Exordium monasterii S. Andreae Brugensis ab Arnoldo Goethals

IN SUA CHRONICA MONASTERII S ANDREM JVXTA BRUGAS (Brugis, 1 844

De sancta cruciata quae promota fuit ad recuperationem Terrae Sanctae, summus pontifex, Urbanus secundus, audita jam Anno dominicae Incarnationis m° xcvi 0

videlicet quod frequentissima relatione de desolatissima Terrae dispositione Sanctae, ea loca, quae toto orbe terrarum sunt celeberrima, ipsis Christi fidelibus forent extranea,atque per id tempus pene inaccessibilia, maxime ob infidelium, eam occupantium ac igno intolerabilem improbitatem, primum quidem, miniose possidentium, vir beatissimus ac, graviter indoluit; ac demum, quatenus rebus jam desperatissimis conve B compatientissimus nienter subveniri posset, generale apud Claromontem, Galliae urbem, concilium convocavit Ad quod peragendum, ipsum maxime animavit quidam 3 Petrus, sanctus heremita, hujusinferioris Germaniae indigena, qui ipsorum sanctorum locorum provinciam, ad hoc devo tione permotus, perlustrare gestiens, miseram ipsorum desolationem, non tamen auribus inspexit Quumque lachrymosas diuturnasque Deo optimo C perceperat, quam tunc oculismaximo preces effunderet, quatenus his sanctis locis, quae sanctissima nativitate, conversatione, miraculorum gloria, morte ac resurrectione sacrasset, subvenire dignaretur, tale tan dem divinitus accepit responsum, ut cunctis christianae reipublicae principibus intimaret,si ad praefatae Terrae Sanctae recuperationem obtinendam accederent, secundis ute quod,D rentur successibus His itaque atque hujusmodi praefatus papa sanctissimus animatus ora culis, ita cunctos principes, ibidem in concilio adunatos, vivacissima permovit oratione, utavidius ad consulta negotia peragenda, quam famelici ad cibum capiendum, perurgeren tur Quorum devotioni fervorique ipse pontifex plurimum congaudens 6, cunctis, qui illud negotium, vel corporaliter peragerent, vel quovis adminiculo sublevarent,singularia privi E legia et indulgentias condonavit Cunctis etiamindixit qua ecclesiasticis praelatis fortiter subditis intimare non differret Unde factum tenus quilibet ipsorum id ipsum suis est ut

sese disponeret Nulla enim, vel sexus, vel aetatis, infirmitas eos, quibus vel tenuis opportuni- A potuit (Jnde actum est ut infinitus ad tatis conditio adesse poterat, a proposito deterrere hanc sanctissimam cruciatam peragendam undiquecolligeretur exercitus, qui omnes prio rum temporum, et numero et viribus, longe praecelleret Nam ibidem fuisse amplius quam sexagies centena millia hominum diversi status, sexus et conditionis descripsere Anthoninus la aliique plures historiographi Praefuere autem huic Dei exercitui nobilissimi duces et prin- B, cum duobus fratribus Eustacio et Balduino, Robertus: Godefridiis, dux Lotharingiae cipes Friso junior, Flandrorum comes, Balduinus, comes Montensis, Stephanus, comes Blesen r sis, Hugo Magnus, frater Philippi,regis Franciae, Robertus, comes Normannorum, Ray mundus, comes Sancti iEgidii, Boamundus 3, dux Apuliae, Tancredus, nepos ipsius, et alii quamplures Quorum omnium curam apostolica' auctoritate suscepit vir eximius Haymarus, C et doctrina, usque ad captam Podiensis episcopus, qui eis valde proficuus fuit consilioAntiochiam; nam ibidem debitum naturae solvit, evocatus a Domino Item et praefatus Pe tiam valde utilis fuit in multis, usque ad captam ipsam Jherusalem trus eremita ipsis SHghSi

