Tractatus de reliquiis S. Stephani Cluniacum

Hugone bonorum pergeret, investitus sancto congregationis est a societate Unde cuminter caetera didicisset archiepiscopus, Giuniacense monas eatorum in honorem terium tempore praeterito apostolorum et Pauli, Petrisimulque beati protomartyris Stephani, antiquitus fuisse consecratum, cœpit se cum, Deo, cogitare, quantum animae sicut credimus, inspirante, tacitus suae cimmineret periculum, si cœlestis ille thesaurus, quem sibi indigno divina commen daverat bonitas, in manus aliquando deveniret gentilium satis etenim metuebat,:ne urbs ipsa Sarracenorum perfidiae iterum daretur destruenda; felicem se nihi lominus futurum si, Deo volente, sanctoque Stephano annuente,illa tam incom et amplior ei deberetur reverentia, parabilis margarita Cluniaci haberetur, ubi / sanctiorque divini utpote cœlestium castrorum servitii cultus, a tanta caterva, persolveretur; id tamen fieri posse, omnino ei videbatur impossibile mnipotens vigilanti noluit inspirare, hoc Sed quid multa? Quod Deus

intimare; primo namque somno dormienti plenius dignatus apparuerunt est ei duae venerabiles personae, ornamentis archiepiscopalibus insignitae, ducentes ominus er Cluniacum oluit a Abbas electus S Mariae de Valle Josaphat anno 1120 Hugonis Senioris de Puteaco, Gelduini nostri, ut vide (W Tyr., c.), apparet annis 1120 ( Cart du S Sep., quae propinquitatis vincula, Wiihelmo tur, avia erat;

Hugo I Guido Everardus Waleranus, Balduinus II, Gelduinus, Josselinus

de Puteaco, dom dom Birae comes Ascalonis de Burgo, abbas Josaphat comes Edessae vicecomes de Puteaco rex Jerusalem = Alicem de Gorbolio Hugo II, de Stampis comes Ascaldnis Hugo Junior, comes de Corbolio Everardus IV, vicecomes Carnotensis c Mense scilicet julio 1119, cum Balduinus II, Rogerio; III, pp 448, o, 458, 579, o- 584; Mattii.principe ab infidelibus devicto et trucidato, ad Antio

a in medio aliam tertiam, aliquanto juniorem, levitae habitu honorifice indutam.

1119»Vocantes eum nomine suo, Petrum et Paulum seipsos esse miti affatu professi illumque medium beatum esse Stephanum igitur hanc ipsorum sunt, Sciret quod trium existere voluntatem, dubius ut, die transacta quasi cogitaverat, ossum videlicet ejusdem sancti Stephani Cluniacum destinare, opere adimplere nullatenus omitteret, eo quod Cluniacensis ecclesia ipsis tribus jam olim fuerit a Deo 'commendata Qua visione experrectus archiepiscopus cœpit prius super his plurimum anxiari 2, dehinc eadem fantasiae deputare, quod videlicet illa nunc dor miens viderit, quae antea vigilans cogitaverat Totum itaque divinae commendans est redditus; cum ecce easdem eodemque habitu assistere dispositioni, sopori personas, cum multa jam conspicit auctoritate praecipientes, ut sibi cogitata idcirco enim iterum apparuisse sine dilatione perficiat, seipsosprotestan ei eputaret Evigilans ergo subito tes 3, ne ipse cœlestem visionem quasi fantasticame comprehendere corpora vir sanctus, nimioque terrore perculsus, existimavit libus oculis, quos tam manifeste viderat in somnis; vocansque ante se jacentes si quas interfuisse deprehenderint personas, clericos, diligentius ibi inquirit Cumque neminem magis magisque extra corporaliter affuisse audiret se fieri, cœpit, remque altius considerans, quantamque consolationem per hoc amissurus elegit magis mortem incurrere, quam thesaurum ipsum esset mente retractans, a se separare; qmi diu fatigatus fluctuatione, rursus obdormivit Stalimque illae terribiliter de tam manifestae visionis dubitatione tres beatae personae affuerunt,eum increpantes, minas quoque plurimas, nisi ipsorum jussioni adquiesceret, in, quum cilicet non solum thesaurum ipsum desiderabilem, verum etiam tentantes caetera, quae sibi cariora videbantur in saeculo, cum dolore esset amissurus Si vero eis obediret, sciret se procul dubio ampliorem gratiam promereri et gloriam in et de praesenti, qua nimium a futuro, gravabatur, infirmitate citius liberari Domino Erat enim vir beatus longo podagrae morbo misere confectus, immo ita tabefactus, ut cum dolore viveret, vixquea lecto exire valeret; sed, quanto amplius tanto magis incomparabilem infirmitate premebatur, illamconsola corporali tionem beati protomartyris, peccatis suis exigentibus, amittere verebatur Excitus ergo, sed non absque immenso horrore, vociferansque fortiter,clericos circum jacentes nimium exterruit, super his quae audiebant graviter obstupescentes, et ne vir sanctus extra se fieret admodum metuentes Ipse vero, demum sibi redditus, jam non poterat dubitare de Domini voluntate sanctorumque ipsius, quam sibitrina visio, multaque comminatio, insuper et pia promissio, tam citissime indi um ipsis clericis duxit insomnem, casset Unam totius noctis partem residuam nunc lachrymis atque gemitibus, nunc deditus psalmis et orationibus Reddita itaque die, dominum convocans Gelduinum cum duobus sociis

