Historia Nicaena vel Antiochena

Sermo alter Urbani papae.

Crucesignatis praeficitur episcopus Podiensis.

Sacrum iter incipiunt, Petro Eremita duce.

Hugo Magnus capitur.

Godefridus Conslantinopolim venit.

Godefridus dux insidias imperatoris vitat et pacem cum eo facit.

Imperator Galliae principes timet et occidere tentat.

Boamundo per simulationem obviam mittit.

Principes, imperatori confcederali, Nicaeam obsidere deliberant.

Godefridus dux viam versus Nicaeam aperire facit.

Nicaea obsidetur Obsidionis ordo; Turei, ad urbis auxilium venientes, fugantur.

Civitas imperatori traditur.

Turei in christianos irruunt et post magnam stragem vincuntur.

Balduinus comes Tharsum et Edessam capit Antiochia captu quam difficilis; ejus obsidionem juramento confirmant christiani.

Urbis obsidio; christiani castellum construunt Famem in castris patiuntur.

Terram intrant Sarracenorum.

Insignem in illis victoriam reportant Fames in castris invalescit.

Duplicem de hostibus victoriam christiani reportant.

Christiani castrum ante portam civitatis construunt et hostes iterum' caedunt.

Godefridi ducis insigne faciunt.

Christiani Tureas occisos extumulant.

Nuntii Babyloniorum ad principes christianos Principum responsio.

Christiani nova construunt castella; induciae inter cives et obsidentes.

Waionis caede violantur induciae.

Pirrus divinitus monetur de tradenda civitate Pirrus cum Boamundo convenit.

Antiochia christianis traditur / Sarraceni eam obsident, et christianos ad pugnam provocant Saxandoles Persas excitat

Corbaran, ducis Persarum, superbia.

Monetur a matre ne pugnet in christianos.

Matris monita spernit Iterata ad eum matris monita.

lnterim quae gesta sunt in urbe.

Stephanus Carnotensis recedit, et imperatorem Constantinopoiitanum, auxilium addu~ centem urbi, retrocedere facit.

Divinitus confortantur christiani; Lancea Salvatoris inventa Christiani Petrum Eremitam et Herluinum legatos mittunt ad Tureas.

Turearum ad eos responsio.

Herluini sermo eis minantur Tureae.

Vincula Christiani ad pugnam se parant.

Podiensis episcopi sermo ad milites.

Atrox pugna Odo Balgenciacus occisus.

Penes chistianos manet victoria.

Princeps Antiochenus fit christianus Episcopus Podiensis obit.

Exercitus tendit versus Jerusalem.

Jerusalem obsidione cingitur.

Conservanda committitur Godefrido duci.

Babylonii a christianis caesi Godefridus obit; succedit in regno Balduinus.

Rex Balduinus vadit Ebron et Mare Mortuum.

Rex Balduinus Babylonios delet.

Arabes fugati Christiani magnam patiuntur jacturam.

Postea hostes caedunt.

Balduinus rex Accon capit.

Tancredus Sarracenos fugat,

Prodigia in cœlo Pax inter imperatorem Constantinopoiitanum et Boamundum.

Tripolis et Sidon capiuntur.

Tureae christianos fugant.

Rogerius tria Turearum millia caedit Balduinus Montem Regalem

Balduini regis obitus.

Balduinus rex Tureas vincit.

Castrum Carras destruitur.

Rex Balduinus capitur; christiani Tureas vincunt.

Historiam parvis scriptus tenet ille libellis, Ut fuit urbs capta a Francorum gente Nicaea, Pro qua Francorum ceciderunt millia centum, Quos Solyma stravit, princeps dum victus abivit, Quodque labore, fame, bello, plures cecidere, Urbem qui claram vicerunt Antiochenam, Et qui Jerusalem venerunt, pacis ad urbem Ac Tureos Sancto Domini pepulere Sepulcro, Auxilio Domini; sedesque fit inclyta regni, Hoc regno reges reprimens populosque rebelles io Hac pugna belli quicunque fuere perempti, Quique labore viae peregrinantes obiere, Christi militiae cœli jungantur in arce! Hoc regnum solo Godefridus dux habet anno; Annos octodecem Balduinus eam regit urbem; i5 Hi duo germani digni diademate regni, Militia clari, fortes, bello metuendi, Pauca gente sua gesserunt prœlia multa Illis infestas sternentes caede catervas, Perque Deum fortes fuerunt Babylonis in hostes Dilataverunt regnum, quod tunc habuerunt In regno Christi nunc sint sine fine beati Imperium quorum cognatus sumpsit eorum Alter Balduinus, morum probitate decorus, Quod per quindenos rexit feliciter annos, Excepto solo quo captivus fuit anno; Hic in tredecimo regni defungitur anno

Regnat pro socero Volco, comes Andegavensis Post patrem ternis Balduinus tertius annis, Praefectus regno jam nomine clarus avito, Qui compilavit simul et conscribere fecit Hoc opus; aeterna sibi sit retributio vitae! «Incipit Historia, Niceena vel Antiochena, «Urbis praeclarae necnon Jerosolymitanae

Urbanus Guibertus antipapa et Anno ab incarnatione Domini mxcv, regnante in Alemannia imperatore Henrico quarto,

in Francia vero rege Philippo I, Urbanus papa, exsulans a Roma, descendit in Gallias Qui dam enim Guibertus, protervitate imperatoris praefati suffultus, apostolatus officium,vi vente adhuc Gregorio Hildebrando, usurpare cœpit, quo mortuo, major et sanctior pars populi Urbano, jure electo et ab episcopis cardinalibus consecrato, aspiravit Guibertus vero, B quoad potuit, ab urbe eum alienum fecit; sed dum ipse in Alemanniam venisset Urbanus, auxilio Mathildis marchisae, apostolicam sedem recepit Nunc ad propositum revertamur.

Urbanus papa, concilium apud Claromontem celebrans, Crucem praedicat 2 Urbanus autem cum Alverniam venisset, apud Clarum Montem concilium habuit, cccx tam episcoporum quam abbatum cambutis deputatis, ibi pace restituta ecclesiae, ad et indebellandos Tureos, qui de Perside exierant, et usque ad Mediterraneum mare, sive Helles C pontum, quod dicunt Brachium S Georgii, occupando fines Romaniae, venerant, hoc modo animavit In campi itaque planitie habita concione, eo quod tantam multitudinem nullum: «0 fortissimi capere, hujusce modi omnes persuasione allocutus aedificium potuit est «milites de nobili genere Francorum! o invictorum propago parentum! quibus prae caeteris«gentibus contulit Deus insigne decus armorum, magnitudinem animorum, agilitatem corD «porum, scire vestram volumus pietatem, quod a Jerosolymorum finibus et urbe Constan «tinopolitana relatio gravis emerserit, et ad aures nostras saepissime evenerit, quod scilicet«gens regni Persarum, gens extranea, gens prorsus a Deo aliena, terram illorum christia«norum, quae transmeari non potest itinere duorum mensium, invaserit, ferro, rapina, in depopulaverit, ipsosque captivos, partim in terram suam abduxerit, partim nece «cendio E «miserabili prostraverit, ecclesiasque Dei aut funditus everterit, aut suorum ritui sacrorum «mancipaverit Moveat igitur magnitudinem animi vestri, quod illi nefandissimi christianoscruci affixos, quasi pro ludibrio Do stipiti quosdam ligatos sagittant, quosdam «captivos,«mini Dei nostri pro nobis crucifixi, mortificant, quosdam, extento collo nudato, gladio ap«petentes, utrum uno ictu truncare possint pertentant Aliorum quoque umbilicum perfo «rant, et, caput vitaliorum abstrahentes, ad stipitem ligant, et sic flagellando circumducunt,

«quoadusque, extractis visceribus, solo prostrati corruant Incitent etiam animos vestros tam«detestanda, per vestram magnitudinem vindicanda, gesta praedecessorum vestrorum, Ca

«destruxerunt et in eis fines sanctae Ecclesiae dilataverunt Quapropter, s filii beatissimi! in A

1096 «remissionem peccatorum vestrorum, securi de retributione ccelesti, viam Sancti Sepulchri «incipite, terram illam, a Deo quondam in possessionem filiis Israel datam, sicut Scriptura«dicit, quae meile et lacte fluit, nefariae genti auferte, auxilioque Dei vobis subjicite, Jeru«salem, quae est civitas regalis, quasi umbilicus terrae in orbis medio posita, quam Redemp «tor humani generis sua decoravit conversatione, sacravit passione, morte illustravit, sepul- B glorificavit, nunc «tura insignivit, resurreptione a suis hostibus captiva, ritui gentilium«famulatur, quatenus ei subvenire non cessetis per Dei auxilium imprecatur Quod si vos ca «rus liberorum, et parentum, et conjugum detinet affectus, recolite quid in Evangelio dicat «Dominus qui reliquerit domum, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut: Omnis Non vos protrahat ulla «agros propter me, centuplum accipiet, et vitam eetemam possidebit a f' «possessio, cum terra haec quam inhabitatis, clausura maris undique et jugis montium «circumdata, vestra numerositate nec copia divitiarum exuberat, et vix sola alimenta suis «cultoribus administrat; inde est quod vos invicem mordetis bella movetis et contenditis, «et quandoque mutuis vulneribus conciditis Cessent ergo inter vos odia,et Terram Sanc «tam, quae per vos quaerit et optat liberari, ab omni pollutione gentilium eripite, vestrisque D «usibus, Deo adjuvante emancipate b »! '1

Sermo alter Urbani papae Haec et alia plurima apostolico loquente, omnes qui aderant una voce cœperunt clamare: «Deus vult »Quod ut venerandus pontifex audivit, ! Deus vult erectis in cœlum luminibus, ! gratias Deo egit, et manu silentium indicens, ait«Fratres beatissimi! hodie in vobis os: «tensum est quod Dominus in Evangelio dicit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, E Nisi Dominus Deus in mentibus vestris affuisset, una omnium «ibi in medio eorum sum ««vestrum vox non fuisset; licet enim vox vestra numerosa prodierit, tamen origo vocis una«fuit Propterea dico vobis, quod Deus hanc a vobis elicuit, qui vestris eam pectoribus in quia verbum hoc a Deo «seruit Sit ergo vobis vox ista in rebus bellicis militare signum, «est prolatum; cum in hostem fiet bellicosi impetus congressio, erit universis haec ex parte F «Dei una vociferatio «Deus vult! Deus vult! »Et non praecipimus aut suademus ut senes aut: «imbecilles, usui armorum minime idonei, hoc iter arripiant, nec mulieres sine conjugibus «suis; quia tales sunt magis impedimento quam adjuvamento, plus oneri quam utilitati suis facultatibus secum ducant «Ditiores inopibus subveniant et expeditos ad bellum de clericis cujuscumque ordinis absque episcoporum suorum licentia non G «Presbyteris sive «licet ire, quoniam si irent sine illorum licentia; quippe nec inutilis fieret eis haec via, cum benedictione sui Quicumque expedit peregrinari, ergo hujus «laicis nisi pastoris «sanctae peregrinationis animum habuerit, et Deo inde sponsionem fecerit, signum crucis «in fronte sive in pectore praeferat Qui vero inde voti compos regredi voluerit, inter spa~

«tulas retro ponat »

Grucesignatis praeficitur episcopus Podiensis.

A Urbanus papa in crastinum conventum omnium convenire fecit episcoporum, et consilio ac 1095-1096.

electione eorum, Adimarum, Podiensem episcopum, rebus humaniset divinis valde idoneum, praeposuit tantae multitudini peregrinari cupientium Ille itaque, licet invitus, susce, cum benedictione apostolici pit quasi alter Moyses ducatum ac regimen dominici populiac totius cleri Nondum enim quisquam nominatorum principum, cui tantus crederetur po B pulus, se admiserat; sed, ubi hoc concilium maxime pro hac peregrinatione longe lateque est divulgatum, ut sequens opus declarabit, plurimi confluxerunt Et, ut cunctis clarescat fidelibus, quod haec via a Deo, non ab hominibus, sit constituta, ipso die quo haec facta sunt, fama praeconans tantae institutionis totum commovit orbem, ita quod et in maritimis insulis divulgatum esset, quod Jherosolimitanum Oceani in concilio Alvernico iterstabi C litum esset Jamque triviatim dissultare cœpit christiana immanitas, et desiderio cum Tureis pugnabat eorum probitas a

Sacrum iter suscipiunt, Petro Eremita duce Anno mxcvi, mense martio, post concilium Alvernicum, quod in mense novembri papa Urbanus iter sanctum carpere Petrus Eremita quidam, tenuit, Franci cœperunt multis sibi adjunctis peditibus, sed paucis equitibus, per Ungariam primitus perrexit, cujus gentis D fuit satrapa Gualterus, Sine-Pecunia dictus, qui postea, inter Nicomediam et Nicaeam urbes, cum multis suorum a Tureis occisus est b SHgHSS

Hugo Magnus, Philippi regis Francorum frater, qui honestate morum et elegantia Hugo autem Magnuscorporis regalem, de qua ortus fuerat, commendabat prosapiam, cum suo exercitu per Ita liam iter dirigens, Romam pervenit, ubi aliquot dies commoratus, sancta loca consuetudineE peregrina perambulando, se sanctorum apostolorum aliorumque meritis ac precibus com et post apostolicam benedictionem ab urbe discedens, per Apuliam suas mendavit, acies ' direxit c - jr^"Tir

Boamundus.Boamundus itaque, princeps patriae illius, Roberti Guischardi filius, natione tamen Northmannus, tanti itineris percepto rumore, mente exhilaratus, congregatis suis militibus allo«0 milites nunc mei, viam Sancti Sepulchri mecum incipien F cutus est omnes clara voce: et quae mea sunt ut vestra assumite Nonne «tes, milites Dei et nos Francigenae estote,«sumus? Nonne parentes nostri de Francia venerunt, et terram hanc militaribus armis man

»Et cum istis el his A «retrograda animi inopia, si nobis absentibus agitur haec divina militia.

1096 similibus animosus miles finem daret, omnes clamaverunt qui aderant, dicentes: «Nos te «cum ibimus et absque retractatione viam Sancti Sepulchri promittimus Tunc princeps, Deo devotus, duo pretiosa afferri jussit coria, et in corigias incidi fecit, allatis, omnibus circumstantibus dixit crucibusque inde paratis et sibi «Si dictis vestris: «unire facta vultis, de crucibus istis unusquisque accipiat, crucis sponsio viae B et acceptio «fiat.Tunc tot ad accipiendum confluxerunt, quod multis accipere affectantibus cruces defe Siciliae quod Boamundus crucem cerunt Audientes igitur optimates Apuliae, Calabriae et viae Sepulchri acceperat, omnes ad eum confluxerunt, et tam mediocres quam potentes, senes quam juvenes, servi quam domini, peregrinationem promittunt 3

Hugo Magnus capitur Hugo denique Magnus, de quo supra dictum est, primus heroum per cœptum iter mare Bulgaria cum sed imprudenter cum raro transiens, apud Durachium in suis adlitavit; agmine vadens, ab ipsis civibus captus,et ad imperatorem Constantinopolitanum perduc tus, Alexem nomine, ibi per aliquantulum temporis est moratus b

Godefridus dux Constantinopolim venit Boloniensis comitis filius, cum duobus D Porro Godefridus, Lotariorum dux, Eustachii et magna manu militumac peditum, per Unga fratribus suis, Eustachio et Balduino, riam iter arripiunt, per viam scilicet quam Karolus Magnus olirp suo exercitui fieri usqueConstantinopolim praecepit Raimundus vero, comes Provincialium, cum dives esset, patri transivit, cum Podiensi episcopo; monio suo vendito, per Dalmatiam tres comites et hi \ Robertus Northmanniae, et Stephanus Garnotensis, et Robertus Flandriae mense octobri E hoc etiam iter arripuere.

Godefridus dux insidias imperatoris vitat et pacem cum eo facit Dux Godefridus, prior omnium procerum, cum magno exercitu Constantinopolim venit, cognato Hugoni Magno fuit Gaudet Hugo se ubi praecordiali amico suo solatii causa et fuisse comprehensum, qui meruit duci ad ducem Godefridum, et innovatum est inter eos et, quod in utroque erat insigne, decus probitatis Dux ergo F fœdus antiquae familiaritatis, HIST NICvENA VEL ANTIOCHENA GAP.

