Hæc tua Penelope lento tibi mittit, Ulixe nil mihi rescribas attinet: ipse veni! Troja jacet certe, Danais invisa puellis; Vix Priamus tanti totaque Troja fuit. O utinam tum, cum Lacedæmona classe petebat, obrutus insanis esset adulter aquis! Non ego deserto jacuissem frigida lecto, nec quererer tardos ire relicta dies; Nec mihi quærenti spatiosam fallere noctem lassaret viduas pendula tela manus. Quando ego non timui graviora pericula veris? Res est solliciti plena timoris amor. In te fingebam violentos Troas ituros; Nomine in Hectoreo pallida semper eram. Sive quis Antilochum narrabat ab hoste revictum, Antilochus nostri causa timoris erat; Sive Menœtiaden falsis cecidisse sub armis, flebam successu posse carere dolos. Sanguine Tlepolemus Lyciam tepefecerat hastam; Tlepolemi leto cura novata mea est. Denique, quisquis erat castris jugulatus Achivis, frigidius glacie pectus amantis erat. Sed bene consuluit casto deus æquus amori. Versa est in cineres sospite Troja viro. Argolici rediere duces, altaria fumant; Ponitur ad patrios barbara præda deos. Grata ferunt nymphæ pro salvis dona maritis; Illi victa suis Troica fata canunt. Mirantur justique senes trepidæque puellæ; Narrantis conjunx pendet ab ore viri. Atque aliquis posita monstrat fera prœlia mensa, pingit et exiguo Pergama tota mero: 'hac ibat Simois; Hæc est Sigeia tellus; Hic steterat Priami regia celsa senis. Illic Æacides, illic tendebat Ulixes; Hic lacer admissos terruit Hector equos.' Omnia namque tuo senior te quærere misso rettulerat nato Nestor, at ille mihi. Rettulit et ferro Rhesumque Dolonaque cæsos, utque sit hic somno proditus, ille dolo. Ausus es—o nimium nimiumque oblite tuorum!— Thracia nocturno tangere castra dolo totque simul mactare viros, adiutus ab uno! At bene cautus eras et memor ante mei! Usque metu micuere sinus, dum victor amicum dictus es Ismariis isse per agmen equis. Sed mihi quid prodest vestris disiecta lacertis Ilios et, murus quod fuit, esse solum, si maneo, qualis Troja durante manebam, virque mihi dempto fine carendus abest? Diruta sunt aliis, uni mihi Pergama restant, incola captivo quæ bove victor arat. Jam seges est, ubi Troja fuit, resecandaque falce luxuriat Phrygio sanguine pinguis humus; Semisepulta virum curvis feriuntur aratris ossa, ruinosas occulit herba domos. Victor abes, nec scire mihi, quæ causa morandi, aut in quo lateas ferreus orbe, licet! Quisquis ad hæc vertit peregrinam litora puppim, ille mihi de te multa rogatus abit, quamque tibi reddat, si te modo viderit usquam, traditur huic digitis charta notata meis. Nos Pylon, antiqui Neleia Nestoris arva, misimus; Incerta est fama remissa Pylo. Misimus et Sparten; Sparte quoque nescia veri. Quas habitas terras, aut ubi lentus abes? Utilius starent etiamnunc mœnia Phœbi— irascor votis, heu, levis ipsa meis! Scirem ubi pugnares, et tantum bella timerem, et mea cum multis juncta querela foret. Quid timeam, ignoro—timeo tamen omnia demens, et patet in curas area lata meas. Quæcumque æquor habet, quæcumque pericula tellus, tam longæ causas suspicor esse moræ. Hæc ego dum stulte metuo, quæ vestra libido est, esse peregrino captus amore potes. Forsitan et narres, quam sit tibi rustica conjunx, quæ tantum lanas non sinat esse rudes. Fallar, et hoc crimen tenues vanescat in auras, neve, revertendi liber, abesse velis! Me pater Icarius viduo discedere lecto cogit et immensas increpat usque moras. Increpet usque licet—tua sum, tua dicar oportet; Penelope conjunx semper Ulixis ero. Ille tamen pietate mea precibusque pudicis frangitur et vires temperat ipse suas. Dulichii Samiique et quos tulit alta Zacynthos, turba ruunt in me luxuriosa proci, inque tua regnant nullis prohibentibus aula; Viscera nostra, tuæ dilacerantur opes. Quid tibi Pisandrum Polybumque Medontaque dirum Eurymachique avidas Antinoique manus atque alios referam, quos omnis turpiter absens ipse tuo partis sanguine rebus alis? Irus egens pecorisque Melanthius actor edendi ultimus accedunt in tua damna pudor. Tres sumus inbelles numero, sine viribus uxor Lærtesque senex Telemachusque puer. Ille per insidias pæne est mihi nuper ademptus, dum parat invitis omnibus ire Pylon. Di, precor, hoc jubeant, ut euntibus ordine fatis ille meos oculos conprimat, ille tuos! Hac faciunt custosque boum longævaque nutrix, Tertius inmundæ cura fidelis haræ; Sed neque Lærtes, ut qui sit inutilis armis, hostibus in mediis regna tenere potest— Telemacho veniet, vivat modo, fortior ætas; Nunc erat auxiliis illa tuenda patris— nec mihi sunt vires inimicos pellere tectis. Tu citius venias, portus et ara tuis! Est tibi sitque, precor, natus, qui mollibus annis in patrias artes erudiendus erat. Respice Lærten; Ut tu sua lumina condas, extremum fati sustinet ille diem. Certe ego, quæ fueram te discedente puella, protinus ut venias, facta videbor anus.
Hospita, Demophoon, tua te Rhodopeia Phyllis ultra promissum tempus abesse queror. Cornua cum lunæ pleno semel orbe coissent, litoribus nostris ancora pacta tua est— luna quater latuit, toto quater orbe recrevit; Nec vehit Actæas Sithonis unda rates. Tempora si numeres—bene quæ numeramus amantes— non venit ante suam nostra querela diem. Spes quoque lenta fuit; Tarde, quæ credita lædunt, credimus. Invita nunc es amante nocens. Sæpe fui mendax pro te mihi, sæpe putavi alba procellosos vela referre Notos. Thesea devovi, quia te dimittere nollet; Nec tenuit cursus forsitan ille tuos. Interdum timui, ne, dum vada tendis ad Hebri, mersa foret cana naufraga puppis aqua. Sæpe deos supplex, ut tu, scelerate, valeres, cum prece turicremis sum venerata sacris; Sæpe, videns ventos cælo pelagoque faventes, ipsa mihi dixi: 'si valet ille, venit.' Denique fidus amor, quidquid properantibus obstat, finxit, et ad causas ingeniosa fui. At tu lentus abes; Nec te jurata reducunt numina, nec nostro motus amore redis. Demophoon, ventis et verba et vela dedisti; Vela queror reditu, verba carere fide. Dic mihi, quid feci, nisi non sapienter amavi? Crimine te potui demeruisse meo. Unum in me scelus est, quod te, scelerate, recepi; Sed scelus hoc meriti pondus et instar habet. Jura fidesque ubi nunc, commissaque dextera dextræ, quique erat in falso plurimus ore deus? Promissus socios ubi nunc Hymenæus in annos, qui mihi coniugii sponsor et obses erat? Per mare, quod totum ventis agitatur et undis, per quod nempe jeras, per quod iturus eras, perque tuum mihi jurasti—nisi fictus et ille est— concita qui ventis æquora mulcet, avum, per Venerem nimiumque mihi facientia tela— altera tela arcus, altera tela faces— Junonemque, toris quæ præsidet alma maritis, et per tædiferæ mystica sacra deæ. Si de tot læsis sua numina quisque deorum vindicet, in pœnas non satis unus eris. Ah, laceras etiam puppes furiosa refeci— ut, qua desererer, firma carina foret!— Remigiumque dedi, quod me fugiturus haberes. Heu! Patior telis vulnera facta meis! Credidimus blandis, quorum tibi copia, verbis; Credidimus generi nominibusque tuis; Credidimus lacrimis—an et hæ simulare docentur? Hæ quoque habent artes, quaque jubentur, eunt? Dis quoque credidimus. Quo jam tot pignora nobis? Parte satis potui qualibet inde capi. Nec moveor, quod te juvi portuque locoque— debuit hæc meriti summa fuisse mei! Turpiter hospitium lecto cumulasse jugali pænitet, et lateri conseruisse latus. Quæ fuit ante illam, mallem suprema fuisset nox mihi, dum potui Phyllis honesta mori. Speravi melius, quia me meruisse putavi; Quæcumque ex merito spes venit, æqua venit. Fallere credentem non est operosa puellam gloria. Simplicitas digna favore fuit. Sum decepta tuis et amans et femina verbis. Di faciant, laudis summa sit ista tuæ! Inter et Ægidas, media statuaris in urbe, magnificus titulis stet pater ante suis. Cum fuerit Sciron lectus torvusque Procrustes et Sinis et tauri mixtaque forma viri et domitæ bello Thebæ fusique bimembres et pulsata nigri regia cæca dei— hoc tua post illos titulo signetur imago: hic est, cujus amans hospita capta dolo est. De tanta rerum turba factisque parentis sedit in ingenio Cressa relicta tuo. Quod solum excusat, solum miraris in illo; Heredem patriæ, perfide, fraudis agis. Illa—nec invideo—fruitur meliore marito inque capistratis tigribus alta sedet; At mea despecti fugiunt conubia Thraces, quod ferar externum præposuisse meis. Atque aliquis 'jam nunc doctas eat,' inquit, 'Athenas; Armiferam Thracen qui regat, alter erit. Exitus acta probat.' Careat successibus, opto, quisquis ab eventu facta notanda putat! At si nostra tuo spumescant æquora remo, jam mihi, jam dicar consuluisse meis— sed neque consului, nec te mea regia tanget fessaque Bistonia membra lavabis aqua! Illa meis oculis species abeuntis inhæret, cum premeret portus classis itura meos. Ausus es amplecti colloque infusus amantis oscula per longas jungere pressa moras cumque tuis lacrimis lacrimas confundere nostras, quodque foret velis aura secunda, queri et mihi discedens suprema dicere voce: 'Phylli, fac expectes Demophoonta tuum!' Expectem, qui me numquam visurus abisti? Expectem pelago vela negata meo? Et tamen expecto—redeas modo serus amanti, ut tua sit solo tempore lapsa fides! Quid precor infelix? Te jam tenet altera conjunx forsitan et, nobis qui male favit, amor; Jamque tibi excidimus, nullam, puto, Phyllida nosti. Ei mihi! Si, quæ sim Phyllis et unde, rogas— quæ tibi, Demophoon, longis erroribus acto Threicios portus hospitiumque dedi, cujus opes auxere meæ, cui dives egenti munera multa dedi, multa datura fui; Quæ tibi subieci latissima regna Lycurgi, nomine femineo vix satis apta regi, qua patet umbrosum Rhodope glacialis ad Hæmum, et sacer admissas exigit Hebrus aquas, cui mea virginitas avibus libata sinistris castaque fallaci zona recincta manu! Pronuba Tisiphone thalamis ululavit in illis, et cecinit mæstum devia carmen avis; Adfuit Allecto brevibus torquata colubris, suntque sepulcrali lumina mota face! Mæsta tamen scopulos fruticosaque litora calco quæque patent oculis litora lata meis. Sive die laxatur humus, seu frigida lucent sidera, prospicio, quis freta ventus agat; Et quæcumque procul venientia lintea vidi, protinus illa meos auguror esse deos. In freta procurro, vix me retinentibus undis, mobile qua primas porrigit æquor aquas. Quo magis accedunt, minus et minus utilis adsto; Linquor et ancillis excipienda cado. Est sinus, adductos modice falcatus in arcus; Ultima prærupta cornua mole rigent. Hinc mihi suppositas inmittere corpus in undas mens fuit; Et, quoniam fallere pergis, erit. Ad tua me fluctus proiectam litora portent, occurramque oculis intumulata tuis! Duritia ferrum ut superes adamantaque teque, 'non tibi sic,' dices, 'Phylli, sequendus eram!' Sæpe venenorum sitis est mihi; Sæpe cruenta traiectam gladio morte perire juvat. Colla quoque, infidis quia se nectenda lacertis præbuerunt, laqueis inplicuisse juvat. Stat nece matura tenerum pensare pudorem. In necis electu parva futura mora est. Inscribere meo causa invidiosa sepulcro. Aut hoc aut simili carmine notus eris: phyllida demophoon leto dedit hospes amantem; Ille necis causam præbuit, ipsa manum.
Quam legis, a rapta Briseide littera venit, vix bene barbarica Græca notata manu. Quascumque adspicies, lacrimæ fecere lituras; Sed tamen et lacrimæ pondera vocis habent. Si mihi pauca queri de te dominoque viroque fas est, de domino pauca viroque querar. Non, ego poscenti quod sum cito tradita regi, culpa tua est—quamvis hæc quoque culpa tua est; Nam simul Eurybates me Talthybiusque vocarunt, Eurybati data sum Talthybioque comes. Alter in alterius jactantes lumina vultum quærebant taciti, noster ubi esset amor. Differri potui; Pœnæ mora grata fuisset. Ei mihi! Discedens oscula nulla dedi; At lacrimas sine fine dedi rupique capillos— infelix iterum sum mihi visa capi! Sæpe ego decepto volui custode reverti, sed, me qui timidam prenderet, hostis erat. Si progressa forem, caperer ne, nocte, timebam, quamlibet ad Priami munus itura nurum. Sed data sim, quia danda fui—tot noctibus absum nec repetor; Cessas, iraque lenta tua est. Ipse Menœtiades tum, cum tradebar, in aurem 'quid fles? Hic parvo tempore,' dixit, 'eris.' Nec repetisse parum; Pugnas ne reddar, Achille! I nunc et cupidi nomen amantis habe! Venerunt ad te Telamone et Amyntore nati— ille gradu propior sanguinis, ille comes— Lærtaque satus, per quos comitata redirem (auxerunt blandas grandia dona preces) viginti fulvos operoso ex ære lebetas, et tripodas septem pondere et arte pares; Addita sunt illis auri bis quinque talenta, bis sex adsueti vincere semper equi, quodque supervacuum est, forma præstante puellæ Lesbides, eversa corpora capta domo, cumque tot his—sed non opus est tibi coniuge—conjunx ex Agamemnoniis una puella tribus. Si tibi ab Atride pretio redimenda fuissem, quæ dare debueras, accipere illa negas! Qua merui culpa fieri tibi vilis, Achille? Quo levis a nobis tam cito fugit amor? An miseros tristis fortuna tenaciter urget, nec venit inceptis mollior hora malis? Diruta Marte tuo Lyrnesia mœnia vidi— et fueram patriæ pars ego magna meæ; Vidi consortes pariter generisque necisque tres cecidisse, quibus, quæ mihi, mater erat; Vidi, quantus erat, fusum tellure cruenta pectora jactantem sanguinolenta virum. Tot tamen amissis te conpensavimus unum; Tu dominus, tu vir, tu mihi frater eras. Tu mihi, juratus per numina matris aquosæ, utile dicebas ipse fuisse capi— scilicet ut, quamvis veniam dotata, repellas et mecum fugias quæ tibi dantur opes! Quin etiam fama est, cum crastina fulserit Eos, te dare nubiferis lintea velle Notis. Quod scelus ut pavidas miseræ mihi contigit aures, sanguinis atque animi pectus inane fuit. Ibis et—o miseram!—Cui me, violente, relinquis? Quis mihi desertæ mite levamen erit? Devorer ante, precor, subito telluris hiatu aut rutilo missi fulminis igne cremer, quam sine me Pthiis canescant æquora remis, et videam puppes ire relicta tuas! Si tibi jam reditusque placent patriique Penates, non ego sum classi sarcina magna tuæ. Victorem captiva sequar, non nupta maritum; Est mihi, quæ lanas molliat, apta manus. Inter Achæiadas longe pulcherrima matres in thalamos conjunx ibit eatque tuos, digna nurus socero, Jovis Æginæque nepote, cuique senex Nereus prosocer esse velit. Nos humiles famulæque tuæ data pensa trahemus, et minuent plenas stamina nostra colos. Exagitet ne me tantum tua, deprecor, uxor— quæ mihi nescio quo non erit æqua modo— neve meos coram scindi patiare capillos et leviter dicas: 'hæc quoque nostra fuit.' Vel patiare licet, dum ne contempta relinquar— hic mihi væ! Miseræ concutit ossa metus. Quid tamen expectas? Agamemnona pænitet iræ, et jacet ante tuos Græcia mæsta pedes. Vince animos iramque tuam, qui cetera vincis! Quid lacerat Danaas inpiger Hector opes? Arma cape, Æacide, sed me tamen ante recepta, et preme turbatos Marte favente viros! Propter me mota est, propter me desinat ira, simque ego tristitiæ causa modusque tuæ. Nec tibi turpe puta precibus succumbere nostris; Coniugis Œnides versus in arma prece est. Res audita mihi, nota est tibi. Fratribus orba devovit nati spemque caputque parens. Bellum erat; Ille ferox positis secessit ab armis et patriæ rigida mente negavit opem. Sola virum conjunx flexit. Felicior illa! At mea pro nullo pondere verba cadunt. Nec tamen indignor nec me pro coniuge gessi sæpius in domini serva vocata torum. Me quædam, memini, dominam captiva vocabat. 'Servitio,' dixi, 'nominis addis onus.' Per tamen ossa viri subito male tecta sepulcro, semper judiciis ossa verenda meis; Perque trium fortes animas, mea numina, fratrum, qui bene pro patria cum patriaque jacent; Perque tuum nostrumque caput, quæ junximus una, perque tuos enses, cognita tela meis— nulla Mycenæum sociasse cubilia mecum juro; Fallentem deseruisse velis! Si tibi nunc dicam, fortissime: 'tu quoque jura nulla tibi sine me gaudia capta!' Neges. At Danai mærere putant—tibi plectra moventur, te tenet in tepido mollis amica sinu! Et quisquam quærit, quare pugnare recuses? Pugna nocet, citharæ voxque Venusque juvant. Tutius est jacuisse toro, tenuisse puellam, Threiciam digitis increpuisse lyram, quam manibus clipeos et acutæ cuspidis hastam, et galeam pressa sustinuisse coma. Sed tibi pro tutis insignia facta placebant, partaque bellando gloria dulcis erat. An tantum dum me caperes, fera bella probabas, cumque mea patria laus tua victa jacet? Di melius! Validoque, precor, vibrata lacerto transeat Hectoreum Pelias hasta latus! Mittite me, Danai! Dominum legata rogabo multaque mandatis oscula mixta feram. Plus ego quam Phœnix, plus quam facundus Ulixes, plus ego quam Teucri, credite, frater agam. Est aliquid collum solitis tetigisse lacertis, præsentisque oculos admonuisse sui. Sis licet inmitis matrisque ferocior undis, ut taceam, lacrimis conminuere meis. Nunc quoque—sic omnes Peleus pater inpleat annos, sic eat auspiciis Pyrrhus ad arma tuis!— Respice sollicitam Briseida, fortis Achille, nec miseram lenta ferreus ure mora! Aut, si versus amor tuus est in tædia nostri, quam sine te cogis vivere, coge mori! Utque facis, coges. Abiit corpusque colorque; Sustinet hoc animæ spes tamen una tui. Qua si destituor, repetam fratresque virumque— nec tibi magnificum femina jussa mori. Cur autem jubeas? Stricto pete corpora ferro; Est mihi qui fosso pectore sanguis eat. Me petat ille tuus, qui, si dea passa fuisset, ensis in Atridæ pectus iturus erat! A, potius serves nostram, tua munera, vitam! Quod dederas hosti victor, amica rogo. Perdere quos melius possis, Neptunia præbent Pergama; Materiam cædis ab hoste pete. Me modo, sive paras inpellere remige classem, sive manes, domini jure venire jube!