aliisque quibusdam indicavit thesaurario, clericis, eis suis, praesente ecclesiae cum magnis singultibus totius rei veritatem, quantasque tentationes atque pericula i perpessus fuerit nocte transacta Sed quid multis morer? Tandem beatus, lotis se reum, se sacratissimum ossum de suo manibus, servatorio, extraxit illud seque tam incomparabilis thesauri patrocinio gehenna ipsaque morte dignum,contestans indignum Sicque cum multis lachrymis tradidit ipsum domini Gel

sionem, ut per seipsum vel per certum fidelemque nuntium, sub testimonio a sanctorum apostolorum Stephani, thesaurum beatique illum Petri et Pauli repraesentaret sanctae ecclesiae Cluniacensi; quo suscepto, aliisque simul sanctis donariis, idem Gelduinus cum suis gaudens Antiochiam rediit.

Paucisque diebus interpositis, rex pro disponendis rei publicae negotiis, maximeque pro comitatu urbis Edessenae, convocavit Antiochiam, non solum pon- b tifices, verum etiam totius paene illius provinciae principes Sed, quia totius consilii pars maxima in Edesseno pendebat archiepiscopo, mandavit ei per illam, quam sibi debebat, fidem et obedientiam, ut ad tam necessarium veniret concilium, si posset, portari se ipsum illuc aliquatenus equitare valeret; vero nullatenus si faceret Quibus acceptis, venerabilis heros, suamque perpendens impossibilitatem, c ' plurimum super his cœpit gravari; vidensque se in angustiis undique positum, totam spem suam ad Dominum apostolos Petrum et convertit, sanctosque ejus Paulum, beatissimumque Stephanum, cum quadam retexens querimonia, quidvidelicet pro eis egerit, quantamque fiduciam in eorum promissis habuerit, jam que ex ipsa necessitate adesse tempus locumque, sicut promiserant, salutis recu- n perandae Mirum dictu! Postquam enim vir pius inter has supplicationes membra dedit sopori, affuit persona quaedam honorabilis, palpansque fortiter pedes ejus, cunctaque infirmitatis loca, ipsum benigne consolando, subintulit, dicens:«Quo te niam vera fuit visio, veraque post minas promissio, noveris te a Domino ex ipsa «liberatum aegritudine;»qui statim, prae gaudio optatae salutis, quam in somnis audierat, expergefactus, cœpit secum mirarisi verum esset quod viderat, paulatimque pedes extendens et ad se retrahens, agnovit vere redditam sibi quam desi deraverat sospitatem Surgensque facillime sine humano auxilio super scabellum ante se positum, cœpit immensas gratias Deo referre et Te Deum laudamus cantare; quod clerici audientes, ipsumque super pedes suos stantem cernentes, cœperunt fcum eo cantante et ipsi cantare Sicque factum est, ut dic crastina miscam devo celebraret, tam clericis quam tissime tanto obstupescentibus miraculo, laicis in • Deique Mulam omnipotentis clementiam quoque collaudantibus ascendens, rripiens, Antiochiam laetus et incolumis pervenit, quantamque iterque ad regem sibi misericordiam, per beatum Stephanum, divina impenderit dignatio, palam cunctis notificavit VI Dominus vero Gelduinus fidele depositum, per fidelem nuntium, fratrem a 1120 Frotmundum b, Cluniacum fideliter delegavit, inter multa maximaque pericula, de quibus eum benignus Deus, sui protomartyris meritis, evidenter eripuit, anno dominica? Incarnationis m.c.xx, regnante in cœlis et in terra regum Rege h Domino Christo Has Jesu necnon et dentem vero Stephani beati reliquias, bbas, studio sancti Baptistae Johannis, dominus ac venerabilis Petrus etdili gentia quam erga sacra et divina omnia singulis crystallinis phylacteriis, gerit, gemmis et unum ad et auro pulcherrime decoratis, includi honestissime fecit, dextram, aliud ad sinistram, super majus, altare in catenis argenteis, sicut modo cernitur, appendi mandavit Habes Cluniace, pignus praetiosum igitur, tanti martyris, quo protegente, a malis omnibus eruaris, nunc et semper et in saecula saeculorum Amen.