A ut, et occiderent Sed Balduinus, in insidiis positi, eos invaderent frater ducis, nequitia a l0 g eorum cognita, insidias praevenit, virili impetu eos invadens, septem ex eis occidit, et, et, plures captivos ducens, fratri suo duci repraesentavit Quibus auditis, imperator vehementer doluit, quia principibus Galliae dolositates suas denudatas esse sensit Dux, ut cognovit erga se suosque imperatorem iratum, de suburbanis B illius exivit, et extra urbem tentoria fixit Imperator pacem ab eo, per multos internuntios quaerens, tandem impetravit, et mercatum ei et suae genti in civitate habere permisit*.

Imperator Gallia principes timet et occidere tentat civitati, Podiensis episcopus cum Interea gens Gallica cœpit appropinquare regiaereli quis principibus, Boamundus vero Apuli ensis, prospero successu paratis suis stipendiis, tantoitineri congruentibus, cum nobilissimo principe Tancredo, cognato suo, et Richardo, Mar G chisi filio, pluribusque optimatibus terrae illius, per mare in Hungariam, eo tempore copia frumenti, vini et olei repletam, navigavit, et inde in vallem Andrinopolim descendens, ibi cum quousque omnes Transfretatis vero omnibus transfretaverunt, sua quietavit gente violenter, sed unusquisque quod comminatus est ne aliquis aliquid alicui auferret sibi competeret compararet Inde progredientes Castoriam pervenerunt, ubi, cum ab indigenisD forum rerum venalium quaererent, nec impetrare valerent, ciborum compulsi inopia, rapuerunt quae usui erant necessaria De Castoria venerunt ad Palagoniam, ubi quoddam cas trum haereticorum, qui circumjacentem regionem suo pravo dogmate fœdaverunt, virtutebellica aggressi, illico comprehenderunt, et spoliatum omnibus bonis suis cum ipsis habitatoribus igne combusserunt Deinde ad fluvium Bardanum venientes, cum ante solis occa E sum omnes nequissent transire, in crastinum, aurora jam lucescente, exercitus imperatoris superveniens conabatur omnes occidere, aut vinculatos captivare: quia in tantum impera tor metuebat principes Galliae, timens quod eum jam deliberarent privare sibique patria regnum Francorum emancipare Quibus dum fortiter resisterent nostri, rumor pervenit adita suos injuriari non ferens, cum duo aures Boamundi et Tancredi Tancredus vero diu F bus millibus equitum flumine transvadato, invenit eos cum adversariis dimicantes, in quos irruens, multos occidit, pluresque captivos deducens, subito ut eflrenatus loris irretitos, Boamundo tradidit b

Boamundo per simulationem obviam mittit Ille vero, gratias inde Deo referens, cum abeis percunctaretur qui essent, et quare mi lites Dei bello lacesserent, et conductitios milites eos esse, et praecepto imperatoris id se G fecisse cognovit Petitum ab eis quatenus pro Sancti Sepulchri honore eorum parceret vitae; illaesos permisit abire Audiens autem imperator exercitum suum dissipatum esse, et sic castra Dei de die in diem sic confluere, quasi de adventu Boamundi gratulabundus esset,

et ad se cum honorificentia deducerent Compertum vero nostri habebant, quia haec agebat A 1096-1097 A.non ex aliquo famulatu amicitiae, sed secreta cordis simulatione Boamundus,Tancredo exer citum in civitate quae Sula vocatur relinquens, cum paucis Constantinopolim perrexit, ubi eum gens Gallicana sicut mater unicum filium gaudens suscepit, et ad hospitium suum, ei imperator jusserat praeparari, extra urbem deduxit \ quod

Principes, imperatori confcederati, Nicaeam obsidere deliberant / Sequenti ergo die, omnes principes Galliae confœderati sunt cum imperatore, ubi unani- B mes deliberaverunt cum gente sua Nicaeam urbem obsidione circumdare b Turei enim aquinquaginta annis, Eufrate fluvio* transito, ipsam et totam Romaniam usque in Nicome diam urbem sibi subjugaverant Tunc imperator jussit naves ad portum adduci ut omnis exercitus sine magna dilatione posset transfretari.

Godefridus dux viam versus Nicaeam aperire facit 2 Primi itaque transierunt dux Godefridus et Tancredus et usque Nicomediam pervene- C runt, et per tres dies ibi feriati sunt Videns ergo dux quod nulla via pateret transituris, perquam tantum exercitum posset conducere, praemisit quatuor millia hominum cum secu aliisque ferramentis aptandae viae convenientibus Erat autem terra illa ribus et vomeribus invia, per juga montium, per concava vallium, per defossa terrarum undique praepedita Constraverunt itaque viam plurimo sudore usque Nicaeam civitatem, peditibus et equitibus Domnique transeunti satis idoneam Posueruntque cruces ligneas per reflexus viarum in tes timonium, ut cunctis notum fieret, quod via illa erat peregrinantium Sicque suo tractupertransiit omnis multitudo, excepto quod Boamundus remansit cum imperatore, dispositu ultra modum rus cum eo de mercati promissione Sed protelari debuit illa promissio, quia, antequam perveniret ad illos qui erant pauperiores, versabatur maxima famis cru- e ciatio Indigenae autem terrae illius, accepto imperatoris imperio,catervatim victui necessaria conferebant, et pretio satis congruo vendebant, quia, antequam per Boamundum mer catum adduceretur, unus panis xx aut xxx denariis vendebatur 0 SHgK

Nicaea obsidetur Anno Mxcvn, dux Godefridus, Hugo Magnus, Podiensis episcopus, Raimundus comes, HIST NICiENA VEL ANTIOCHENA XV.A Boamundus, Tancradus, Robertus, comes Flandriae, jam a medio maii Nicaeam urbem obsidione cinxerunt, etbalistas, et arietes, et alia instrumenta, quibus inhabitantes expugnarent, apposuerunt Comes autem Normannorum Robertus et Stephanus Carnotensis in prima hebdomada junii ad obsidionem postremi venerunt, et unus ex plurimis factus est exercitus, quem sexties centum millia bellatorum esse existimabant, quorum millia loricis et galeis B muniti erant Si autem omnes, qui de domibus suis egressi devoti inceperant, illic simul es centum millia valentium ad pugnam adessent Sed adessent, procul dubiis lx alii ab urbe Roma, alii de Hungaria, quidam de Dalmatia, reculato labore, domos suas alii de Apulia, redierant; sed et multi infirmati in collibus, in campis,in lucis sepulti fuerant Reverta mur ad propositum*.

Obsidionis ordo; Turei, ad urbis auxilium venientes, fugantur A parte Orientis Nicaeae civitatis, quia inexpugnabilior et magis munita esse videbatur,: Podiensis episcopus, Raimundus, Hugo Ma applicuerunt sui robur exercitus principes isti gnus, comes Normannus, comes Flandrensis, comes Stephanus Carnotensis; a septentrione dux Godefridus, ab occasu solis Boamundus; ab austro vero pars nulla fuit, quia lacus immensus praesidio fuit In illum cives cum navibus suis et herbam, introibant, et ligna,D aliaque necessaria afferebant Quod ut principes agnoverunt, eorum legatio ad imperato rem cucurrit, ut naves conduci et boves cum faceret usque Civito, ubi portus est, eis, attraherent Qui eas usque ad lacum et juxta principum velle qui paruit, illico dictis fuit Quid circa urbem, factum plura? dispositis agminibus christicolae viriliterinsis tunt, Turcique, quia de eorum vita agitur, Tureitoxicatas mittunt sa fortiter resistunt E gittas, ut, quos vel levi tactu sauciarent, gravi morte perimerent Nostri vero, pro vita mori circa muros machinas erigunt, quibus infra se illos, qui erant minime formidantes, altas despiciunt Ligneae turres lapideis turribus opponuntur, et jam cominus hostis in muris, lanceis et fustibus impugnatur Jamque sudesque faces, lapides jaculantur in urbem.

Hostis terretur quia jam de morte timetur; Unde fragor turbae, clamorque sonabat in urbe matres cum Passim latebrasque fugiebant et filiabus suis, solutis crinibus,quae filiis rebant, quia spem fugae nusquam habebant Jamque, cum hostis se vincendum putaret,Ixx millia Tureorum eminus venire conspexit; ipsi enim de civitate praemiserant ad illos di G centes, ut per meridianam portam venirent ad ipsos,et eos adjuvarent Christiani vero in terim obsidebant istam portam magno comitatu, quia custodiebant eam Podiensis episcopus et comes S iEgidii Turei vero, de montanis descendentes, eminus christianorum agmina conspexerunt, timore perculsi sunt, et, nisi in sui multitudine confiderent, fugae praesidiumfrenis retroflexis arriperent; feceruntque tres turmas, ut una supradictam irrumperet por H tam, eis incumberet, liberius subsequerentur tertiam Sic et duae confligendo, si necessechristiani eruditiores hanc diffinitionem mu Turei disposuerunt; sed Dei consilio nostri taverunt; nam Podiensis episcopus et Raimundi comitis exercitus, ut priusillos visu attigerunt, urbe relicta, celerrimo cursu irruunt in illos, non plus formidantes eorum multitu

nuptias! Turpi vero, ut viderunt tot armorum prsenimium splendorem (suggerebat etenim A

1097 sol fulgorem), tot veloces equorum occursus frementium, flammantibus radiis tot hastas contra se vibrantes, terga verterunt, et nimis pigri et inertes ad montana redire voluerunt Sed quicumque inde descenderant rursus ascendere non potuerunt Et male multati dira nece sunt cruciati

Urgentur obsessi Auxiliante Deo, sic agmina nostra trophseo

Tali laetantur et ad urbem regrediuntur ut majorem metum hostibus Et iterum ad macbirias ascendentes, incuterent, balistis et fundis occisorum capita Tureorum intus projiciebant Nec tardante mora, super illa temporis hora, Naves allatae Constantinopolitanae q Sed illa die in lacum non miserunt, sed nocte, plenas Turcopolis, gentescilicet impera toris, bene docta et assueta armis In crastinum surgente aurora, ut viderunt naves bi qui prae nimio timore et ultra non habentes exterriti sunt, erant in civitate, spiritum, quasimortui, corruerunt super terram Ululabant omnes filiae cum matribus, juvenes cum virgi nibus, senes cum junioribus Undique luctus, undique miseria, quia evadendi spes non erat D et exultatio Tandem evadendi ulla Intus erat mœror et mentis hebetudo, foris gaudium quia per Turcofiolas imperatori mandaverunt invenerunt consilium,ei civitatem red se si illaesos et incolumes cum suis rebus eos permitteret abire dere,

Civitas imperatori traditur.Quod ubi imperatori nuntiatur, admodum jam laetatur; sed et inde mente concipit frau dem, ut deinceps parturiat iniquitatem Jubet ut suis civitas reddatur, Tureis integra fides E et ad se Constantinopolim conducantur Quod ideo tribuatur, fecit (ut res ipsa deinceps innotuit), ut, cum tempus accederet, ad detrimentum Christianorum paratiores inveniret.Itaque civitas redditur, et Turei Constantinopolim deducuntur Nec immemor tamen impe, quia pauperibus qui erant in exercitu largas eleemosynas praecepit rator fuit tanti beneficii erogari Septem itaque hebdomadibus et tribus diebus Nicaeae civitatis protensa est expu- F gnatio, nec ulla vi humana superata fuisset, nisi Dei adjutorio Est enim muris densissimis ut caput et nulli compar in tota Romania In hac enim olim et altis turribus praemunita, tempore Constantini imperatoris ccc et xviij episcopi aggregati fuerunt, et de fide nostra propter haereticorum versutias, ita omnia sicut qui tunc temporis erant, tractaverunt, et XVIII.A tenet nunc ecclesia catholica omnes unanimiter sanxerunt Et ob hoc dignum erat, ut ini *<> 97 • et Deo reconciliaretur, micis sanctae fidei auferretur sanctae matri nostrae Ecclesiae ut etmembrum suum redintegraretur; et provisa et disposita fuit a Deo haec redintegratio, quo niam plurimorum, qui ibi occisi sunt, consecrata est martyrio Taliter, ut diximus, liberata est Nicaea civitas, et expulsa ab ea omnis diabolica captivitas 3

Tureae in christianos irruunt et post magnam stragem vincuntur Imperator vero multam pecuniam principibus

nostris ab obsidione discedentibus dari praecepit Cumque a Nicaea duos dies egissent, Soliman, Romaniae admiratus, congregato exercitu, cum ccclx millibus equitum sagittariorum nostris occurrit Nostri autem bifario: unde nobis damnum accidit, tam de tramite incedebant irrestaurabile nostris occisis quam Tureis nonretentis vel occisis Nam, dum Robertus Normanniae et Stephanus insidias eorum' incidissent, cum et Robertus Flandriae, Boamundus quoque in C notensis parte exercitus, Turei pluviam sagittarum, concrepantes ululatibus, in nostros miserunt territi, mox terga verterunt, jamjamque ex altera insolito more pugnandi Nostri autem, parte arundineti, ubi castra posuerant, densa agmina Tureorum irruentia nostros, qui ibi cum mulieribus et pueris relicti fuerant, trucidabant, et, cum usque ad tabernacula fugatiD jam essent, statim qui ingressi fuerant a castris se removerunt Nostri autem, in unum conglobati, tanquam oves clausae ovili, trepidi et pavefacti, ab hostibus undique circumvallabantur; cum interim dux Godefridus, et Raimundus comes, et Hugo Magnus, accepta lega tione, ad tale infortunium a postrema parte occurrerunt, quibus visis nostri animati, hostes castra eorum direpta vero valde perterriti, divina gratia, subito dorsa fugitivi verterunt; E sunt; pauci capti, pauci occisi,ipsi nostros a prima diei hora usque ad sextam an quia defatigarant De nostris vero adepta cruenta guste cœrcentes piures ceciderunt, sicque victoria, venerunt Antiochiam, quam Parvam praenominant, in provincia Pisidiae, deindeIconiam Cum autem ad Heracleam urbem ventum est, quoddam signum, alburno splen dore refulgens, in modum ensis, in cœlo apparuit, cuspide versus orientem protenta b

Balduinus comes Tharsum et Edissam capit Ia hoc itinere Balduinus comes, ducis Godefridi frater, relicto exercitu, cum illis quos Fsecum duxerat, Tharsum Ciliciae ausu magno capit, relictisque in ea custodibus cum pau cis militibus, profectus est versus Euphraten fluvium, et comprehendit ibi multa castella,: inter quae Armenii unum reddiderunt ei peroptimum, quod vocatur tam vi quam ingenio Turbexel Cum autem de eo fama longe lateque jam circumvolasset, princeps civitatis G Edissae mandavit ei ut ad se veniret, et haeredem eum faceret, ut terram illam a Tureis, qui eam impugnabant, jure haereditario defenderet Hoc audito, cum Ixxx militibus Eufrateniridilate com et princeps graecus quod Balduino promiserat transiens, Edissam pervenit,

j, iu uiiiw Mense vero octobri pervenerunt Antiochiam Syriae Urbem hanc, ut ejus historia testa- A

qui omnes ejus principatui famulatum subjectionis debue Ixv reges constituerunt, tur, runt Circumdatur autem muris duobus: prior fit ex magnis lapidibus in quadrum sectis etartificio positis, et in eo ordinatae et distinctae sunt in suis locis quadringentae tur subtili res et sexaginta Hic murus se intuentibus venustate suae compositionis arridet,et specio sus est latitudine nimis ampla Continentur intra septa murorum quatuor montes, magni Bscilicet et in altum eminentes In altiori ipsorum castellum constructum est, quod ita natu rali constructione et positione munitur, quod nec bellicosum timet impetum, nec cuiuslibet machinationis ingenium Trecentas et sexaginta ecclesias obtinet in sui confinii territorio, suo Ab patriarcha habet episcopos sub principatu oriente quatuor magnis et et liij montibus praemunitur, ab occidente vero quodam flumine irroratur Hanc Antiochus rex C cum suis, ut supra diximus, Ixv regibus constituit, nomenque de suo nomine indidit* In hac urbe, quaeest metropolis et caput totius illius regionis, beatus Petrus, princeps apostolorum, episcopalem cathedram primus posuit, insignitam cultu fidei catholicae, et Barna bam et Paulum apostolos ordinavit Milites autem Christi, transito flumine, quod Fernum sive Orontem nominant, steterunt 1; primo ab urbe lapide jussa sunt tabernacula extendi D Ab hac xiij ferme miliariis mare distat,: per eumdem naves, et Fernus mare inibi inciditbonis refertae omnibus, usque Antiochiam deducuntur Principes tunc nostri, cum tam difficilem ad capiendum eam conspexissent, jurejurando confirmaverunt obsidionem Et, inven tis aliquantis navibus in Oronte, de iis coaptaverunt pontem, cum per illum pedetenlim non Ibi inventa multitudine Tureorum, pontem fluminis transire cupientium, E possent vadare.in" eos unanimiter irruerunt, et pluribus occisis, potiti victoria, jumenta, asinos, et came diripuerunt Quo cognito, Aoxianus, los oneratos frumento, vino, et rebus et oleo, aliisAntiochiae admiratus, filium suum Sanxabolem ad soldanum Persidis, ut ei citissime succur reret, misit tnmmm 'IMI Imliu '