Quam nisi tu dederis, caritura est ipsa, salutem mittit Amazonio Cressa puella viro. Perlege, quodcumque est—quid epistula lecta nocebit? Te quoque in hac aliquid quod juvet esse potest; His arcana notis terra pelagoque feruntur. Inspicit acceptas hostis ab hoste notas. Ter tecum conata loqui ter inutilis hæsit lingua, ter in primo restitit ore sonus. Qua licet et sequitur, pudor est miscendus amori; Dicere quæ puduit, scribere jussit amor. Quidquid Amor jussit, non est contemnere tutum; Regnat et in dominos jus habet ille deos. Ille mihi primo dubitanti scribere dixit: 'scribe! Dabit victas ferreus ille manus.' Adsit et, ut nostras avido fovet igne medullas, figat sic animos in mea vota tuos! Non ego nequitia socialia fœdera rumpam; Fama—velim quæras—crimine nostra vacat. Venit amor gravius, quo serius—urimur intus; Urimur, et cæcum pectora vulnus habent. Scilicet ut teneros lædunt juga prima juvencos, frenaque vix patitur de grege captus equus, sic male vixque subit primos rude pectus amores, sarcinaque hæc animo non sedet apta meo. Ars fit, ubi a teneris crimen condiscitur annis; Cui venit exacto tempore, pejus amat. Tu nova servatæ capies libamina famæ, et pariter nostrum fiet uterque nocens. Est aliquid, plenis pomaria carpere ramis, et tenui primam delegere ungue rosam. Si tamen ille prior, quo me sine crimine gessi, candor ab insolita labe notandus erat, at bene successit, digno quod adurimur igni; Pejus adulterio turpis adulter obest. Si mihi concedat Juno fratremque virumque, Hippolytum videor præpositura Jovi! Jam quoque—vix credes—ignotas mittor in artes; Est mihi per sævas impetus ire feras. Jam mihi prima dea est arcu præsignis adunco Delia; Judicium subsequor ipsa tuum. In nemus ire libet pressisque in retia cervis hortari celeris per juga summa canes, aut tremulum excusso jaculum vibrare lacerto, aut in graminea ponere corpus humo. Sæpe juvat versare leves in pulvere currus torquentem frenis ora fugacis equi; Nunc feror, ut Bacchi furiis Eleleides actæ, quæque sub Idæo tympana colle movent, aut quas semideæ Dryades Faunique bicornes numine contactas attonuere suo. Namque mihi referunt, cum se furor ille remisit, omnia; Me tacitam conscius urit amor. Forsitan hunc generis fato reddamus amorem, et Venus ex tota gente tributa petat. Juppiter Europen—prima est ea gentis origo— dilexit, tauro dissimulante deum. Pasiphæ mater, decepto subdita tauro, enixa est utero crimen onusque suo. Perfidus Ægides, ducentia fila secutus, curva meæ fugit tecta sororis ope. En, ego nunc, ne forte parum Minoia credar, in socias leges ultima gentis eo! Hoc quoque fatale est: placuit domus una duabus; Me tua forma capit, capta parente soror. Thesides Theseusque duas rapuere sorores— ponite de nostra bina tropæa domo! Tempore quo nobis inita est Cerealis Eleusin, Gnosia me vellem detinuisset humus! Tunc mihi præcipue (nec non tamen ante placebas) acer in extremis ossibus hæsit amor. Candida vestis erat, præcincti flore capilli, flava verecundus tinxerat ora rubor, quemque vocant aliæ vultum rigidumque trucemque, pro rigido Phædra judice fortis erat. Sint procul a nobis juvenes ut femina compti!— Fine coli modico forma virilis amat. Te tuus iste rigor positique sine arte capilli et levis egregio pulvis in ore decet. Sive ferocis equi luctantia colla recurvas, exiguo flexos miror in orbe pedes; Seu lentum valido torques hastile lacerto, ora ferox in se versa lacertus habet, sive tenes lato venabula cornea ferro. Denique nostra juvat lumina, quidquid agis. Tu modo duritiam silvis depone jugosis; Non sum militia digna perire tua. Quid juvat incinctæ studia exercere Dianæ, et Veneri numeros eripuisse suos? Quod caret alterna requie, durabile non est; Hæc reparat vires fessaque membra novat. Arcus—et arma tuæ tibi sunt imitanda Dianæ— si numquam cesses tendere, mollis erit. Clarus erat silvis Cephalus, multæque per herbas conciderant illo percutiente feræ; Nec tamen Auroræ male se præbebat amandum. Ibat ad hunc sapiens a sene diva viro. Sæpe sub ilicibus Venerem Cinyraque creatum sustinuit positos quælibet herba duos. Arsit et Œnides in Mænalia Atalanta; Illa feræ spolium pignus amoris habet. Nos quoque quam primum turba numeremur in ista! Si Venerem tollas, rustica silva tua est. Ipsa comes veniam, nec me latebrosa movebunt saxa neque obliquo dente timendus aper. Æquora bina suis obpugnant fluctibus isthmon, et tenuis tellus audit utrumque mare. Hic tecum Trœzena colam, Pittheia regna; Jam nunc est patria carior illa mea. Tempore abest aberitque diu Neptunius heros; Illum Pirithoi detinet ora sui. Præposuit Theseus—nisi si manifesta negamus— Pirithoum Phædræ Pirithoumque tibi. Sola nec hæc ad nos injuria venit ab illo; In magnis læsi rebus uterque sumus. Ossa mei fratris clava perfracta trinodi sparsit humi; Soror est præda relicta feris. Prima securigeras inter virtute puellas te peperit, nati digna vigore parens; Si quæras, ubi sit—Theseus latus ense peregit, nec tanto mater pignore tuta fuit. At ne nupta quidem tædaque accepta jugali— cur, nisi ne caperes regna paterna nothus? Addidit et fratres ex me tibi, quos tamen omnis non ego tollendi causa, sed ille fuit. O utinam nocitura tibi, pulcherrime rerum, in medio nisu viscera rupta forent! I nunc, sic meriti lectum reverere parentis— quem fugit et factis abdicat ipse suis! Nec, quia privigno videar coitura noverca, terruerint animos nomina vana tuos. Ista vetus pietas, ævo moritura futuro, rustica Saturno regna tenente fuit. Juppiter esse pium statuit, quodcumque juvaret, et fas omne facit fratre marita soror. Illa coit firma generis junctura catena, inposuit nodos cui Venus ipsa suos. Nec labor est celare, licet peccemus, amorem. Cognato poterit nomine culpa tegi. Viderit amplexos aliquis, laudabimur ambo; Dicar privigno fida noverca meo. Non tibi per tenebras duri reseranda mariti janua, non custos decipiendus erit; Ut tenuit domus una duos, domus una tenebit; Oscula aperta dabas, oscula aperta dabis; Tutus eris mecum laudemque merebere culpa, tu licet in lecto conspiciare meo. Tolle moras tantum properataque fœdera junge— qui mihi nunc sævit, sic tibi parcat Amor! Non ego dedignor supplex humilisque precari. Heu! Ubi nunc fastus altaque verba jacent? Et pugnare diu nec me submittere culpæ certa fui—certi siquid haberet amor; Victa precor genibusque tuis regalia tendo bracchia! Quid deceat, non videt ullus amans. Depudui, profugusque pudor sua signa reliquit. Da veniam fasse duraque corda doma! Quod mihi sit genitor, qui possidet æquora, Minos, quod veniant proavi fulmina torta manu, quod sit avus radiis frontem vallatus acutis, purpureo tepidum qui movet axe diem— nobilitas sub amore jacet! Miserere priorum et, mihi si non vis parcere, parce meis! Est mihi dotalis tellus Jovis insula, Crete— serviat Hippolyto regia tota meo! Flecte, ferox, animos! Potuit corrumpere taurum mater; Eris tauro sævior ipse truci? Per Venerem, parcas, oro, quæ plurima mecum est! Sic numquam, quæ te spernere possit, ames; Sic tibi secretis agilis dea saltibus adsit, silvaque perdendas præbeat alta feras; Sic faveant Satyri montanaque numina Panes, et cadat adversa cuspide fossus aper; Sic tibi dent Nymphæ, quamvis odisse puellas diceris, arentem quæ levet unda sitim! Addimus his precibus lacrimas quoque; Verba precantis qui legis, et lacrimas finge videre meas!
Nympha suo Paridi, quamvis suus esse recuset, mittit ab Idæis verba legenda jugis. Perlegis? An conjunx prohibet nova? Perlege! Non est ista Mycenæa littera facta manu. Pedasis Œnone, Phrygiis celeberrima silvis, læsa queror de te, si sinis, ipse meo. Quis deus opposuit nostris sua numina votis? Ne tua permaneam, quod mihi crimen obest? Leniter, e merito quicquid patiare, ferendum est; Quæ venit indignæ pœna dolenda venit. Nondum tantus eras, cum te contenta marito edita de magno flumine nympha fui. Qui nunc Priamides (absit reverentia vero) servus eras; Servo nubere nympha tuli! Sæpe greges inter requievimus arbore tecti mixtaque cum foliis præbuit herba torum. Sæpe super stramen fenoque jacentibus alto defensa est humili cana pruina casa. Quis tibi monstrabat saltus venatibus aptos et tegeret catulos qua fera rupe suos? Retia sæpe comes maculis distincta tetendi, sæpe citos egi per juga longa canes. Incisæ servant a te mea nomina fagi et legor Œnone falce notata tua; Et quantum trunci, tantum mea nomina crescunt; Crescite et in titulos surgite recta meos! [Populus est, memini, fluviali consita rivo, est in qua nostri littera scripta memor.] Popule, vive, precor, quæ consita margine ripæ hoc in rugoso cortice carmen habes: "cum Paris Œnone poterit spirare relicta, ad fontem Xanthi versa recurret aqua." Xanthe, retro propera versæque recurrite lymphæ! Sustinet Œnonen deseruisse Paris. Illa dies fatum miseræ mihi dixit, ab illa pessima mutati cœpit amoris hiems, qua Venus et Juno sumptisque decentior armis venit in arbitrium nuda Minerva tuum. Attoniti micuere sinus gelidusque cucurrit, ut mihi narrasti, dura per ossa tremor. Consului (neque enim modice terrebar) anusque longævosque senes: constitit esse nefas. Cæsa abies sectæque trabes et classe parata cærula ceratas accipit unda rates. Flesti discedens. Hoc saltim parce negare; Præterito magis est iste pudendus amor. Et flesti et nostros vidisti flentis ocellos; Miscuimus lacrimas mæstus uterque suas. Non sic appositis vincitur vitibus ulmus, ut tua sunt collo bracchia nexa meo. Ah quotiens, cum te vento quererere teneri, riserunt comites—ille secundus erat. Oscula dimissæ quotiens repetita dedisti! Quam vix sustinuit dicere lingua "vale!" Aura levis rigido pendentia lintea malo suscitat et remis eruta canet aqua. Prosequor infelix oculis abeuntia vela, qua licet, et lacrimis umet arena meis, utque celer venias, virides Nereidas oro— scilicet ut venias in mea damna celer. Votis ergo meis, alii rediture, redisti? Ei mihi, pro dira pælice blanda fui! Adspicit immensum moles nativa profundum (mons fuit), æquoreis illa resistit aquis; Hinc ego vela tuæ cognovi prima carinæ et mihi per fluctus impetus ire fuit. Dum moror, in summa fulsit mihi purpura prora. Pertimui: cultus non erat ille tuus. Fit propior terrasque cita ratis attigit aura: femineas vidi corde tremente genas. Non satis id fuerat—quid enim furiosa morabar?— Hærebat gremio turpis amica tuo! Tunc vero rupique sinus et pectora planxi et secui madidas ungue rigente genas implevique sacram querulis ululatibus Iden illuc has lacrimas in mea saxa tuli. Sic Helene doleat defectaque coniuge ploret, quæque prior nobis intulit, ipsa ferat! Nunc tibi conveniunt, quæ te per aperta sequantur æquora legitimos destituantque viros. At cum pauper eras armentaque pastor agebas, nulla nisi Œnone pauperis uxor erat. Non ego miror opes, nec me tua regia tangit nec de tot Priami dicar ut una nurus, non tamen ut Priamus nymphæ socer esse recuset aut Hecubæ fuerim dissimulanda nurus. Dignaque sum et cupio fieri matrona potentis; Sunt mihi quas possint sceptra decere manus. Nec me, faginea quod tecum fronde jacebam, despice; Purpureo sum magis apta toro. Denique tutus amor meus est; Ibi nulla parantur bella nec ultrices advehit unda rates. Tyndaris infestis fugitiva reposcitur armis; Hac venit in thalamos dote superba tuos. Quæ si sit Danais reddenda, vel Hectora fratrem, vel cum Deiphobo Polydamanta roga; Quid gravis Antenor, Priamus quid suadeat ipse, consule, quis ætas longa magistra fuit. Turpe rudimentum, patriæ præponere raptam. Causa pudenda tua est; Justa vir arma movet. Nec tibi, si sapias, fidam promitte Lacænam, quæ sit in amplexus tam cito versa tuos. Ut minor Atrides temerati fœdera lecti clamat et externo læsus amore dolet, tu quoque clamabis. Nulla reparabilis arte læsa pudicitia est; Deperit illa semel. Ardet amore tui; Sic et Menelaon amavit; Nunc jacet in viduo credulus ille toro. Felix Andromache certo bene nupta marito; Uxor ad exemplum fratris habenda fui. Tu levior foliis, tum cum sine pondere suci mobilibus ventis arida facta volant. Et minus est in te quam summa pondus arista, quæ levis adsiduis solibus usta riget. Hoc tua (nam recolo) quondam germana canebat sic mihi diffusis vaticinata comis: "quid facis, Œnone? Quid arenæ semina mandas? Non profecturis litora bubus aras! Graia juvenca venit, quæ te patriamque domumque perdat! Io prohibe! Graia juvenca venit! Dum licet, obscenam ponto demergite puppim! Heu! Quantum Phrygii sanguinis illa vehit!" Dixerat; In cursu famulæ rapuere furentem, at mihi flaventes diriguere comæ. Ah, nimium miseræ vates mihi vera fuisti; Possidet en saltus Graia juvenca meos! Sit facie quamvis insignis, adultera certe est; Deseruit socios hospite capta deos. Illam de patria Theseus, nisi nomine fallor, nescioquis Theseus abstulit ante sua. A juvene, et cupido, credatur reddita virgo? Unde hoc compererim tam bene quæris? Amo! Vim licet appelles et culpam nomine veles; Quæ totiens rapta est, præbuit ipsa rapi. At manet Œnone fallenti casta marito— et poteras falli legibus ipse tuis: Me Satyri celeres (silvis ego tecta latebam) quæsierunt rapido, turba proterva, pede cornigerumque caput pinu præcinctus acuta Faunus, in immensis qua tumet Ida jugis. Me fide conspicuus Troiæ munitor amavit; Ille meæ spolium virginitatis habet. Id quoque luctando; Rupi tamen ungue capillos oraque sunt digitis aspera facta meis. Nec pretium stupri gemmas aurumque poposci; Turpiter ingenuum munera corpus emunt. Ipse ratus dignam medicas mihi tradidit artes admisitque meas ad sua dona manus. Quæcumque herba potens ad opem radixque medendi utilis in toto nascitur orbe, mea est. Me miseram, quod amor non est medicabilis herbis! Deficior prudens artis ab arte mea. Ipse repertor opis vaccas pavisse Pheræas fertur et e nostro saucius igne fuit. Quod nec graminibus tellus fecunda creandis nec deus, auxilium tu mihi ferre potes. Et potes et merui. Dignæ miserere puellæ! Non ego cum Danais arma cruenta fero. Sed tua sum tecumque fui puerilibus annis et tua, quod superest temporis, esse precor.
Lemnias Hypsipyle Bacchi genus Æsone nato dicit: et in verbis pars quota mentis erat? Litora Thessaliæ reduci tetigisse carina diceris auratæ vellere dives ovis. Gratulor incolumi quantum sinis; Hoc tamen ipso debueram scripto certior esse tuo. Nam ne pacta tibi præter mea regna redires, cum cuperes, ventos non habuisse potes: quamlibet adverso signatur epistula vento, Hypsipyle missa digna salute fui! Cur mihi fama prior quam littera nuntia venit: isse sacros Martis sub juga panda boves, seminibus jactis segetes adolesse virorum inque necem dextra non eguisse tua, pervigilem spolium pecudis servasse draconem, rapta tamen forti vellera fulva manu? Hoc ego si possem timide credentibus "ista ipse mihi scripsit" dicere, quanta forem! Quid queror officium lenti cessasse mariti? Obsequium, maneo si tua, grande tuli. Barbara narratur venisse venefica tecum in mihi promissi parte recepta tori. Credula res amor est. Utinam temeraria dicar criminibus falsis insimulasse virum! Nuper ab Hæmoniis hospes mihi Thessalus oris venerat et tactum vix bene limen erat, "Æsonides," dixi, "quid agit meus?" Ille pudore hæsit in opposita lumina fixus humo. Protinus exilui tunicisque a pectore ruptis "vivit? An," exclamo, "me quoque fata vocant?" "Vivit," ait timidus; Timidum jurare cœgi. Vix mihi teste deo credita vita tua est. Utque animus rediit, tua facta requirere cœpi: narrat æripedes Martis arasse boves, vipereos dentes in humum pro semine jactos et subito natos arma tulisse viros, terrigenas populos civili Marte peremptos inplesse ætatis fata diurna suæ. Devictus serpens. Iterum, si vivat Iason, quærimus; Alternant spesque timorque fidem. Singula dum narrat, studio cursuque loquendi detegit ingenio vulnera nostra suo. Heus, ubi pacta fides? Ubi conubialia jura faxque sub arsuros dignior ire rogos? Non ego sum furto tibi cognita. Pronuba Juno affuit et sertis tempora vinctus Hymen. At mihi nec Juno nec Hymen, sed tristis Erinys prætulit infaustas sanguinolenta faces. Quid mihi cum Minyis? Quid cum Tritonide pinu? Quid tibi cum patria, navita Tiphy, mea? Non erat hic aries villo spectabilis aureo, nec senis Æetæ regia Lemnos erat. Certa fui primo—sed me mala fata trahebant— hospita feminea pellere castra manu Lemniadesque viros—nimium quoque!—Vincere norunt: milite tam forti vita tuenda fuit! Urbe virum vidi tectoque animoque recepi. Hic tibi bisque æstas bisque cucurrit hiems. Tertia messis erat, cum tu dare vela coactus inplesti lacrimis talia verba tuis: "abstrahor, Hypsipyle. Sed dent modo fata recursus; Vir tuus hinc abeo, vir tibi semper ero. Quod tamen e nobis gravida celatur in alvo, vivat et ejusdem simus uterque parens!" Hactenus. Et lacrimis in falsa cadentibus ora cetera te memini non potuisse loqui. Ultimus e sociis sacram conscendis in Argon; Illa volat, ventus concava vela tenet. Cærula propulsæ subducitur unda carinæ: terra tibi, nobis adspiciuntur aquæ. In latus omne patens turris circumspicit undas; Huc feror et lacrimis osque sinusque madent. Per lacrimas specto cupidæque faventia menti longius adsueto lumina nostra vident. Adde preces castas inmixtaque vota timori nunc quoque te salvo persoluenda mihi! Vota ego persolvam? Votis Medea fruetur! Cor dolet atque ira mixtus abundat amor. Dona feram templis, vivum quod Iasona perdo? Hostia pro damnis concidat icta meis? Non equidem secura fui semperque verebar, ne pater Argolica sumeret urbe nurum. Argolidas timui—nocuit mihi barbara pælex! Non expectato vulnus ab hoste tuli. Nec facie meritisque placet, sed carmina novit diraque cantata pabula falce metit. Illa reluctantem cursu deducere Lunam nititur et tenebris abdere Solis equos; Illa refrenat aquas obliquaque flumina sistit, illa loco silvas vivaque saxa movet. Per tumulos errat passis discincta capillis certaque de tepidis colligit ossa rogis. Devovet absentis simulacraque cerea figit et miserum tenues in iecur urget acus. Et quæ nescierim melius: male quæritur herbis moribus et forma conciliandus amor. Hanc potes amplecti thalamoque relictus in uno inpavidus somno nocte silente frui? Scilicet ut tauros, ita te juga ferre cœgit: quaque feros angues, te quoque mulcet ope. Adde quod adscribi factis procerumque tuisque se favet et titulo coniugis uxor obest. Atque aliquis Peliæ de partibus acta venenis inputat et populum qui sibi credat habet: non hæc Æsonides, sed Phasias Æetine aurea Phrixeæ terga revellit ovis. Non probat Alcimede mater tua—consule matrem!— Non pater, a gelido cui venit axe nurus. Illa sibi a Tanai Scythiæque paludibus udæ quærat et a patria Phasidis usque virum. Mobilis Æsonide vernaque incertior aura, cur tua polliciti pondere verba carent? Vir meus hinc jeras, vir non meus inde redisti— sim reducis conjunx, sicut euntis eram. Si te nobilitas generosaque nomina tangunt: en ego Minoo nata Thoante feror. Bacchus avus: Bacchi conjunx redimita corona præradiat stellis signa minora suis. Dos tibi Lemnos erit, terra ingeniosa colenti; Me quoque dotalis inter habere potes. Nunc etiam peperi. Gratare ambobus, Iason— dulce mihi gravidæ fecerat auctor onus. Felix in numero quoque sum prolemque gemellam pignora Lucina bina favente dedi. Si quæris, cui sint similes, cognosceris illis: fallere non norunt, cetera patris habent; Legatos quos pæne dedi pro matre ferendos; Sed tenuit cœptas sæva noverca vias. Medeam timui—plus est Medea noverca— Medeæ faciunt ad scelus omne manus. Spargere quæ fratris potuit lacerata per agros corpora, pignoribus parceret illa meis? Hanc, tamen o demens Colchisque ablate venenis, diceris Hypsipyles præposuisse toro? Turpiter illa virum cognovit adultera virgo, me tibi teque mihi tæda pudica dedit. Prodidit illa patrem—rapui de cæde Thoanta. Deseruit Colchos—me mea Lemnos habet. Quid refert, scelerata piam si vincit? Et ipso crimine dotata est emeruitque virum. Lemniadum facinus culpo, non miror, Iason! Quamlibet ignavis ipse dat arma dolor. Dic age, si ventis ut oportuit actus iniquis intrasses portus tuque comesque meos obviaque exissem fetu comitante gemello— hiscere nempe tibi terra roganda fuit!— Quo vultu natos, quo me scelerate videres? Perfidiæ pretio qua nece dignus eras? Ipse quidem per me tutus sospesque fuisses, non quia tu dignus, sed quia mitis ego. Pælicis ipsa meos implessem sanguine vultus, quosque veneficiis abstulit illa suis. Medeæ Medea forem. Quod si quid ab alto justus adest votis Juppiter ipse meis, quod gemit Hypsipyle, lecti quoque subnuba nostri mæreat et leges sentiat ipsa suas utque ego destituor conjunx materque duorum, a totidem natis orba sit aque viro! Nec male parta diu teneat peiusque relinquat: exulet et toto quærat in orbe fugam. Quam fratri germana fuit miseroque parenti filia tam natis, tam sit acerba viro! Cum mare, cum terras consumpserit, æra temptet; Erret inops, exspes, cæde cruenta sua. Hæc ego, coniugio fraudata Thoantias, oro. Vivite devoto nuptaque virque toro!