Quomodo capta est Antiochia, et de ejus descriptione.Igitur praefati duces, ac principes, caeterique, cum sibi subjectis, post innumeros iongis simce viae labores, maxima bellorum discrimina, ac diversas ah infidelibus munitissimas ar- D morum viriumque praesidio receptas urbes, tandem ad nobilissimam ac munitissimam urbem devenerunt Quam mox Antiochiam vallo militeque circumdare decreverunt, pro parte saltem potiori; nam haec ipsa civitas Antiochena tantae erat amplitudinis ac magnitudinis,ut ipsius maximam circumferentiam nostrates cum competenti praesidio vallare non praeva luerint Est enim ipsa Antiochia, ut inquit Anthoninus, civitas gloriosa et nobilis, secun- Edum vel tertium post Romam dignitatis gradum sortita, omnium provinciarum, quas trac et moderatrix Haec priscis temporibus dicta est Reblata, tus continet Orientalis, princeps ubi Sedechias, rex Juda, captus, ductus est ante Nabugodonosor, regem Babylonis; ubi, ipsius jussu, praefati regis Juda filii in ipsius conspectu crudeliter occisi sunt, et ipse rex exocu-; latus Hanc, post mortem Alexandri Magni Macedonis, Antiochus, qui, post ejus mortem, partem regni ejus obtinuerat, turribus ac muro validissimo circumdatam, de suo nominevocari fecit Antiochiam, eam regni sui caput constituens In hac apostolorum princeps, bea tus Petrus, cathedram tenuit sacerdotalem annis septem In hac etiam primus fidelium ha-: bitus est conventus, in quo et christianorum nomen dedicatum est; prius enim qui Christi, > dicebantur Postmodum vero a Christo de-G sectabantur doctrinam Nazareni vel Discipuli illius synodi, universi fideles dicti sunt Christiani Ejusdem vero: ducto nomine, auctoritatecivitatis patriarcha viginti provincias in sua jurisdictione habere dicitur Sita est autem An dicitur, commodissimam atque amœnissimam habens tiochia in provincia, quae Cœlesyria est enim fontibus positionem et rivis tota pene irrigua Clauduntur etiam infra civitatis; ambitum montes duo mirae celsitudinis, in quorum alterius vertice, qui videtur eminentior,; hsitum est praesidium munitissimum; qui duo montes valle profundissima, sed angusta, sepa rantur, per quam torrens dimissus per mediam influit civitatem Longitudinem hujuscivi Hanc itaque tam poten tatis quidam duo, alii tria milliaria asserunt Haec Anthoninus risius oamundus A ipsius • b • nthonius a et infra ui et b Antiochia a est ommodissima atque ammnissima hujus positio am om.

XIV.A tissimam atque maximam urbem nostri, pro viribus circumvallantes, octo continuis mensi bus oppugnare non destiterunt; quos ibidem labores, quae pericula toto illo tempore nostripertulerunt, nec calamus depingere, nec lingua sufficeret enarrare Nam, praeter quotidia nostri omnes pene fame nos civium excursus pugnasque, periclitati sunt Interim vero, quum nostri cœpto operi viriliter insistunt, rumor in castra pervenit, quemdam principem > nomine Garnobach, ad Antiochenorum subsidium cum maximis B Persarum potentissimum Hoc nuntio nostri plurimum consternati, quid in copiis advenire atali discrimine potissi mum agendum foret, consultare cœperunt; et tandem communi consilio urbem expugnare decreverunt, antequam possent Hujus autem consilii Obsessis extranea subsidia advenire caput fuit Boamundus, Tarentinorum princeps, vir strenuus, et in re militari expertissimus, C qui ad caeteros Christianae militiae principes hujusmodi oratione locutus est: «Viri fratres! «quos generis nobilitas, virium virtuS, ac dominiorum commendat potentatus, quos etiam«ad haec maxima hactenus perpessa viae longissimae, vitae, ac rei familiaris discrimina suffe, ad hanc usque urbem, Christi amor perduxit, convenientissimum fore arbitror, ut «renda 2 «hanc urbem invadere non differamus Quod si modum requiritis, vobis breviter intimabo «Amicum habeo in hac civitate fidelem qui in sua protectione ac potestate turrim habet, «munitissimam, quam, subparatus est tradere Pro quo com certis conditionibus, mihi «plendo negotio, multam ei pactus sum donare pecuniam Et, si vestrae videtur amplitudini«congruum, ut nostra sollicitudine ac studio capta civitas in nostram, jure haereditario pos, paratus sum cum dicto amico meo pacta complere «sidendam 3, transeat potestatem sin; «autem hoc vobis displicet, elaboret vestrum quilibet,et quocumque studio urbem obti