Urbis obsidio; christiani castellum construunt.Quia vero urbs Antiochena non solum naturali situ, verum etiam mœnibus excelsiis tur in altum porrectis, densissimisque in cacuminibus murorum propugnaculis prae- F ribusque munita erat, consilium inierunt principes quod eam pugnarent non virtute, sed ingenio, arte, nonmarte, machinamento, non igitur pontem supra flumen conflictu bellico Prius ut expeditius flumen transirent quotiens transeundi necesse haberent; tunc statuerunt,quippe in confinio urbis magnam bonorum fructuum ubertatem invenerunt, copiosas vin demias, foveas frumento, hordeo, aliisque cibariis plenas, arboresque multi generis pomis G suis refertas Hoc quoque insinuabant eis Armenii qui in civitate erant, quique inde, consen tientibus Tureis, ad eos veniebant; sed eorum uxores et in urbe remanebant, et hoc filii totum, cum christiani essent, callide faciebant: quoniam dicta nostrorum sive facta Tureisintus renuntiabant Constituuntur a christicolis bellica machinamenta ad expugnandum con

A grua: turres ligneae, balistae, falces, arietes, sues, talp 86, tds, sudes et fundae, et si (jusi ahaulla potuerunt excogitariarte Sed quid valuerunt adversus urbem inexpugnabilem? praesertim cum tot in ea essent defensores, qui cum nostris etiam campestri praelio pugnare po si christiani nominis inimici non fuissent tuissent, Phosphorus aurorae rutilos praecesserat ortus; Ipsaque rorifluo cum jam candore vibraret,

Solque venustaret flammanti lumine mundum, Exsurgunt propere proceres, procerumque catervae, Armaque corripiunt, et ad urbis mœnia currunt Pugna quidem dextra proba fit nunc intus et extra Illi defiendunt, dum nostri spicula fundunt, fl Telaque cum baculis, necnon lapidesque sudesque Fit labor immanis, sed fit profectus inanis Sicque recesserunt, quia sternere non potuerunt Turres et muros, nulla vi corruituros Cumque vident nostri quia nil sibi proficit, illam 1 Dimittunt pugnam; retinent tamen obsidionem Turei quippe, in sua confidentes munitissima civitate, nocte januis apertis exibant, et in castra sagittas trahebant Contigit autem ut ita sagittando mulierem ante tentoria Boamundi principis occiderent, et ideo vigilantiores excubias per castra posuerunt, qui etiam portam, E perquam exire solebant, custodierunt Placuit itaque principibus militiae et optimatibus ut si inimici Dei ullo modo praevalerent, qui castellum construerent, quo securiores essent, est Interea, dum rarescere undique apes ad alvearia confluebant; quod et factum sicut et ad quaerendum cœpit quotidianus victus expensa, consilium inierunt ut cibos quaererent, armigeros et plerosque milites, ob custodiam, transmitterent Sed qui praedari voluerunt

Partim praedati, partimque fuere necati Nam castellum quoddam erat in montanis non longe a castris, nomine Areth, quod erat rebellantibus Tureis plenum, qui nostris insidias praetenderunt, et multos vulneraverunt,etplures occiderunt, et plerosque captivos detinuerunt, caeterosque turpiter injuriatos ad cas tra redire compulerunt Quod nostri casus infortunium ut militia Dei cognovit, admodum G indoluit; sed sibi deinceps salubre consilium invenit Mille armigeros ut antea praemittunt, quos Boamundus etFlandrensis comes cum electis militibus subsequuntur, praenominata valle, si Turei eos insequerentur Quod in qua ad ipsos confugerent,ita absque dilatione conti: quoniam Turei illos, postquam eminus cognoverunt, et equos calcaribus git laxatis loris urgentes, insecuti sunt, eosque in fugam verterunt Nostri vero ad suos sicut ad tutissimum et praesidium divini subsidii invenerunt Turei quidem, cum nimis H auxilium confugerunt, de proximo nostros milites paratos esse deprehenderent, primo siquidem haesitantes, loco valuissent Ut tamen cognoverant quia pauciores erant cedere libentissime cessissent, si christiani quam ipsi, bellum inierunt, tamen cum tremore, in sua confidentes numerosamultitudine Sed quid valet contra quod divinum militat auxilium? Deus enim fortis et po Duo autem I tens, Dominus potens ex nostris ibi tantum interempti sunt; sed de in preelio a Tureis, quorum non est numerus, qui et manu Dei repulsi sunt, absque numero occisi sunt, et multos ex eis captos ad castra conduxerunt, et, coram illis qui supra mœnia inclytae urbis et, ut majorem illis dolorem incuterent erant, decollaverunt, et terrorem, balistis incisa

in civitatem projecerunt Dehinc ire potuerunt nostri ad expeditius villas et vicos A capitaArmeniorum victum quaerentes, et ipsi Armenii et compalriotae terrae illius ad nostros mer catum afferentes • niTT

Famem in castris patiuntur Nativitatis, quam Deus Advenit interea sacratissimus dies dominicae cunctis fidelibus suis celeberrimam contulit, quia qui creaturis nasci tribuit prosolis hominibus nasci dis posuit Festivam igitur christiani illam fecerunt, sicut qui in tentoriis erant festivius agere B potuerunt: majus quippe gaudium erat in castris, quam intra mœnia inclytae urbis.Incly tam dico, non propter cedam gentilium habitationem, sed propter conditionis positionem, praesertim propter beati Petri, apostolorum principis, apud Deum reconciliationem Quacelebratione peracta, consilium acceperunt quid agerent, quoniam in castris victus deficie bat, glacialis hyems mercatum afferentes ad ipsos venire non sinebat Illi namque qui erant C in urbe, quanto magis sciebant christianos esurire, tanto magis incipiebant in illos desaevire.Hinc aeris inclementia, hinc miserae egestatis inopia, hinc opprimebat adversariorum angusdeficiebat murmu congregatorum, vox non et, sicut solet contingere in multitudine tia, rantium h

Terram intrant Sarracenorum Nec mirum erat si humana fragilitas, sub tot tormentis pressa, murmurabat Grando, nix, D spiritus procellarum opprimebat, quos nulla violenter tectura cooperiebat glacies, illos Quid mirum si se male dementabant qui extra tentoria erant, cum ipsa tentoriainnata consilium inierunt quid agerent, bant? Propterea, ut superius diximus, et tale invicem acceperunt Boamundus et comes Flandrensis ad hoc subveniendum se ipsos obtulerunt; et omnibus placuit, et libentissime concesserunt Hi itaque xxx millia equitum peditumque E intraverunt rerum omnium moderator Deus, in terram Sarracenorum elegerunt, et quam citius subvenis illud impleretur, quod necessitate laborantibus ut in periculis et ! Salomon Conservatur justo substantia peccatoris d, ab Jerusalem et Da dixit in Proverbiis: masco et Aleph caeterisque regionibus congregati erant, et Persae, et Arabes, et Medi, gens scilicet multa nimis, quae ad Antiochiam disposuerat venire, et a christianis defendere; sed F aliter fuit in cœlo dispositum, quae dispositio illorum ordinationem inclinavit deorsum 6

Insignem de illis victoriam reportant Cum enim aildissent quia pars christianorum intraverat suam terram, vehementer ga~ HIST NICvENA VEL ANTIOCHENA.

visi sunt, quoniam in vinculis quasi jam irretitos arbitrati sunt Tunc diviserunt se in duas

fugae subsidium nusquam invenirent Quae divisio acies, ut sic vallati ab eis nostri stulta Nam utraque acies, ut se in fuit, quoniam stultitia in cordibus incredulorum semper requiescit a vicem prospexerunt, incunctanter altera in alteram irruit, quia illa in sua multitudine, ista in omnipotentia Dei confidit; et ideo eventus belli dissimilis fuit, milites armati quotquot in B occursum suum obviaverunt, ut falcator messem, prostraverunt; sed, cum flexis in gyrum frenis reverti voluerunt, quos iterum percuterent nisi fugientes non invenerunt; qui vero in immane praecipitium in manibus nostrorum peditum devenerunt corruerunt Sciuntenim quibus bella nota sunt, quia graviori attritione pedites quam equites interficiunt Altera vero acies quae se ab illa separaverat, ut nostros circumveniret, ut audivit voces debel C lantium sonitumque confringentium armorum, laxatis habenis accurrebat suis in auxilium.Sed, ut miseros eorum casus agnovit, fugientesque circumspexit, timorque in illos vehe contulit Sed quid mentissimus irruit, fugiendique consolationem aliud nostri facerent, nisi ut persequerentur ? Nam, sicut in vulgari proverbio dicitur: Si est qui fugiat, non deerit qui persequatur, jam omnes eos persequebantur, quoniam pedites venerant nostri qui D ascensores equorum efficiebantur Quid plura? Qui evadere potuit laetus et hilaris fuit; quivero interceptus fuit miseriori nece occubuit Quot asini et cameli, quotque jumenta, fru mento, vino quae esurienti exercitui Dei grata cibariis onusta, ibi capta sunt, et caeterisilla die in castris, cum talia dona vi fuerunt? Quantum gaudii et tripudii exultalio fuit in derunt summi procuratoris! mirandum et gaudendum erat quod Dominus de mercibus E inimicorum suorum de longinquo adductis fideles suos reficiebat, esurientesbonis imple, quibus adversarios suos spoliabat Sic quoque filiis Israel olim faciebat, cum per ter bat ram gentilium regum transire cupiebant, et illi publicum viae regiae incessum denegabant Omnes pari modo qui' contra et eorum accipiebant gladium gladio peribant illos terrae et,eis in possessionem; nunc vero idem Dominus eadem recompensa dabantur facultates F tione confert bona suorum adversariorum, fuisse quod veraciter actum ut illi credant illis Per omnia sit Deus qui benedicendus scriptum est de est benedictus, quia sine eo nihil possumus d

Fames in castris invalescit Interim dum isti gloriosi principes abfuerunt, qui incivitate erant repente de ea exie runt, nostrosque intra castra invaserunt, et plurimos ex eis occiderant Ipso die Podiensis G episcopus perdidit dapiferum suum, qui suae aciei deferre solebat vexillum, et, nisi flumen et urbem majoribus frequentioribus nostros lacessissent intra castra fuisset, injuriis et et maxime famis Quibus bellorum eventibus plerique moliebantur; inopia abire afflicti quia nimis grave erat invitis ferre jejunium, et ideo machinabantur ab obsidione diffugium 6evolutis, hyemis asperitas inhorruit, et in castris cibariorum abun Paucis denique diebusH dantia evanuit Illi qui cibos vendere solebant, nivibus et glacie prohibente, nullatenus ve nire valuerunt Cursores exercitus, qui usque in terram Sarracenorum transcurrebant, nihil prorsus inveniebant, quia omnes de toto terrae illius confinio, aut longe fugerant, aut in speluncis aut petrarum cavernis delituerant Cumque Armenii et Surani vidissent nostros

in lanto famis discrimine esse positos, per loca sibi nota gradiebantur, sollicite inquiren- A

1098 invenirent, quod ad nostros ferre valerent Sed apud tantos rarum erat, nec si quid tes tantae multitudini suppetebat, et ideo vendebantur asini onus frumenti sex librarum pretio, et nux uno Ut quid universa percurrerem, cum eorum ovum duodecim denariis,nirni vilius habebatur? Propter quod multi ibi fame vendebatur quicquid perierunt, qui ibi unde aliquid emerent non haberent Cœpit itaque oriri inter eos magna animorum incon- B Cumque ita sic arctarentur et omnis stantia, mentis defectus et totius bonae diffidentia spei a spes humana omnino deficeret, plurima pars universi exercitus retroeundi licentiam a principibus petierunt, et ipsi unanimiter flentes eis concesserunt Ut quid enim retinerent quos consolari non poterant, et dum sic invalide desolatio pullularet in castris, et nullus ullum haberet consilium, miseratio divina solitum praestitit ejus auxilium

Duplicem; de hostibus christiani reportant victoriam 3 Affuit nuntius qui innumera Tureorum millia prope adesse in retulit, et castro eis proximo nomine Areth, quod supra nominavimus, illa nocte aggregari asseruit; qui ideo latenter in magno castris eos invenirent Hoc dictum veniebant, ut imparatos in silentio et, quos somno pigritia torpentes invenit, excitatos reddidit cunctis innotuit,Salit et tri pudiat qui nunc abundare nequibat, revixit spiritus illorum quOs sopierat indigentia cibo- D rum Erectis in cœlum manibus Deum laudant 4, et, quasi vicerint jam bellum, manibus ap plaudunt; malebant enim in bello honeste mori, quam escarum inopia cruciari Tunc enim proceres exercitus acceperunt consilium, quod pars una omnium in castris remaneret ad custodiendum, pars altera obviam venientibusiret ad bellum Qui de castris nocte egre praestolantes occursum, jacueruntque inter E di entes sunt, praecedentium in insidiis positiflumen et locum Summo itaque diluculo, aurora lumen terris referente, miserunt explo ratores qui illorum viderent agmina, et esse eorum renuntiarentsibi Exploratores renun tiant tot eorum millia insimul nunquam se vidisse, et ex parte fluminis duas acies, separatas a multitudine, equis velocioribus accurrere Tunc in quodam clivo positi, crucis signo cum et manus in cœlum protendunt, Deoque se committunt, ejusque armis se muniunt, fiagi- F tant auxilium Mox nostri illos supervenientes excipiunt, et ictu pungentis lanceae quotquot alii per campum dispersi circumvolant, imbres venenatarum emittunt obviant prosternunt,et more canum latrant, quia sic terrere suos adversarios pu sagittarum, strident dentibus, tant; sed haec nostri irridebant, et, protecti clypeis, loricis et galeis, eorum immissuras parvi pendebant Sed, cum innumerabilis illorum multitudo appropiavit, cum tanto impetu nos- G tros invaserunt, quod modice in fugam versi sunt Quod ut vidit Boamundus, qui postremo observabat custodiam, cum sua acie prorupit in medium, sociosque recolligens, inimicosconduxit ad interitum Illi namque, ut viderunt nostrorum vexilla super vertices suos dependentia, nostrosque more leonum rugientium in medios hostium cuneos circumferri, omnes que circa se laniari, pavent et conturbantur, versisque retro habenis equorum, ad pontem H fluminis quam celerius possunt repedant Sed quid modo christiani facerent, nisi cominus ululantium, ense ferirent? Sternitur via corporibus morientium, impletur aer vocibus terra, madefacta cruore morientium, perforatur pedibus conculcantium equorum Ut veniturad pontem, via arctatur, et non omnes pons recepit, quia quamplures in flumen prsecipi

A tantur, et quos unda tenebat celeri rotatu involutos absorbebat Et cur per singula morer?