Accipe, Dardanide, morituræ carmen Elissæ; Quæ legis a nobis ultima verba legi. Sic ubi fata vocant, udis abiectus in herbis ad vada Mæandri concinit albus olor. Nec quia te nostra sperem prece posse moveri, alloquor: adverso movimus ista deo! Sed meriti famam corpusque animumque pudicum cum male perdiderim, perdere verba leve est. Certus es ire tamen miseramque relinquere Didon atque idem venti vela fidemque ferent. Certus es, Ænea, cum fœdere solvere naves quæque ubi sint nescis, Itala regna sequi. Nec nova Karthago, nec te crescentia tangunt mœnia nec sceptro tradita summa tuo. Facta fugis, facienda petis; Quærenda per orbem altera, quæsita est altera terra tibi. Ut terram invenias, quis eam tibi tradet habendam? Quis sua non notis arva tenenda dabit? Alter habendus amor tibi restat et altera Dido quamque iterum fallas, altera danda fides. Quando erit, ut condas instar Karthaginis urbem et videas populos altus ab arce tuos? Omnia ut eveniant, nec di tua vota morentur, unde tibi, quæ te sic amet, uxor erit? Uror ut inducto ceratæ sulpure tædæ, ut pia fumosis addita tura rogis. Æneas oculis vigilantis semper inhæret; Ænean animo noxque diesque refert. Ille quidem male gratus et ad mea munera surdus et quo, si non sim stulta, carere velim. Non tamen Ænean, quamvis male cogitat, odi, sed queror infidum questaque pejus amo. Parce, Venus, nurui, durumque amplectere fratrem, frater Amor; Castris militet ille tuis. Aut ego quem cœpi--neque enim dedignor--amare, materiam curæ præbeat ille meæ. Fallor et ista mihi falso jactatur imago: matris ab ingenio dissidet ille suæ. Te lapis et montes innataque rupibus altis robora, te sævæ progenuere feræ aut mare, quale vides agitari nunc quoque ventis: qua tamen adversis fluctibus ire paras? Quo fugis? Obstat hiems. Hiemis mihi gratia prosit! Adspice ut eversas concitet Eurus aquas. Quod tibi malueram, sine me debere procellis; Justior est animo ventus et unda tuo. Non ego sum tanti, quod non cessaris, inique, ut pereas, dum me per freta longa fugis. Exerces pretiosa odia et constantia magno, si, dum me careas, est tibi vile mori. Jam venti ponent, strataque æqualiter unda cæruleis Triton per mare curret equis. Tu quoque cum ventis utinam mutabilis esses et, nisi duritia robora vincis, eris. Quid, si nescires, insana quid æquora possunt, expertæ totiens tam male credis aquæ? Ut, pelago suadente etiam, retinacula solvas, multa tamen latus tristia pontus habet. Nec violasse fidem temptantibus æquora prodest; Perfidiæ pœnas exigit ille locus, præcipue cum læsus amor, quia mater Amorum nuda Cytheriacis edita fertur aquis. Perdita ne perdam, timeo, noceamve nocenti neu bibat æquoreas naufragus hostis aquas. Vive, precor! Sic te melius quam funere perdam, tu potius leti causa ferere mei. Finge, age, te rapido--nullum sit in omine pondus!-- turbine deprendi; Quid tibi mentis erit? Protinus occurrent falsæ periuria linguæ et Phrygia Dido fraude coacta mori; Coniugis ante oculos deceptæ stabit imago tristis et effusis sanguinolenta comis. Quidquid id est "tantum merui! Concedite!" Dicas, quæque cadent in te fulmina missa putes! Da breve sævitiæ spatium pelagique tuæque; Grande moræ pretium tuta futura via est. Nec mihi tu curæ; Puero parcatur Julo! Te satis est titulum mortis habere meæ. Quid puer Ascanius, quid di meruere Penates? Ignibus ereptos obruet unda deos? Sed neque fers tecum, nec, quæ mihi, perfide, jactas, presserunt umeros sacra paterque tuos. Omnia mentiris; Neque enim tua fallere lingua incipit a nobis, primaque plector ego: si quæras ubi sit formosi mater Juli-- occidit a duro sola relicta viro! Hæc mihi narraras, at me movere merentem. Inde minor culpa pœna futura mea est. Nec mihi mens dubia est, quin te tua numina damnent: per mare, per terras septima jactat hiems. Fluctibus ejectum tuta statione recepi vixque bene audito nomine regna dedi. His tamen officiis utinam contenta fuissem nec mea concubitu fama sepulta foret! Illa dies nocuit, qua nos declive sub antrum cæruleus subitis conpulit imber aquis. Audieram vocem; Nymphas ululasse putavi: Eumenides fatis signa dedere meis. Exige, læse pudor, pœnas, violataque lecti jura neque ad cineres fama retenta meos! Vosque mei manes animæque cinisque Sychæi, ad quas, me miseram, plena pudoris eo. Est mihi marmorea sacratus in æde Sychæus; Oppositæ frondes velleraque alba tegunt. Hinc ego me sensi noto quater ore citari; Ipse sono tenui dixit "Elissa, veni!" Nulla mora est: venio, venio tibi debita conjunx,-- sum tamen admisso tarda pudore meo! Da veniam culpæ; Decepit idoneus auctor; Invidiam noxæ detrahit ille meæ. Diva parens seniorque pater, pia sarcina nati, spem mihi mansuri rite dedere viri. Si fuit errandum, causas habet error honestas: adde fidem, nulla parte pigendus erit. Durat in extremum vitæque novissima nostræ prosequitur fati, qui fuit ante, tenor: occidit internas conjunx mactatus ad aras et sceleris tanti præmia frater habet, exul agor cineresque viri patriamque relinquo et feror in dubias hoste sequente vias; Adplicor ignotis fratrique elapsa fretoque; Quod tibi donavi, perfide, litus emo. Urbem constitui lateque patentia fixi mœnia finitimis invidiosa locis. Bella tument. Bellis peregrina et femina temptor vixque rudis portas urbis et arma paro. Mille procis placui, qui me coiere querentes nescio quem thalamis præposuisse suis. Quid dubitas vinctam Gætulo tradere Iarbæ? Præbuerim sceleri bracchia nostra tuo. Est etiam frater, cujus manus impia poscit respergi nostro sparsa cruore viri. Pone deos et quæ tangendo sacra profanas! Non bene cælestis impia dextra colit. Si tu cultor eras elapsis igne futurus, pænitet elapsos ignibus esse deos. Forsitan et gravidam Didon, scelerate, relinquas parsque tui lateat corpore clausa meo. Accedet fatis matris miserabilis infans et nondum nato funeris auctor eris. Cumque parente sua frater morietur Juli, pœnaque conexos auferet una duos. "Sed jubet ire deus." Vellem, vetuisset adire Punica nec Teucris pressa fuisset humus. Hoc duce nempe deo ventis agitaris iniquis et teris in rapido tempora longa freto? Pergama vix tanto tibi erant repetenda labore, Hectore si vivo quanta fuere forent. Non patrium Simœnta petis, sed Thybridis undas, nempe ut pervenias quo cupis hospes eris. Utque latet vitatque tuis obtrusa carinis, vix tibi continget terra petita seni. Hos potius populos in dotem ambage remissa accipe et advectas Pygmalionis opes. Ilion in Tyriam transfer felicius urbem resque loco regis sceptraque sacra tene! Si tibi mens avida est belli, si quærit Julus, unde suo partus Marte triumphus eat, quem superet, nequid desit præbebimus hostem; Hic pacis leges, hic locus arma capit. Tu modo--per matrem fraternaque tela, sagittas, perque fugæ comites, Dardana sacra, deos!-- sic superent, quoscumque tua de gente reportas Mars ferus et damni sit modus ille tui Ascaniusque suos feliciter inpleat annos et senis Anchisæ molliter ossa cubent!-- parce, precor, domui, quæ se tibi tradit habendam! Quod crimen dicis præter amasse meum? Non ego sum Pthias magnisque oriunda Mycenis, nec steterunt in te virque paterque meus. Si pudet uxoris, non nupta, sed hospita dicar; Dum tua sit Dido, quidlibet esse feret. Nota mihi freta sunt Afrum plangentia litus; Temporibus certis dantque negantque viam: cum dabit aura viam, præbebis carbasa ventis; Nunc levis ejectam continet alga ratem. Tempus ut observem, manda mihi: certius ibis, nec te, si cupies, ipsa manere sinam. Et socii requiem poscunt, laniataque classis postulat exiguas semirefecta moras. Pro meritis et siqua tibi debebimus ultra, pro spe coniugii tempora parva peto: dum freta mitescunt et amor, dum temperat usum, fortiter edisco tristia posse pati. Si minus, est animus nobis effundere vitam; In me crudelis non potes esse diu. Adspicias utinam, quæ sit scribentis imago; Scribimus, et gremio Troicus ensis adest; Perque genas lacrimæ strictum labuntur in ensem, qui jam pro lacrimis sanguine tinctus erit. Quam bene conveniunt fato tua munera nostro! Instruis impensa nostra sepulcra brevi. Nec mea nunc primum feriuntur pectora telo: ille locus sævi vulnus amoris habet. Anna soror, soror Anna, meæ male conscia culpæ, jam dabis in cineres ultima dona meos. Nec consumpta rogis inscribar Elissa Sychæi, hoc tantum in tumuli marmore carmen erit: præbuit æneas et causam mortis et ensem. Ipsa sua Dido concidit usa manu.
Alloquor Hermione nuper fratremque virumque nunc fratrem. Nomen coniugis alter habet. Pyrrhus Achillides, animosus imagine patris, inclusam contra jusque piumque tenet. Quod potui renui, ne non invita tenerer, cetera femineæ non valuere manus. "Quid facis, Æacidæ? Non sum sine vindice!" Dixi "hæc tibi sub domino est, Pyrrhe, puella suo!" Surdior ille freto clamantem nomen Orestis traxit inornatis in sua tecta comis. Quid gravius capta Lacedæmone serva tulissem, si raperet Graias barbara turba nurus? Parcius Andromachen vexavit Achaia victrix, cum Danaus Phrygias ureret ignis opes. At tu, cura mei si te pia tangit, Oreste, inice non timidas in tua jura manus! An si quis rapiat stabulis armenta reclusis, arma feras, rapta coniuge lentus eris? Sit socer exemplo nuptæ repetitor ademptæ, cui pia militiæ causa puella fuit; Si pater ignavus vidua plorasset in aula, nupta foret Paridi mater, ut ante fuit. Nec tu mille rates sinuosaque vela pararis nec numeros Danai militis: ipse veni! Sic quoque eram repetenda tamen, nec turpe marito aspera pro caro bella tulisse toro. Quid, quod avus nobis idem Pelopeius Atreus, et si non esses vir mihi, frater eras. Vir, precor, uxori, frater succurre sorori; Instant officio nomina bina tuo. Me tibi Tyndareus, vita gravis auctor et annis tradidit; Arbitrium neptis habebat avus. At pater Æacidæ promiserat inscius acti; Plus patre, quo prior est ordine, posset avus. Cum tibi nubebam, nulli mea tæda nocebat; Si jungar Pyrrho, tu mihi læsus eris. Et pater ignoscet nostro Menelaus amori; Succubuit telis præpetis ipse dei. Quem sibi permisit, genero concedet amorem. Proderit exemplo mater amata suo. Tu mihi, quod matri pater est. Quas egerat olim Dardanius partes advena, Pyrrhus agit. Ille licet patriis sine fine superbiat actis; Et tu quæ referas facta parentis habes. Tantalides omnes ipsumque regebat Achillem; Hic pars militiæ, dux erat ille ducum. Tu quoque habes proavum Pelopem Pelopisque parentem; Si melius numeres, a Jove quintus eris. Nec virtute cares. Arma invidiosa tulisti; Sed tu quid faceres? Induit illa pater. Materia vellem fortis meliore fuisses; Non lecta est operi, sed data causa tuo. Hanc tamen implesti; Juguloque Ægisthus aperto tecta cruentavit, quæ pater ante tuus. Increpat Æacides laudemque in crimina vertit; Et tamen aspectus sustinet ille meos. Rumpor et ora mihi pariter cum mente tumescunt pectoraque inclusis ignibus usta dolent. Hermione coram quisquamne obiecit Oresti, nec mihi sunt vires, nec ferus ensis adest! Flere licet certe; Flendo diffundimus iram, perque sinum lacrimæ fluminis instar eunt. Has semper solas habeo semperque profundo; Ument incultæ fonte perenne genæ. Num generis fato, quod nostros errat in annos, Tantalides matres apta rapina sumus? Non ego fluminei referam mendacia cygni nec querar in plumis delituisse Jovem. Qua duo porrectus longe freta distinet Isthmos, vecta peregrinis Hippodamia rotis. Castori Amyclæo et Amyclæo Polluci reddita Moposia Tænaris urbe soror; Tænaris Idæo trans æquor ab hospite rapta Argolicas pro se vertit in arma manus. Vix equidem memini. Memini tamen: omnia luctus, omnia solliciti plena timoris erant. Flebat avus Phœbeque soror fratresque gemelli, orabat superos Leda suumque Jovem. Ipsa ego non longos etiam tunc scissa capillos clamabam "sine me, me sine, mater abis?" Nam conjunx aberat. Ne non Pelopeia credar, ecce Neoptolemo præda parata fui. Pelides utinam vitasset Apollinis arcus! Damnaret nati facta proterva pater. Nec quondam placuit nec nunc placuisset Achilli abducta viduum coniuge flere virum. Quæ mea cælestes injuria fecit iniquos? Quodve mihi miseræ sidus obesse querar? Parva mea sine matre fui; Pater arma ferebat; Et duo cum vivant, orba duobus eram. Non tibi blanditias primis, mea mater, in annis incerto dictas ore puella tuli. Non ego captavi brevibus tua colla lacertis, nec gremio sedi sarcina grata tuo. Non cultus tibi cura mei, nec pacta marito intravi thalamos matre parante novos. Obvia prodieram reduci tibi--vera fatebor-- nec facies nobis nota parentis erat! Te tamen esse Helenen, quod eras pulcherrima, sensi; Ipsa requirebas quæ tua nata foret. Pars hæc una mihi, conjunx bene cessit Orestes; Is quoque, ni pro se pugnet, ademptus erit. Pyrrhus habet captam reduce et victore parente; Munus et hoc nobis diruta Troja dedit! Cum tamen altus equis Titan radiantibus instant, perfruor infelix liberiore malo; Nox ubi me thalamis ululantem et acerba gementem condidit in mæsto procubuique toro, pro somno lacrimis oculi funguntur obortis quaque licet fugio sicut ab hoste viro. Sæpe malis stupeo rerumque oblita locique ignara tetigi Scyria membra manu; Utque nefas sensi, male corpora tacta relinquo et mihi pollutas credor habere manus. Sæpe Neoptolemi pro nomine nomen Orestis exit, et errorem vocis ut omen amo. Per genus infelix juro generisque parentem, qui freta, qui terras et sua regna quatit; Per patris ossa tui, patrui mihi, quæ tibi debent, quod se sub tumulo fortiter ulta jacent: aut ego præmoriar primoque exstinguar in ævo, aut ego Tantalidæ Tantalis uxor ero!
Mittor ad Alciden a coniuge conscia mentis littera si conjunx Deianira tua est. Gratulor Œchaliam titulis accedere nostris, victorem victæ succubuisse queror. Fama Pelasgiadas subito pervenit in urbes decolor et factis infitianda tuis, quem numquam Juno seriesque inmensa laborum fregerit, huic Iolen inposuisse jugum. Hoc velit Eurystheus, velit hoc germana Tonantis, lætaque sit vitæ labe noverca tuæ. At non ille velit, cui nox (si creditur) una non tanti, ut tantus conciperere, fuit. Plus tibi quam Juno nocuit Venus: illa premendo sustulit, hæc humili sub pede colla tenet. Respice vindicibus pacatum viribus orbem, qua latam Nereus cærulus ambit humum. Se tibi pax terræ, tibi se tuta æquora debent; Implesti meritis Solis utramque domum. Quod te laturum est, cælum prius ipse tulisti: Hercule supposito sidera fulsit Atlans. Quid nisi notitia est misero quæsita pudori, si cumulas sturpi facta priora nota? Tene ferunt geminos pressisse tenaciter angues, cum tener in cunis jam Jove dignus eras? Cœpisti melius quam desinis; Ultima primis cedunt: dissimiles hic vir et ille puer. Quem non mille feræ, quem non Stheneleius hostis, non potuit Juno vincere, vincit Amor. At bene nupta feror, quia nominer Herculis uxor, sitque socer, rapidis qui tonat altus equis. Quam male inæquales veniunt ad aratra juvenci, tam premitur magno coniuge nupta minor. Non honor est sed onus species læsura ferentes: siqua voles apte nubere, nube pari. Vir mihi semper abest, et coniuge notior hospes monstraque terribiles persequiturque feras. Ipsa domo vidua votis operata pudicis torqueor, infesto ne vir ab hoste cadat; Inter serpentes aprosque avidosque leones jactor et hæsuros terna per ora canes. Me pecudum fibræ simulacraque inania somni ominaque arcana nocte petita movent. Aucupor infelix incertæ murmura famæ speque timor dubia spesque timore cadit. Mater abest queriturque deo placuisse potenti, nec pater Amphitryon nec puer Hyllus adest. Arbiter Eurystheus astu Junonis iniquæ sentitur nobis iraque longa deæ. Hæc mihi ferre parum; Peregrinos addis amores, et mater de te quælibet esse potest. Non ego Partheniis temeratam vallibus Augen nec referam partus, Ormeni nympha, tuos; Non tibi crimen erunt, Teuthrantia turba, sorores, quarum de populo nulla relicta tibi est. Una, recens crimen, referetur adultera nobis, unde ego sum Lydo facta noverca Lamo. Mæandros, totiens qui terris errat in isdem, qui lassas in se sæpe retorquet aquas, vidit in Herculeo suspensa monilia collo, illo, cui cælum sarcina parva fuit. Non puduit fortes auro cohibere lacertos et solidis gemmas opposuisse toris? Nempe sub his animam pestis Nemeæa lacertis edidit, unde umerus tegmina lævus habet. Ausus es hirsutos mitra redimire capillos! Aptior Herculeæ populus alba comæ. Nec te Mæonia lascivæ more puellæ incingi zona dedecuisse pudet? Non tibi succurrit crudi Diomedis imago, efferus humana qui dape pavit equas? Si te vidisset cultu Busiris in isto, huic victor victo nempe pudendus eras! Detrahat Antæus duro redimicula collo, ne pigeat molli succubuisse viro! Inter Ioniacas calathum tenuisse puellas diceris et dominæ pertimuisse minas. Non fugis, Alcide, victricem mille laborum rasilibus calathis inposuisse manum crassaque robusto deducis pollice fila æquaque formosæ pensa rependis eræ? A! Quotiens, digitis dum torques stamina duris, prævalidæ fusos conminuere manus! [Cerderis infelix scuticæ tremefactis habenis ante pedes dominæ pertimuisse minas ... Eximiis pompis, immaniasemina laudim] factaque narrabas dissimulanda tibi: scilicet: immanes elisis faucibus hydros infantem caudis involuisse manum; Ut Tegeæus aper cupressifero Erymantho incubet et vasto pondere lædat humum; Non tibi Threiciis adfixa penatibus ora, non hominum pingues cæde tacentur equæ, prodigiumque triplex, armenti dives Hiberi Geryones, quamvis in tribus unus erat; Inque canes totidem trunco digestus ab uno Cerberos implicitis angue minante comis; Quæque redundabat fecundo vulnere serpens fertilis et damnis dives ab ipsa suis, quique inter lævumque latus lævumque lacertum prægrave conpressa fauce pependit onus, et male confisum pedibus formaque bimembri pulsum Thessalicis agmen equestre jugis. Hæc tu Sidonio potes insignitus amictu dicere? Non cultu lingua retenta silet? Se quoque nympha tuis ornavit Dardanis armis et tulit a capto nota tropæa viro. I nunc, tolle animos et fortia gesta recense: quo tu non esses, jure vir illa fuit. Qua tanto minor es, quanto te, maxime rerum, quam quos vicisti, vincere majus erat. Illi procedit rerum mensura tuarum, cede bonis: heres laudis amica tuæ. O pudor! Hirsuti costis exuta leonis aspera texerunt vellera molle latus! Falleris et nescis: non sunt spolia illa leonis, sed tua, tuque feri victor es, illa tui. Femina tela tulit Lernæis atra venenis, ferre gravem lana vix satis apta colum, instruxitque manum clava domitrice ferarum vidit et in speculo coniugis arma sui. Hæc tamen audieram; Licuit non credere famæ, et venit ad sensus mollis ab aure dolor. Ante meos oculos adducitur advena pælex, nec mihi, quæ patior, dissimulare licet! Non sinis averti: mediam captiva per urbem invitis oculis adspicienda venit. Nec venit incultis captarum more capillis: fortunam vultu fassa decente suam ingreditur late lato spectabilis auro, qualiter in Phrygia tu quoque cultus eras; Dat vultum populo sublimis ut Hercule victo: Œchaliam vivo stare parente putes; Forsitan et pulsa Ætolide Deianira nomine deposito pælicis uxor erit, Eurytidosque Ioles Atque Aonii Alcidæ turpia famosus corpora junget Hymen. Mens fugit admonitu, frigusque perambulat artus, et jacet in gremio languida facta manus. Me quoque cum multis, sed me sine crimine amasti; Ne pigeat, pugnæ bis tibi causa fui. Cornua flens legit ripis Achelous in udis truncaque limosa tempora mersit aqua; Semivir occubuit in letifero Eveno Nessus et infecit sanguis equinus aquas. Sed quid ego hæc refero? Scribenti nuntia venit fama virum tunicæ tabe perire meæ. Ei mihi! Quid feci? Quo me furor egit amantem? Impia quid dubitas Deianira mori? An tuus in media conjunx lacerabitur Œta, tu sceleris tanti causa superstes eris? Siquid adhuc habeo facti, cur Herculis uxor credar, coniugii mors mea pignus erit. Tu quoque cognosces in me, Meleagre, sororem! Impia quid dubitas Deianira mori? Heu devota domus! Solio sedet Agrios alto; Œnea desertum nuda senecta premit; Exulat ignotis Tydeus germanus in oris; Alter fatali vivus in igne fuit; Exegit ferrum sua per præcordia mater. Impia quid dubitas Deianira mori? Deprecor hoc unum per jura sacerrima lecti, ne videar fatis insidiata tuis. Nessus, ut est avidum percussus harundine pectus, "hic," dixit, "vires sanguis amoris habet." Illita Nesseo misi tibi texta veneno. Impia quid dubitas Deianira mori? Jamque vale, seniorque pater germanaque Gorge et patria et patriæ frater adempte tuæ et tu lux oculis hodierna novissima nostris virque--sed o possis!--et puer Hylle, vale!
Illa relicta feris etiam nunc, improbe Theseu vivit. Et hæc æqua mente tulisse velis? Mitius inveni quam te genus omne ferarum; Credita non ulli quam tibi pejus eram. Quæ legis, ex illo, Theseu, tibi litore mitto unde tuam sine me vela tulere ratem, in quo me somnusque meus male prodidit et tu, per facinus somnis insidiate meis. Tempus erat, vitrea quo primum terra pruina spargitur et tectæ fronde queruntur aves; Incertum vigilans ac somno languida movi Thesea prensuras semisupina manus: nullus erat. Referoque manus iterumque retempto perque torum moveo bracchia: nullus erat. Excussere metus somnum; Conterrita surgo membraque sunt viduo præcipitata toro. Protinus adductis sonuerunt pectora palmis utque erat e somno turbida, rupta coma est. Luna fuit; Specto siquid nisi litora cernam; Quod videant oculi, nil nisi litus habent. Nunc huc, nunc illuc et utroque sine ordine, curro, alta puellares tardat harena pedes. Interea toto clamanti litore "Theseu!" Reddebant nomen concava saxa tuum et quotiens ego te, totiens locus ipse vocabat; Ipse locus miseræ ferre volebat opem. Mons fuit; Apparent frutices in vertice rari; Hinc scopulus raucis pendet adesus aquis. Adscendo; Vires animus dabat; Atque ita late æquora prospectu metior alta meo. Inde ego--nam ventis quoque sum crudelibus usa-- vidi præcipiti carbasa tenta Noto. Aut vidi aut fuerant quæ me vidisse putarem; Frigidior glacie semianimisque fui. Nec languere diu patitur dolor. Excitor illo, excitor et summa Thesea voce voco. "Quo fugis?" Exclamo "scelerate revertere Theseu! Flecte ratem! Numerum non habet illa suum!" Hæc ego. Quod voci deerat, plangore replebam; Verbera cum verbis mixta fuere meis. Si non audires, ut saltem cernere posses: jactatæ late signa dedere manus. Candidaque imposui longæ velamina virgæ scilicet oblitos admonitura mei. Jamque oculis ereptus eras. Tum denique flevi; Torpuerant molles ante dolore genæ. Quid potius facerent, quam me mea lumina flerent, postquam desieram vela videre tua? Aut ego diffusis erravi sola capillis, qualis ab Ogygio concita Baccha deo; Aut mare prospiciens in saxo frigida sedi, quamque lapis sedes, tam lapis ipsa fui. Sæpe torum repeto qui nos acceperat ambos, sed non acceptos exhibiturus erat et tua quæ possum pro te vestigia tango strataque quæ membris intepuere tuis. Incumbo lacrimisque toro manante profusis "pressimus" exclamo "te duo, redde duos! Venimus huc ambo; Cur non discedimus ambo? Perfide, pars nostri, lectule, major ubi est?" Quid faciam? Quo sola ferar? Vacat insula cultu; Non hominum video, non ego facta boum. Omne latus terræ cingit mare; Navita nusquam. Nulla per ambiguas puppis itura vias. Finge dari comitesque mihi ventosque ratemque, quid sequar? Accessus terra paterna negat. Ut rate felici pacata per æquora labar, temperet ut ventos Æolus; Exul ero. Non ego te, Crete, centum digesta per urbes, adspiciam, puero cognita terra Jovi. At pater et tellus justo regnata parenti prodita sunt facto, nomina cara, meo, cum tibi, ne victor tecto morerere recurvo, quæ regerent passus, pro duce fila dedi. Tum mihi dicebas: "per ego ipsa pericula juro te fore, dum nostrum vivet uterque, meam." Vivimus, et non sum, Theseu, tua, si modo vivis, femina periuri fraude sepulta viri. Me quoque, qua fratrem mactasses, improbe, clava! Esset, quam dederas, morte soluta fides. Nunc ego non tantum, quæ sum passura, recordor, sed quæcumque potest ulla relicta pati. Occurrunt animo pereundi mille figuræ, morsque minus pœnæ quam mora mortis habet. Jam jam venturos aut hac aut suspicor illac, qui lanient avido viscera dente lupos. Forsitan et fulvos tellus alat ista leones? Quis scit an et sævas tigridas insula habet. Et freta dicuntur magnas expellere phocas; Quis vetat et gladios per latus ire meum? Tantum ne religer dura captiva catena, neve traham serva grandia pensa manu, cui pater est Minos, cui mater filia Phœbi, quodque magis memini, quæ tibi pacta fui! Si mare, si terras porrectaque litora vidi, multa mihi terræ, multa minantur aquæ. Cælum restabat; Timeo simulacra deorum; Destituor rapidis præda cibusque feris. Sive colunt habitantque viri, diffidimus illis; Externos didici læsa timere viros. Viveret Androgeos utinam, nec facta luisses impia funeribus, Cecropi terra, tuis; Nec tua mactasset nodoso stipite, Theseu, ardua parte virum dextera, parte bovem; Nec tibi, quæ reditus monstrarent, fila dedissem, fila per adductas sæpe recepta manus. Non equidem miror, si stat victoria tecum strataque Cretæam belua planxit humum. Non poterant figi præcordia ferrea cornu; Ut te non tegeres, pectore tutus eras. Illic tu silices, illic adamanta tulisti, illic, qui silices, Thesea, vincat, habes. Crudeles somni, quid me tenuistis inertem? Aut semel æterna nocte premenda fui. Vos quoque crudeles venti, nimiumque parati flaminaque in lacrimas officiosa meas; Dextera crudelis, quæ me fratremque necavit, et data poscenti, nomen inane, fides: in me jurarunt somnus ventusque fidesque: prodita sum causis una puella tribus. Ergo ego nec lacrimas matris moritura videbo nec mea qui digitis lumina condat, erit. Spiritus infelix peregrinas ibit in auras nec positos artus unguet amica manus. Ossa superstabunt volucres inhumata marinæ; Hæc sunt officiis digna sepulcra meis. Ibis Cecropios portus patriaque receptus, cum steteris urbis celsus in arce tuæ et bene narraris letum taurique virique sectaque per dubias saxea tecta vias; Me quoque narrato sola tellure relictam; Non ego sum titulis subripienda tuis! Nec pater est Ægeus, nec tu Pittheidos Æthræ filius; Auctores saxa fretumque tui. Di facerent ut me summa de puppe videres, movisset vultus mæsta figura tuos. Nunc quoque non oculis, sed qua potes, adspice mente hærentem scopulo quem vaga pulsat aqua; Adspice demissos lugentis more capillos et tunicas lacrimis sicut ab imbre graves! Corpus ut impulsæ segetes aquilonibus horret litteraque articulo pressa tremente labat. Non te per meritum, quoniam male cessit, adoro; Debita sit facto gratia nulla meo. Sed ne pœna quidem. Si non ego causa salutis, non tamen est cur sis tu mihi causa necis. Has tibi plangendo lugubria pectora lassas infelix tendo trans freta lata manus; Hos tibi qui superant ostendo mæsta capillos; Per lacrimas oro, quas tua facta movent: flecte ratem, Theseu, versoque relabere vento; Si prius occidero, tu tamen ossa feres.