«nere potuerit, quantum meainterest, eamdem illi concedo »His auditis, reliqui principes plurimum gavisi, justissimae ejus conditioni assensum praebuere Igitur Boamundus, solutoconsilio, mox, ut sollicitus, hunc suum amicum, nomine Emyrferium, per nuntios cotlve nit, ut id, quod mutuo condixerant, celerius compleri deberet Quo audito laetus effectus, F Emyrferius fratrem suum, quem habebat unicum, in praefatae turris custodia cooperatorem, sine cujus adjutorio vel consensu tantum negotium ad optatum non potuit deduci exitum, adiit, ipsumque sensim tentare voluit (nam usque ad id tempus ipsum negotium eidem non si secum in illo convenire vellet Quumque illi a longe et per quaedam indicaverat)aenig, mata mysterium illud revelare cœpisset, reperit eum ab hoc satis pio opere abhorrentem G imo et nostrorum opera mordacius execrantem Unde ipse, qui prius dubitabat, an fratrimentis conceptum indicare vellet, ipsum jam quasi pestem declinans, in sua illum conscien et, ne Christi obsequium per eum impediri posset, de cœpit morte tia exeerabatur; ejus caritati fraternae publicam christianorum praeponens salutem In ipsa autem nocte tractare, quum sese civitas sopori dedisset, videns praefatus vir Emyrferius horam rebus agendis sese significavit, ut, cum viris electis, H obtulisse opportunam, domino Boamundo per nuntium festinus adveniret; quo ille audito, mox convocatis clam aliis quibusdam principibus, cum suo domestico comitatu, subito ante turrim astitit Et interea praedictus Emyrferius, eamdem, primum fratrem suum in stratu suo dormientem occidit,* ac demum funem ingressus turrim per fenestram dimisit; cujus praesidio nostri principes adjuti, ac leonina audacia induti, inei nomine conscendere cœperunt Primus igitur ascendentium, ut par erat, fuit Boamun actor; secundus nobilissimus Flandrorum comes, Robertus Friso dus, hujus conventionis junior, intrepidam in hoc facto animi sui constantiam ac virtutem apertissime demonstrans; praefati Boamundi nepos; post quos et fuit Tancredus, caeteri ascenderunt, qui, tertius qui eos intromiserat, decem turres absque induti virtute ex alto, duce praedicto virodiffi descendentes ad portam, eam occupavere; quo occisis earum custodibus, facto, j culta te, propter ad hmc a,

foris expectabant Lucescente itaque jam au- A violenter effregerunt, intromittentes eos qui rora, buecina dato signo, caeteros, qui in castris remanserant, advocant et intromittunt; qui pariter, per urbem discurrentes, ac domos effringentes, stragem non modicam ediderunt.Cives autem, audito tumultu, stratis exilientes ac suorum stragem considerantes, relictis do ncidentes, passim obtruncabantur Multi mibus, fugere tentabant; sed, armatorum cuneis tamen, per portas egressi, aut per murum inter quos, et B vitae suae consuluerunt; dimissi,Anixianus, civitatis dominus, civitatem egressus, dum fugeret, a quibusdam Armenis inven est Nostri autem, civitate potiti, nihil prorsus in ea alimentorum repererunt; tus, occisus nec mirum, nam ipsa civitas novem pene mensibus obsidione vallata fuerat, atque interim omne alimentorum subsidium a civibus consumptum fuit Sed in auro, argento, lapidibus divitiae, ut qui prius gravi preme- C praetiosis, ac veste multiplici, tot ac tantae repertae sunt batur egestate, nunc factus locupletior, omnibus abundaret Capta est igitur Antiochia anno \ ab Incarnatione Domini mxcviii, tertia die mensis junii a