1098 Major pars periit quam evaserit, plures occisi sunt quam vivi remanserunt; qui evaserunt ad castrum suum, quod supra nominavimus, confugerunt; sed in eo non diu remanserunt,praedatum enim, vacuum diviti dimiserunt, et fugientes abierunt Nostri vero illud accepe runt, et custodes, qui illud custodirent et pontem, posuerunt Armenii quoque et Surani B fugientes insecuti sunt, arcta loca anticipando multos occiderunt, pluresque captivos et filii diaboli secundum suum meritum de ruina in ruinam receperunt detinuerunt Sicque interitum Nostri vero cum ingenti gaudio ad castra remearunt, adducentes secum equos et mulos, et spolia plurima, et multa alia quae indigentibus sociis valde erant necessaria Multorum etiam capita Tureorum simul attulerunt, quae ante portam civitatis posuerunt,C ubi legati admiraldi Babyloniae habebant hospitium; receperunt enim eos cum summa laetitia socii qui in castris erant, quique tota die cum civibus qui egressi sunt de urbe pugna, palmamque reportaverunt victoriae Tunc geminata laetitia duplicis victoriae festivum verunt tempus effecit, et eos qui egestatis mœrore paene consumpti erant refecit"

Christiani castrum ante portam civitatis construunt el hostes iterum caedunt, \ Jam vero Armenii et Surani victus necessaria deferebant, et de felici eventu nostrorumilli de civitate egrediebantur, et inter saxa montium latitabant, insidia D congaudebant Sed illis qui victus afferebant, et quotquot apprehendere poterant occidebant, quod banturquevalde mcestifieavit proceres; et super hoc consilium inierunt, remedium huic calamitati re pererunt Castrum constituerunt ante portam civitatis super pontem juxta Macbumariam,; quoniam deinceps nullus eorum exire per pontem ausus quod illos perdomuit fuit, 'et E quia castrenses ad hoc peragendum opus non sufficiebant, Boamundus et comes S yEgidiiad Portum 1 S Symeonis perrexerunt, et inde operarios pretio conductos adducere studue runt; quos cum adducerent Tureos, qui nocte illa de civitate exierant, in insidiis positos subitaneo cursu tam invaserunt, quoadusque qui invenerunt, qui nostros fortiter illos equites erant absque ulla certaminis reverberatione in montana fugaverint Pedites, qui F gere non poterant, diram necem perpessi sunt, sed quanto fuit acrior, tanto gloriosior, et qui ibi mortui sunt mille fuerunt, sed occidentes diu inde gavisi non sunt Relatio enim hujus occisionis ad castra pervenit; cunctos principes proceresque commovit, qui equis prosilien tes ad ulciscendum mortem suorum, ordinatis agminibus, pervolant, inveniuntque eos incampo occisorum capita detruncantes Illi vero nequaquam pierterriti, in sua confidentes mul, toto corde, tota virtute, in Deum confi G titudine, congrediuntur ad pugnam; sed nostris 2 Nam, dentibus A postquam pedites nostri equitibus consociati sunt, in brevi superantur illos, quos ad montana confugere compulerunt, accurrere, nostrorum agmina ut viderunt fortius insistere, terga vertunt et versus pontem fugae viam fortiter crescere et crescendo, quia nec fugere usquam poterant arripiunt Sed valde impedivit difficultas itineris angustifas non erat, quia hostis urgebat; dextra laevaque diverti im H nec converti; porro reverti itineris; praeire vetabat densa multitudo fugientis Sicque eis divino possibilitas angusti nutu contigerat, quia nec pugnare licebat ibi Tureo, nec toxicata sagitta proficiebat, necequi velocitas subveniebat Ibi majorem stragem pedites egerant, quam qui equis praesi b>

1098 Illic sent enses et tela aliarum gentium Tureorum sanguine; sed, quia Christianorum erant, nec Nostri tantum pugnabant, obtundi poterant, nec repleri cruore illi patiebantur; nostri illi moriebantur Nec tantum infatigatse manus dilaniare poterant, quantum percutiebant, quod laniarent reperiebant Inter juncos mortui stabant, quia suffulti densitate juncorum alter alterum ad mortem B cadere non poterant, tanta calamitas eos oppresserat, quia etopprimebat; tantus timor illos invaserat, quia subsequens praecedentem, ut fugeret, pros ternebat 8 Sw„~.

Godefridi ducis insigne facinus Dux itaque Godefridus, militiae decus egregium,illos ferire nemo pote ut vidit quia rat, nisi post dorsum, equo celeri volitans, anticipavit pontis introitum Et quae lingua valet explicare quantas strages dux solus illic dederit super corporibus gentis iniquae? Illi fugere cœperant, armaque sua in terram projecerant, gladium ducis ut mortem expavescebant ense nudato, eorum cervices amputabat Illi minime renitentes nuda Ille exertis brachiis, corpora inviti offerebant Ibi locus, ibi ira, gladius, validaque manus pugnabat,et hoc to tum in membris miserorum redundabat Cumque unus eorum, audacior eseteris et mole corporis prsestantior et viribus, ut alius Golias robustior, videret ducem, sic super suos im- D misericorditer saevientem, sanguineis calcaribus urget equum adversus eum, et, mucroneictui umbo in altum sublato, totum sub vertice ducis transverberavit scutum, et nisi dux nem expandisset, et se in partem mortis debitum persolvisset; alteram sed inclinasset, militem suum Deus custodivit Dux ergo, ira succensus vehementi, parat rependere vicem, ejus tali modo aperit cervicem: ensem elevat, eumque a sinistra parte scapularum tanta vir- E tute intorsit, quod pectus medium disjunctum, spinam et vitalia interrupit, et sic lubricus ensis super crus dextrum integer exivit, sicque caput integrum cum dextra parte corporis civitati Ad quod horrendum gurgiti, partemque quae equo praesidebat remisit immersit spectaculum omnes qui in civitate erant confluunt, sic videntes admirati sunt,con et turbati sunt, commoti sunt, tremor apprehendit eos; ibi dolores ut parturientis, ibi voces F, qui ille unus fuit ex admiraldis eorum Tunc evaginaverunt gladios suos, inten ejulantium 4, paraverunt sagittas suas in pharetras, ut sagittarent ducem, cupientes, derunt arcus suos sieis permissum esset, tantam militiae christianae extinguere lucem Sed Deus eorum volun tati non consensit, quia dux retrocessit, sustinere enim telorum et sagittarum grandinem potuit diu non excellens! G praedicabilis dextra ducis et animosi pectoris robur invicti Laudandus ensis, qui, in sua integritate perseverans, vibranti dextrae sui famulatus praestitit obsequium! et cujus cor eructare, cujus manus cujus lingua enarrare,scribere, quae pa gina valet suscipere aliorum facta principum, quiilli compares fuerunt in omnibus prae liorum? Sed victoria ducis prae enituit, quoniam parsdimidiati corporis quae re caeteris qui occisorum corpora absorbuit, aliorum H mansit testimonium fluctus vero, laudis fuit;mirabiles actus occuluit; sed, sicut ventus turbinis annosa arboris confringit brachia, sic in cisa cadebant mortuorum membra, in flumen rabido cursuse immergebant, emer qui gentes pontis ligneas columnas amplexabantur; sed nostri desuper illos lanceis perforabant et perimebant b Gruor effusus sanguineum flumini dabat colorem, cunetisque cernentibus magnum incutiebat horrorem Quippe densitas corporum fluminis impediebat cursum, et re e ' ire cogebat retrorsum Et quid mirum? Super pontem etenim quinque A trogrado incessumillia prostrata fuerunt, quae omniain flumen praecipitata fuerunt Et quis numerare po tuit quot mucro desaeviens praecipiti saltu in flumen mergi compulit In illo conflictu occisus regis Babyloniae, quos cum est Cassiani, magni regis, filius, et duodecim admiraldi suis exercitibus miserat ad ferenda suffragia regi Antiochiae Et quos admiraldos vocant, regesest quae unum habet metropoli B sunt qui provinciis regionum praesunt; provincia quidem tanum, duodecim consides, et unum regem Ex tot itaque provinciis convenerunt quot ibi admiraldi mortui sunt Vestium, armorum, caeterique cultus gloriam nemo retinere potuit per ollam memoriam Sic itaque superati sunt Turei magnanimiter a christianis, siluitque deinceps garrula vox eorum stridentium, et quotidiana clamositas conviciorum Jam vero € demissis vultibus ibant, et plerique omnino deficientes, furtim decivitate exeuntes, fugie bant Nox superveniens litem diremit, et victores ad castra redierunt; illi vero, obseratis januis, intra urbem se receperunt

Christiani Tureas occisos extumulant In crastinum, ut primum lux matutina processit, Turei decivitate exierunt, et college runt corpora mortuorum quot invenire potuerunt,et sepulturae tradiderunt Quod ehris D tiani exercitus juvenes ut audierunt, multi in unum conglobati ad cimiteriurti concurrerunt,et, quae illi cum magno honore tumulaverant, isti cum magno dedecore extraxerunt Subterraverant quippe illa ultra pontem ad Machomariam quae erat ad portam civitatis, et plu rima palliis involverant, et bizantios aureos, arma, arcus, et sagittas, et alia multa cum eis reposuerant; sic enim est eorum consuetudo sepelire, nostrorum vero est ea libentissime E tollere Abstractis itaque corporibus universis, capita ceciderunt, scire cupientes numerum eorum qui ad ripam fluminis necaticapita ad castra attulerunt, truncata siquidem sunt; et cadavera feris et volucribus inhumata reliquerunt Quod ab altis mœnibus et turribus excelsis prospicientes, vehementer indoluerunt, et genas scindentes, crinesque vellentes, cœperunt invocare; sed Machometh non Machomet, praeceptorem suum, in auxilium sui F potuit restaurare quod Christus per suos milites voluit exterminare b

Nuntii Babyloniorum ad principes christianos Cumque haec crebro vicissitudinum actitarentur impulsu, praeambulus quidam advenit, quinuntios principis Babyloniae in crastinum praeconabatur advenire, seseque eorum suscep tioni solemniter praemuniunt Tentoria variis ornamentorum generibus venustantur TerraeG infixis sudibus scuta apponuntur, quibus in crastinum quintanae ludus, id est equestris, exerceretur Aleae, scaci, veloces cursus equorum, flexis in gyrum frenis, non defuerunt, et mili tares impetus hastarumque vibrationes in alterutrum ibi celebratae sunt; in quibus actibus talia operabantur Talia quippe juventus monstrabatur, quia nullo pavore trepidabant qui

seniores in unum consederunt, causasque operatur; sed aetate sensuque et pru- A consilii

dentiae conferebant Interim Babylonienses nuntii cum adproximarent, tantosque toto gau dio tripudiantes conspicerent, mirati sunt, quoniam relatio usque Babyloniam cucurrerat, quia et fame cruciabantur et pavore concutiebantur Adducti igitur ante principes sunt et «Dominus noster, admiraldus Babyloniae eis commissa sunt in haec verba retulerunt quae: «mandat vobis, christianorum principibus, salutem et amicitiam, si ejus voluntati vultis obe- B«dire In aula regis Persarum dominique nostri magnus pro vobis congregatus est conven «tus, septemque diebus protelatum est consilium quideis super hoc esset agendum Mi «rantur enim ut quid sic armati quaeritis Domini vestri sepulchrum, gentem suam finibus «diu possessis exterminantes, immo quod nefarium est peregrinis, in ore gladii trucidantes; «Quod de caetero in pera et baculo vultis ire, cum honore maximo rerumque opulentia vos G «illuc facient pertransire De peditibus equites facient; qui pauperes sunt in toto itinere * nec in reditu amplius esurient, et, si per mensem ad sepulchrum vobis diurnare contigerit «vel placuerit, bonorum copia non deerit Facultas eundi per universam Jerusalem vobis «deliberabitur, ut quo honore placuerit et templum et sepulchrum veneretur Quod si haec et armis, D et in animorum magnitudine vestrorum «vobis indulta contemnitis, confiditis «apud vos ducimus esse temerarium, quod quaelibet humana potestas congrassetur contra «Babylonios regemque Persarum Jam quae placent super his aperite; quae vero displicent, «in commune edicite a

Principum responsio Ad haec communis sententia principum respondit dicens «Nulli sapienti mirandum est,: «si ad domini Dei nostri sepulchrum venimus, gentemque vestram eliminavimus ab istis E «finibus, quoniam quicumque de nostris hucusque in baculo et pera venire soliti erant,«turpi ludibrio injuriabantur, et, ignominiam contumeliarum tolerantes, ad extremum peri«mebantur Terra autem haec gentis illorum non est, licet diu possederint, quia nostro «rum priscis a temporibus fuit, eisque propter malitiam suam vestra gens adversa abstulit «Quae tamen vestra ideo non debet esse, quia diu eam cœlestis enim censurae F tenuistis; filiis quod injuste patribus «nunc est decretum, ut misericorditer reddatur est ablatum «Nec glorietur gens vestra quia superavit effeminatam gentem Graecorum, quoniam, divina «suffragante potentia, in cervicibus vestris meritum recompensabitur gladio Francorum; et «notum esse poterit his qui ignorant, quia non est hominum evertere regna, sed ejus per «quem reges regnant 1 * Ipsi dicunt nobis velle indulgere, si in pera et baculo amodo volu- G «mus transire In seipsam reddatur eorum misericordia, quoniam, velint nolint, thesauris «eorum ditabimur, seu evacuabitur inopia Jerusalem cum nobis a Deo concessa sit, quis «praevalet auferre ? Nulla, virtus est humana quae nobis terrorem omnino incutiat, quia, cum, cum vitam amittimus temporalem, recuperamus sempiternam Idcirco «morimur nascimur eis qui vos miserunt, quia arma quae in patria nostra sumpsimus, etiam cum H «renuntiate erit Jerusalem, non dimittemus Confidimus enim in eo qui docet manus nostras «capta «ad preelium, et brachia nostra ponit ut arcum cereum c, quoniam et vianostris gladiis ape «rietur, et omnia scandala eradicabuntur, et Jerusalem per nos capietur Tunc nostra erit,cœlestis censurae aequitatem; de vultu enim Do «non per hominis indulgentiam, sed per

«' mini hoc prodiit judicium 3

, quia Jerusalem nostra erit.»Legati vero quid ultra praetenderent non sed, audito hoc invenerunt, sunt, Antiochiamque nostris verbo, scandalizati consentientibus intraverunt b

Christiani nova construunt castella His ita transactis tertia die post transactum praelium, castellum cœperunt aedificare, de quo superius fecimus mentionem, et constructum est in introitu pontis, ad MaehomariamB scilicet, in loco cimiterii, ante januas civitatis Destruxerunt omnes tumulos lapideos morillis castrum munierunt; quod cum peractum fuit, commendatum est Rai tuorum, et ex mundo, egregio comiti S yEgidii Hoc factum valde constrinxit illos qui erant in civitate, quoniam ab illa parte, non valuerunt exire Nostri vero jam secure ibant quocumque ire disponebant Tunc proceres elegerunt viros optimos, equosque velociores, et non longe abC urbe transierunt fluvium, et praedam maximam invenerunt, equos et equas, mulos et mu las, et asinos, et camelos, et animalium quinque millia; omnia haec egregia cohors adduxitlaetitia magna Quod infortunium cives vehe est apud christicolas in castra, et celebrata menter attrivit, quoniam abundantia rerum quae nos roboi’avit, perdita 1, illos debilitavit Illic vero ubi praeda capta fuit, erat antiquum castrum, sed incuria et vetustate dirutum, et D adhuc vigebat quoddam monasterium, quod, ut magis constringerent inimicos, proceribuset forti munitione circumvenire Quod cum in brevi paratum fuit, in placuit reaedificare, quisitio facta est quis illud custodiret; et dum de custodia tractaretur,et plurima in ven tum procederent verba, Tancredus, illustris princeps et egregius juvenis, sicut erat alacer in sermonibus et factis, in medium prosiluit, dicens «Ego custodiam castellum, si dignum: »> Pretium ergo omne in commune taxaverunt,

«custodiae meae recompensabitur meritum intravit cumque et quadringentas marcas argenti Tancredus contulerunt castellum ei peditum turmis fortique militia plus quam aliam munitionem firmavit Quod feliciter Deoopitulante suscepit, quoniam ipsa die magnus Armeniorum populus et Suranorum ad ciet urbanis optima victualia afferebat; quos omnes in insidiis positus ap vitatem veniebat, F prehendit, nec tamen eos, quia christiani erant, occidere voluit, sed cum ipsis sarcinis ad castrum suum conduxit Quos tandemillaesos abire permisit, quia ei pro tali conditione, quod ei afferrent pro competenti pretio necessaria quoadusque miserunt in fide christiana quod et spoponderunt Tancredus caperetur Antiochia; strenue impleverunt, sicutvero vias et semitas obstruxit his qui erant in civitate, ita quod nullus audebat exire Prop terea pacis inducias quaesiverunt, dicentes quod illo temporis intervallo apud se tractarent, qua lege, qua conditione, se et civitatem christianis deliberarent Crediderunt principes,et, dispositis pactionibus et tempore constituto tenendae pacis, sacramenta dederunt et acceperunt Portae civitatis aperiuntur, et eundi in civitatem alteri ad alterum facultas concedi per circuitum murorum et ad propugnacula cum ipsis: tunc libere christiani tur ibant, H civibus stabant, et cives cum gaudio ad castra veniebant 0 2 III, pp 792B-793A).