Æolis Æolidæ quam non habet ipsa salutem mittit et armata verba notata manu. Siqua tamen cæcis errabunt scripta lituris, oblitus a dominæ cæde libellus erit. Dextra tenet calamum, strictum tenet altera ferrum et jacet in gremio charta soluta meo. Hæc est Æolidos fratri scribentis imago; Sic videor duro posse placere patri. Ipse necis cuperem nostræ spectator adesset auctorisque oculis exigeretur opus ut ferus est multoque suis truculentior euris, spectasset siccis vulnera nostra genis. Scilicet est aliquid cum sævis vivere ventis; Ingenio populi convenit ille sui. Ille Noto Zephyroque et Sithonio Aquiloni imperat et pinnis, Eure proterve, tuis. Imperat heu! Ventis; Tumidæ non imperat iræ possidet et vitiis regna minora suis. Quid juvat admotam per avorum nomina cælo inter cognatos posse referre Jovem? Num minus infestum, funebria munera, ferrum feminea teneo, non mea tela, manu? O utinam, Macareu, quæ nos commisit in unum, venisset leto serior hora meo! Cur umquam plus me, frater, quam frater amasti et tibi, non debet quod soror esse, fui? Ipsa quoque incalui, qualemque audire solebam, nescio quem sensi corde tepente deum. Fugerat ore color, macies adduxerat artus, sumebant minimos ora coacta cibos; Nec somni faciles et nox erat annua nobis et gemitum nullo læsa dolore dabam. Nec cur hæc facerem, poteram mihi reddere causam nec noram quid amans esset; At illud eram. Prima malum nutrix animo præsensit anili; Prima mihi nutrix "Æoli," dixit, "amas!" Erubui gremioque pudor deiecit ocellos; Hæc satis in tacita signa fatentis erant. Jamque tumescebant vitiati pondera ventris ægraque furtivum membra gravabat onus. Quas mihi non herbas, quæ non medicamina nutrix attulit audaci supposuitque manu, ut penitus nostris--hoc te celavimus unum-- visceribus crescens excuteretur onus! A! Nimium vivax admotis restitit infans artibus et tecto tutus ab hoste fuit. Jam noviens erat orta soror pulcherrima Phœbi et nova luciferos Luna movebat equos; Nescia, quæ faceret subitos mihi causa dolores, et rudis ad partus et nova miles eram. Nec tenui vocem. "Quid" ait "tua crimina prodis?" Oraque clamantis conscia pressit anus. Quid faciam infelix? Gemitus dolor edere cogit, sed timor et nutrix et pudor ipse vetant. Contineo gemitus elapsaque verba reprendo et cogor lacrimas combibere ipsa meas. Mors erat ante oculos et opem Lucina negabat et grave si morerer mors quoque crimen erat; Cum super incumbens scissa tunicaque comaque pressa refovisti pectora nostra tuis, et mihi "vive, soror, soror o carissima," aisti "vive nec unius corpore perde duos. Spes bona det vires; Fratri nam nupta futura es. Illius de quo mater et uxor eris." Mortua, crede mihi, tamen ad tua verba revixi et positum est uteri crimen onusque mei. Quid tibi grataris? Media sedet Æolus aula; Crimina sunt oculis subripienda patris. Frugibus infantem ramisque albentis olivæ et levibus vittis sedula celat anus fictaque sacra facit dicitque precantia verba; Dat populus sacris, dat pater ipse viam. Jam prope limen erat. Patrias vagitus ad aures venit et indicio proditur ille suo. Eripit infantem mentitaque sacra revelat Æolus. Insana regia voce sonat. Ut mare fit tremulum, tenui cum stringitur aura, ut quatitur tepido fraxina virga Noto, sic mea vibrari pallentia membra videres; Quassus ab imposito corpore lectus erat. Inruit et nostrum vulgat clamore pudorem et vix a misero continet ore manus. Ipsa nihil præter lacrimas pudibunda profudi. Torpuerat gelido lingua retenta metu. Jamque dari parvum canibusque avibusque nepotem jusserat in solis destituique locis. Vagitus dedit ille miser--sensisse putares-- quaque suum poterat voce rogabat avum. Quid mihi tunc animi credis, germane, fuisse (nam potes ex animo colligere ipse tuo) cum mea me coram silvas inimicus in altas viscera montanis ferret edenda lupis? Exierat thalamo. Tunc demum pectora plangi contigit inque meas unguibus ire comas. Interea patrius vultu mærente satelles venit et indignos edidit ore sonos: 'Æolus hunc ensem mittit tibi'--tradidit ensem-- 'et jubet ex merito scire, quid iste velit.' Scimus et utemur violento fortiter ense; Pectoribus condam dona paterna meis. His mea muneribus, genitor, conubia donas? Hac tua dote, pater, filia dives erit? Tolle procul, decepte, faces, Hymenæe, maritas et fuge turbato tecta nefanda pede! Ferte faces in me quas fertis, Erinyes atræ, et meus ex isto luceat igne rogus! Nubite felices Parca meliore sorores; Amissæ memores sed tamen este mei! Quid puer admisit tam paucis editus horis? Quo læsit facto vix bene natus avum? Si potuit meruisse necem, meruisse putetur; A! Miser admisso plectitur ille meo! Nate, dolor matris, rapidarum præda ferarum, ei mihi! Natali dilacerate tuo, nate, parum fausti miserabile pignus amoris, hæc tibi prima dies, hæc tibi summa fuit. Non mihi te licuit lacrimis perfundere justis, in tua non tonsas ferre sepulcra comas; Non super incubui, non oscula frigida carpsi; Diripiunt avidæ viscera nostra feræ. Ipsa quoque infantis cum vulnere prosequar umbras; Nec mater fuero dicta nec orba diu. Tu tamen, o frustra miseræ sperate sorori, sparsa, precor, nati collige membra tui et refer ad matrem socioque impone sepulcro urnaque nos habeat quamlibet arta duos! Vive memor nostri lacrimasque in vulnera funde, neve reformida corpus amantis amans. Tu, rogo, dilectæ nimium mandata sororis perfer! Mandatum persequar ipsa patris.
Exul inops comtempta novo Medea marito dicit, an a regnis tempora nulla vacant? At tibi Colchorum, memini, regina vacavi, ars mea cum peteres ut tibi ferret opem! Tunc quæ dispensant mortalia fila sorores, debuerant fusos evoluisse meos; Tum potui Medea mori bene! Quidquid ab illo produxi vitæ tempore, pœna fuit. Ei mihi! Cur umquam juvenalibus acta lacertis Phrixeam petiit Pelias arbor ovem? Cur umquam Colchi Magnetida vidimus Argon turbaque Phasiacam Graia bibistis aquam? Cur mihi plus æquo flavi placuere capilli et decor et linguæ gratia ficta tuæ? Aut, semel in nostras quoniam nova puppis harenas venerat audacis attuleratque viros, isset anhelatos non præmedicatus in ignes inmemor Æsonides oraque adusta boum! Semina iecisset totidem sevisset et hostes, ut caderet cultu cultor ab ipse suo! Quantum perfidiæ tecum, scelerate, perisset! Dempta forent capiti quam mala multa meo! Est aliqua ingrato meritum exprobrare voluptas; Hac fruar, hæc de te gaudia sola feram. Jussus inexpertam Colchos advertere puppim intrasti patriæ regna beata meæ. Hoc illic Medea fui, nova nupta quod hic est; Quam pater est illi, tam mihi dives erat. Hic Ephyren bimarem, Scythia tenus ille nivosa omne tenet, Ponti qua plaga læva jacet. Accipit hospitio juvenes Æeta Pelasgos, et premitis pictos corpora Graia toros. Tunc ego te vidi, tunc cœpi scire, quid esses; Illa fuit mentis prima ruina meæ. Et vidi et perii! Nec notis ignibus arsi, ardet ut ad magnos pinea tæda deos. Et formosus eras et me mea fata trahebant: abstulerant oculi lumina nostra tui. Perfide, sensisti! Quis enim bene celat amorem? Eminet indicio prodita flamma suo. Dicitur interea tibi lex, ut dura ferorum insolito premeres vomere colla boum. Martis erant tauri plus quam per cornua sævi, quorum terribilis spiritus ignis erat, ære pedes solidi prætentaque naribus æra, nigra per adflatus hæc quoque facta suos. Semina præterea populos genitura juberis spargere devota lata per arva manu, qui peterent natis secum tua corpora telis: illa est agricolæ messis iniqua suo. Lumina custodis succumbere nescia somno ultimus est aliqua decipere arte labor. Dixerat Æetes: mæsti consurgitis omnes, mensaque purpureos deserit alta toros. Quam tibi tunc longe regnum dotale Creusæ et socer et magni nata Creontis erat? Tristis abis. Oculis abeuntem prosequor udis et dixit tenui murmure lingua: "vale!" Ut positum tetigi thalamo male saucia lectum, acta est per lacrimas nox mihi quanta fuit. Ante oculos taurique meos segetesque nefandæ, ante meos oculos pervigil anguis erat. Hinc amor, hinc timor est--ipsum timor auget amorem. Mane erat et thalamo cara recepta soror disiectamque comas aversaque in ora jacentem invenit et lacrimis omnia plena meis. Orat opem Minyis, alter petit, impetrat alter, Æsonio juveni quod rogat illa, damus. Est nemus et piceis et frondibus ilicis atrum, vix illuc radiis solis adire licet; Sunt in eo--fuerant certe--delubra Dianæ: aurea barbarica stat dea facta manu. Noscis an exciderunt mecum loca? Venimus illuc; Orsus es infido sic prior ore loqui: "jus tibi et arbitrium nostræ fortuna salutis tradidit inque tua est vitaque morsque manu. Perdere posse sat est, siquem juvet ipsa potestas; Sed tibi servatus gloria major ero. Per mala nostra precor, quorum potes esse levamen, per genus et numen cuncta videntis avi, per triplices vultus arcanaque sacra Dianæ et si forte aliquos gens habet ista deos: o virgo, miserere mei, miserere meorum, effice me meritis tempus in omne tuum! Quodsi forte virum non dedignare Pelasgum-- sed mihi tam faciles unde meosque deos?-- spiritus ante meus tenues vanescet in auras, quam thalamo, nisi tu, nupta sit ulla meo. Conscia sit Juno sacris præfecta maritis et dea marmorea cujus in æde sumus!" Hæc animum--et quota pars hæc sunt?--movere puellæ simplicis et dextræ dextera juncta meæ. Vidi etiam lacrimas--an pars est fraudis in illis? Sic cito sum verbis capta puella tuis. Jungis et æripedes inadusto corpore tauros et solidam jusso vomere findis humum. Arva venenatis pro semine dentibus imples, nascitur et gladios scutaque miles habet. Ipsa ego, quæ dederam medicamina, pallida sedi, cum vidi subitos arma tenere viros, donec terrigenæ--facinus mirabile!--fratres inter se strictas conseruere manus. Insopor ecce vigil squamis crepitantibus horrens sibilat et torto pectore verrit humum. Dotis opes ubi erant? Ubi erat tibi regia conjunx quique maris gemini distinet Isthmos aquas? Illa ego, quæ tibi sum nunc denique barbara facta, nunc tibi sum pauper, nunc tibi visa nocens, flammea subduxi medicato lumina somno et tibi quæ raperes vellera tuta dedi. Proditus est genitor, regnum patriamque reliqui, munus in exilio quod licet esse tuli, virginitas facta est peregrini præda latronis, optima cum cara matre relicta soror. At non te fugiens sine me, germane, reliqui. Deficit hoc uno littera nostra loco: quod facere ausa mea est, non audet scribere dextra. Sic ego, sed tecum, dilaceranda fui! Nec tamen extimui--quid enim post illa timerem?-- credere me pelago femina jamque nocens. Numen ubi est? Ubi di? Meritas subeamus in alto, tu fraudis pœnas, credulitatis ego. Compressos utinam Symplegades elisissent nostraque adhærerent ossibus ossa tuis! Aut nos Scylla rapax canibus misisset edendos! Debuit ingratis Scylla nocere viris. Quæque vomit totidem fluctus totidemque resorbet, nos quoque Trinacriæ subposuisset aquæ! Sospes ad Hæmonias victorque reverteris urbes; Ponitur ad patrios aurea lana deos. Quid referam Peliæ natas pietate nocentes cæsaque virginea membra paterna manu? Ut culpent alii, tibi me laudare necesse est, pro quo sum totiens esse coacta nocens. Ausus es--o justo desunt sua verba dolori!-- ausus es "Æsonia" dicere "cede domo!" Jussa domo cessi natis comitata duobus et, qui me sequitur semper, amore tui. Ut subito nostras Hymen cantatus ad aures venit et accenso lampades igne micant tibiaque effundit socialia carmina vobis, at mihi funerea flebiliora tuba, pertimui, nec adhuc tantum scelus esse putabam, sed tamen in toto pectore frigus erat. Turba ruunt et "Hymen" clamant "Hymenæe!" Frequenter; Quo propior vox hæc, hoc mihi pejus erat. Diversi flebant servi lacrimasque tegebant-- quis vellet tanti nuntius esse mali? Me quoque quidquid erat potius nescire juvabat, sed tamquam scirem, mens mea tristis erat, cum minor e pueris jussus studione videndi constitit ad geminæ limina prima foris: "hinc" mihi "mater adi! Pompam pater" inquit "Iason ducit et adjunctos aureus urget equos!" Protinus abscissa planxi mea pectora veste tuta nec a digitis ora fuere meis. Ire animus mediæ suadebat in agmina turbæ sertaque conpositis demere rapta comis. Vix me continui, quin sic laniata capillos clamarem "meus est!" Iniceremque manus. Læse pater, gaude! Colchi gaudete relicti! Inferias umbræ fratris habete mei! Deseror amissis regno patriaque domoque coniuge, qui nobis omnia solus erat. Serpentes igitur potui taurosque furentes, unum non potui perdomuisse virum. Quæque feros pepuli doctis medicatibus ignes, non valeo flammas effugere ipsa meas. Ipsi me cantus herbæque artesque relinquunt nil dea, nil Hecates sacra potentis agunt. Non mihi grata dies, noctes vigilantur amaræ et tener a misero pectore somnus abit. Quæ me non possum, potui sopire draconem. Utilior cuivis quam mihi cura mea est. Quos ego servavi, pælex amplectitur artus et nostri fructus illa laboris habet. Forsitan et, stultæ dum te jactare maritæ quæris et iniustis auribus apta loqui, in faciem moresque meos nova crimina fingas. Rideat et vitiis læta sit illa meis. Rideat et Tyrio jaceat sublimis in ostro-- flebit et ardores vincet adusta meos. Dum ferrum flammæque aderunt sucusque veneni, hostis Medeæ nullus inultus erit. Quod si forte preces præcordia ferrea tangunt, nunc animis audi verba minora meis. Tam tibi sum supplex, quam tu mihi sæpe fuisti, nec moror ante tuos procubuisse pedes. Si tibi sum vilis, communis respice natos: sæviet in partus dira noverca meos. Et nimium similes tibi sunt, et imagine tangor et quotiens video, lumina nostra madent. Per superos oro, per avitæ lumina flammæ, per meritum et natos, pignora nostra, duos, redde torum, pro quo tot res insana reliqui! Adde fidem dictis auxiliumque refer! Non ego te imploro contra taurosque virosque, utque tua serpens victa quiescat ope; Te peto, quem merui, quem nobis ipse dedisti, cum quo sum pariter facta parente parens. Dos ubi sit, quæris? Campo numeravimus illo, qui tibi laturo vellus arandus erat. Aureus ille aries villo spectabilis alto, dos mea: "quam" dicam si tibi "redde," neges. Dos mea tu sospes, dos est mea Graia juventus. I nunc, Sisyphias, inprobe, confer opes. Quod vivis, quod habes nuptam socerumque potentes, hoc ipsum, ingratus quod potes esse, meum est. Quos equidem actutum--sed quid prædicere pœnam attinet? Ingentis parturit ira minas. Quo feret ira sequar. Facti fortasse pigebit; Et piget infido consuluisse viro. Viderit ista deus, qui nunc mea pectora versat. Nescio quid certe mens mea majus agit.
Mittit et optat amans, quo mittitur, ire salutem Hæmonis Hæmonio Laodamia viro. Aulide te fama est vento retinente morari: a! Me cum fugeres, hic ubi ventus erat? Tum freta debuerant vestris obsistere remis; Illud erat sævis utile tempus aquis. Oscula plura viro mandataque plura dedissem et sunt quæ volui dicere multa tibi. Raptus es hinc præceps et qui tua vela vocaret, quem cuperent nautæ, non ego, ventus erat. Ventus erat nautis aptus, non aptus amanti; Solvor ab amplexu, Protesilæ, tuo linguaque mandantis verba inperfecta reliquit; Vix illud potui dicere triste "vale." Incubuit Boreas abreptaque vela tetendit, jamque meus longe Protesilaus erat. Dum potui spectare virum, spectare juvabat sumque tuos oculos usque secuta meis; Ut te non poteram, poteram tua vela videre, vela diu vultus detinuere meos. At postquam nec te nec vela fugacia vidi, et quod spectarem, nil nisi pontus erat, lux quoque tecum abiit, tenebrisque exanguis obortis succiduo dicor procubuisse genu. Vix socer Iphiclus, vix me grandævus Acastus, vix mater gelida mæsta refecit aqua. Officium fecere pium, sed inutile nobis: indignor miseræ non licuisse mori. Ut rediit animus, pariter rediere dolores; Pectora legitimus casta momordit amor. Nec mihi pectendos cura est præbere capillos nec libet aurata corpora veste tegi. Ut quas pampinea tetigisse Bicorniger hasta creditur, huc illuc, qua furor egit, eo. Conveniunt matres Phylleides et mihi clamant: "Indue regales, Laodamia, sinus!" Scilicet ipsa geram saturatas murice lanas, bella sub Iliacis mœnibus ille gerat? Ipsa comas pectar? Galea caput ille premetur? Ipsa novas vestes, dura vir arma ferat? Qua possum, squalore tuos imitata labores dicar et hæc belli tempora tristis agam. Dyspari Priamide, damno formose tuorum, tam sis hostis iners quam malus hospes eras! Aut te Tænariæ faciem culpasse maritæ aut illi vellem displicuisse tuam. Tu, qui pro rapta nimium, Menelæ, laboras, ei mihi! Quam multis flebilis ultor eris. Di, precor, a nobis omen removete sinistrum et sua det reduci vir meus arma Jovi! Sed timeo, quotiens subiit miserabile bellum; More nivis lacrimæ sole madentis eunt. Ilion et Tenedos Simoisque et Xanthus et Ide nomina sunt ipso pæne timenda sono. Nec rapere ausurus, nisi se defendere posset, hospes erat: vires noverat ille suas. Venerat, ut fama est, multo spectabilis auro quique suo Phrygias corpore ferret opes, classe virisque potens, per quæ fera bella geruntur-- et sequitur regni pars quota quemque sui? His ego te victam, consors Ledæa gemellis, suspicor, hæc Danais posse nocere puto. Hectora nescio quem timeo; Paris Hectora dixit ferrea sanguinea bella movere manu; Hectora, quisquis is est, si sum tibi cara, caveto: signatum memori pectore nomen habe! Hunc ubi vitaris, alios vitare memento et multos illic Hectoras esse puta et facito ut dicas, quotiens pugnare parabis: "parcere me jussit Laodamia sibi. Si cadere Argolico fas est sub milite Trojam, te quoque non ullum vulnus habente cadat. Pugnet et adversos tendat Menelaus in hostes, hostibus e mediis nupta petenda viro est. Causa tua est dispar: tu tantum vivere pugna, inque pios dominæ posse redire sinus! Parcite, Dardanidæ, de tot, precor, hostibus uni, ne meus ex illo corpore sanguis eat! Non est quem deceat nudo concurrere ferro sævaque in oppositos pectora ferre viros. Fortius ille potest multo, quam pugnat, amare. Bella gerant alii; Protesilaus amet! Nunc fateor: volui revocare, animusque ferebat; Substitit auspicii lingua timore mali. Cum foribus velles ad Trojam exire paternis, pes tuus offenso limine signa dedit. Ut vidi, ingemui, tacitoque in pectore dixi: "signa reversuri sint, precor, ista viri!" Hæc tibi nunc refero, ne sis animosus in armis. Fac, meus in ventos hic timor omnis eat! Sors quoque nescio quem fato designat iniquo, qui primus Danaum Troada tangat humum: infelix, quæ prima virum lugebit ademptum! Di faciant, ne tu strenuus esse velis! Inter mille rates tua sit millensima puppis jamque fatigatas ultima verset aquas! Hoc quoque præmoneo: de nave novissimus exi! Non est, quo properas, terra paterna tibi. Cum venies, remoque move veloque carinam inque tuo celerem litore siste gradum! Sive latet Phœbus seu terris altior exstat, tu mihi luce celer, tu mihi nocte venis: nocte tamen quam luce magis. Nox grata puellis, quarum suppositus colla lacertus habet. Aucupor in lecto mendaces cælibe somnos; Dum careo veris gaudia falsa juvant. Sed tua cur nobis pallens occurrit imago? Cur venit a labris multa querela tuis? Excutior somno simulacraque noctis adoro; Nulla caret fumo Thessalis ara meo: tura damus lacrimamque super, qua sparsa relucet, ut solet adfuso surgere flamma mero. Quando ego te reducem cupidis amplexa lacertis languida lætitia solvar ab ipsa mea? Quando erit, ut lecto mecum bene junctus in uno militiæ referas splendida facta tuæ? Quæ mihi dum referes, quamvis audire juvabit, multa tamen capies oscula, multa dabis. Semper in his apte narrantia verba resistunt; Promptior est dulci lingua refecta mora. Sed cum Troja subit, subeunt ventique fretumque; Spes bona sollicito victa timore cadit. Hoc quoque, quod venti prohibent exire carinas, me movet: invitis ire paratis aquis. Quis velit in patriam vento prohibente reverti? A patria pelago vela vetante datis! Ipse suam non præbet iter Neptunus ad urbem. Quo ruitis? Vestras quisque redite domos! Quo ruitis, Danai? Ventos audite vetantes! Non subiti casus--numinis ista mora est. Quid petitur tanto nisi turpis adultera bello? Dum licet, Inachiæ vertite vela rates! Sed quid ago? Revoco? Revocaminis omen abesto blandaque compositas aura secundet aquas! Troasin invideo, quæ si lacrimosa suorum funera conspicient, nec procul hostis erit; Ipsa suis manibus forti nova nupta marito imponet galeam Dardanaque arma dabit; Arma dabit, dumque arma dabit, simul oscula sumet-- hoc genus officii dulce duobus erit-- producetque virum dabit et mandata reverti et dicet: "referas ista fac arma Jovi!" Ille ferens dominæ mandata recentia secum pugnabit caute respicietque domum. Exuet hæc reduci clipeum galeamque resolvet excipietque suo corpora lassa sinu. Nos sumus incertæ, nos anxius omnia cogit, quæ possunt fieri, facta putare timor. Dum tamen arma geres diverso miles in orbe, quæ referat vultus est mihi cera tuos: illi blanditias, illi tibi debita verba dicimus, amplexus accipit illa meos. Crede mihi, plus est, quam quod videatur, imago; Adde sonum ceræ, Protesilaus erit. Hanc specto teneoque sinu pro coniuge vero et tamquam possit verba referre, queror. Per reditus corpusque tuum, mea numina, juro perque pares animi coniugiique faces perque quod ut videam canis albere capillis, quod tecum possis ipse referre, caput, me tibi venturam comitem, quocumque vocaris, sive--quod heu! Timeo--sive superstes eris. Ultima mandato claudetur epistula parvo: si tibi cura mei, sit tibi cura tui!