III."Quomodo christiani in Antiochia obsessi fuerunt ab infidelibus, et quomodo divus Andreas aposto lus comiti Flandriae Roberto apparuit, cujus praesidio divino promisso victoriam obtinuerunt.Igitur, cum nostri jam ad vota civitate potirentur, tertia ab expugnatione die, advenit prae dictus Persarum dominus potentissimus, cum longe majoribus quam ferebatur copiis; qui, graviter ob receptam a nostris civitatem indignatus, undique eam arctissime circumvallavit, D, pateret facultas Unde nostrorum longe de ita ut nulli, nec ingrediendi, nec egrediendi terior facta est conditio Nam, quum nihil inferri posset alimentorum, exorta est in civitatefames vehementissima, ita ut, prae victualium defectu et famis acerbitate, plebs etiam ad tur pia declinaret; nec erat in escis, etiam- apud delicatissimos, differentia, aut mundorum ab immundis legalis ulla distinctio Erat itaque intueri miserabile viros robustissimos, et ple- e rosque nobilissimos, prae nimia famis acerbitate debilitatos ac baculis innixos, dejecto vultu, ubi nec erat quod tanto populo vel in modico per plateas et vicos mendicando discurrere sufficere potuisset Quid plura? Camelos, equos, mulos, asinos, canes, catos, caeteraque quaeque immunda animalia, pro summis deliciis reputabant, quoties illorum copiam habere pius christianorum laborabat populus, ut historiae com- f potuissent Tanta enim egestate Quumque jam intimari non posset, tractatus pendio sed speciales exigeret nostri in extrema necessitate constituti essent, nec ullum humanum affuturum sperarent auxilium, de salute diffidere cœperunt At Deus optimus maximus, qui suos ad tempus quoque angustiarisinit, ne nimium de suis viribus vel virtutibus confiderent * vel ut, ipsius gratia erepti, gra subsidio Quadam namque existererit, tandem optato eis succurrere dignatus tiores est nocte, apparuit gloriosissimus Christi apostolus et primius ipsius imitator et discipulus, beatus Andreas,ac nobilissimo principi ac comiti nostro Flandrensi, Ro victoriosissimo ei ac revelans, inter caetera, certum locum berto Frisoni juniori, intimans in ecclesia Beati Petri, in quo defossa jaceret Lancea Christi, qua Longinus miles latus ejus aperuit, et ut, eamdem assumens, cum reliquis christianis principibus ac populis, hostes impugnare non hformidaret; nam procul dubio victoriam obtineret His dictis, disparuit Praefatus igitur co mes noster, hac visione plurimum exhilaratus ac confortatus, summo diluculo consurgens, pri mum omnipotenti Domino ac sanctissimo ipsius apostolo, immensas de impensis beneficiis militiae principibus, modum ac demum, convocatis retulit gratias; caeteris christianae eis

A ac ordinem praefatae visionis aperuit Quibus auditis, cuncti sese in fervidas, quas vel intima ngustiae ereptio stillare assolet, effundunt lachrymas, ac Deo optimo devotio vel extremae maximo, ac fidissimo ipsorum propugnatori, apostolo, immensas divo scilicet Andreae Curritur dehinc summo cum tripudio ad designatum locum, laudes offerunt ac foditur, Lancea Christi, prout revelatum fuerat, reperitur Fit mox maximum in civitate tripudium, B et jam de futura victoria evidentissimum captatur indicium Ordinatur deinde dies pugnae, ad quam cuncta, quae pugnantibus necessaria esse possent, summa cum alacritate praeparantur.Cuncti etiam cum summa devotione ac cordis compunctione suorum peccatorum confessio nem faciunt, pcenitentiam alacres suscipiunt et peragunt, ac praetiosissimo Christi corpore sacris indutus vestibus, summo et sanguine muniuntur Clerus undique, diluculo, ipsiusC praefixae diei divina, etiam per viarum compita, celebrat, ac populum ad praelium profectu rum benedicit Quo facto, tanta in Dei populo infusa est divinitus gratia et confortatio, ut qui heri et nudiustertius, quasi segnes et abjecti, vix lumina, ob inediam in qua jam obsessi per xxvj dies constituti fuerant, attollere possent, jam in publicum exilientes, sibi invicem palmam Nostri itaque, divinum implorantes auxilium, duodecim victoriae promitterent 3 D acies instruxerunt, atque adversariorum cuneos aggressi sunt Accidit autem, in nostrorum, quoddam memoria et gratiarum actione dignissimum; nam ros quidam sua exitu ab urbevissimus de cœlo dimissus, modicus quidem, sed gratissimus, super eos descendit, ita pla citus ut in eo benedictionis suae gratiam videretur Dominus effudisse Nam quicumque imbre ita plenum mentis et corporis suscepit vigorem ac hilaritatem, ut nihil illo conspersus fuerat illa expeditione sese pertulisse videretur Nec solis hominibus id E laboris vel inediae in tota accidit, sed et equis ipsis vigor pristinus adeo restitutus est, ut qui, jam per multos dies, nisi arborum folia et cortices, pro pabulo eis valde insueto et ingrato, habuerant, hostium equos, avena et palea pastos, tota illa die, hinnitu, agilitate, ac laborum patientia vincerent b Interea princeps hostium, intellecto nostrorum ab urbe egressu, et ipse suas instruxit acies F Nostri vero, gradatim versus eos procedentes, viriliter ac leonina in eos audacia irruunt, ac tanta caede afficiunt, ut vix pauci de innumerabili illa multitudine, fuga saluti consulentes, evadere potuerint Quantas ibidem hostium strages Frisius noster Robertus, comitumillus trissimus, Christi Lanceae praesidio communitus, cum sibi subjectis, ibidem fecerit, non est stylo comprehendere, sed nec mente nostrae parvitatis, ne dicam concipere Similiter et G caeteri principes pro divina suaque captanda gloria effecere Consummato itaque praelio, castra rediere, ubi tantam rerum necessariarum opulentiam tantasque nostri ad hostiumorientalium divitiarum copias repererunt, ut jam auri, argenti, gemmarum ac vestium prae tiosarum neque numerus esset, neque mensura Equorum etiam et armentorum, annonaequoque et victualium tanta reperta est abundantia, ut jam nescirent quid gratius sibi eliH gere possent, qui summa prius inopia laborabant Potiti sunt autem hac victoria nostri prin cipes anno Dominicae Incarnationis millesimo nonagesimo octavo, mense junii, die vigesimo octavo SHgHs;