Walonis caede induciae violantur Processu denique temporis cum jam suprema dies induciarum adveniret, Walo quidam, A

1098 christianus miles, et in armis egregius, et inter praecipuos nominatissimus, huic infidae genti nimis credulus, quadam die inter virgulta eorum spatiabatur, et locorum temperie oculispascebatur Hunc ut inermem virum armati canes aggressi sunt, et membratim divisum mi Heu! morte Walonis pax infringitur; data fidei sacramenta serabili cruciatu discerpserunt et perfidi gentiles intra mœnia turriura suarum B violantur, portae urbis iterum obstruuntur, castris permaximus habetur, quoniam ab omnibus viris et cavernas recluduntur Luctus in ac mulieribus mors Walonis crebris singultibus lamentatur a Conjux illius universos ad la chrymas concitabat, quae se ultra morem aliarum mulierum miserabiliter laniabat, et quae alios ad luctum commovebat, propter singultus crebraque suspiria nec loqui nec clamare poterat Erat autem illa principum vel procerum sanguine procreata, et secundum carnis C hujus infirmitatem forma prae caeteris egregia Cum vero respirabat, oblita feminei pudoris, se in terram volutabat, et, genas unguibus secans, aureos crines disrumpebat Occurruntilli talia facere prohibent, et pia custodia observant, quae cum lo aliae matronae, quae de se qui potuit in haec verba prorupit dicens: «Rex in personis trinus, miserere Walonis! «Et vitae munus sibi confer, ut et Deus unus «Quid meruit Walo, quod mortuus est sine bello? «Virgine matre satus, Walonis terge reatus! «Quem de bellorum tot casibus eripuisti, «Et permisisti nunc tandem martyrizari.

«Heu! quantum desiderabat videre Sepulchrum, «Pro quo contempsit omnia quae habuit et seipsum !His questibus 3 Ewardus frater suiis intervenit, et, in quantum admisit, vim doloris com pescuit

Pirrus divinitus monetur de tradenda civitate Cum autem placuit Deo consummari, per eorumdem Tureorum F laborem populi sui fraudem, traditione clandestina, urbemchristianis concessit reddi Apparuit enim Domi nus noster cuidam Tureo, gratiae suae jam praeelecto, nomine Pirro, et dixit ei: «Expergiscere «quid dormis ? impero tibi ut reddas Antiochiam christianis «Miratus ille, visionem silentio: «Redde urbem christianis; sum etenim Ghris texit Iterum apparuit ei Dominus, dicens »Meditans ergo ille quid faceret, visionem illam innotuit domino G «tus qui hoc tibi jubeo «Numquid nunc fantasmatiei Do suo Aoxiano, cui vis obedire?»Rursus apparuit ille: «Cur non implesti quod tibi jussi? non minus, inquiens tibi haesitandum, quia qui est: «hoc impero, Dominus sum omnium »Pirrus autem, amplius non dubitans 0, Boamundo,

A cum quo plurima el privata, tempore supradicfe pacis, habuit colloquia, quia post mortemjam occisi Walonis ei loqui amplius non valuit, occulte per internuntium haec verba sibi christianum; commendo me mandavit: «Novi esse nobilem virum, fidelemque te tuse«fidei et meam domum; faciam tibi quae me hortatus es facere Tres turres quas in Antio tibi tradam, et unam de portis tibi tuseque genti aperiam, «chia custodio el ne frivolum diffidas, mitto filium meum, quem unice unicum diligo, «esse credas, et ne de fide mea

«eumque sicut me ipsum fidei tuse commendo »

Pirrus cum Boamundo convenit est gaudio, magnaque apud Deum in eo Quibus auditis, Boamundus magno succensuscrevit devotio; lachrymas ab oculis uberes erupit, et, Deo gratias agens, manus in cœlum tetendit* Viros illico sibi fideles noctis crepusculo remittit ad amicum, ut ei renuntiet et mo C dum et terminum Pirrus remandat ut in crastinum commoveatur exercitus chrislianorum, et, cum nox obscurare cœperit, quasi ire debeat ad prsedandum in terram Sarracenorum, revertantur ad castra ex parte civitatis, «in qua ego ipse erectis excubabo auribus in turribus «meis Prope murum parati veniant, et nihil unquam timeant b »

Antiochia christianis traditur Credidit boc consilium Boamundus quibusdam suis familiaribus, Hugoni Magno et duci D Godefrido, Podiensi episcopo et comiti Raimundo Dixit itaque eis «Nocte ventura, divina: »Exposuitque eis nuntium Qui, auditis omnibus «opitulante gratia, tradetur vobis Antiochia et benedixerunt Deum In crastinum congregaverunt duces bellatorum gratulati sunt, ingentes cuneos militum, peditumque quamplurimas turmas,egressi montana transie etrunt, quasi praedaturi in terram Sarracenorum Nocte adveniente cum silentio redierunt, se E que bonae spei praeparaverunt Boamundus vero ad locum, sibi ab amico destinatum, perrexit cum suis tantum militibus, et cum paucis longe remansit a mœnibus 0; ibique lilio Pirri ob side recepto, idem, sicut promisit, per scalas cordis compactas viginti de clientibus nostris permuri summum intromisit Nec mora facta, est porta aperta, per quam Franci praeparati civita tem sunt ingressi d Passim sternuntur plateae civitatis corporibus morientium, quoniam tunc F nullus eorum resistebat, sed quaerebant latibula et fugae praesidium; nulli honor impenditur, pueri cum puellis, juvenes cum senibus, senes cum junioribus, matres quoque cum filiabus Nec reticendum quoniam subilla nocte stella cometa, quae regni commutatio interficiuntur nem praesignat, inter alia sidera rutilabat, et lucis radios producebat;et inter septentrio nem et orientem igneus rubor in cœlo coruscabat Cumque Turei, aurora jam albescente, f G tumultum virorum et classicum cornuum undique concitatum audirent, cœperunt pavitantes hac et illae diffugere; unde plures qui potuerunt fugiendo in castrum, quod in rupe celsa Hunc titulum addidimusdam Armenio fugiens decollatus est a ejus pretium Ix bizantios appretiatum et baltei est,Exercitus ergo Dei portas Antiochiae intravit in virtute illius qui inferni portas aereas contri vit et vectes ferreos confregit, cui cum Patre et Spiritu Sancto subjicitur omne regnum et imperium, cujus potestas permanet in saecula saeculorum Amen b B nnn»»!»* iQHSai

Sarraceni eam obsident et christianos ad pugnam provocant Saxandoles Persas excitat in christianos Capta, ut dictum est, Antiochia, sequenti die, innumera multitudo Tureorum eamdem B urbem obsidione cinxit Nam soltanus Persarum, habita legatione contra Francos,exerci tum misit c, cujus dux fuit Corbaran, qui ex longo tempore collegerat illud agmen diver sarum gentium Erant quidem ibi Persae, Medi, Arabes, Turei, Amittitae, Azimitaeet Sar multi De diversarum nationum Curti Publicani, Angulanis erant raceni, et et ibi alii tria millia, qui nulla arma alia nisi tantum enses gerebant, qui omnes, undique ferro coo- C nulla arma adversantia timebant Equi eorumet lanceas ferre aspernaban perti, vexilla ira succendebantur Cum hiin unum convenissent, cur et in eos qui ferebant nimia tur, sores suos ante urbem direxerunt, qui nostros provocarent ad bellum, et de civitate exiresuaderent Sed nostri, qui de hesterno belli conflictu fatigati erant, salubrius esse judica verunt intra mœnia remanere, quam extra bella movere vero* per campos et plana D currendo nostros ad bella incitabant, duraque eis improperabant, lanceas et gladios vitia sed, cumnostris neminem potue et in manibus recipiebant; in altum de ejiciebant, sunt urbem runt extrahere, disposuerunt ad castra remeare Insuper ingressi Ix millia Tureorum per castrum sublime 3, a parte rupis excelsae, qui nostros vehementissime crebris invasionibus coarctaverunt; sed non fuit mora, pavore magno percussi, foras ad obsidio- E nem, Erant autem illorum castra juxta pontem Ferni fluminis, relicta urbe, exierunt et Sanxadoles, filius principis Aoxiani nuper occisi, ad principem militiae Persarum veniens, quatenus christianos a finibus suis eliminaret, postulavit; et pro hac renumeratione totam Antiochiam cum castello, quod jam tunc in potestate sua erat, dono et ab eo ei tradens, recipiens, hominium et fidelitatem sibi inde fecit Intimavit etiam ei et regibus provincia- f rum qui cum eo erant, quod christiani non solam Romaniam ac Syriam atque Corozaim sibi subjicere vellent, quin insuper Jherosolymam regnumque Damasci suum assererent f

Corbaran, ducis Persarum, superbia Erat autem Corbaran residens in solio, lapidibus pretiosis et argento et auro mirifice et habitu pomposo, ante cujus faciem quicumque de sua gente ornato, indutus cultu regio, veniebat, ei inclinatus suam superbiam adorabat £ Postquam vero haec et hujusce modi coram G - HIST NICAENA VEL ANTIOCHENA GAP XXXIX.A eo sunt recitata, iratus praecepit fieri ferrea catenarum vincula, atque per Mathomum, prae 1098 A.eeptorem suum, juravit, cum christianorum gentem armis sibi subjiceret, his principes Fran corum irretitos regi Persarum transmitteret Deinde notarium suum accersiri jussit, illo «Sume plures cedulas que convocato, et atramentarium, dixit et scribe religioso papae: * «nostro caliphae, regique Persarum soldano, super omnes glorioso, majoribusque Persarum obtineant vitam, pacem continuam, B «regni proceribus, ut longaevam salutem corporum«diuturnam Fortuna felix et jucunda bene nobis prosperatur, secundis successionibus arri «det, quoniam christianorum exercitum intra muros Antiochiae inclusum teneo,et castel in manu jam nostra habeo Unde vobis certum «lum, quod civitati praeeminet quia sit,, «rumores, quos de eis audieratis, non sunt illius generis cujus et audistis; quia nec lupus efficitur, quantus est clamor qui eumpraecepistis ut om a tantus subsequitur Quia vero«nino eos de terra delerem, gladioque vita privarem, nolite adversum me indignari, si plu «res de melioribus vinculatos vobis transmitto, quoniam tunc erit in vestra deliberatione «utrum velitis eos mori seu vivere Nobis enim conveniens ut qui noscap esse videtur,et dura apud nos servitia exerceant Honorificum quippe re «tivare venerant captivi fiant, si exulatur in eo frater regis Francorum Vos autem in pace et summa «gno erit Persarum,«tranquillitate vivite, omnique corporeae voluptati operam date, filios sine cessatione gene si necesse fuerit, christianis obsistant, et, cum nostrae defecerint vires, tunc «rate, qui aliis,et Roma «valeant Faciei vestrae praesentiam non ante videbo, quoadusque totam Syriam «niam atque Bulgariam vestrae ditioni subjugabo »Haec Corbaran locutus est in superbia et \

in abusione, quae sibi conversa sunt in ignominiam et confusionem"

Monetur a matre ne pugnet in christianos Post hsec mater ejus venit ad eum mcerens et tristis, lugubremque afferens vultum, et, cum in secreto cubiculi ambo convenissent, dixit mater ad filium«Fili! solatium meae se: «nectutis, et unicum pignus totius meae dilectionis! ad te festina venio,fatigata longitu «dine itineris Ego eram in Aleph, civitate mea magna, cum de te sermo gravis aures meas cordi meo maximum dolorem impulit Dictumest mihi quo F «perculit, suoque impulsu «niam agmina tu disponebas et contra christianos pugnare volebas Propterea festina veni, «et a temetipso scire volens utrum res se ita habeat annon »Ait autem ad matrem filius: «Mater! nihil unquam verius »Et mater ad filium «Quis, inquit, iniquus, audisti fili,: tibi dedit? Nondum es expertus virtutem Dei christianorum; consilium legisses «tale si G «scripta omnium prophetarum antiquorumque sapientium, profecto non ignorares, quia «ipse est Omnipotens et Deus deorum omnium b Si pugnas adversus christianos, pugnabis et ipsius angelos; sed dementissimum est contra Omnipotentem pugnare, «contra ipsum «quoniam id ipsum est se velle destruere De ipso quidem invictissimo Deo dicit propheta: et reliqua usque: Gladius meus «Ego occidam, et ego vivere faciam; percutiam et ego sanabo c, Formidolosum est contra hunc conflictum inire, qui gladium suum sic «devorabit carnes d

«novit acuere, acutum inebriare, inebriato carnes macerare Fili! regem Pharaonem Aegypti «quis submiserit in mari Rubro, cum omni exercitu suo"? Quis exbsereditavit Seor regem

«Amorreorum, et Og, regem Basan, et omnia regna Chanaan, in haeredita- A et dedit suis

«tem? Ipse enim Deus ostendit quanto amore diligat populum suum, quantaque tutela cir «cumvallet eum, cum dicit: Ecce ego mitto angelum meum, qui preecedatte,et custodiat sem «per; observa et audi vocem meam, et inimicus ero inimicis tuis, et odientesaffligam et pree te est Deus ille, quia nec audimus eum, nec te angelus meus a Genti nostrae inimicus «cedet in nos gentem B «facimus voluntatem ejus; idcirco de remotis partibus Occidentis excitavit «suam, deditque ei universam terram hanc in possessionem Non est qui possit eis auferre, «et noii est qui valeat eam amplius exterminare b »cb i " »

Matris monita spernit «Credo, mater! quia aut insanis, aut furiis infernalibus Post haec inquit filius matri suae:«exagitaris Quis tibi dixit quia gens ista potest nos exterminari? Plures mecum sunt opti «mates et admiraldi, quam sint omnes illi insimul congregati Dic mihi, mater! Hugo eorum C «vexillarius, et Apuli ensis Boamundus, et gladiator Godefridus sunt ipsi dii eorum? nonne «sicut et nos aluntur corporali cibo? nonne eorum caro sicut et nostra potest incidi ferro c ?