Mittit Hypermestra de tot modo fratribus uni; Cetera nuptarum crimine turba jacet. Clausa domo teneor gravibusque cœrcita vinclis; Est mihi supplicii causa fuisse piam. Quod manus extimuit jugulo demittere ferrum, sum rea; Laudarer, si scelus ausa forem. Esse ream præstat, quam sic placuisse parenti; Non piget immunes cædis habere manus. Me pater igne licet, quem non violavimus, urat, quæque aderant sacris, tendat in ora faces aut illo jugulet, quem non bene tradidit ensem, ut qua non cecidit vir nece, nupta cadam,-- non tamen ut dicant morientia "pænitet!" Ora, efficiet. Non est, quam piget esse piam! Pæniteat sceleris Danaum sævasque sorores; Hic solet eventus facta nefanda sequi. Cor pavet admonitu temeratæ sanguine noctis et subitus dextræ præpedit ossa tremor. Quam tu cæde putes fungi potuisse mariti, scribere de facta non sibi cæde timet! Sed tamen experiar. Modo facta crepuscula terris, ultima pars lucis primaque noctis erat. Ducimur Inachides magni sub tecta Pelasgi et socer armatas accipit ipse nurus. Undique conlucent præcinctæ lampades auro; Dantur in invitos impia tura focos. Vulgus "Hymen, Hymenæe!" Vocant. Fugit ille vocantes; Ipsa Jovis conjunx cessit ab urbe sua. Ecce mero dubii comitum clamore frequentes flore novo madidas impediente comas, in thalamos læti--thalamos sua busta--feruntur strataque corporibus funere digna premunt. Jamque cibo vinoque graves somnoque jacebant securumque quies alta per Argos erat. Circum me gemitus morientum audire videbar et tamen audibam quodque verebar, erat. Sanguis abit, mentemque calor corpusque relinquit inque novo jacui frigida facta toro. Ut leni Zephyro graciles vibrantur aristæ, frigida populeas ut quatit aura comas, aut sic, aut etiam tremui magis. Ipse jacebas quæque tibi dederant vina, soporis eras. Excussere metum violenti jussa parentis; Erigor et capio tela tremente manu. Non ego falsa loquar. Ter acutum sustulit ensem, ter male sublato reccidit ense manus. Admovi jugulo sine me tibi vera fateri; [Tandem victa mei sæva formidine patris] admovi jugulo tela paterna tuo; Sed timor et pietas crudelibus obstitit ausis castaque mandatum dextra refugit opus. Purpureos laniata sinus, laniata capillos exiguo dixi talia verba sono: "sævus, Hypermestra, pater est tibi; Jussa parentis effice; Germanis sit comes iste suis! Femina sum et virgo, natura mitis et annis; Non faciunt molles ad fera tela manus. Quin age dumque jacet, fortis imitare sorores; Credibile est cæsos omnibus esse viros. Si manus hæc aliquam posset committere cædem, morte foret dominæ sanguinolenta suæ. At meruere necem patruelia regna tenendo; Quæ tamen externis danda forent generis finge viros meruisse mori: quid fecimus ipsæ? Quo mihi commisso non licet esse piæ? Quid mihi cum ferro? Quo bellica tela puellæ? Aptior est digitis lana colusque meis." Hæc ego. Dumque queror, lacrimæ sua verba sequuntur deque meis oculis in tua membra cadunt. Dum petis amplexus sopitaque bracchia jactas, pæne manus telo saucia facta tua est. Jamque patrem famulosque patris lucemque timebam. Expulerunt somnos hæc mea dicta tuos: "surge age, Belide, de tot modo fratribus unus! Nox tibi, ni properas, ista perennis erit!" Territus exsurgis, fugit omnis inertia somni, adspicis in timida fortia tela manu. Quærenti causam "dum nox sinit, effuge!" Dixi, dum nox atra sinit, tu fugis, ipsa moror. Mane erat et Danaus generos ex cæde jacentes dinumerat. Summæ criminis unus abes. Fert male cognatæ jacturam mortis in uno et queritur facti sanguinis esse parum. Abstrahor a patriis pedibus raptamque capillis --hæc meruit pietas præmia?--carcer habet. Scilicet ex illo Junonia permanet ira, cum bos ex homine est, ex bove facta dea-- at satis est pœnæ teneram mugisse puellam nec modo formosam posse placere Jovi. Adstitit in ripa liquidi nova vacca parentis cornuaque in patriis non sua vidit aquis conatoque queri mugitus edidit ore territaque est forma, territa voce sua. Quid furis, infelix? Quid te miraris in unda? Quid numeras factos ad nova membra pedes? Illa Jovis magni pælex metuenda sorori fronde levas nimiam cæspitibusque famem; Fonte bibis spectasque tuam stupefacta figuram et, te ne feriant quæ geris arma, times. Quæque modo, ut posses etiam Jove digna videri, dives eras, nuda nuda recumbis humo. Per mare, per terras cognataque flumina curris; Dat mare, dant amnes, dat tibi terra viam. Quæ tibi causa fugæ? Quid, io! Freta longa pererras? Non poteris vultus effugere ipsa tuos. Inachi, quo properas? Eadem sequerisque fugisque; Tu tibi dux comiti, tu comes ipsa duci. Per septem Nilus portus emissus in æquor exuit insana pælicis ora bove. Ultima quid referam, quorum mihi cana senectus auctor? Dant anni quod querar, ecce, mei. Bella pater patruusque gerunt; Regnoque domoque pellimur; Ejectos ultimus orbis habet. Ille ferox solus solio sceptroque potitur; Cum sene nos inopi turba vagamur inops. De fratrum populo pars exiguissima restat; Quique dati leto, quæque dedere, fleo. Nam mihi quot fratres, totidem periere sorores; Accipiat lacrimas utraque turba meas. En ego, quod vivis, pœnæ crucianda reservor: quid fiet sonti, cum rea laudis agar? Et consanguineæ quondam centesima turbæ infelix uno fratre manente cadam. At tu, siqua piæ, Lynceu, tibi cura sororis quæque tibi tribui munera, dignus habes, vel fer opem vel dede neci; Defunctaque vita corpora furtivis insuper adde rogis et sepeli lacrimis perfusa fidelibus ossa sculptaque sint titulo nostra sepulcra brevi: "exul Hypermestra, pretium pietatis iniquum, quam mortem fratri depulit, ipsa tulit." Scribere plura libet, sed pondere lapsa catenæ est manus et vires subtrahit ipse timor.
Ecquid, ut adspecta est studiosæ littera dextræ, Protinus est oculis cognita nostra tuis? An, nisi legisses auctoris nomina Sapphus, hoc breve nescires unde veniret opus? Forsitan et quare mea sint alterna requiras carmina, cum lyricis sim magis apta modis: flendus amor meus est; Elegiæ flebile carmen; Non facit ad lacrimas barbitos ulla meas. Uror ut indomitis ignem exercentibus Euris fertilis accensis messibus ardet ager. Arva Phaon celebrat diversa Typhoidos Ætnæ; Me calor Ætnæo non minor igne tenet. Nec mihi, dispositis quæ jungam carmina nervis, proveniunt; Vacuæ carmina mentis opus. Nec me Pyrrhiades Methymniadesve puellæ, nec me Lesbiadum cetera turba juvant. Vilis Anactorie, vilis mihi candida Cydro, non oculis grata est Atthis ut ante meis atque aliæ centum, quas non sine crimine amavi. Improbe, multarum quod fuit, unus habes! Est in te facies, sunt apti lusibus anni, o facies oculis insidiosa meis! Sume fidem et pharetram--fies manifestus Apollo; Accedant capiti cornua--Bacchus eris. Et Phœbus Daphnen, et Cnosida Bacchus amavit nec norat lyricos illa vel illa modos. At mihi Pegasides blandissima carmina dictant; Jam canitur toto nomen in orbe meum; Nec plus Alcæus, consors patriæque lyræque laudis habet, quamvis grandius ille sonet. Si mihi difficilis formam natura negavit, ingenio formæ damna repende meæ. Sum brevis. At nomen, quod terras impleat omnes, est mihi: mensuram nominis ipsa fero. Candida si non sum, placuit Cepheia Perseo Andromede patriæ fusca colore suæ. Et variis albæ junguntur sæpe columbæ et niger a viridi turtur amatur ave. Si nisi quæ facie poterit te digna videri, nulla futura tua est, nulla futura tua est! At mea cum legerem, sat jam formosa videbar: unam jurabas usque decere loqui. Cantabam, memini (meminerunt omnia amantes) oscula cantanti tu mihi rapta dabas. Hoc quoque laudabas, omni tibi parte placebam sed tunc præcipue, cum fit Amoris opus. Tunc te plus solito lascivia nostra juvabat crebraque mobilitas aptaque verba joco et quod, ubi amborum fuerat confusa voluptas, plurimus in lasso corpore languor erat. Nunc tibi Sicelides veniunt nova præda puellæ. Quid mihi cum Lesbo? Sicelis esse volo. O vos erronem tellure remittite vestra, Nisiades matres Nisiadesque nurus! Nec vos decipiant blandæ mendacia linguæ: quod vobis dicit, dixerat ante mihi. Tu quoque quæ montes celebras, Erycina, Sicanos (nam tua sum) vati consule, diva, tuæ! An gravis inceptum peragit fortuna tenorem et manet in cursu semper acerba suo? Sex mihi natales jerant, cum lecta parentis ante diem lacrimas ossa bibere meas. Arsit inops frater meretricis captus amore mixtaque cum turpi damna pudore tulit. Factus inops agili peragit freta cærula remo, quasque male amisit, nunc male quærit opes. Me quoque, quod monui bene multa fideliter, odit; Hoc mihi libertas, hoc pia lingua dedit. Et tamquam desit, quæ me sine fine fatiget, accumulat curas filia parva meas. Ultima tu nostris accedis causa querelis; Non agitur vento nostra carina suo. Ecce jacent collo sparsi sine lege capilli nec premit articulos lucida gemma meos. Veste tegor vili, nullum est in crinibus aurum, non Arabum noster dona capillus habet. Cui colar infelix aut cui placuisse laborem? Ille mei cultus unicus auctor abes. Molle meum levibusque cor est violabile telis et semper causa est, cur ego semper amem, sive ita nascenti legem dixere Sorores nec data sunt vitæ fila severa meæ, sive abeunt studia in mores artisque magistra ingenium nobis molle Thalia facit. Quid mirum, si me primæ lanuginis ætas abstulit atque anni quos vir amare potest? Hunc ne pro Cephalo raperes, Aurora, timebam! (Et faceres sed te prima rapina tenet!) Hunc si conspiciat, quæ conspicit omnia, Phœbe, jussus erit somnos continuare Phaon. Hunc Venus in cælum curru vexisset eburneo, sed videt et Marti posse placere suo. O nec adhuc juvenis, nec jam puer, utilis ætas, o decus atque ævi gloria magna tui, huc ades inque sinus, formose, relabere nostros: non ut ames oro, me sed amare sinas! Scribimus et lacrimis oculi rorantur obortis; Adspice quam sit in hoc multa litura loco. Si tam certus eras hinc ire, modestius isses, et modo dixisses "Lesbi puella, vale!" Non tecum lacrimas, non oscula nostra tulisti; Denique non timui, quod dolitura fui. Nil de te mecum est, nisi tantum injuria. Nec tu, admoneat quod te, pignus amantis habes. Non mandata dedi. Neque enim mandata dedissem ulla, nisi ut nolles immemor esse mei. Per tibi qui numquam longe discedit Amorem perque novem juro, numina nostra, deas, cum mihi nescio quis "fugiunt tua gaudia" dixit nec me flere diu, nec potuisse loqui; Et lacrimæ deerant oculis et verba palato, adstrictum gelido frigore pectus erat. Postquam se dolor invenit nec pectora plangi nec puduit scissis exululare comis, non aliter quam si nati pia mater adempti portet ad exstructos corpus inane rogos. Gaudet et e nostro crescit mærore Charaxus frater et ante oculos itque reditque meos. Utque pudenda mei videatur causa doloris, "quid dolet hæc? Certe filia vivit!" Ait. Non veniunt in idem pudor atque amor; Omne videbat vulgus; Eram lacero pectus aperta sinu. Tu mihi cura, Phaon; Te somnia nostra reducunt-- somnia formoso candidiora die. Illic te invenio, quamvis regionibus absis; Sed non longa satis gaudia somnus habet. Sæpe tuos nostra cervice onerare lacertos, sæpe tuæ videor supposuisse meos. Oscula cognosco, quæ tu committere lingua aptaque consueras accipere, apta dare. Blandior interdum verisque simillima verba eloquor et vigilant sensibus ora meis;-- ulteriora pudet narrare, sed omnia fiunt-- et juvat--et siccæ non licet esse mihi. At cum se Titan ostendit et omnia secum, tam cito me somnos destituisse queror; Antra nemusque peto, tamquam nemus antraque prosint: conscia deliciis illa fuere meis. Illuc mentis inops, ut quam furialis Enyo attigit, in collo crine jacente feror. Antra vident oculi scabro pendentia tofo, quæ mihi Mygdonii marmoris instar erant: invenio silvam, quæ sæpe cubilia nobis præbuit et multa texit opaca coma. At non invenio dominum silvæque meumque. Vile solum locus est--dos erat ille loci. Cognovi pressas noti mihi cæspitis herbas; De nostro curvum pondere gramen erat. Incubui tetigique locum qua parte fuisti; Grata prius lacrimas combibit herba meas. Quin etiam rami positis lugere videntur frondibus et nullæ dulce queruntur aves. Sola virum non ulta pie mæstissima mater concinit Ismarium Daulias ales Ityn. Ales Ityn, Sappho desertos cantat amores; Hactenus, ut media cetera nocte, silent. Est nitidus vitroque magis perlucidus omni fons sacer; Hunc multi numen habere putant. Quem supra ramos expandit aquatica lotos, una nemus, tenero cæspite terra viret. Hic ego cum lassos posuissem flebilis artus, constitit ante oculos Naias una meos; Constitit et dixit: "quoniam non ignibus æquis ureris, Ambracia est terra petenda tibi. Phœbus ab excelso, quantum patet, adspicit æquor: Actiacum populi Leucadiumque vocant. Hinc se Deucalion Pyrrhæ succensus amore misit, et illæso corpore pressit aquas. Nec mora, versus amor fugit lentissima mersi pectora; Deucalion igne levatus erat. Hanc legem locus ille tenet. Pete protinus altam Leucada nec saxo desiluisse time!" Ut monuit, cum voce abiit. Ego frigida surgo nec lacrimas oculi continuere mei. Ibimus, o nymphe, monstrataque saxa petemus; Sit procul insano victus amore timor. Quidquid erit, melius quam nunc erit. Aura, subito-- et mea non magnum corpora pondus habent. Tu quoque, mollis Amor, pinnas suppone cadenti, ne sim Leucadiæ mortua crimen aquæ. Inde chelyn Phœbo, communia munera, ponam, et sub ea versus unus et alter erunt: "grata lyram posui tibi, Phœbe, poetria Sappho: convenit illa mihi, convenit illa tibi." Cur tamen Actiacas miseram me mittis ad oras, cum profugum possis ipse referre pedem? Tu mihi Leucadia potes esse salubrior unda; Et forma et meritis tu mihi Phœbus eris. An potes, o scopulis undaque ferocior omni, si moriar, titulum mortis habere meæ? A quanto melius tecum mea pectora jungi, quam saxis poterant præcipitanda dari! Hæc sunt illa, Phaon, quæ tu laudare solebas visaque sunt totiens ingeniosa tibi. Nunc vellem facunda forem! Dolor artibus obstat ingeniumque meis substitit omne malis. Non mihi respondent veteres in carmina vires; Plectra dolore tacent muta, dolore lyra est. Lesbides æquoreæ, nupturaque nuptaque proles, Lesbides, Æolia nomina dicta lyra, Lesbides, infamem quæ me fecistis amatæ, desinite ad citharas turba venire meas! Abstulit omne Phaon, quod vobis ante placebat, me miseram! Dixi quam modo pæne: "meus." Efficite ut redeat. Vates quoque vestra redibit. Ingenio vires ille dat, ille rapit. Ecquid ago precibus pectusve agreste movetur, an riget et Zephyri verba caduca ferunt? Qui mea verba ferunt, vellem tua vela referrent; Hoc te, si saperes, lente, decebat opus. Sive redis, puppique tuæ votiva parantur munera, quid laceras pectora nostra mora? Solve ratem! Venus orta mari mare præstat amanti. Aura dabit cursum--tu modo solve ratem! Ipse gubernator residens in puppe Cupido; Ipse dabit tenera vela legetque manu. Sive juvat longe fugisse Pelasgida Sappho (nec tamen invenies, cur ego digna fugi) hoc saltem miseræ crudelis epistula dicat, ut mihi Leucadiæ fata petantur aquæ.
