, cum diceret ‘inveteratis Do veniam morbis, simul et peccata remitto: Filius est hominis, pestem qui pellere carnis Et scelerum nexus laxare ac solvere possit: Surge valens, surge innocuus, jam tolle grabatum: Filius hoc hominis jubeo?’ Dignusne videtur Qui testis sibi sit seque ac sua carnea norit? Quid? Cum discipulos, hominis quid Filius esset Passurus, fido jam præscius ore monebat, Nonne fatebatur se cum virtute paterna Esse hominem verum? Quod si non credo, fefellit, Si natura Dei quæ sit, Manichæe, requiris, Omne quod est, verum est. Nam si mendosus agit quid, Nec Deus est: mendum divinus non capit usus. Obicis æterno Domino quod lubricus ad nos Venerit, adsimulans aliud quam verus habebat, Obmutesce, furor; linguam, canis inprobe, morde Ipse tuam, lacero consumens verba palato. Latranti obsistit Mattheus rabiemque refellit, Qui notat omne genus carnalis stirpis ad usque Corporeum Christum, per sex septena virorum Nomina descendens et venam sanguinis alti Ex atavis longo texens per stemmata filo. Septimus hebdomadi venit superaddere sextæ Hunc numerum Christus, placidum qui conficit annum Cuncta remittentem contractibus inlaqueata Multimodis, hominemque hominis de morte levantem, Inperfectus enim limus mortalis erat tunc: Vir solus perfectus adest atque integer Jesus, Cui nihil ex septem septenis defuit, ex quo Perficeret mortale genus virtute perenni. Hic ille est nobis qui septima sabbata conplet, Ut caro nostra Deo tandem sociata quiescat, Quam bis terna malis vexabant sabbata noxis. Curramus notis gradibus regumque sequamur Progeniem: Christum invenies de carne parentum Effluxisse hominum, qui sit de semine David, Stirpe recensita numerandus sanguinis heres. Quid? Cum sanctiloquus revoluto germine Lucas Sursum versus agit seriem, scandente nepotis Corpore perque atavos cursum relegente vetustos, Septenos decies conscendit Christus in ortus Et duo (nam totidem doctores misit in orbem); Descensos nascendo gradus redeundo retexit Actus ad usque apicem terreni corporis Adam. Inde parens Deitas recipit sua nostraque mixtim, Fitque Dei summi per Christum filius Adam. Restat ut æriam fingas ab origine gentem, Aërios proceres, Levi, Judam, Simeonem, Aërium David, magnorum corpora regum Aëria, atque ipsam fecundæ virginis alvum Aëre fallaci nebulisque et nube tumentem; Vanescat sanguis perflabilis, ossa liquescant Mollia, nervorum pereat textura volantum; Omne quod est gestum notus auferat inritus, auræ Dispergant tenues, sit fabula quod sumus omnes, Et quid agit Christus si me non suscipit? Aut quem Liberat infirmum si dedignatur adire Carnis onus manuumque horret monumenta suarum? Indignumne putat luteum consciscere corpus, Qui non indignum quondam sibi credidit ipsum Pertrectare lutum, cum vas conponeret arvo Nondum viscereo, sed inertis glutine limi Inpressoque putres sub pollice duceret artus? Tantus amor terræ, tanta est dilectio nostri, Dignatur præpinguis humi conprendere mollem Divinis glæbam digitis, nec sordida censet Hærentis massæ contagia, jusserat ut lux Confieret, facta est ut jusserat; omnia jussu Imperitante novas traxerunt edita formas: Solus homo emeruit Domini formabile dextra Os capere, et fabro Deitatis Agmine nasci, Quorsum igitur limo tanta indulgentia nostro Contigit, ut Domini manibus tractatus honora Arte sacer fieret, tactu jam nobilis ipso? Decrerat quoniam Christum Deus incorrupto Admiscere solo, sanctis quod fingere vellet Dignum habuit digitis et carum condere pignus. Destituit natura quidem destructa coactæ Telluris formam, mortique obnoxia cessit: Sed natura Dei numquam solvenda caducam Tellurem nostro vitiatam primitus usu Esse suam voluit, ne jam vitiabilis esset. Christus nostra caro est: mihi solvitur et mihi surgit; Solvor morte mea, Christi virtute resurgo. Cum moritur Christus, cum flebiliter tumulatur, Me video: e tumulo cum jam remeabilis adstat, Cerno Deum. Si membrorum phantasma meorum est, Et phantasma Dei est; mendax in utroque necesse est Sit Christus, specie si Christus fallere novit. Si non verus homo est, quem mors hominem probat ipsa, Nec verus Deus est, operis quem gloria prodit Esse Deum. Vel crede mori, vel adesse refelle, Et gemina verum Christum ratione negato. Nam quid magnificum, si non est mortuus Jesus, Et redit? Illa Dei virtus memorabilis est, ut Occisus redeat superis surgatque sepultus. Quisque Deum Christum vult dicere, dicat eundem Esse hominem, ne maiestas sua fortia perdat. Nosco meum in Christo corpus consurgere. Quid me Desperare jubes? Veniam quibus ille revenit Calcata de morte viis: quod credimus, hoc est. Et totus veniam; nec enim minor aut alius quam Nunc sum restituar. Vultus, vigor et color idem, Qui modo vivit, erit, nec me vel dente vel ungue Fraudatum revomet patefacti fossa sepulcri. Qui jubet ut redeam, non reddet debile quidquam; Nam si debilitas redit, instauratio non est. Quod casus rapuit, quod morbus, quod dolor hausit, Quod truncavit edax senium populante veterno, Omne revertenti reparata in membra redibit. Debet enim mors victa fidem, ne fraude sepulcri Reddat curtum aliquid, quamvis jam curta vorarit Corpora; debilitas tamen et violentia morbi Virtus mortis erat: reddet quod particulatim Sorbuerat quocumque modo, ne mortuus omnis Non redeat, si quid pleno de corpore desit, Pellite corde metum, mea membra, et credite vosmet Cum Christo reditura Deo; nam vos gerit ille Et secum revocat, morbos ridete minaces, Inflictos casus contemnite, tætra sepulcra Despuite; exsurgens quo Christus provocat, ite.