(jUN 1125.) Venetiis, Bibi Mare, Lat cl IX, n 27, 4-239 (merribr xiv s«) ff,

et domino Bonifatio*, episcopo, Cerbanus Reverendissimo patri Olivolensi

1* salutem Gum oneris, quod subiturus sum, pondus considero, jure quidem ne fractus eb succumbam timeo; enormi quippe criminum mole gravatus, necnon ignorantiae, nec id sufferre valeo, nec viam, quam ingredi meditor, caligine circumvallatus clare video* Verum, cum ad meritorum et virtutum ejus potentiam* de quo* Deoeae negat for mbecillitatis dirigente, sum tractaturus* vires, quas suspicio, mido, me suscepturum Quapropter confido* inaestimabiles benignitatis ejus, qui infirma mundi eligit, ut fortia quaeque confundat, quique, diviti as imploro illuminans caecos et aperiens ora mutorum, linguas infantium fecit disertas, ac animali humanam quondam rudibiliconcessit loquelam, ut gratia sua mar, necnon ejusdem praetiosi corporis de tyrium sancti et mirifici martyris Isidori Chio insilia nostris in Venetiis temporibus translationem, mihi, quamvis indigno,; adjuvent at ejus praeclara merita et efficacissimae apud Deum describere animetdebitae simplicitati meae, qua intercessiones, veslraeque paternitatis suffragia efficiam, quod digne me consummare nullatenus tenus non indigne prorsus " arbitror; sed ita de graeco in latinum transferam, ne ab eo quod, vel legi, vel ex De ejusdem sane licet rudior ejus historiae pictura collegi, editio, dissentiat*, miraculis et trophaeis (sic) triumphalibus quaedam in latino solum legi, utpote de est, ut vix unam in eo vocem reperias quae emendatione non indigeat; es emendationibus istis praecipuas tantum notavimus, omissasque voces uncis inclusimus, quam cod, vallat cod., qui ijta corruptus nimat cod implicitatis cod, imbellitatis cod humana cod r udius cod.d Non constat a Cerbano revera scriptam fuisse Pas * Bonifacius Phaledrus (Bonifazio Falier), episcopus hoc Inest quidem 133, sionem, de qua in loco loquitur Castellanus 1120, dee.-- 1 2 - 234, * Cerbanus Cerbani, iri codice Marciano, cl IX, nota tunc temporis Venetiis n et in 27, ff cl IX, (Petri Calo, Legenda SS*, familia, ab Andrea Dandulo male Cribgnus nominatus codice Lat., n 18,, ff 222-223, Passio quaedam S Isidori; praesentem Chartae cuidam anni 1090 (Urk z f Gesch, t IV) Vehedigs

, nedum sequatur; immo autem prologpum ista antecedit p 55 ) subscribit Petrus Cerbani, ea ipsa tantummodo continet