Hanc tibi Priamides mitto, Ledæa, salutem, quæ tribui sola te mihi dante potest. Eloquar, an flammæ non est opus indice notæ, et plus quam vellem, jam meus extat amor? Ille quidem lateat malim, dum tempora dentur lætitiæ mixtos non habitura metus. Sed male dissimulo; Quis enim celaverit ignem, lumine qui semper proditur ipse suo? Si tamen expectas, vocem quoque rebus ut addam: uror--habes animi nuntia verba mei. Parce, precor, fasso, nec vultu cetera duro perlege, sed formæ conveniente tuæ. Jamdudum gratum est, quod epistula nostra recepta spem facit, hoc recipi me quoque posse modo. Quæ rata sit; Nec te frustra promiserit, opto, hoc mihi quæ suasit, mater Amoris, iter. Namque ego divino monitu--ne nescia pecces-- advehor et cœpto non leve numen adest. Præmia magna quidem, sed non indebita posco: pollicita est thalamo te Cytherea meo. Hac duce Sigeo dubias a litore feci longa Phereclea per freta puppe vias. Illa dedit faciles auras ventosque secundos-- in mare nimirum jus habet orta mari. Perstet et ut pelagi, sic pectoris adiuvet æstum, deferat in portus et mea vota suos. Attulimus flammas, non hic invenimus, illas. Hæ mihi tam longæ causa fuere viæ. Nam neque tristis hiems neque nos huc appulit error; Tænaris est classi terra petita meæ. Nec me crede fretum merces portante carina findere--quas habeo, di tueantur opes. Nec venio Graias veluti spectator ad urbes; Oppida sunt regni divitiora mei. Te peto, quam pepigit lecto Venus aurea nostro; Te prius optavi quam mihi nota fores. Ante tuos animo vidi quam lumine vultus; Prima tulit vulnus nuntia fama tui. Nec tamen est mirum, si sicut oportuit arcu, missilibus telis eminus ictus amo. Sic placuit fatis; Quæ ne convellere temptes, accipe cum vera dicta relata fide. Matris adhuc utero partu remorante tenebar; Jam gravidus justo pondere venter erat. Illa sibi ingentem visa est sub imagine somni flammiferam pleno reddere ventre facem. Territa consurgit metuendaque noctis opacæ visa seni Priamo, vatibus ille refert. Arsurum Paridis vates canit Ilion igni-- pectoris, ut nunc est, fax fuit illa mei. Forma vigorque animi, quamvis de plebe videbar, indicium tectæ nobilitatis erat. Est locus in mediis nemorosæ vallibus Idæ devius et piceis ilicibusque frequens, qui nec ovis placidæ nec amantis saxa capellæ nec patulo tardæ carpitur ore bovis; Hinc ego Dardaniæ muros excelsaque tecta et freta prospiciens arbore nixus eram-- ecce, pedum pulsu visa est mihi terra moveri-- vera loquar veri vix habitura fidem-- constitit ante oculos actus velocibus alis Atlantis magni Pleionesque nepos-- fas vidisse fuit, fas sit mihi visa referre-- inque dei digitis aurea virga fuit. Tresque simul divæ, Venus et cum Pallade Juno, graminibus teneros inposuere pedes. Obstupui, gelidusque comas erexerat horror, cum mihi 'pone metum!' Nuntius ales ait: 'arbiter es formæ; Certamina siste dearum, vincere quæ forma digna sit una duas.' Neve recusarem, verbis Jovis imperat et se protinus ætheria tollit in astra via. Mens mea convaluit, subitoque audacia venit nec timui vultu quamque notare meo. Vincere erant omnes dignæ judexque querebar non omnes causam vincere posse suam. Sed tamen ex illis jam tunc magis una placebat, hanc esse ut scires, unde movetur amor. Tantaque vincendi cura est; Ingentibus ardent judicium donis sollicitare meum. Regna Jovis conjunx, virtutem filia jactat; Ipse potens dubito fortis an esse velim. Dulce Venus risit; 'Nec te, Pari, munera tangant utraque suspensi plena timoris,' ait; 'Nos dabimus, quod ames, et pulchræ filia Ledæ ibit in amplexus pulchrior illa tuos.' Dixit, et ex æquo donis formaque probata victorem cælo rettulit illa pedem. Interea, credo, versis ad prospera fatis regius agnoscor per rata signa puer. Læta domus nato per tempora longa recepto, addit et ad festos hunc quoque Troja diem. Utque ego te cupio, sic me cupiere puellæ; Multarum votum sola tenere potes. Nec tantum regum natæ petiere ducumque, sed nymphis etiam curaque amorque fui. Quas super Œnonen facies mutarer in orbem nec Priamo est a te dignior ulla nurus. Sed mihi cunctarum subeunt fastidia, postquam coniugii spes est, Tyndari, facta tui. Te vigilans oculis, animo te nocte videbam, lumina cum placido victa sopore jacent. Quid facies præsens, quæ nondum visa placebas? Ardebam, quamvis hic procul ignis erat. Nec potui debere mihi spem longius istam, cærulea peterem quin mea vota via. Troja cæduntur Phrygia pineta securi quæque erat æquoreis utilis arbor aquis; Ardua proceris spoliantur Gargara silvis, innumerasque mihi longa dat Ida trabes. Fundatura citas flectuntur robora naves texitur et costis panda carina suis. Addimus antennas et vela sequentia malo accipit et pictos puppis adunca deos; Qua tamen ipse vehor, comitata Cupidine parvo sponsor coniugii stat dea picta sui. Imposita est factæ postquam manus ultima classi, protinus Ægæis ire lubebat aquis. At pater et genetrix inhibent mea vota rogando propositumque pia voce morantur iter; Et soror effusis ut erat Cassandra capillis, cum vellent nostræ jam dare vela rates, 'quo ruis?' Exclamat, 'referes incendia tecum! Quanta per has nescis flamma petatur aquas!' Vera fuit vates; Dictos invenimus ignes et ferus in molli pectore flagrat amor. Portubus egredior ventisque ferentibus usus applicor in terras, Œbali nympha, tuas. Excipit hospitio vir me tuus: hoc quoque factum non sine consilio numinibusque deum. Ille quidem ostendit, quidquid Lacedæmone tota ostendi dignum conspicuumque fuit; Sed mihi laudatam cupienti cernere formam lumina nil aliud quo caperentur erat. Ut vidi, obstipui præcordiaque intima sensi attonitus curis intumuisse novis. His similes vultus, quantum reminiscor, habebat, venit in arbitrium cum Cytherea meum. Si tu venisses pariter certamen in illud, in dubium Veneris palma futura fuit. Magna quidem de te rumor præconia fecit, nullaque de facie nescia terra tua est; Nec tibi par usquam Phrygia nec solis ab ortu inter formosas altera nomen habet! Credis et hoc nobis?--minor est tua gloria vero famaque de forma pæne maligna tua est. Plus hic invenio, quam quod promiserat illa, et tua materia gloria victa sua est. Ergo arsit merito, qui noverat omnia, Theseus, et visa es tanto digna rapina viro, more tuæ gentis nitida dum nuda palæstra ludis et es nudis femina mixta viris. Quod rapuit, laudo; Miror quod reddidit umquam. Tam bona constanter præda tenenda fuit. Ante recessisset caput hoc cervice cruenta, quam tu de thalamis abstraherere meis. Tene manus umquam nostræ dimittere vellent? Tene meo paterer vivus abire sinu? Si reddenda fores, aliquid tamen ante tulissem nec Venus ex toto nostra fuisset iners. Vel mihi virginitas esset libata vel illud quod poterat salva virginitate rapi. Da modo te, quæ sit Paridis constantia nosces: flamma rogi flammas finiet una meas. Præposui regnis ego te, quæ maxima quondam pollicita est nobis nupta sororque Jovis, dumque tuo possem circumdare bracchia collo, contempta est virtus Pallade dante mihi. Nec piget aut umquam stulte legisse videbor; Permanet in voto mens mea firma suo. Spem modo ne nostram fieri patiare caducam, deprecor, o tanto digna labore peti! Non ego coniugium generosæ degener opto, nec mea, crede mihi, turpiter uxor eris. Pliada, si quæres, in nostra gente Jovemque invenies, medios ut taceamus avos. Sceptra parens Asiæ, qua nulla beatior ora est, finibus inmensis vix obeunda, tenet. Innumeras urbes atque aurea tecta videbis quæque suos dicas templa decere deos. Ilion adspicies firmataque turribus altis mœnia, Phœbeæ structa canore lyræ. Quid tibi de turba narrem numeroque virorum? Vix populum tellus sustinet illa suum. Occurrent denso tibi Troades agmine matres nec capient Phrygias atria nostra nurus. O quotiens dices: 'quam pauper Achaia nostra est!' Una domus quævis urbis habebit opes. Nec mihi fas fuerit Sparten contemnere vestram: in qua tu nata es, terra beata mihi est. Parca sed est Sparte, tu cultu divite digna; Ad talem formam non facit iste locus. Hanc faciem largis sine fine paratibus uti deliciisque decet luxuriare novis. Cum videas cultus nostra de gente virorum, qualem Dardanias credis habere nurus? Da modo te facilem nec dedignare maritum, rure Therapnæo nata puella, Phrygem. Phryx erat et nostro genitus de sanguine, qui nunc cum dis potando nectare miscet aquas. Phryx erat Auroræ conjunx, tamen abstulit illum extremum noctis quæ dea finit iter. Phryx etiam Anchises, volucrum cui mater Amorum gaudet in Idæis concubuisse jugis. Nec, puto, conlatis forma Menelaus et annis judice te nobis anteferendus erit. Non dabimus certe socerum tibi clara fugantem lumina, qui trepidos a dape vertat equos; Nec Priamo pater est soceri de cæde cruentus et qui Myrtoas crimine signat aquas; Nec proavo Stygia nostro captantur in unda poma, nec in mediis quæritur umor aquis. Quid tamen hoc refert, si te tenet ortus ab illis? Cogitur huic domui Juppiter esse socer. Heu facinus! Totis indignus noctibus ille te tenet amplexu perfruiturque tuo; At mihi conspiceris posita vix denique mensa multaque quæ lædant hoc quoque tempus habet. Hostibus eveniant convivia talia nostris, experior posito qualia sæpe mero. Pænitet hospitii, cum me spectante lacertos imponit collo rusticus iste tuo. Rumpor et invideo--quid ni tamen omnia narrem?-- membra superiecta cum tua veste fovet. Oscula cum vero coram non dura daretis, ante oculos posui pocula sumpta meos; Lumina demitto cum te tenet artius ille, crescit et invito lentus in ore cibus. Sæpe dedi gemitus; Et te, lasciva, notavi in gemitu risum non tenuisse meo. Sæpe mero volui flammam compescere, at illa crevit, et ebrietas ignis in igne fuit. Multaque ne videam, versa cervice recumbo; Sed revocas oculos protinus ipsa meos. Quid faciam, dubito; Dolor est meus illa videre, sed dolor a facie major abesse tua. Qua licet et possum, luctor celare furorem, sed tamen apparet dissimulatus amor. Nec tibi verba damus; Sentis mea vulnera, sentis; Atque utinam soli sint ea nota tibi. A, quotiens lacrimis venientibus ora reflexi, ne causam fletus quæreret ille mei. A, quotiens aliquem narravi potus amorem, ad vulnus referens singula verba tuos, indiciumque mei ficto sub nomine feci; Ille ego, si nescis, verus amator eram. Quin etiam ut possem verbis petulantius uti, non semel ebrietas est simulata mihi. Prodita sunt, memini, tunica tua pectora laxa atque oculis aditum nuda dedere meis pectora vel puris nivibus vel lacte tuamve complexo matrem candidiora Jove. Dum stupeo visis--nam pocula forte tenebam-- tortilis a digitis excidit ansa meis. Oscula si natæ dederas, ego protinus illa Hermiones tenero lætus ab ore tuli. Et modo cantabam veteres resupinus amores et modo per nutum signa tegenda dabam. Et comitum primas Clymenen Æthramque, tuarum ausus sum blandis nuper adire sonis; Quæ mihi non aliud, quam formidare locutæ orantis medias deseruere preces. Di facerent, pretium magni certaminis esses, teque suo posset victor habere toro, ut tulit Hippomenes Schœneida præmia cursus, venit ut in Phrygios Hippodamia sinus, ut ferus Alcides Acheloia cornua fregit, dum petit amplexus, Deianira, tuos. Nostra per has leges audacia fortiter isset teque mei scires esse laboris opus. Nunc mihi nil superest nisi te, formosa, precari amplectique tuos, si patiare, pedes. O decus, o præsens geminorum gloria fratrum, o Jove digna viro, ni Jove nata fores, aut ego Sigeos repetam te coniuge portus aut hic Tænaria contegar exul humo! Non mea sunt summa leviter destricta sagitta pectora; Descendit vulnus ad ossa meum! Hoc mihi, nam repeto, fore ut a cæleste sagitta figar, erat verax vaticinata soror. Parce datum fatis, Helene, contemnere amorem-- sic habeas faciles in tua vota deos. Multa quidem subeunt; Sed coram ut plura loquamur, excipe me lecto nocte silente tuo. An pudet et metuis Venerem temerare maritam castaque legitimi fallere jura tori? A, nimium simplex Helene, ne rustica dicam, hanc faciem culpa posse carere putas? Aut faciem mutes aut sis non dura, necesse est; Lis est cum forma magna pudicitiæ. Juppiter his gaudet, gaudet Venus aurea furtis; Hæc tibi nempe patrem furta dedere Jovem. Vix fieri, si sunt vires in semine amorum, et Jovis et Ledæ filia casta potes. Casta tamen tum sis, cum te mea Troja tenebit, et tua sim quæso crimina solus ego. Nunc ea peccemus quæ corriget hora jugalis, si modo promisit non mihi vana Venus. Sed tibi et hoc suadet rebus, non voce, maritus, neve sui furtis hospitis obstet, abest. Non habuit tempus, quo Cresia regna videret aptius--o mira calliditate virum! 'Res, et ut Idæi mando tibi,' dixit iturus, 'curam pro nobis hospitis, uxor, agas.' Neglegis absentis, testor, mandata mariti; Cura tibi non est hospitis ulla tui. Huncine tu speras hominem sine pectore dotes posse satis formæ, Tyndari, nosse tuæ? Falleris: ignorat, nec, si bona magna putaret, quæ tenet, externo crederet illa viro. Ut te nec mea vox nec te meus incitet ardor, cogimur ipsius commoditate frui: aut erimus stulti, sic ut superemus et ipsum, si tam securum tempus abibit iners. Pæne suis ad te manibus deducit amantem; Utere mandantis simplicitate viri! Sola jaces viduo tam longa nocte cubili; In viduo jaceo solus et ipse toro. Te mihi meque tibi communia gaudia jungant; Candidior medio nox erit illa die. Tunc ego jurabo quævis tibi numina meque adstringam verbis in sacra vestra meis; Tunc ego, si non est fallax fiducia nostri, efficiam præsens, ut mea regna petas. Si pudet et metuis ne me videare secuta, ipse reus sine te criminis hujus ero. Nam sequar Ægidæ factum fratrumque tuorum; Exemplo tangi non propiore potes. Te rapuit Theseus, geminas Leucippidas illi; Quartus in exemplis adnumerabor ego. Troja classis adest armis instructa virisque; Jam facient celeres remus et aura vias. Ibis Dardanias ingens regina per urbes, teque novam credet vulgus adesse deam, quaque feres gressus, adolebunt cinnama flammæ, cæsaque sanguineam victima planget humum. Dona pater fratresque et cum genetrice sorores Iliadesque omnes totaque Troja dabit. Ei mihi! Pars a me vix dicitur ulla futuri. Plura feres quam quæ littera nostra refert. Nec tu rapta time, ne nos fera bella sequantur, concitet et vires Græcia magna suas. Tot prius abductis ecqua est repetita per arma? Crede mihi, vanos res habet ista metus. Nomine ceperunt Aquilonis Erechthida Thraces et tuta a bello Bistonis ora fuit. Phasida puppe nova vexit Pagasæus Iason, læsa neque est Colcha Thessala terra manu. Te quoque qui rapuit, rapuit Minoida Theseus; Nulla tamen Minos Cretas ad arma vocat. Terror in his ipso major solet esse periclo; Quæque timere libet, pertimuisse pudet. Finge tamen, si vis, ingens consurgere bellum: et mihi sunt vires, et mea tela nocent. Nec minor est Asiæ quam vestræ copia terræ: illa viris dives, dives abundat equis. Nec plus Atrides animi Menelaus habebit quam Paris aut armis anteferendus erit. Pæne puer cæsis abducta armenta recepi hostibus et causam nominis inde tuli. Pæne puer juvenes vario certamine vici, in quibus Ilioneus Deiphobusque fuit. Neve putes, non me nisi comminus esse timendum, figitur in jusso nostra sagitta loco. Num potes hæc illi primæ dare facta juventæ, instruere Atriden num potes arte mea? Omnia si dederis, numquid dabis Hectora fratrem? Unus is innumeri militis instar erit. Quid valeam nescis et te mea robora fallunt; Ignoras cui sis nupta futura viro. Aut igitur nullo belli repetere tumultu, aut cedent Marti Dorica castra meo. Nec tamen indigner pro tanta sumere ferrum coniuge; Certamen præmia magna movent. Tu quoque, si de te totus contenderit orbis, nomen ab æterna posteritate feres spe modo non timida dis hinc egressa secundis exige cum plena munera pacta fide.
Si mihi quæ legi, Pari, non legisse liceret, servarem numeros sicut et ante probæ. Nunc oculos tua cum violarit epistula nostros, non rescribendi gloria visa levis. Ausus es hospitii temeratis advena sacris legitimam nuptæ sollicitare fidem! Scilicet idcirco ventosa per æquora vectum excepit portu Tænaris ora suo nec tibi, diversa quamvis e gente venires, oppositas habuit regia nostra fores, esset ut officii merces injuria tanti? Qui sic intrabas, hospes an hostis eras? Nec dubito quin hæc, cum sit tam justa, vocetur rustica judicio nostra querela tuo. Rustica sim sane, dum non oblita pudoris dumque tenor vitæ sit sine labe meæ. Si non est ficto tristis mihi vultus in ore nec sedeo duris torva superciliis, fama tamen clara est, et adhuc sine crimine lusi et laudem de me nullus adulter habet. Quo magis admiror, quæ sit fiducia cœpti spemque tori dederit quæ tibi causa mei. An quia vim nobis Neptunius attulit heros, rapta semel videor bis quoque digna rapi? Crimen erat nostrum, si delenita fuissem; Cum sim rapta, meum quid nisi nolle fuit? Non tamen e facto fructum tulit ille petitum; Excepto redii passa timore nihil. Oscula luctanti tantummodo pauca protervus abstulit: ulterius nil habet ille mei. Quæ tua nequitia est, non his contenta fuisset. Di melius! Similis non fuit ille tui. Reddidit intactam minuitque modestia crimen et juvenem facti pænituisse patet. Thesea pænituit, Paris ut succederet illi, ne quando nomen non sit in ore meum? Nec tamen irascor--quis enim succenset amanti?-- si modo, quem præfers, non simulatur amor. Hoc quoque enim dubito, non quod fiducia desit, aut mea sit facies non bene nota mihi, sed quia credulitas damno solet esse puellis verbaque dicuntur vestra carere fide. At peccant aliæ, matronaque rara pudica est. Quis prohibet raris nomen inesse meum? Nam mea quod visa est tibi mater idonea, cujus exemplo flecti me quoque posse putes, matris in admisso falsa sub imagine lusæ error inest; Pluma tectus adulter erat. Nil ego, si peccem, possum nescisse; Nec ullus error qui facti crimen obumbret erit. Illa bene erravit vitiumque auctore redemit. Felix in culpa quo Jove dicar ego? Et genus et proavos et regia nomina jactas; Clara satis domus hæc nobilitate sua est. Juppiter ut soceri proavus taceatur et omne Tantalidæ Pelopis Tyndareique decus; Dat mihi Leda Jovem cygno decepta parentem, quæ falsam gremio credula fovit avem. I nunc et Phrygiæ late primordia gentis cumque suo Priamum Laumedonte refer! Quos ego suspicio; Sed qui tibi gloria magna est quintus, is a nostro nomine primus erit. Sceptra tuæ quamvis rear esse potentia terræ, non tamen hæc illis esse minora puto. Si jam divitiis locus hic numeroque virorum vincitur, at certe barbara terra tua est. Munera tanta quidem promittit epistula dives ut possint ipsas illa movere deas. Sed si jam vellem fines transire pudoris, tu melior culpæ causa futurus eras. Aut ego perpetuo famam sine labe tenebo aut ego te potius quam tua dona sequar. Utque ea non sperno, sic acceptissima semper munera sunt, auctor quæ pretiosa facit. Plus multo est, quod amas, quod sum tibi causa laboris, quod per tam longas spes tua venit aquas. Illa quoque, adposita quæ nunc facis, improbe, mensa, quamvis experiar dissimulare, noto-- cum modo me spectas oculis, lascive, protervis, quos vix instantes lumina nostra ferunt, et modo suspiras, modo pocula proxima nobis sumis, quaque bibi, tu quoque parte bibis. A, quotiens digitis, quotiens ego tecta notavi signa supercilio pæne loquente dari! Et sæpe extimui ne vir meus illa videret, non satis occultis erubuique notis. Sæpe vel exiguo vel nullo murmure dixi: 'nil pudet hunc!' Nec vox hæc mea falsa fuit. Orbe quoque in mensæ legi sub nomine nostro, quod deducta mero littera fecit, 'amo.' Credere me tamen hoc oculo renuente negavi. Ei mihi, jam didici sic ego posse loqui! His ego blanditiis, si peccatura fuissem, flecterer; His poterant pectora nostra capi. Est quoque, confiteor, facies tibi rara potestque velle sub amplexus ire puella tuos. Altera sed potius felix sine crimine fiat, quam cadat externo noster amore pudor. Disce modo exemplo formosis posse carere; Est virtus placitis abstinuisse bonis. Quam multos credis juvenes optare, quod optas? Qui sapiant, oculos an Paris unus habes? Non tu plus cernis, sed plus temerarius audes; Nec tibi plus cordis sed minus oris, adest. Tunc ego te vellem celeri venisse carina, cum mea virginitas mille petita procis. Si te vidissem, primus de mille fuisses; Judicio veniam vir dabit ipse meo. Ad possessa venis præceptaque gaudia serus; Spes tua lenta fuit; Quod petis, alter habet. Ut tamen optarim fieri tua Troica conjunx, invitam sic me nec Menelaus habet. Desine molle, precor, verbis convellere pectus neve mihi, quam te dicis amare, noce; Sed sine quam tribuit sortem fortuna tueri nec spolium nostri turpe pudoris habe. At Venus hoc pacta est, et in altæ vallibus Idæ tres tibi se nudas exhibuere deæ; Unaque cum regnum, belli daret altera laudem 'Tyndaridis conjunx,' tertia dixit, 'eris!' Credere vix equidem cælestia corpora possum arbitrio formam supposuisse tuo; Utque sit hoc verum, certe pars altera ficta est, judicii pretium qua data dicor ego. Non est tanta mihi fiducia corporis, ut me maxima teste dea dona fuisse putem. Contenta est oculis hominum mea forma probari; Laudatrix Venus est invidiosa mihi. Sed nihil infirmo; Faveo quoque laudibus istis; Nam, mens, vox quare, quod cupit esse, neget? Nec tu succense nimium mihi creditus ægre; Tarda solet magnis rebus inesse fides. Prima mea est igitur Veneri placuisse voluptas; Proxima, me visam præmia summa tibi, nec te Palladios nec te Junonis honores auditis Helenæ præposuisse bonis. Ergo ego sum virtus, ego sum tibi nobile regnum? Ferrea sim, si non hoc ego pectus amem. Ferrea, crede mihi, non sum; Sed amare repugno illum, quem fieri vix puto posse meum. Quid bibulum curvo proscindere litus aratro spemque sequi coner quam locus ipse negat? Sum rudis ad Veneris furtum nullaque fidelem -- di mihi sunt testes!--lusimus arte virum! Nunc quoque, quod tacito mando mea verba libello, fungitur officio littera nostra novo. Felices, quibus usus adest! Ego nescia rerum difficilem culpæ suspicor esse viam. Ipse malo metus est; Jam nunc confundor et omnes in nostris oculos vultibus esse reor. Nec reor hoc falso; Sensi mala murmura vulgi et quasdam voces rettulit Æthra mihi. At tu dissimula, nisi si desistere mavis. Sed cur desistas? Dissimulare potes. Lude, sed occulte! Major, non maxima, nobis est data libertas, quod Menelaus abest. Ille quidem procul est, ita re cogente, profectus; Magna fuit subitæ justaque causa viæ; Aut mihi sic visum est. Ego, cum dubitaret an iret, 'quam primum,' dixi, 'fac rediturus eas!' Omine lætatus dedit oscula, 'resque domusque et tibi sit curæ Troicus hospes,' ait. Vix tenui risum, quem dum conpescere luctor, nil illi potui dicere præter 'erit.' Vela quidem Creten ventis dedit ille secundis; Sed tu non ideo cuncta licere puta! Sic meus hinc vir abest ut me custodiat absens. An nescis longas regibus esse manus? Forma quoque est oneri; Nam quo constantius ore laudamur vestro, justius ille timet. Quæ juvat, ut nunc est, eadem mihi gloria damno est, et melius famæ verba dedisse fuit. Nec quod abest hic me tecum mirare relictam; Moribus et vitæ credidit ille meæ. De facie metuit, vitæ confidit, et illum securum probitas, forma timere facit. Tempora ne pereant ultro data præcipis, utque simplicis utamur commoditate viri. Et libet et timeo, nec adhuc exacta voluntas est satis; In dubio pectora nostra labant. Et vir abest nobis et tu sine coniuge dormis, inque vicem tua me, te mea forma capit; Et longæ noctes et jam sermone coimus et tu, me miseram! Blandus, et una domus. Et peream, si non invitant omnia culpam; Nescio quo tardor sed tamen ipsa metu. Quod male persuades, utinam bene cogere posses! Vi mea rusticitas excutienda fuit. Utilis interdum est ipsis injuria passis. Sic certe felix esse coacta forem. Dum novus est, potius cœpto pugnemus amori! Flamma recens parva sparsa resedit aqua. Certus in hospitibus non est amor; Errat, ut ipsi, cumque nihil speres firmius esse, fugit. Hypsipyle testis, testis Minoia virgo est; In non exhibitis utraque lusa toris. Tu quoque dilectam multos, infide, per annos diceris Œnonen destituisse tuam. Nec tamen ipse negas; Et nobis omnia de te quærere, si nescis, maxima cura fuit. Adde quod, ut cupias constans in amore manere, non potes. Expediunt jam tua vela Phryges; Dum loqueris mecum, dum nox sperata paratur, qui ferat in patriam, jam tibi ventus erit. Cursibus in mediis novitatis plena relinques gaudia; Cum ventis noster abibit amor. An sequar, ut suades, laudataque Pergama visam pronurus et magni Laumedontis ero? Non ita contemno volucris præconia famæ, ut probris terras impleat illa meis. Quid de me poterit Sparte, quid Achaia tota, quid gentes Asiæ, quid tua Troja loqui? Quid Priamus de me, Priami quid sentiet uxor totque tui fratres Dardanidesque nurus? Tu quoque qui poteris fore me sperare fidelem et non exemplis anxius esse tuis? Quicumque Iliacos intraverit advena portus, is tibi solliciti causa timoris erit. Ipse mihi quotiens iratus 'adultera!' Dices, oblitus nostro crimen inesse tuum! Delicti fies idem reprehensor et auctor. Terra, precor, vultus obruat ante meos! At fruar Iliacis opibus cultuque beato donaque promissis uberiora feram: purpura nempe mihi pretiosaque texta dabuntur, congestoque auri pondere dives ero! Da veniam fassæ! Non sunt tua munera tanti; Nescio quo tellus me tenet ista modo. Quis mihi, si lædar, Phrygiis succurret in oris? Unde petam fratres, unde parentis opem? Omnia Medeæ fallax promisit Iason: pulsa est Æsonia num minus illa domo? Non erat Æetes, ad quem despecta rediret, non Idyia parens Chalciopeve soror. Tale nihil timeo, sed nec Medea timebat; Fallitur augurio spes bona sæpe suo. Omnibus invenies, quæ nunc jactantur in alto, navibus a portu lene fuisse fretum. Fax quoque me terret, quam se peperisse cruentam ante diem partus est tua visa parens; Et vatum timeo monitus, quos igne Pelasgo Ilion arsurum præmonuisse ferunt. Utque favet Cytherea tibi, quia vicit habetque parta per arbitrium bina tropæa tuum, sic illas vereor, quæ, si tua gloria vera est, judice te causam non tenuere duæ; Nec dubito, quin te si prosequar arma parentur. Ibit per gladios, ei mihi! Noster amor. An fera Centauris indicere bella cœgit Atracis Hæmonios Hippodamia viros: tu fore tam justa lentum Menelaon in ira et geminos fratres Tyndareumque putas? Quod bene te jactes et fortia facta loquaris, a verbis facies dissidet ista suis. Apta magis Veneri quam sunt tua corpora Marti. Bella gerant fortes, tu, Pari, semper ama! Hectora, quem laudas, pro te pugnare jubeto; Militia est operis altera digna tuis. His ego, si saperem pauloque audacior essem, uterer; Utetur, siqua puella sapit. Aut ego deposito sapiam fortasse pudore et dabo cunctatas tempore victa manus. Quod petis, ut furtim præsentes ista loquamur, scimus, quid captes conloquiumque voces; Sed nimium properas, et adhuc tua messis in herba est. Hæc mora sit voto forsan amica tuo. Hactenus; Arcanum furtivæ conscia mentis littera jam lasso pollice sistat opus. Cetera per socias Clymenen Æthramque loquamur, quæ mihi sunt comites consiliumque duæ.