* De fundatione nostri monasterii Sancti Andreae juxta Brugas, ordinis Sancti Benedicti Robertus igitur, Flandriae comes illustrissimus, peracto victoriae triumpho, vovit illico, intra terminos dominii sui, monasterium monachorum in honorem gloriosissimi apo quod t proinde a quiddam a extrema t vic

mor Christi ipsum A stoli Andreae et militiae protectoris, aedificaret Sed, quia christianaein locis peregrinis detinebat, tan tusque fervor erga praefatum Dei apostolum ipsum accen debat, ut suum in Flandriae reditum pro complendo voto expectare nollet, misit quosdam nobilissimos viros ac sibi fidelissimos, datis litteris, ad Flandriam, mandans suae dulcissimaeac nobilissimae conjugi, Clementiae, quatenus monasterium in honorem beati Andreae aedi ficare non differret, in loco qui, a Bethferto fundatore deducto nomine, Bethfeiikerka dice- B ac ibidem monachos integrae batur, nunc autem Straten a dicitur, opinionis ac religionis virum omni laude dignissimum, quem tam vehemens christianae religionis constitueretamplificandae fervor detinuit, ut nec illum quae sibi maxime cordi erant negotia, nec dul cissimus dilectissimae conjugis liberorumqueaffectus ad proprium solum revocare potue rint, donec cuncta, ad quae agenda perrexerat, ad optatum terminum perduxisset! Audita C igitur devotissima mulier tam sancta illico opere complere studuit, supplicatione viri sui quod tam sancte postulatum cognoverat; sed, quia idem locus, qui in litteris designatus fuerat, episcoporum Tornacensium subjacebat, Tornacensis jurisdictioni ipsius episcopi, quatenus eumdem locum ea conditione praesentiam adiit, expostulans, ex nomine viri sui libertati donare vellet, quatenus ibidem monasterium construi posset, ac monachi ibidem D in aeternum Deo famulaturi institui Qui illico justissimae postulationi gratissime annuens, expetitae libertatis litteras contulit, quibus breviter fundationis nostrae occasionem inseruit in hunc modum: sequitur charta baldrici, episcopi tornacensis 0 ’ Ex praescripto itaque privilegio patet, quod ipsum collatum non fuerit, licet per biennium E pene antea postulatum, nisi quum gloriosissimus comes noster Robertus a Hierosolymitanaperegrinatione rediisset Sed nec in ipsum monasterium, quod tam sedulo fundari praece perat, monachi nondum introducti fuerant, sed aedificia tantummodo convenienter extracta Sed devotissimus comes et fundator noster Robertus, domum reversus,, videns suum votum nondum illico absque efficaciter expletum, compleri dilatione studuit, conferens et ipse F nobis suae largitatis privilegium in hunc modum:

177, p lettres hist des croisades comitis (1100), infra indicatam.