Iterata ad eum matris monita Ad haec mater respondit: «Non sunt dii quos tu nominas, sed homines et milites Dei et reddit magnanimos, sicut ipse loquitur, «excelsi, qui dat eis animos, et vires exaggerat, et duo fugent decem millia*; quod etiam exper- D «dicens: Persequatur unus de vestris mille, «tum est in his qui nostros fugaverunt de tota Romania Propterea, fili! contestor te per «omnia nostrorum numinum nomina, ut te avertas a facie istorum, et ne moveas contra«eos bellum; stultum est enim, sicut superius dixi, contra Omnipotentem servire et in gen »Ad haec filius matri «tem suam debacchare.«Karissima! inquit, noli lachrymari, noli cre: anxiari, quoniam nulla nullo ingenio potest remanere, «bris gemitibus etiamsi in E arte, «praelio scirem me moriturum »Tunc mater, tristior effecta, iterum filio dixit «Scio quia: «pugnabis, et non modo morieris, sed antequam transeat annus hac vita decedes Modo es «in omni regione Orientali fama laudabili praeditus, in aula regis Persarum nulli secundus «Cum autem victus modo fueris, juxta quae nunc est eris Quanto gloria, ingloriosus tibi «enim quisque alios antecellit, tanto magis sordescit, si turpiter ruit Nunc enim omni flore F «omnium Orientalium regum ac divitum stipatus, tanta innumerabilium satellitum caterva «vallatus, si superatus eris, cum quo ulterius pari aut impari numero decertabis? Tu qui in fugam convertere, nunc disces cum multis paucos ut «olim cum paucis multos solebas «canem praecursare lepores d Deuter., xxxii, o a ExOD., XXIII, 20-2 3 c xn e

In eam irascitur Tunc filius, irae impatiens, verba matris diutius ferre non potuit, sed eam interrumpens ei

«Ut quid, maler! aerem concitas inanibus verbis, nosque ad fastidium pertrahis sermo ait:«nibus imperitis? Nulla virtus bellantium valet nobis resistere, nec valet alter exercitus nos «tro praevalere Sed dic mihi, mater mea! unde nosti quod vinci debeamus in hac pugna, et «quod mori debeo non modo sed antequam morte et quod annus, transeat subitanea,«A centum annis et infra in «christiana gens fines nostros sit possessura ? »Cui mater ait

: «venerunt patres nostri in sacris deorum responsis, et in sortibus, et divinationibus suis et «animalium extis, quod christiana gens super nos esset ventura nosque victura Concordantet numinum nostrorum responsa, et propheta «igitur super hoc aruspices, magi et arioli,: A solis ortu et occasu, ab aquilone «rum dicta, in quibus dicituret mari a erunt termini ves stabit contra vos h Credimus quia hoc totum venturum est, sed nescimus € «tri, et nullus si «nunc vel in proximo est, sed prope quibusdam videtur, quia assiduae hoc rerum mundiintuitus pronuntiant De hoc siquidem praelio quod com et astrorum «ruinae praesignant, «missurus es dicam tibi veritatem, et de morte tua, quoniam inde habeo notitiam Ex quo«milites ad patrandum bellum hoc colligere cœpisti, solita indagatione perscrutata suili quae «cumque possunt mihi ventura praedicere,et consonant quia nullus christianos poterit su«perare Cum astrologis siderum cursus, septem scilicet planetas et duodecim signa, sapien et quidquid physiculari potest cum aruspicibus, «ter contemplata sum, et extis, et armiset omnia in unum concordant, geniique christia «pecudum, cum sortilegis sortes tentavi, «norum victoriae titulos denuntiant, et necem »Tunc sicut dixi superius, intentant tibi, quia cum christianis pugnabo: «Mater! de

ab peregrinis inquit, cessa his caetero ille, «quam Illa videns quod nihil proficeret, non diu morata, quo venerat potuero.»citius rediit, secumque reportavit quicquid adipisci potuit 0 SKgKS

Interim quae gesta sunt in urbe.Jam vero de his quae interim in urbe gesta sunt aliquid referamus Tureis libera facul sagittando ad F tas erat intrandi castellum et exeundi, nostrosque die et nocte jaculando et et, cum certantium vires deficiebant, novi recentesque subibant Sicque bella incitabant, novis jugiter supervenientibus, virtus illorum crescebat, nostrorum vero quotidianalassi tudine deficiebat Nulla eis quies erat, nec arma deponebant; sed in cinctu militiae semper et tecta domorum onerabantur Omni sagittis plateae civitatis implebantur, erant; telis et fiebat nostrorum ipsorumque una G die ante castellum fit nova congressio, multotiensque commixtio De nostris tamen, Deo protegente, pauci moriebantur, de illis vero catervatim perimebantur, et, dum tempus sic prolabitur, fames, omni hoste crudelior, nostros invadit, viresque eorum de die in diem attenuavit Vultus marcescunt, brachia deficiunt,et treme bunda manus vix terrae vellicat herbas, et frondes arborum, et radices veprium sylvestrium

dissipator substantiae non aestimabatur emebat Panis parvus appretiabatur uno bisantio; Acarnes asinorum, equorum, camelorum, boum, bubalorum consumebantur, insuper et co ria eorum coquebantur Matres filios suos, fame pereuntes, ad ubera suspendebant; sed parvi in mammis nihil prorsus inveniebant, et prae inopia lactis clausis oculis palpitabant* Quadam die Corbaran incitavit nostros ad praelium, scilicet extra urbem, ab illa parte diu non potuerunt sufferre veloces B ubi erat castellum; sed milites et equi, fame cruciati, igitur in unum nostri ad impetus eorum Conglobati civitatem regredi salubrius esseinoppressi a Tureis, portam nimis angustam repererunt, in tantum ut qui tellexerunt; sed, dam ibi usque ad mortem attriti sunt: sicque fiebat pugna interius et exterius, nec dabatur ulla quies nostris fame laborantibus Propter hoc aliqui de nostris militibus his similia et immoderate perterriti, fuga in ipsa nocte lapsi sunt, funibus ad propugnacula ligatis, qui- Cbus manus suas omnino decoriaverunt, et sic ad mare pedibus tetenderunt Quo pervenien dixerunt nautis ut fugerent, quoniam omnes christiani aut mortui aut vinculati erant; tes illi autem dolentes in mare se miserunt, et Tureorum potentatui se subtraxerunt 0

Stephanus Carnotensis recedit, et imperatorem Constantinopolitanum, auxilium adducentem urbi, retrocedere facit Stephanus, Carnotensis comes, qui inter alios principes videbatur magnus, in consilio et morum honestate praeclarus, antequam Antiochia capta fuisset, gravi infirmi- D providus, et ad quoddam castrum, quod suumsecessit, cui nomen Alexan tate detentus est, erat, dreta erat Hic, ut a fugientibus audivit hanc de nostris relationem, occulte montana urbi ascendit, ut videret quidnam praeeminentia esset, utrumne relatio verafieret Sed innu merabilia Tureorum intra urbem conclusos a longe nostro sque tentoria conspexit, esse et ad castrum suum remeans, funditus E deprehendit nimio timore perterritus aufugit,: eum sic versus Constantinopolim equitareIlli vero qui in urbe ob exspoliavit, et cœpit sidebantur, summo desiderio ejus adventum praestolabantur, putantes quod imperatorem et cum eo rebus necessariis succurreret* At ipse, in diversum tendens, secum adduceret, ut ad Philomenam venit, imperatorem ibi invenit, eique secreta allocutione dixit«Do: «mine imperator! nostri Antiochiam revera castellum quod obtinent; sed super est F ei «adhuc Turei possident, innumeraque Tureorum agmina eos deforis obsident, et qui in «castello sunt eos qui intus sunt oppugnant Sed quid super his restat nisi quia jam mortui «sunt, aut proximo omnes morientur? Tu autem, consilio, ulterius non si nostro credis «progredieris, sed ad urbem tuam reverteris Nihil est quod humana eis potestas ulla valeat «subvenire Si illuc ieris, cum tuo exercitu poteris interire »His auditis sermonibus, im- Gperator valde tristis efficitur, et quod dixerat sibi in secreto principibus suis ac magistrati bus propalavit in aperto; omnes contristantur, nostrorum funera lamentantur Sic omnesnostri humano solatio destituti sunt, et per xxv dies cum hostibus, et fame, et gladio, et pe nuria indesinenter decertaverunt 0 III, pp 8i4d-8i5d) b

Divinitus confortantur christiani; Lancea Salvatoris inventa.Superna pietas humano destitutis auxilio nisi providisset, ex christianis jam civibus An

1098Illa tempestate cuidam clerico, timore mortis aufugienti, appa tiochenis nullus superesset” «Quo fugis, frater? Fugio, respondit, ne infortunatus peream «ruit Dominus, inquiens »: Cui Dominus ait «Revertere et dic caeteris quia vobiscum ero in bello; nam, matris meae:, propitiabor eis; sed, quia peccaverunt, fere perierunt Pœniteant nunc et «precibus placatus»Mox ille reversus quod audivit narravit In «salvi fient; Dominus sum qui loquor tecum terea, dum plures noctu per cordas descendere vellent de muro astitit cuidam et fugere, descendenti frater jam mortuus, dicens «Quo,frater, fugis? Resta, ne timeas; Domi: in hoc itinere jam mortui sunt, «nus enim in praelio vobiscum erit, et consocii vestri, qui «contra Tureos vobiscum praeliabuntur 1»Miratus ille verba defuncti ire desiit et quod au caeteris mancipavit b € di erat Beatus etiam Andreas apostolus? cuidamperegrino, Petro no «Vade ad ecclesiam Beati Petri, quae est in ista civitate; ad mine, apparens in visione dixit: «locum quem monstravero tibi, ibi invenies Lanceam, qua perforatum est latus Salvatoris «nostri Illam festinus, convocato populo Dei, fame laborante, abstrahe de terra, vexilloque «praefixam portantibus, eam sequetur victoria »Illo autem existimante vanam se visionem D vidisse, rursus apostolus in somnis allocutus est eum sequenti nocte: «Ne cuncteris quae«hesterna nocte tibi revelavi palam facere; sed in ecclesiam celeriter vade, ubi Lanceam Do «mini, sicut promisi, paratus sum ostendere.»Qui festinus, somno excitus, quae vidit congregatis principibus nostrae gentis narravit Confessione ergo et pœnitentia, prout quisque po Petri cum magna cordis facta, ad ecclesiam S devotione perrexerunt, et tredecim tuit, Eviri, in loco ubi monstratum est fodientes, Lanceam Salvatoris nostri, Domino disponente, in laetitia magna in omni populo, magnisque venerunt, certi ergo de Dei adjutorio; facta est vocibus personabant: Te Deum laudamus et Gloria in excelsis Deo c Tunc omnes simul jurave runt, quod nullus eorum pro ulla tribulatione seu morte fugeret, nec ab incepto itinere est, cum sacramentum discederet Omnis itaque plebeia multitudo gavisa Sancti Sepulchri F hoc jurarunt majores, et alter alterum in virile robur suadebat, et de divino auxilio, ad quodfiducialiter unusquisque praestolabatur, applaudebat Nocte igitur insecuta, ignis de cœlo ve niens ab Occidente apparuit, et intra Tureorum castra et exercitum corruit Quod signum omnium corda vehementer obstupuit, et maxime Tureorum intra quorum tentoria corruit Inter se autem vaticinari cœperunt quod postea contigit, quia ignis de cœlo descendens ira G Dei erat, quia vero ab Occidente venerat, ebristianorura agmina designabat, per quos irae exercebat Jam vero qui suae animadversionem seniores erant cœperunt a severitate sua quantulumcumque mansuescere, et ab ea audacitate, quam prius habuerant, torpescere Sed, quia stultorum erat numerus, nostrosque ad nec die nec praelium concitabant, infinitus placuit senioribus nostris murum inter nocte requiescebant, et illos construere, ut vel se H sic liceret ad modicum respirare d Hic auctor Robertum ii-m

Christiani Petrum Eremitam et Herluinum legatos mittunt ad Tureas Anno mxcviii, Lancea Salvatoris nostri, sicut superius diximus, inventa, cum christiani, A

debilitati, nec ipsi, nec equi eorum haberent quid comederent, con fame et labore nimisstituerant triduanum jejunium, quo finito, per Petrum Heremitam, et per Herluinum quem dam, probum virum, Tureorum lingua satis eruditum 3, demandaverunt legationem principi militiae Persarum, continentem hoc modo «Unde tibi contigit tam temulenta audacia, quod: «armata manu contra nos venisti! tu et rex tuus gensque tua in eorum conspectu culpa- B terras christianorum immoderata cupiditateinvasistis, eosque omnes in «biles qui estis, dehonestare, quam tui non potuerunt te turpius «juria affectos occidistis Infernales «quod te miserint contra eos pugnare Si ratio juris tecum et censuraaequitatis no essetet quod christiano «biscum agere velles, nos tecum, juris honore servato, ratiocinaremur, «rum esse debet, incontradicibili sermone ostenderemus Quod si apud te aequi ponderis G «sunt jus et ratio, ut voluptuosa voluntas, et nostros determinata pugna, et fiat inter tuos haec concedatur patria Quod ita «victoribus absque alio sanguinis dispendio, si nec tota «nec sic complacet, aut fugam protinus inite, aut vestra ensibus nostris colla et laqueis «praeparate b »n" ' •

Turearum ad eos responsio His dictis sermonibus, mediator conticuit Corbaran vero, ira magna inflammatus, vix lo- D qui potuit, et tandem in haec verba prorupit, dicens«Vere gens christianorum gens su: «perba, sed nostro gladio refrenabitur haec superbia Ideo autem requirunt denominatum «praelium, ut, quibus cedet victoria, cedat et patria; quoniam sine alio sanguinis dispendio«aut patria volunt ditari, aut a manibus nostris liberari; sed tunc salubre consilium non in «venerunt, cum pro effeminata gente contra nos arma sumpserunt Tamen ite adhuc, illis- E si volunt Deum suum negare, suaequ christianitati renuntiare, «que renuntiate, quoniam, -v «in tantam gratiam omnes recipiemus, quod et terram hanc eis donabimus,et multo me et de omnibus equites faciemus Quod si facere neglexerint, omnes in proximo «liorem, «morientur, aut vinculati in terram nostram captivabuntur 0 »

THerluini sermo 4 ! «0 princeps nullius 5 Post haec Herluinus, qui illorum noverat linguam, subjecit et ail: si scires quam detestandissimum est apud christianos dicere «militiae, sed totius malitiae!

Hunc titulum addidimus

A «Nega Christum, nunquam de ore tuo polluto egrederetur tale verbum; scimus pro certo,

«ipso Deo quem negare suades revelante, quia in proximo est nostra salus et vester inter ii itus, nostrum gaudium et vestrum detrimentum Quis vero vobis sero transmisit ignem, «qui vos omnes jta perterruit, et de loco in quo tentoria fixeratis ita exturbavit? Signum «hoc in portentum vobis veniet, nobis in salutem, quoniam ipsius Dei nostri certam inde «habemus legationem 8

Vincula eis minantur Tureae Ad haec inimici Dei,- graviter efferati mente contra legatos Francorum, vincula et laqueos quos principibus nostris jam paraverant, eis ostenderunt, et conviciorum verbis lacessitos a conspectu principis sui ejecerunt Confidebant enim in multitudine gentis suae, scientes nostros fame debilitatos; habebant enim in exercitu suo xxix reges et trecentos mille equites

C et pedites, quibus omnibus praefuit Corbaran b

Christiani ad pugnam se parant Franci autem responsum audientes, summo mane quod julii evenit pugnaturi, cal iiij per alas et acies catervalim divisi, egressi sunt de civitate; quos cum Admiralis, probissimus signis, principi suo Corbaran intimavit, qui miles, sic ordinatos incidere videret, levatis, qui, stupefactus, monticulum qui prope eum fuerat ascendit festinus tunc ludebat scacis D omnesque exeuntes aspiciens, satellites suos circumstantes allocutus «State taliter est: * quieti, milites mei, et omnes exire permittamus, ut eos melius valeamus comprehendere.Sol vero, super hamatas loricas et lanceas et clypeos radios inferens, oculos intuentium re verberabat, et adversariis terrorem immittebat, ut divina testatur Scriptura, quia terribilis acies ordinata d Ut autem omnes insimul conspexit, intra semetipsum est castroruminfre: «Magna est gens illa, honesteque armata; non videtur mihi E muit, circumstantibus dicens, quodque non velint obsequi, sed persequi »Prima enim «quod velint fugere, sed instare fuit Hugonis Magni et Flandrensis comitis; secunda vero ducis Godefridi; in tertia acies fuit Robertus comes cum suis; quarta autem fuit Podiensis episcopi, qui secum portavit et cum illo fuit magna pars exercitus comitis Lanceam nostri Salvatoris, S yEgidii; ipse; quinta fuit Tancredi, et sexta fuit Boamundi F etenim comes ad custodiam remansit civitatis cum quo expeditiores ad bellum fuerunt, et milites qui, necessitate compulsi, equos suos clerici, sacris vestibus induti, cum vendiderant Episcopi et presbyteri, monachimili ettibus extra civitatem exierunt, portantes in manibus cruces, quibus populum Domini signa: Salvam fac populum tuum, bant, et magnis vocibus, ad cœlum manibus extensis, clamabant eis, Domine! G Domine! et benedic hereditati tuce £ turris fortitudinis a facie inimicis Esto, et: Illos et alios psalmos concinebant, illos praecipue qui tribulationi conveniebant Similiter et

qui super murum erant in turribus idem faciebant milites A itaque sunt Egressi et

Podiensis episcopi sermo ad milites Ut autem in quamdam planitiem venerunt, Podiensi episcopo innuente, steterunt, et cum summo silentio sermonem illius audierunt Erat vestitus lorica, et in dextera ejus, in altum erecta, Salvatoris Lancea; qui, os suum in haec verba aperiens, dixit «Omnes qui in: filii Dei et fratres invicem sumus Quos igitur junxit una spiritalis B «Christo haptizati sumus 0, et dilectio una Pugnemus unanimes, ut fratres, pro animabus et corpo «copula, jungat extremis Mementote quantas tribulationes passi estis pro «ribus in nostris, sicut positi suis Dominus Deus noster «peccatis vestris, sicut innotescere dignatus est in visionibus estis, Deoque per omnia reconciliati Et quid timetis? nullum vobis «Nunc vero purgati «contingere potest omnino infortunium Qui hic morietur vivet in aeternum, quia pro tem- C aeterna Qui vero remanserit superstes, super inimicorum «porali vita gaudia adipiscetur «suorum triumphabit victoria, et nulla angustabitur inopia Vos divitiis illorum ditabituret inpresentiarum quid ante vos videtis ? Orientales divitias ad «scitis quid perpessi estis, «duxit vobis Dominus ante faciem vestram, immo in manibus vestris Confortamini, et estote, quoniam jam mittet Dominus legiones sanctorum suorum, qui ulciscentur 1 D «viri robusti d«vos de inimicis vestris; hodie videbitis illos oculis vestris, et, cum venerint, de eorum ter te ribili fragore ne timeatis; non enim debet vobis esse inassueta visio illorum, quoniam vice «altera venerunt nobis in auxilium; sed humanus aspectus pavescit in adventu supernorum«civium Considerate quomodo adversarii vestri, extento collo, sicut cervi aut damulse pa «vescentes, adventum vestrum aspiciunt, paratiores ad fugam quam ad bellum Et vos bene E «nostis eorum praelia, quoniam, tracta sagitta, plus in fuga quam in pugna confidunt Ite «ergo, contra eos in nomine Domini ad bellum, et ipse Dominus Deus noster omnipotens «sit vobiscum c !