Quam cuperem solitas, Hero, tibi ferre per undas accipe Leandri, dum venit ipse, manum. Mittit Abydenus, quam mallet ferre, salutem, si cadat unda maris, Sesti puella, tibi. Si mihi di faciles si sunt in amore secundi, invitis oculis hæc mea verba leges. Sed non sunt faciles; Nam cur mea vota morantur currere me nota nec patiuntur aqua? Ipsa vides cælum pice nigrius et freta ventis turbida perque cavas vix adeunda rates. Unus, et hic audax, a quo tibi littera nostra redditur, e portu navita movit iter; Adscensurus eram, nisi quod cum vincula proræ solveret, in speculis omnis Abydos erat. Non poteram celare meos, velut ante, parentes, quemque tegi volumus, non latuisset amor. Protinus hæc scribens, 'felix, i, littera!' Dixi, 'jam tibi formosam porriget illa manum. Forsitan admotis etiam tangere labellis, rumpere dum niveo vincula dente volet.' Talibus exiguo dictis mihi murmure verbis, cetera cum charta dextra locuta mea est. At quanto mallem, quam scriberet, illa nataret, meque per adsuetas sedula ferret aquas! Aptior illa quidem placido dare verbera ponto; Est tamen et sensus apta ministra mei. Septima nox agitur, spatium mihi longius anno, sollicitum raucis ut mare fervet aquis. His ego si vidi mulcentem pectora somnum noctibus, insani sit mora longa freti. Rupe sedens aliqua specto tua litora tristis et, quo non possum corpore, mente feror. Lumina quin etiam summa vigilantia turre aut videt aut acies nostra videre putat. Ter mihi deposita est in sicca vestis harena; Ter grave temptavi carpere nudus iter: obstitit inceptis tumidum juvenalibus æquor mersit et adversis ora natantis aquis. At tu, de rapidis inmansuetissime ventis, quid mecum certa prœlia mente geris? In me, si nescis, Borea, non æquora, sævis. Quid faceres, esset ni tibi notus amor? Tam gelidus quod sis, num te tamen, improbe, quondam ignibus Actæis incaluisse negas? Gaudia rapturo siquis tibi claudere vellet ærios aditus, quo paterere modo? Parce, precor, facilemque move moderatius auram! Imperet Hippotades sic tibi triste nihil! Vana peto; Precibusque meis obmurmurat ipse quasque quatit, nulla parte cœrcet aquas. Nunc daret audaces utinam mihi Dædalus alas! Icarium quamvis hinc prope litus abest. Quidquid erit, patiar, liceat modo corpus in auras tollere, quod dubia sæpe pependit aqua. Interea, dum cuncta negant ventique fretumque, mente agito furti tempora prima mei. Nox erat incipiens--namque est meminisse voluptas-- cum foribus patriis egrediebar amans. Nec mora, deposito pariter cum veste timore jactabam liquido bracchia lenta mari. Luna fere tremulum præbebat lumen eunti ut comes in nostras officiosa vias. Hanc ego suspiciens, 'faveas, dea candida,' dixi, 'et subeant animo Latmia saxa tuo. Non sinit Endymion te pectoris esse severi; Flecte, precor, vultus ad mea furta tuos! Tu dea mortalem cælo delapsa petebas; Vera loqui liceat!--quam sequor ipsa dea est. Neu referam mores cælesti pectore dignos, forma nisi in veras non cadit illa deas. A Veneris facie non est prior ulla tuaque; Neve meis credas vocibus, ipsa vide! Quantum, cum fulges radiis argentea puris, concedunt flammis sidera cuncta tuis, tanto formosis formosior omnibus illa est; Si dubitas, cæcum, Cynthia, lumen habes.' Hæc ego vel certe non his diversa locutus per mihi cedentes sponte ferebar aquas. Unda repercussæ radiabat imagine lunæ et nitor in tacita nocte diurnus erat. Nullaque vox usquam, nullum veniebat ad aures præter dimotæ corpore murmur aquæ. Alcyones solæ memores Ceycis amati nescio quid visæ sunt mihi dulce queri. Jamque fatigatis umero sub utroque lacertis fortiter in summas erigor altus aquas. Ut procul adspexi lumen, 'meus ignis in illo est: illa meum,' dixi, 'litora lumen habent.' Et subito lassis vires rediere lacertis, visaque quam fuerat mollior unda mihi. Frigora ne possim gelidi sentire profundi, qui calet in cupido pectore, præstat amor. Quo magis accedo propioraque litora fiunt, quoque minus restat, plus libet ire mihi. Cum vero possum cerni quoque, protinus addis spectatrix animos, ut valeamque facis. Nunc etiam nando dominæ placuisse laboro, atque oculis jacto bracchia nostra tuis. Te tua vix prohibet nutrix descendere in altum; Hoc quoque enim vidi, nec mihi verba dabas. Nec tamen effecit, quamvis retinebat euntem, ne fieret prima pes tuus udus aqua. Excipis amplexu feliciaque oscula jungis-- oscula, di magni, trans mare digna peti! Eque tuis demptos umeris mihi tradis amictus et madidam siccas æquoris imbre comam. Cetera nox et nos et turris conscia novit quodque mihi lumen per vada monstrat iter. Non magis illius numerari gaudia noctis Hellespontiaci quam maris alga potest; Quo brevius spatium nobis ad furta dabatur, hoc magis est cautum, ne foret illud iners. Jamque fugatura Tithoni coniuge noctem prævius Auroræ Lucifer ortus erat; Oscula congerimus properata sine ordine raptim et querimur parvas noctibus esse moras. Atque ita cunctatus monitu nutricis amaro frigida deserta litora turre peto. Digredimur flentes repetoque ego virginis æquor respiciens dominam, dum licet, usque meam. Siqua fides vero est, veniens hinc esse natator, cum redeo, videor naufragus esse mihi. Hoc quoque, si credes: ad te via prona videtur; A te cum redeo, clivus inertis aquæ. Invitus repeto patriam; Quis credere possit? Invitus certe nunc moror urbe mea. Ei mihi! Cur animis juncti secernimur undis unaque mens, tellus non habet una duos? Vel tua me Sestus, vel te mea sumat Abydos; Tam tua terra mihi, quam tibi nostra placet. Cur ego confundor, quotiens confunditur æquor? Cur mihi causa levis, ventus, obesse potest? Jam nostros curvi norunt delphines amores ignotum nec me piscibus esse reor. Jam patet attritus solitarum limes aquarum, non aliter multa quam via pressa rota. Quod mihi non esset nisi sic iter, ante querebar; At nunc per ventos hoc quoque deesse queror. Fluctibus immodicis Athamantidos æquora canent vixque manet portu tuta carina suo; Hoc mare, cum primum de virgine nomina mersa, quæ tenet, est nanctum, tale fuisse puto. Est satis amissa locus hic infamis ab Helle est, utque mihi parcat, nomine crimen habet. Invideo Phrixo, quem per freta tristia tutum aurea lanigero vellere vexit ovis; Nec tamen officium pecoris navisve requiro, dummodo, quas findam corpore, dentur aquæ. Arte egeo nulla; Fiat modo copia nandi, idem navigium, navita, vector ero nec sequor aut Helicen aut qua Tyros utitur Arcton; Publica non curat sidera noster amor. Andromedan alius spectet claramque Coronam quæque micat gelido Parrhasis Ursa polo; At mihi quod Perseus et cum Jove Liber amarunt, indicium dubiæ non placet esse viæ. Est aliud lumen, multo mihi certius istis, non errat tenebris quo duce noster amor; Hoc ego dum spectem, Colchos et in ultima Ponti quaque viam fecit Thessala pinus eam et juvenem possim superare Palæmona nando morsaque quem subito reddidit herba deum. Sæpe per adsiduos languent mea bracchia motus, vixque per immensas fessa trahuntur aquas. His ego cum dixi: 'pretium non vile laboris, jam dominæ vobis colla tenenda dabo,' protinus illa valent, atque ad sua præmia tendunt, ut celer Eleo carcere missus equus. Ipse meos igitur servo, quibus uror, amores teque, magis cælo digna puella, sequor. Digna quidem cælo, sed adhuc tellure morare, aut dic, ad superos et mihi qua sit iter! Hic es et exigue misero contingis amanti, cumque mea fiunt turbida mente freta. Quid mihi, quod lato non separor æquore, prodest? Num minus hæc nobis tam brevis obstat aqua? An malim, dubito, toto procul orbe remotus cum domina longe spem quoque habere meam. Quo propius nunc es, flamma propiore calesco et res non semper, spes mihi semper adest. Pæne manu quod amo, tanta est vicinia, tango; Sæpe sed, heu, lacrimas hoc mihi 'pæne' movet! Velle quid est aliud fugientia prendere poma spemque suo refugi fluminis ore sequi? Ergo ego te numquam, nisi cum volet unda, tenebo et me felicem nulla videbit hiems, cumque minus firmum nil sit quam ventus et unda, in ventis et aqua spes mea semper erit? Æstus adhuc tamen est. Quid, cum mihi læserit æquor Plias et Arctophylax Oleniumque pecus? Aut ego non novi, quam sim temerarius, aut me in freta non cautus tum quoque mittet Amor; Neve putes id me, quod abest, promittere, tempus, pignora polliciti non tibi tarda dabo. Sit tumidum paucis etiam nunc noctibus æquor; Ire per invitas experiemur aquas. Aut mihi continget felix audacia salvo aut mors solliciti finis amoris erit. Optabo tamen ut partis expellar in illas et teneant portus naufraga membra tuos. Flebis enim tactuque meum dignabere corpus et 'mortis,' dices, 'huic ego causa fui!' Scilicet interitus offenderis omine nostri, litteraque invisa est hac mea parte tibi. Desino; Parce queri. Sed ut et mare finiat iram, accedant, quæso, fac tua vota meis. Pace brevi nobis opus est, dum transferor isto; Cum tua contigero litora, perstet hiems! Istic est aptum nostræ navale carinæ et melius nulla stat mea puppis aqua. Illic me claudat Boreas, ubi dulce morari est; Tunc piger ad nandum, tunc ego cautus ero nec faciam surdis convicia fluctibus ulla triste nataturo nec querar esse fretum. Me pariter venti teneant tenerique lacerti, per causas istic impediarque duas cum patietur hiems, remis ego corporis utar; Lumen in adspectu tu modo semper habe. Interea pro me pernoctet epistula tecum, quam precor ut minima prosequar ipse mora.
Quam mihi misisti verbis, Leandre, salutem ut possim missam rebus habere, veni! Longa mora est nobis omnis, quæ gaudia differt. Da veniam fassæ; Non patienter amo. Urimur igne pari, sed sum tibi viribus impar: fortius ingenium suspicor esse viris. Ut corpus, teneris ita mens infirma puellis; Deficiam, parvi temporis adde moram. Vos modo venando, modo rus geniale colendo ponitis in varia tempora longa mora. Aut fora vos retinent aut unctæ dona palæstræ flectitis aut freno colla sequacis equi; Nunc volucrem laqueo, nunc piscem ducitis hamo, diluitur posito serior hora mero. His mihi summotæ, vel si minus acriter urar, quod faciam, superest præter amare nihil. Quod superest facio, teque, o mea sola voluptas, plus quoque, quam reddi quod mihi possit, amo. Aut ego cum cana de te nutrice susurro, quæque tuum, miror, causa moretur iter; Aut mare prospiciens odioso concita vento corripio verbis æquora pæne tuis; Aut ubi sævitiæ paulum gravis unda remisit, posse quidem, sed te nolle venire, queror; Dumque queror lacrimæ per amantia lumina manant, pollice quas tremulo conscia siccat anus. Sæpe tui specto si sint in litore passus, impositas tamquam servet harena notas; Utque rogem de te et scribam tibi, siquis Abydo venerit aut, quæro, siquis Abydon eat. Quid referam, quotiens dem vestibus oscula, quas tu Hellespontiaca ponis iturus aqua? Sic ubi lux acta est et noctis amicior hora exhibuit pulso sidera clara die, protinus in summa vigilantia lumina turre ponimus, adsuetæ signa notamque viæ, tortaque versato ducentes stamina fuso feminea tardas fallimus arte moras. Quid loquar interea tam longo tempore, quæris: nil nisi Leandri nomen in ore meo est. 'Jamne putas exisse domo mea gaudia, nutrix, an vigilant omnes, et timet ille suos? Jamne suas umeris illum deponere vestes, pallade jam pingui tinguere membra putas?' Adnuit illa fere; Non nostra quod oscula curet, sed movet obrepens somnus anile caput. Postque moræ minimum 'jam certe navigat,' inquam, 'lentaque dimotis bracchia jactat aquis.' Paucaque cum tacta perfeci stamina terra an medio possis, quærimus, esse freto. Et modo prospicimus, timida modo voce precamur, ut tibi det faciles utilis aura vias; Auribus incertas voces captamus et omnem adventus strepitum credimus esse tui. Sic ubi deceptæ pars est mihi maxima noctis acta, subit furtim lumina fessa sopor. Forsitan invitus mecum tamen, improbe, dormis et, quamquam non vis ipse venire, venis. Nam modo te videor prope jam spectare natantem, bracchia nunc umeris umida ferre meis, nunc dare quæ soleo, madidis velamina membris, pectora nunc nostro juncta fovere sinu multaque præterea linguæ reticenda modestæ quæ fecisse juvat, facta referre pudet. Me miseram! Brevis est hæc et non vera voluptas; Nam tu cum somno semper abire soles. Firmius, o, cupidi tandem cœamus amantes, nec careant vera gaudia nostra fide. Cur ego tot viduas exegi frigida noctes? Cur totiens a me, lente morator, abes? Est mare, confiteor, non nunc tractabile nanti; Nocte sed hesterna lenior aura fuit. Cur ea præterita est? Cur non ventura timebas? Tam bona cur periit, nec tibi rapta via est? Protinus ut similis detur tibi copia cursus, hoc melior certe, quo prior, illa fuit. At cito mutata est pacati forma profundi. Tempore, cum properas, sæpe minore venis. Hic, puto, deprensus nil quod querereris haberes meque tibi amplexo nulla noceret hiems. Certe ego tum ventos audirem læta sonantes et numquam placidas esse precarer aquas. Quid tamen evenit, cur sis metuentior undæ contemptumque prius nunc vereare fretum? Nam memini, cum te sævum veniente minaxque non minus, aut multo non minus, æquor erat; Cum tibi clamabam: 'sic tu temerarius esto, ne miseræ virtus sit tua flenda mihi.' Unde novus timor hic quoque illa audacia fugit? Magnus ubi est spretis ille natator aquis? Sis tamen hoc potius, quam quod prius esse solebas, et facias placidum per mare tutus iter-- dummodo sis idem; Dum sic, ut scribis, amemur flammaque non fiat frigidus illa cinis. Non ego tam ventos timeo mea vota morantes, quam similis vento ne tuus erret amor, ne non sim tanti, superentque pericula causam et videar merces esse labore minor. Interdum metuo, patria ne lædar et impar dicar Abydeno Thressa puella toro. Ferre tamen possum patientius omnia, quam si otia nescio qua pælice captus agis, in tua si veniunt alieni colla lacerti fitque novus nostri finis amoris amor. A, potius peream, quam crimine vulnerer isto, fataque sint culpa nostra priora tua! Nec quia venturi dederis mihi signa doloris, hæc loquor aut fama sollicitata nova. Omnia sed vereor! Quis enim securus amavit? Cogit et absentes plura timere locus. Felices illas, sua quas præsentia nosse crimina vera jubet, falsa timere vetat. Nos tam vana movet, quam facta injuria fallit, incitat et morsus error uterque pares. O utinam venias! Aut ut ventusve paterve causaque sit certe femina nulla moræ! Quodsi quam sciero, moriar, mihi crede, dolendo; Jamdudum pecca, si mea fata petis. Sed neque peccabis, frustraque ego terreor istis, quoque minus venias, invida pugnat hiems. Me miseram! Quanto planguntur litora fluctu, et latet obscura condita nube dies! Forsitan ad pontum mater pia venerit Helles mersaque roratis nata fleatur aquis; An mare ab inviso privignæ nomine dictum vexat in æquoream versa noverca deam? Non favet, ut nunc est, teneris locus iste puellis; Hac Helle periit, hac ego lædor aqua. At tibi flammarum memori, Neptune, tuarum nullus erat ventis impediendus amor: si neque Amymone nec, laudatissima forma, criminis est Tyro fabula vana tui, lucidaque Alcyone Calyceque Hecatæone nata, et nondum nexis angue Medusa comis flavaque Laudice cæloque recepta Celæno et quarum memini nomina lecta mihi. Has certe pluresque canunt, Neptune, poetæ molle latus lateri conposuisse tuo. Cur igitur, totiens vires expertus amoris, adsuetum nobis turbine claudis iter? Parce, ferox, latoque mari tua prœlia misce; Seducit terras hæc brevis unda duas. Te decet aut magnas magnum jactare carinas aut etiam totis classibus esse trucem; Turpe deo pelagi juvenem terrere natantem gloriaque est stagno quolibet ista minor. Nobilis ille quidem est et clarus origine, sed non a tibi suspecto ducit Ulixe genus. Da veniam servaque duos. Natat ille; Sed isdem corpus Leandri, spes mea pendet aquis. Sternuit etn lumen--posito nam scribimus illo-- sternuit et nobis prospera signa dedit. Ecce, merum nutrix faustos instillat in ignes 'cras' que 'erimus plures' inquit et ipsa bibit. Effice nos plures evicta per æquora lapsus, o penitus toto corde recepte mihi! In tua castra redi, socii desertor amoris; Ponuntur medio cur mea membra toro? Quod timeas, non est! Auso Venus ipsa favebit sternet et æquoreas æquore nata vias. Ire libet medias ipsi mihi sæpe per undas, sed solet hoc maribus tutius esse fretum. Nam cur hac vectis Phrixo Phrixique sorore sola dedit vastis femina nomen aquis? Forsitan ad reditum metuas ne tempora desint, aut gemini nequeas ferre laboris onus. At nos diversi medium cœamus in æquor obviaque in summis oscula demus aquis atque ita quisque suas iterum redeamus ad urbes; Exiguum sed plus quam nihil illud erit. Vel pudor hic utinam, qui nos clam cogit amare, vel timidus famæ cedere vellet amor! Nunc male res junctæ, calor et reverentia pugnant. Quid sequar, in dubio est; Hæc decet, ille juvat. Ut semel intravit Colchos Pagasæus Iason, impositam celeri Phasida puppe tulit; Ut semel Idæus Lacedæmona venit adulter, cum præda rediit protinus ille sua. Tu quam sæpe petis quod amas, tam sæpe relinquis, et quotiens grave sit puppibus ire, natas. Sic tamen, o juvenis, tumidarum victor aquarum, sic facito spernas, ut vereare, fretum. Arte laboratæ merguntur ab æquore naves; Tu tua plus remis bracchia posse putas? Quod cupis, hoc nautæ metuunt, Leandre, natare; Exitus hic fractis puppibus esse solet. Me miseram! Cupio non persuadere quod hortor sisque, precor, monitis fortior ipse meis; Dummodo pervenias excussaque sæpe per undas inicias umeris bracchia lassa meis. Sed mihi, cæruleas quotiens obvertor ad undas, nescio quid pavidum frigore pectus habet. Nec minus hesternæ confundor imagine noctis, quamvis est sacris illa piata meis. Namque sub aurora jam dormitante lucerna somnia quo cerni tempore vera solent, stamina de digitis cecidere sopore remissis collaque pulvino nostra ferenda dedi. Hic ego ventosas nantem delphina per undas cernere non dubia sum mihi visa fide: quem postquam bibulis illisit fluctus harenis, unda simul miserum vitaque deseruit. Quidquid id est, timeo; Nec tu mea somnia ride nec nisi tranquillo bracchia crede mari. Si tibi non parcis, dilectæ parce puellæ, quæ numquam nisi te sospite sospes ero. Spes tamen est fractis vicinæ pacis in undis; Tu placidas toto pectore finde vias. Interea, quoniam nanti freta pervia non sunt, leniat invisas littera missa moras.