Atrox pugna: Arnen, extensis in longum legionibus, prior erecto vexillo Cumque omnes respondissent antecedit Hugo Magnus, qui vere vocatus est Magnus, quoniam hoc privilegium commen- fsecuti sunt afii, sicut superius sunt ordinati, fuitque eorum pro davit actu et moribus Hunc lixa extensio a flumine scilicet usque ad montana, cui spatio sunt, duo milliaria Tunc veroCorbaran cœpit retroire et montanis appropinquare, nostri autem paula tim illum inseque bantur, quoniam moderato gressu omnes gradiebantur Tunc Turei in duo sunt divisi, quia pars una ad regionem maris processit, pars altera major in campo remansit Putaverunt igi- G

A tur nostros sic intra se includere, et a dorso sagittare Sed ordinata est septima acies, quae

contra partem divisam confligeret; ordinata est autem ex militibus Godefridi ducis et Nort praefuit quidam dux, nomine Rainaldus Hunc contra illos miserunt, et manni comitis, cui sunt, multique hinc et inde ceciderunt;aliae sex acies ad ictum sagittae ap et, ut praeliati propinquaverunt, Turei, vicinius ire recusantes, tentis arcubus, trahunt, sed frustra, quiaB ventus flans ex obliquo eorum jactus redegit in vanum Quod ut Turei viderunt, versis frenis retrofugiunt, sicque prima acies nostrorum quaesivit in bello bellum et non invenit, quaesivit quem percuteret aut a quo percuteretur, nec reperit Interea missus est nuntius a Boa mundo Hugoni Magno, ut ei ferret auxilium, quia nimis urgebatur oppressione Tureorum.«0 viri bellatores! nos fugit pugna; quaeramus pu Mox Hugo Magnus conversus ait suis: «gnam, eamusque ad Boamundum, egregium ducem! Illic est pugna quam quaeritis, illic «instat ferreus hostis quem desideratis Tunc citius dicto volat illic quisque satelles, Jungunturque simul egregii comites Quod ut vidit dux ducum Godefridusita celeri cursu cum om, quod Magnus, amicus suus, r D nibus suis discurrebat, insecutus est eum, quoniam ipse a bello vacabat.Illic quippe incum militiae Persarum et major fortitudo; et bene decebat ut bebat robur illic concurrerent alter idem et unam habentes inter et Hugo Erat enim unus ab altero quasi Godefridusse amicitiam Hugo Magnus, cum ad pugnam prior venisset, intuitus est unum de adver aliosque ad pugnam clamando hortabatur, spumantem audacior erat, sariis qui caeteris equum dirigit contra eum, lancea ei guttur perforavit, et sic os illius oppilavit Quid miser diis infernalibus animam commendavit a faceret? Solo statim corruit, et SMSHSi

Odo Balgentiacus occisus Post haec nostris contigit grande incommodum, quia Odo Balgentiacus, qui vexillum ferebat, sagitta toxicata vulneratus fuit, et, dolore vulneris invalescente, cum vexillo terrae cor Willelmus, ense nudato, viam per medios hostes aperuit, et signum E ruit; sed Beleni ensis levavit Quid dux ducum Godefridus, quid Boamundus, quid clara juventus tellure ibi egerit, nec lingua dicere, nec manus scribere, nec pagina valet suscipere Nullus ibi iners et hostis super unumquemque nostrorum fuit, nullus timidus, quia nec locus habebatur,urgebat Qu§hto magis enim occidebantur, tanto magis crescere videbantur; sicut enim pu F tredinl muscae confluere solent, sic et ipsi undique conveniebant iiiisg»-*»;'.

Penes christianos manet victoria Dum sic certatur, et tam longa certaminis prolixitas poterat taediare, nec numerusilloexercitus visus est de mon rum videbatur decrescere, albatorum militum innumerabilis

tibus ascendere, quorum signiferi et duces esse dicuntur Georgius, Mauritius et Demetrius; A: «0 milites! ecce venit quos ut vidit Podiensis episcopus, exclamavit voce magna, dicens «auxilium quod promisit vobis Deus »Et caeteri nostri valde expavissent, nisi fuisset spesquam in Domino habebant Tunc tremor maximus irruit in hostes, et, versis vultibus, scu tis terga cooperuerunt, et fugam quo unicuique locus dabat arripiunt Pars illa quae a parte maris pugnabat, ut vidit fugam suorum, ignem sparsit super gramen campi quod celeri- B ut hoc signo ter arsit, quia illud siccaverat ardor aestatis Haec ideo fecerunt, illi qui in et secum ditiora spolia tollerent; illi vero qui in montanis erant, tentoriis erant fugerent,cum omnibus spoliis quae portare valuerant Sed quid pro cognito signo, protinus fugerunt fuit eis, cum diu ferre eis non licuit ? Armenii namque et Suriani, ubi vid erunt quia victi erant et nostri eos insequebantur, obviam illis veniebant et occidebant Hugo vero Magnus, et dux cGodefridus, et comes Flandr ensis, cum suis agminibus equitabant juxta aquam, ubi robustior et densior erat eorum exercitus, tantoque impetu urgere cœperunt, quod ad sua ten toria quo tendebant remeare non potuerunt; et, ut citius persequi valerent, illorum equosqui moriebantur ascenderunt, suosque qui erant macilentiores et afflicti fame, frenis a ca pitibus abstractis, in campo relinquebant miranda virtus Dei omnipotentis et immensa D potestas! Miles tuus, longo afflictus jejunio, persequitur tumentes adipe et pinguedine, utetiam nec ad sua bona quae attulerant auderent respicere Spiritus tuus bonus erat in men et audaciam parabat animorum Non illum tibus eorum, qui et vires suggerebat corporum avaritia; quoniam illius mentem magis retardat ulla cupiditas spoliorum, nulla ullius rei titillat victoria Sicut in macello jumentorum corpora solitum et nostris E est dilaniare, siclicitum erat Tureorum corpora macerare Evolat sanguis de vulneratorum corporibus; evolat pulvis agitatus equorum pedibus; aether obnubilatur, et, quasi crepusculum fieret, ob tenebratur Contigit autem quod fugientes in quemdam collem devenerunt, et ibi se contranostros recolligere speraverunt Tunc Girardus, senex de Melione, qui longo tempore aegro tus jacuerat in obsidione, equo celeri transvectus, improvide se injecit in illos, eorumque Fjaculis est confossus, et sic morte peremptus Quod ut viderunt qui eum vicinius subsequebantur, Ewardus scilicet de Puteolo, Paganus Belvacensis, Drogo et Thomas, et Clarem baldus, caeteraque juventus Hugonis Magni, et quidem haesitantes in irruerunt, nil illos forte certamen invenerunt; sed tamen, Deo juvante, crescente caterva suorum, viriliter eos dissipaverunt Ibi multum cruoris effusum est, multorum truncata capita, qui, si, ut cœpe- G rant, fugissent, evadere potuissent Persecuti sunt autem illos usque ad pontem fluminis, et usque ad castra Tancredi, et ultra non poterant persequi, quia nox obscura finem rei im posuit Mortui sunt autem in illo die centum millia equitum; sed propter fastidium nullus numeratus est peditum Miles fatigatus, quia longe ab urbe erat, ad tentoria, quae suorum quae ad edendum fuerant inimicorum, rediit, multaque invenit Antequam H sufficiebant,, enim timor Domini venisset in cordibus eorum, in sartaginibus, et cacabis, et in lebetibus, et in ollis paraverunt carnes ad obsonium; sed miseris quae paraverant non licuit coquere nec auferre Ibi videri potuit venerandus sacerdos, Podiensis episcopus, lorica vestitus et casside, et Lancea sancta in manibusejus, qui prae nimio gaudio rorabat uberrimis ora lachrymis.Hic illos hortabatur, ut Deo gratias agerent, per quem victores extiterant, dicebat que eis: «Ex quo milites esse cœperunt, nulli vobis compares fuerunt, quia nulli in tam«brevi tempore tot tantaque bella bellati sunt, quanta vos peregistis, ex quo mare Gonstanti «nopolitanum transistis Multum quippe est a fide christiana extraneus, qui videt quod hodie dilectione non est continuus et in Dei »Haec et his similia venerandus pontifex «vidistis, dicebat, et verbis talibus populum sibi commissum instruebat, et jocos risusque temperabat 3

Princeps Antiochenus fit christianus.Peracta illa nocte, quindecim millia camelorum sunt inventa; equos vero, mulos et mulas, boves et asinos, oves et multi generis pecora quis dinumeret? Inventa sunt vasa aureaet argentea multa nimis, pallia et spolia magni pretii diversseque varietatis Cum his omni bus ad civitatem triumphantes venerunt, et ab his qui remanserant, et clericis, et presbyteris, et monachis, cum solemni processione suscepti sunt Princeps autem Antiochenus, qui in castelli remanserat, eam custoditurus, videns exercitum candidatorum militum, B munitione in latitudine camporum discurrentem cum gente christianorum, cognoscensquesibi fœde ratos fugam cecidisse, vehementer expavit,et, ob tu iniisse, et qui remanserant in bello telam sui, vexillum Boamundi exposcens obtinuit, tum insuper ut vellet ei loqui mandavit Quo veniente, ea conditione se christianum fieri rogavit, ut quicumque suorumchristiani ei concederetur; sin autem, liber in terram Sarracenorum C tatem spontanee vellet suscipere, conduceretur Tunc Boamundus, convocatis principibus, pactum fidei gentilis eis insinuavit; qui, cum Domino gratias inde referrent, rediens,petiit, triduano facto jejunio, a Po uti, juvenibus speciosis, eum baptizare fecit Ille vero diensi episcopo cum trecentis militibus suis Boamundo castellum tradidit; quimililes in Christum credere nolentes in terram Sarrace soliti erant referre, cum D norum conduxit incolumes, sicut promisit Gentiles ergo baptizati ferre, tum insuper aspectum eorum non posse millia millium candidatorum viderent, se,somne castellum tremuisse; ideo compuncti corde baptismum, quo in hac necessitate devove Factum est siquidem bellum hoc iv cal julii, vigi rant se renovari, gaudebant suscepisse alia scilicet apostolorum Petri et Pauli Sicque, divina respiciente misericordia, procella An, quae fere per decem menses intumuerat, sedata fuit, et regia civitas, E liochense tribulationis quae longo tractu temporum jugo diabolicae captivitatis inclinata fuerat, amissam pristinae libertatis gratiam recuperavit Hostes vero qui eam captivaverant fuerunt et ipsi captivi, et in latebris silvarum, cavernisque petrarum, et fossis montium sunt dispersi Armenii enim etSuriani, habitatores patriae illius, per dies plurimos scrutati sunt eos, et invenerunt alios se alios ventri suo ne omnino vitalia mineces, alios vulneratos, alios parte capitis carentes,exirent manus suas apponentes, et, detractis spoliis, interficiebant Itaque inimici Dei depo pulati sunt et cbristiani, servi Dei excelsi, in gloriosa urbe cum gaudio et laetitia aggregati Spoliis ergo Orientalium ditati, benedixerunt Deum cœli, qui non solum eos ab obsi sunt dione, quam per octo menses et diem unum obsederunt, et a gente Parthorum, per quam G tribus hebdomadibus intus inclusi fuerunt 0, liberavit et victores fecit, sed etiam quia princi pem civitatis ejusdem ad fidem sanctam cum commilitonibus suis ipsis associavit Cum fuit urbs capta venerabilis Antiochena, Undecies centum si subtrahis inde bis unum Tunc tot erant anni nati de virgine Verbi, Bis novies octo gemino sub sidere Phœbo

Episcopus Podiensis obit.

citus Christi militum, utpote patrem et doctorem sanctissimum, cum magno luctu et fletu A 1098-1099.

et Hugo Magnus, favore principum in Franciam in ecclesia Beati Petri apostoli sepelivit,, rediit a

Exercitus tendit versus Jerusalem.Cum apud Antiochiam quatuor menses milites Christi et equi eorum, requie et edulio re fecti, vires pristinas resumpsissent, pars una exercitus, interiorem Syriam adeuntes, Jerusalem adire cœperunt In quo Boamundus et comes Raimundus majores extiterunt Hi duo cum B gente sua duas urbes, Varam videlicet et Maram, mirae probitatis invasione ceperunt; sedapud Maram obsidione per xx dies acta, nostri fame nimia efferati, frusta de natibus Sarra assata, devorabant Qua capta, Boamundus Antiochiam rediit, cenorum abscidentes, igne et homines Raimundi, portionis suae custodes, eliminavit, et urbem cum tota provincia postea possedit Comes vero Raimundus, juncto sibi Tancredo et Roberto, comite Normannorum, Cqui exercitui aggregatus erat, post captam Maram, cœptum iter tenuit Dux quoque Gode fridus etRobertus, comes Flandrensis, non multum post exercitum subsequentes, Gebellum castrum obsederunt, quod cum crebris assultibus socii qui Archas et machinis vexarent, "oppidum jam per v septimanas undiqueeis mandaverunt, ut sibi bellum ex cinxerant, est autem Ar- D Illi autem, infecto negotio, Archas petierunt; pectantibus cito subvenirent chas castrum ad radicem montis Libani situm, quod condidit Arraces,ut legitur, Cha \ filius, Noe nepos Sed, cum et castrum minime capi posset, naan bello frustrati essent,salubri decreto, dum adhuc tempus messis esset, cœptum iter accelerare unanimiter pos tulaverunt Mox obsidionem solventes, praetergressi sunt urbem Tripolim, deinde urbem Beritum, post haec Sy donem, quae ab incolis Sagitta dicitur, exinde Sareptam Sydoniae, de- E hinc Tyrum, quam Sur nominant (Hebraice enim Soor dicitur), inde Ptolemaidam, prius Accon dictam, deinde oppidum Chaypha, exhinc Doram, post haec Caesaream Palaestinae, j quae altero nomine Turris Stratonis dicitur Tunc a dextris relinquentes maritima, per ur bem Ramulam sive Ramatha perrexerunt, quam vacuam a Sarracenis invenientes,custo dia posita in arcibus urbis, episcopum in basilica S Georgii praefecerunt Ipso die venerunt F ad castellum quod Emaus dicitur, quod juxta se habet Modim, civitatem Machabaeorum Sequenti die, Tancredus et Balduinus de Burco, clarescente aurora, cum paucis equitibus: quod cum christiani, videli transeuntes prope Jerusalem, properaverunt usque Bethleem cet Syri et Graeci qui inibi habitabant, Francos esse cognoscerent, sumptis crucibus et textis, eis obviam processerunt Facta autem supplicatione in basilica G flendo et devote cantando, Beatae Mariae, dato confratribus osculo pacis, ad urbem sanctam Jerusalem regressi sunt.Ecce subsequens exercitus, relicta in sinistra parte Gabaon, quae ab Jerusalem distat quin quaginta stadiis, civitati diu desideratae appropinquaverunt