Accipe, Cydippe, despecti namen Aconti -- illius in pomo qui tibi verba dedit. Pone metum! Nihil hic iterum jurabis amanti; Promissam satis est te semel esse mihi. Perlege! Discedat sic corpore languor ab isto, quod meus est ulla parte dolere dolor! Quid pudor ante subit? Nam, sicut in æde Dianæ suspicor ingenuas erubuisse genas. Coniugium pactamque fidem, non crimina posco; Debitus ut conjunx, non ut adulter amo. Verba licet repetas, quæ demptus ab arbore fetus pertulit ad castas me jaciente manus; Invenies illic id te spondere, quod opto te potius, virgo, quam meminisse deam. Nunc quoque idem (timeo), sed idem tamen acrius illud; Adsumpsit vires auctaque flamma mora est, quique fuit numquam parvus, nunc tempore longo et spe, quam dederas tu mihi, crevit amor. Spem mihi tu dederas; Meus hic tibi credidit ardor. Non potes hoc factum teste negare dea. Adfuit et præsens, ut erat, tua verba notavit et visa est mota dicta tulisse coma. Deceptam dicas nostra te fraude licebit, dum fraudis nostræ causa feratur amor. Fraus mea quid petiit, nisi uti tibi jungerer uni? Id me, quod quereris, conciliare potest. Non ego natura nec sum tam callidus usu; Sollertem tu me, crede, puella, facis. Te mihi compositis, siquid tamen egimus, a me adstrinxit verbis ingeniosus Amor. Dictatis ab eo feci sponsalia verbis consultoque fui juris Amore vafer. Sit fraus huic facto nomen, dicarque dolosus, si tamen est, quod ames, velle tenere dolus. En, iterum scribo mittoque rogantia verba! Altera fraus hæc est, quodque queraris habes. Si noceo, quod amo, fateor, sine fine nocebo, teque, peti caveas tu licet, usque petam. Per gladios alii placitas rapuere puellas; Scripta mihi caute littera crimen erit? Di faciant, possim plures imponere nodos, ut tua sit nulla libera parte fides. Mille doli restant, clivo sudamus in imo; Ardor inexpertum nil sinet esse meus. Sit dubium, possisne capi; Captabere certe. Exitus in dis est, sed capiere tamen. Ut partem effugias, non omnia retia falles, quæ tibi, quam credis, plura tetendit Amor. Si non proficient artes, veniemus ad arma, inque tui cupido rapta ferere sinu. Non sum qui soleam Paridis reprehendere factum nec quemquam, qui vir, posset ut esse, fuit. Nos quoque--sed taceo. Mors hujus pœna rapinæ ut sit, erit quam te non habuisse minor. Aut esses formosa minus, peterere modeste; Audaces facie cogimur esse tua. Tu facis hoc oculique tui, quibus ignea cedunt sidera, qui flammæ causa fuere meæ; Hoc faciunt flavi crines et eburnea cervix quæque, precor, veniant in mea colla manus et decor et vultus sine rusticitate pudentes et, Thetidis qualis vix rear esse, pedes. Cetera si possem laudare, beatior essem, nec dubito, totum quin sibi par sit opus. Hac ego compulsus, non est mirabile, forma, si pignus volui vocis habere tuæ. Denique, dum captam tu te cogare fateri, insidiis esto capta puella meis. Invidiam patiar; Passo sua præmia dentur. Cur suus a tanto crimine fructus abest? Hesionen Telamon, Briseida cepit Achilles; Utraque victorem nempe secuta virum. Quamlibet accuses et sis irata licebit, irata liceat dum mihi posse frui. Idem qui facimus, factam tenuabimus iram, copia placandi sit modo parva tui. Ante tuos liceat flentem consistere vultus et liceat lacrimis addere verba suis utque solent famuli, cum verbera sæva verentur, tendere submissas ad tua crura manus! Ignoras tua jura; Voca! Cur arguor absens? Jamdudum dominæ more venire jube. Ipsa meos scindas licet imperiosa capillos oraque sint digitis livida nostra tuis. Omnia perpetiar; Tantum fortasse timebo, corpore lædatur ne manus ista meo. Sed neque conpedibus nec me conpesce catenis; Servabor firmo vinctus amore tui. Cum bene se quantumque volet satiaverit ira, ipsa tibi dices: 'quam patienter amat!' Ipsa tibi dices, ubi videris omnia ferre: 'tam bene qui servit, serviat iste mihi!' Nunc reus infelix absens agor, et mea, cum sit optima, non ullo causa tuente perit. Hoc quoque quod tum vis, sit scriptum injuria nostrum, quod de me solo nempe queraris, habes. Non meruit falli mecum quoque Delia; Si non vis mihi promissum reddere, redde deæ. Adfuit et vidit, cum tu decepta rubebas, et vocem memori condidit aure tuam. Omina re careant! Nihil est violentius illa, cum sua, quod nolim, numina læsa videt. Testis erit Calydonis aper sic sævus, ut illo sit magis in natum sæva reperta parens. Testis et Actæon, quondam fera creditus illis, ipse dedit leto cum quibus ante feras; Quæque superba parens saxo per corpus oborto nunc quoque Mygdonia flebilis adstat humo. Ei mihi! Cydippe, timeo tibi dicere verum, ne videar causa falsa monere mea; Dicendum tamen est. Hoc est, mihi crede, quod ægra ipso nubendi tempore sæpe jaces. Consulit ipsa tibi, neu sis periura, laborat, et salvam salva te cupit esse fide. Inde fit, ut, quotiens existere perfida temptas, peccatum totiens corrigat illa tuum. Parce movere feros animosæ virginis arcus; Mitis adhuc fieri, si patiare, potest. Parce, precor, teneros corrumpere febribus artus; Servetur facies ista fruenda mihi. Serventur vultus ad nostra incendia nati, quique subest niveo lenis in ore rubor. Hostibus et siquis, ne fias nostra, repugnat, sic sit ut invalida te solet esse mihi. Torqueor ex æquo vel te nubente vel ægra dicere nec possum, quid minus ipse velim; Maceror interdum, quod sim tibi causa dolendi teque mea lædi calliditate puto. In caput ut nostrum dominæ periuria, quæso, eveniant; Pœna tuta sit illa mea! Ne tamen ignorem, quid agas, ad limina crebro anxius huc illuc dissimulanter eo; Subsequor ancillam furtim famulumque requirens, profuerint somni quid tibi quidve cibi. Me miserum, quod non medicorum jussa ministro effingoque manus insideoque toro! Et rursus miserum, quod me procul inde remoto, quem minime vellem, forsitan alter adest. Ille manus istas effingit et adsidet ægræ invisus superis cum superisque mihi, dumque suo temptat salientem pollice venam, candida per causam bracchia sæpe tenet contrectatque sinus et forsitan oscula jungit; Officio merces plenior ista suo est. Quis tibi permisit nostras præcerpere messes? Ad sæpem alterius quis tibi fecit iter? Iste sinus meus est! Mea turpiter oscula sumis! A mihi promisso corpore tolle manus! Improbe, tolle manus! Quam tangis, nostra futura est; Postmodo si facies istud, adulter eris. Elige de vacuis quam non sibi vindicet alter; Si nescis: dominum res habet ista suum. Nec mihi credideris: recitetur formula pacti; Neu falsam dicas esse, fac ipsa legat. Alterius thalamo tibi nos, tibi dicimus exi! Quid facis hic? Exi! Non vacat iste torus. Nam quod habes et tu gemini verba altera pacti, non erit idcirco par tua causa meæ. Hæc mihi se pepigit, pater hanc tibi, primus ab illa; Sed propior certe quam pater ipsa sibi est. Promisit pater hanc, hæc se juravit amanti; Ille homines, hæc est testificata deam. Hic metuit mendax, hæc et periura vocari; An dubitas, hic sit major an ille metus? Denique ut amborum conferre pericula possis, respice ad eventus: hæc cubat, ille valet. Nos quoque dissimili certamina mente subimus; Nec spes par nobis nec timor æquus adest. Tu petis ex tuto; Gravior mihi morte repulsa est, idque ego jam, quod tu forsan amabis, amo. Si tibi justitiæ, si recti cura fuisset, cedere debueras ignibus ipse meis. Nunc, quoniam ferus hic pro causa pugnat iniqua, ad quid, Cydippe, littera nostra redit. Hic facit ut jaceas et sis suspecta Dianæ; Hunc tu, si sapias, limen adire vetes. Hoc faciente subis tam sæva pericula vitæ, atque utinam pro te, qui movet illa, cadat! Quem si reppuleris nec, quem dea damnat, amaris, tu tunc continuo, certe ego salvus ero. Siste metum, virgo! Stabili potiere salute, fac modo polliciti conscia templa colas; Non bove mactato cælestia numina gaudent, sed, quæ præstanda est et sine teste, fide. Ut valeant aliæ, ferrum patiuntur et ignes, fert aliis tristem sucus amarus opem. Nil opus est istis; Tantum periuria vita teque simul serva meque datamque fidem! Præteritæ veniam dabit ignorantia culpæ: exciderant animo fœdera lecta tuo. Admonita es modo voce mea, modo casibus istis, quos, quotiens temptas fallere, ferre soles. His quoque vitatis in partu nempe rogabis, ut tibi luciferas adferat illa manus? Audiet et repetens quæ sunt audita requiret, iste tibi de quo coniuge partus eat. Promittes votum; Scit te promittere falso. Jurabis; Scit te fallere posse deos. Non agitur de me; Cura majore laboro. Anxia sunt causa pectora nostra tua. Cur modo te dubiam pavidi flevere parentes, ignaros culpæ quos facis esse tuæ? Et cur ignorent? Matri licet omnia narres. Nil tua, Cydippe, facta ruboris habent. Ordine fac referas ut sis mihi cognita primum sacra pharetratæ dum facit ipsa deæ; Ut te conspecta subito, si forte notasti, restiterim fixis in tua membra genis; Et te dum nimium miror, nota certa furoris, deciderint umero pallia lapsa meo; Postmodo nescio qua venisse volubile malum verba ferens doctis insidiosa notis; Quod quia sit lectum sancta præsente Diana esse tuam vinctam numine teste fidem. Ne tamen ignoret, scripti sententia quæ sit, lecta tibi quondam nunc quoque verba refer. 'Nube, precor' dicet 'cui te bona numina jungunt; Quem fore jurasti, sit gener ille mihi. Quisquis is est, placeat, quoniam placet ante Dianæ.' Talis erit mater, si modo mater erit. Sed tamen ut quærat quis sim qualisque; Videto: inveniet vobis consuluisse deam. Insula Coryciis quondam celeberrima nymphis cingitur Ægæo, nomine Cea, mari. Illa mihi patria est; Nec, si generosa probatis nomina, despectis arguor ortus avis. Sunt et opes nobis, sunt et sine crimine mores; Amplius utque nihil, me tibi jungit Amor. Appeteres talem vel non jurata maritum; Juratæ vel non talis habendus erat. Hæc tibi me in somnis jaculatrix scribere Phœbe; Hæc tibi me vigilem scribere jussit Amor; E quibus alterius mihi jam nocuere sagittæ, alterius noceant ne tibi tela, cave! Juncta salus nostra est--miserere meique tuique: quid dubitas unam ferre duobus opem? Quod si contigerit, cum jam data signa sonabunt, tinctaque votivo sanguine Delos erit, aurea ponetur mali felicis imago, causaque versiculis scripta duobus erit: "effigie pomi testatur acontius hujus quæ fuerint in eo scripta fuisse rata." Longior infirmum ne lasset epistula corpus clausaque consueto sit sibi fine: vale!
Littera pervenit tua quo consuevit, Aconti et pæne est oculis insidiata meis. Pertimui scriptumque tuum sine murmure legi, juraret ne quos inscia lingua deos. Et, puto, captasses iterum, nisi ut ipse fateris, promissam scires me satis esse semel. Nec lectura fui, sed si tibi dura fuissem, aucta foret sævæ forsitan ira deæ. Omnia cum faciam, cum dem pia tura Dianæ, illa tamen justa plus tibi parte favet utque cupis credi, memori te vindicat ira: talis in Hippolyto vix fuit illa suo. At melius virgo favisset virginis annis, quos vereor paucos ne velit esse mihi. Languor enim causis non apparentibus hæret, adiuvor et nulla fessa medentis ope. Quam tibi nunc gracilem vix hæc rescribere quamque pallida vix cubito membra levare putas? Nunc timor accedit, ne quis nisi conscia nutrix colloquii nobis sentiat esse vices. Ante fores sedet hæc quid agamque rogantibus intus, ut possim tuto scribere, 'dormit' ait. Mox, ubi, secreti longi causa optima, somnus credibilis tarda desinit esse mora, jamque venire videt quos non admittere durum est, excreat et dicta dat mihi signa nota. Sicut erant, properans verba inperfecta relinquo, et tegitur trepido littera cœpta sinu. Inde meos digitos iterum repetita fatigat; Quantus sit nobis adspicis ipse labor. Quo peream si dignus eras, ut vera loquamur; Sed melior justo quamque mereris ego. Ergo te propter totiens incerta salutis commentis pœnas doque dedique tuis? Hæc nobis formæ te laudatore superbæ contingit merces et placuisse nocet? Si tibi deformis, quod mallem, visa fuissem, culpatum nulla corpus egeret ope; Nunc laudata gemo, nunc me certamine vestro perditis et proprio vulneror ipsa bono. Dum neque tu cedis, nec se putat ille secundum, tu votis obstas illius, ille tuis, ipsa velut navis jactor, quam certus in altum propellit Boreas, æstus et unda refert. Cumque dies caris optata parentibus instat, immodicus pariter corporis ardor inest. Nunc mihi coniugii tempus crudelis ad ipsum Persephone nostras pulsat acerba fores. Jam pudet et timeo, quamvis mihi conscia non sim, offensos videar ne meruisse deos. Accidere hæc aliquis casu contendit, et alter acceptum superis hunc negat esse virum; Neve nihil credas in te quoque dicere famam, facta veneficiis pars putat ista tuis. Causa latet, mala nostra patent; Vos pace movetis aspera submota prœlia, plector ego. Dic mihi nunc, solitoque tibi ne decipe more; Quid facies odio, sic ubi amore noces? Si lædis quod amas, hostem sapienter amabis; Me, precor, ut serves, perdere velle velis! Aut tibi jam nulla est speratæ cura puellæ, quam ferus indigna tabe perire sinis, aut dea si frustra pro me tibi sæva rogatur, quid mihi te jactas? Gratia nulla tua est. Elige, quid fingas: non vis placare Dianam. Immemor es nostri; Non potes--illa tui est. Vel numquam mallem vel non mihi tempore in illo esset in Ægæis cognita Delos aquis. Tunc mea difficili deducta est æquore navis et fuit ad cœptas hora sinistra vias. Quo pede processi? Quo me pede limine movi? Picta citæ tetigi quo pede texta ratis? Bis tamen adverso redierunt carbasa vento: mentior, a demens! Ille secundus erat. Ille secundus erat qui me referebat euntem quique parum felix impediebat iter. Atque utinam constans contra mea vela fuisset! Sed stultum est venti de levitate queri. Mota loci fama properabam visere Delon et facere ignava puppe videbar iter. Quam sæpe ut tardis feci convicia remis questaque sum vento lintea parca dari. Et jam transieram Myconon, jam Tenon et Andron, inque meis oculis candida Delos erat; Quam procul ut vidi, 'quid me fugis, insula' dixi 'laberis in magno numquid ut ante mari?' Institeram terræ, cum jam prope luce peracta demere purpureis sol juga vellet equis. Quos idem solitos postquam revocavit ad ortus, comuntur nostræ matre jubente comæ. Ipsa dedit gemmas digitis et crinibus aurum et vestes umeris induit ipsa meis. Protinus egressæ superis, quibus insula sacra est, flava salutatis tura merumque damus; Dumque parens aras votivo sanguine tingit sectaque fumosis ingerit exta focis, sedula me nutrix altas quoque ducit in ædes erramusque vago per loca sacra pede; Et modo porticibus spatior modo munera regum miror et in cunctis stantia signa locis. Miror et innumeris structam de cornibus aram et de qua pariens arbore nixa dea est et quæ præterea--neque enim meminive libetve quidquid ibi vidi dicere--Delos habet. Forsitan hæc spectans a te spectabar, Aconti, visaque simplicitas est mea posse capi. In templum redeo gradibus sublime Dianæ-- tutior hoc ecquis debuit esse locus? Mittitur ante pedes malum cum carmine tali-- ei mihi! Juravi nunc quoque pæne tibi! Sustulit hoc nutrix mirataque 'perlege' dixit. Insidias legi, magne poeta, tuas. Nomine coniugii dicto confusa pudore, sensi me totis erubuisse genis, luminaque in gremio veluti defixa tenebam, lumina propositi facta ministra tui. Improbe, quid gaudes aut quæ tibi gloria parta est? Quidve vir elusa virgine laudis habes? Non ego constiteram sumpta peltata securi, qualis in Iliaco Penthesilea solo; Nullus Amazonio cælatus balteus auro, sicut ab Hippolyta, præda relata tibi est. Verba quid exultas tua si mihi verba dederunt sumque parum prudens capta puella dolis? Cydippen pomum, pomum Schœneida cepit; Tu nunc Hippomenes scilicet alter eris? At fuerat melius, si te puer iste tenebat, quem tu nescio quas dicis habere faces, more bonis solito spem non corrumpere fraude; Exoranda tibi, non capienda fui. Cur, me cum peteres, ea non profitenda putabas, propter quæ nobis ipse petendus eras? Cogere cur potius quam persuadere volebas, si poteram audita condicione capi? Quid tibi nunc prodest jurandi formula juris linguaque præsentem testificata deam? Quæ jurat mens est. Nil conjuravimus illa; Illa fidem dictis addere sola potest. Consilium prudensque animi sententia jurat et nisi judicii vincula nulla valent. Si tibi coniugium volui promittere nostrum, exige polliciti debita jura tori. Sed si nil dedimus præter sine pectore vocem, verba suis frustra viribus orba tenes. Non ego juravi, legi jurantia verba; Vir mihi non isto more legendus eras. Decipe sic alias, succedat epistula pomo; Si valet hoc magnas ditibus aufer opes; Fac jurent reges sua se tibi regna daturos sitque tuum toto quidquid in orbe placet! Major es hoc ipsa multo, mihi crede, Diana, si tua tam præsens littera numen habet. Cum tamen hæc dixi, cum me tibi firma negavi, cum bene promissi causa peracta mei est, confiteor, timeo sævæ Latoidos iram et corpus lædi suspicor inde meum. Nam quare, quotiens socialia sacra parantur, nupturæ totiens languida membra cadunt? Ter mihi jam veniens positas Hymenæus ad aras fugit, et a thalami limine terga dedit vixque manu pigra totiens infusa resurgunt lumina, vix moto corripit igne faces. Sæpe coronatis stillant unguenta capillis et trahitur multo splendida palla croco. Cum tetigit limen, lacrimas mortisque timorem cernit et a cultu multa remota suo, proicit ipse sua deductas fronte coronas spissaque de nitidis tergit amoma comis; Et pudet in tristi lætum consurgere turba, quique erat in palla, transit in ora rubor. At mihi, væ miseræ! Torrentur febribus artus et gravius justo pallia pondus habent. Nostraque plorantes video super ora parentes et face pro thalami fax mihi mortis adest. Parce laboranti, picta dea læta pharetra, daque salutiferam jam mihi fratris opem. Turpe tibi est, illum causas depellere leti, te contra titulum mortis habere meæ. Numquid, in umbroso cum velles fonte lavari, imprudens vultus ad tua labra tuli? Præteriive tuas de tot cælestibus aras, ave mea spreta est vestra parente parens? Nil ego peccavi, nisi quod periuria legi inque parum fausto carmine docta fui. Tu quoque pro nobis, si non mentiris amorem, tura feras; Prosint quæ nocuere manus! Cur, qui succenses quod adhuc tibi pacta puella non tua sit, fieri ne tua possit, agis? Omnia de viva tibi sunt speranda; Quid aufert sæva mihi vitam, spem tibi diva mei? Nec tu credideris illum, cui destinor uxor, ægra superposita membra fovere manu. Adsidet ille quidem, quantum permittitur ipsi; Sed meminit nostrum virginis esse torum. Jam quoque nescio quid de se sensisse videtur; Nam lacrimæ causa sæpe latente cadunt, et minus audacter blanditur et oscula rara applicat et timido me vocat ore suam. Nec miror sensisse, notis cum prodar apertis; In dextrum vertor, cum venit ille, latus nec loquor, et tecto simulatur lumine somnus captantem tactus reicioque manum. Ingemit et tacito suspirat pectore, me quod offensam, quamvis non mereatur, habet. Ei mihi, quod gaudes et te juvat ista voluntas! Ei mihi, quod sensus sum tibi fassa meos! Tu mihi siqua foret, tu nostra justius ira, qui mihi tendebas retia, dignus eras. Scribis, ut invalidum liceat tibi visere corpus: es procul a nobis, et tamen inde noces. Mirabar quare tibi nomen Acontius esset; Quod faciat longe vulnus, acumen habes. Certe ego convalui nondum de vulnere tali, ut jaculo scriptis eminus icta tuis. Quid tamen huc venias? Sane miserabile corpus, ingenii videas magna tropæa tui! Concidimus macie; Color est sine sanguine, qualem in pomo refero mente fuisse tuo. Candida nec mixto sublucent ora rubore. Forma novi talis marmoris esse solet; Argenti color est inter convivia talis, quod tactum gelidæ frigore pallet aquæ. Si me nunc videas, visam prius esse negabis; 'Arte nec est' dices 'ista petita mea.' Promissique fidem, ne sim tibi juncta, remittes et cupies illud non meminisse deam. Forsitan et facies jurem ut contraria rursus, quæque legam mittes altera verba mihi. Sed tamen adspiceres vellem prout ipse rogabas, et discas sponsæ languida membra tuæ! Durius ut ferro jam sit tibi pectus, Aconti, tu veniam nostris vocibus ipse petas. Ne tamen ignores: ope qua revalescere possim, quæritur a Delphis fata canente deo. Is quoque nescio quam, nunc ut vaga fama susurrat, neglectam queritur testis habere fidem. Hoc deus, hoc vates, hoc edita carmina dicunt: a, desunt voto numina nulla tuo! Unde tibi favor hic? Nisi si nova forte reperta est, quæ capiat magnos littera lecta deos. Teque tenente deos numen sequor ipsa deorum doque libens victas in tua vota manus; Fassaque sum matri deceptæ fœdera linguæ lumina fixa tenens plena pudoris humo. Cetera cura tua est plus hoc quoque virgine factum; Non timuit tecum quod mea charta loqui. Jam satis invalidos calamo lassavimus artus; Et manus officium longius ægra negat. Quid nisi, si cupio mihi jam contingere tecum, restat, ut adscribat littera nostra "Vale!"