Jerusalem obsidione cingitur.

arcus Hic fonticulus in vallis fundo, sub monte Sion, in A ab urbe quantum quater est jactus descensione torrentis Cedron, hiemali tempore solet defluere per vallem Josaphat In urbe cisternae multae et aquis satis abundae Habet autem ab occasu Turrim David, a vero sunt meridie montem Sion quantum est jactus lapidis, aboriente montem Oliveti mille passi bus ab urbe distantem 2 \ Haec civitas a poetis 3 Solyma corrupte interpretatur, pro eo quod, B in monte constituta, de longe venientia contemplatur Jerusalem autem in nostro sermone pacifica transfertur De antiqua hujus gloriosa opulentia scriptum invenimus inlibris Re gum, quod fecit Salomon, abundantia tanta argenti esset in Jherusalem, quanta et utlapi ditior, cum in ea Dei dum} \ Enimvero multo pretiosior enituit atque Filius pro generaliomnium redemptione crucem sustinuit, cœlum cum suis sideribus obnubilavit, et terra treC muit, petras scissee sunt, monumenta aperta sunt, et multa corpora sanctorum qui dormierant sur contigit unquam tam rexerunt c In mirabile mysterium, de qua emanaret civitate nullasalus omnium fidelium, ex quo concinitur quod hanc ita Dei Filius sua gloriosa morte illusnostris placuisset auctoribus, non Jerusalem, sed, R in S mutata, Jesu Sa travit; quod si lem debuisset vocari, sic in nostro eloquio salus pacifica potuisset interpretari Pro his et D et hujus modi figurativis actionihus, forma estet mysticum sacramentum ista terrena Je rusalem illius Jerusalem cœlestis, de qua Urbs fortitudinis nostree Sion, dicitur salvator,: ponetur in ea murus et custodient antemurale; aperite portas, et ingredietur gens justa, custodiens De hujus laude cuncta referre non possumus quae dicta veritatem, quia vetas error abiit sunt a prophetis et legis doctoribus Haec enim terrena Jerusalem nostra aetate fuit a DeoE derelicta et odio habita a malitia inhabitantium in ea Cum autem ipsi Domino placuit, ad duxit gentem Francigenam ab extremis terrae, et per eam gentem ab immundis, scilicet paganis, liberare illam Jerusalem voluit Hoc a longe per Isaiam prophetam praedixit, cum: Adducam filios tuos de longe, argentum eorum et aurum eorum cum eis, nomine Domini Dei ait Israeli, quia te; asdificabunt quoque filii peregrinorum muros et sancto tui, glorificavit tuos ei F reges eorum ministrabunt tibi e Et prophetia David dicit: Lauda, Jerusalem, Dominam, lauda Deum tuum, Sion, quoniam confortavit f, etc.s.

capitur Quam cum Franci difficilem ad capiendum cernerent, jusserunt scalas ligneas, fieriarietes, scrophas, petrarias, ligneam turrem de coriis bene contectam, quam muro admo a monte Sion, comes Raimundus eum ventes, undique urbem assilierunt Ex una parte, G suis insistebat, ex altera vero parte dux Godefridus, et Robertus Flandrensis, et RobertusNormanniae majores assultus dabant; illo die sic agitur Sequenti die eumdem laborem inie arietibus pulsando murum perforarent Jamjamque ardebat runt, ita ut in uno loco cum arx una in muro lapidea Mox Sarraeeni, non ultra valentes morari, inibi recesserunt.Franci vero hora meridiana die Veneris urbem ingressi sunt Hoc comes Raimundus non H dum adverterat, donec per muri apicem oppidanos exire prospexit: hoc viso, urbem quan tocius ingressi sunt Tunc alii quidam, tam Arabes quam iEthiopes, in arcem David fugientes

se incluserunt, alii vero in templum Domini atque in templum Salomonis se intromiserunt,

1099 in quo fere x millia trucidati sunt; nulli aetati vel sexui pepercerunt Post tantam stragem quamcumque domum quisque ingressus est, primum quasi propriamsine calumnia obti nuit, sicque multi inopes facti sunt locupletes Deinde ad Sepulchrum Dominiet ad Tem plum ejus euntes, simul laici votum Domino decantantes, loca sacrosancta cum clerici et oblationibus supplicationibusque humillimis omnes laetabundi visitaverunt 0

Conservanda committitur Godefrido duci.Capta est autem Jerusalem xv die julii, ad quam conservandam et regendam omnis po pulus ducem Godefridum elegit, ob nobilitatis excellentiam militiae probitatem atque etpatientiae modestiam, necnon et morum elegantiam Tunc etiam locati sunt in ecclesia Se pulchri dominici et in Templo Domini canonici, Deo servituri Patriarcham vero necdum decreverunt fieri, donec a pontifice Romano quaesissent, quem ipse laudaret praefici Interea CTurei et Arabes, iEthiopesque quingenti, qui in Daviticam turrem se intromiserant, petie runt a Raimundo comite, ut, pecunia eorum retenta, qui prope turrim hospitatus erat, vivos abire sineret; hoc concesso, abierunt Ascalonem 3H iw,F"

Babylonii a christianis caesi Hoc tempore Syrus quidam dominicae Crucis partem, in secreto loco a religiosis viris ab antiquo tempore occultatam, revelavit, quam in modum crucis reformatam, partim aurea D partim argentea theca contectam, ad Sepulchrum Domini cum hymniset canticis detule runt Rex autem Babylonis, audiens Francos obsedisse Jerusalem, congregato exercitu sub edicto, Lavedalum, ducem militiae, contra eos praeliatum misit; qui, cum jam Jerusalem fuisse captam cognosceret, indignatus eos in eadem urbe claudere festinabat Quod cum Francis eis obviam, portantes secum salutiferae Crucis signum; cumque prae- E nuntiaretur, exierunt lium non longe ab Ascalone expectarent, invenerunt ibi partem non minimam de bobus etcamelis, ovibus et capris Mane facto, cum tribuni et centuriones per alas et cuneos ad prae liandum procederent, audierunt praedictam praedam laeva acierum, nemine a dextra et a ita ut pagani totum esse exercitum christianorum aestimarent Cum vero ducente, euntem, hostes appropiassent, attingere postremos, quos dux Godefridus cum denso agmine militum F Inita pugna, cum diu resistere nequissent, remigabat, machinati versis equis usque sunt.ad Aschalonem fugati sunt; quae civitas cc et xx stadiorum spatio distat a Jerosolyma Ten toria eorum, multis gazis referta, a nostris direpta sunt His gestis, placuit quibusdam in pa triam suae nationis reverti, cum in Jordane flumine loti fuissent, et palmarum ramos apud 2 Jericho in horto Abrahae collegissent Robertus, comes Normannorum, et Robertus, comes G Flandriae, ad propria remearunt; Raimundus vero comes usque LaodiciamSyriae regres sus est c

Godefridus obit; succedit in regno Balduinus Anno Domini mc, dux Gabriel Militiniae urbis per legatos Boamundum, ut sibi redderet

urbem, venire compulit; quod audiens, admiratus quidam, nomine Danisinam, cum gente, positis insidiis, eum incaute ambulantem haud procul ab urbe excepit, cae magna Tureorum teris fere omnibus occisis; Boamundus secum vinctus abducitur Divulgato hoc infortunio,dux urbis Edissae Baldewinus, congregatis Edissenis et Antiochenis, praedictos hostes quaeB rere non distulit; quod cum audisset Danisinam, qui obsederat Militiniam, timidus in patriam refugit; praedictus vero Gabriel Militiniam Baldewino reddidit Cum autem Baldewi nus sua prosperitate frueretur, nuntiatum est ei quod dux Godefridus, germanus ejus, xv cal et quod omnis populus eum in regno substituendum augusti diem extremum clauserat, haeredem expectaret Quo audito, terram suam Baldewino, comiti de Burcb e, cognato suo, ipse vero cum cc militibus et dcc peditibus iter Jerosolymam arripuit; veniens C commisit;autem Joppem civitatem, quae est in tribu Dan, a Francis gaudenter susceptus est Anno se quenti, Bethleem in basilica Beatae Mariae, die nativitatis Domini, a patriarcha Daimberto inregem unctus est Illo tempore, in terram Jerusalem venerant plus quam ccc equites et toti dem pedites, qui Jerusalem, et Joppen, et Ramulam, et castrum Caypham custodierunt.D Deinde in pascha Januenses cum stolo rostratarum navium Joppe applicuerunt; peracta au tem paschali solemnitate, cum rege Baldewino Arsuth, terra et mari assilientes, ceperunt.Dehinc indilate urbem Caesaream Palaestinae xv dies obsidentes, mira probitate comprehen derunt, et archiepiscopum communiter electum ibi praefecerunt

Rex Balduinus vadit ad Ebron el Mare Mortuum Eodem anno b, congregata gente sua, rex Baldewinus profectus est Aschalonem, transiens E per Azotum, quae civitas est inter Joppen et Aschalonem, una de v Allophilorum urbibus in viculum redacta, Acaron a dextris dimissa Dein pergens ulterius in fortitudine robusta, videlicet Abraham, transivit per montana Arabia juxta sepulturas patriarcharum, Isaac et Jacob, Saraeque et Rebeccae, ab Jerusalem quasi milliariis xiiij distantes Hinc descendit in civitates Sodoma et Gomorra Dei judicio Illic quidem nunc vallem, ubi subversae sunt F lacus magnus est, quem Mare Mortuum nominant, eo quod nihil vivum gignat, longitudo in meridiem extenta, cujus quingentorum et Ixxx stadiorum latitudo vero patet, qui est "ut nec bestia nec avis inde bibere queat A parte autem aquilonis recipit adeo salsusfluvium Jordanem, ab austro vero nullum habet exitum; sed neque flumen ex eo concep tum; juxta quem lacum extat mons ingens similiter salsus, et inde sal est quasilapis nati G vus, nec tamen totus, sed localiter glaciei simillimus Dimergi autem quis in profundum ejus nec de industria facile potest Conjicitur bifariam lacum illum ita esse salsissimum ex eo quod montis salsuginem concipiens glutit, quem unda marginalis indesinenter lambit, Hunc titulum addidimus.

et ex decursione imbrium de monte influentium Hic autem lacus, Alphaxites dictus, fundo A A uoo terrae uberrimam, in qua sanctus dicitur Venit et ad vallem de cunctis frugibus carere Moyses virga bis silicem percussit, unde fons vivus tunc emanavit, qui nunc nihilominus tunc profluit, adeo ut molendini, ex cursu ejus rivuli, volubiles ad molendum fiant quam Invenit et in montis apice monasterium Sancti Aaron, ubi Moyses ipse cum Deo soliti erant loqui, et nequiens ulterius ire, eo quod terra erat deserta et inculta, incolumi exercitu, re- B diit Jerusalem*:

Rex Balduinus Babylonios delet.Anno Domini bigi, dux Babyloniensis militiae, cum xj millibus militum et xx millibus peditum, nostros opprimere volens, versus Jerusalem exercitum direxit; quod audiens, rex Baldewinus cum cclx equitibus tantum et dcccc peditibus, faciens portari lignum dominicae Cru acceleravit Magna eis obviam ut verius dicam, caritas, C audacitas, fides et cis, ire vel, cjui pro nobis misericorditer mortem quoniam pro amore illius parabant diligenter mori, dignatus est pati Tunc rex tentoria in plano videns candescere extensa, in sex acies gentem suam, licet paucissimam, quos exhortatus, incedere paulatim pie cœperunt, divisit; et,velut accipitres in multitudinem avium, se intra cohortes eorum inseruerunt Quorum mul titudo in tantum nostros illico circumfusa obtexit, ut vix alius alium cernere vel cognoscere D posset Jamque attriverant duas acies de nostris anterioribus, cum rex, a postrema parte suislaborantibus subveniens, validiori manui hostium viriliter se injecit, et, vibrata hasta, Arabem unum coram potentioribus eorum, ictu lanceae transfixit, qua inde extorta, ad laeden dum alios prompte detulit Modico horae spatio multos utrinque equos sessoribus videres vacuos, terram quoque de scutis, peltis, pugionibus, arcubus et sagittis, de mortuis et vul- E neratis cerneres undique prostratam Diu anceps fuit victoria, cum tandem, nostris acriter instantibus, hostes in sola fuga spem salutis fore sunt Quinque tantum millia ex arbitrati eis ceciderunt cum duce suo; de nostris vero equitibus Ixxx perierunt, de peditibus autem plures Nocte illa rex cum suis in tentoriis illorum requievit b

Arabes fugati Sequenti autem die, cum Joppen regrederetur, quingenti fere Arabes qui pridie in dex- Ftro cornu unam penitus aciem consumpserant, et anteriores sicut posteriores victos esse credebant, assumptis armis occisorum nostrorum, Joppen properantes, arma Joppitis ostende esse peremptos Quod cum audissent qui dicentes regem et omnes suos in bello rant, Joppe custodes remanserant, quia verisimile erat, eorum dictis fidem adhibuerunt Arabes autem, cum ab exterritis civibus urbem illico reddi sibi putassent, cogitatione sua frustrati, G Aschalonem regredi cœperunt et nostris obviaverunt 6; quos Franci videntes, in eos irrue illi vero fugientes evaserunt; nostri autem laeti pervenerunt Joppen Sed quanta fuerit runt; flIST NICAENA VEL ANTIOCHENA CAP LXVL A gratiarum actio, quanta exultatio, quando Joppitae regem suum, quem extinctum cum tota A no gente sua credebant, cernerent, vexillis erectis revertentem, non est dictu credibile 3 ~ g H gj SS ’

Christiani magnam patiuntur jacturam Anno sequenti, iterum Babylonii, videlicet xx millia equitum et x millia peditum, congre»gati sunt Aschalone, deinde Ramulam adierunt; quod cum rex, qui Joppe inerat, audisset, suis qui civitatem custodiebant subvenire nondistulit Erant tunc temporis Joppe quamB plurimi equites, qui ventum praestolantes opportunum, in Franciam redituri transfretare optabant Hi equidem carebant equis; nam cum, in praeterito anno, Guillelmus, Pictaviensis co mes, Stephanus Blesensis etHugo Magnus et Raimundus ? comes Provincialium, etStephanus,comes Burgundiae, adjecto innumerabili populo de equitibus et peditibus, bipertito exer scitu per Romaniani Jerusalem pergerent, Solyman admiratus, cum multitudine Tureorum C maxima, exercitum Francorum infeliciter dispersit, et fere ad interitum deduxit Plus enimquam millia equitum ac peditum de Francis perierunt; qui enim evaserant Jerusalem ve nerunt, excepto Hugone Magno, quem in Tharso Ciliciae sepelierunt Raimundus ergo comes Tortosae remansit, quam itinere terra et mari assilientes, Sarracenis occisis, ceperunt Horum quidam Joppe existentium, ascensis equis, regem suis succurrere volentem secuti sunt RexD autem, in probitate sua plus quam deberet confidens, relictis peditibus, cum xx equitibus tan tum in xx millia Arabum', non arbitrans primum tot esse, immodestia nimia se injecit Sedcum a pressura gentilium gravissime cohiberentur, major pars nostrorum minimae horae spa: nam plures ex eis ceciderunt, et de campo tio cecidit, prius tamen in eos probissime ulti eos ejectos tabernaculis suis privaverunt Cum autem tantum onus diutius ferre nequirent, E rex cum paucis nobilibus cito cursu in urbem Ramulam intrusit, malens tamen alibi se mori, quamviliter intercipi; et adhibitis sibi quinque sociis, quos tamen diu non ha illic buit, quoniam ab adversariis retenti sunt, cursu perpetis equi montana fugiens petiit; hi etenim, qui in arce Ramulensi remanserant, ab hostibus comprehensi sunt Heu! quam multi nobiles et probi milites ea tempestate tam in bello quam in turri perierunt! Stephanus enim ilio bello ceciderunt b F Blesensis comes, et Stephanus, comes Burgundiae, in

Postea hostes caedant Rex autem die tertio, cum uno milite tantum et armigero ejus, Arsuth, oppidum suum, veniens, a suis gaudenter suscipitur Inde Joppen venit navigio, et ibi reparans bellum, HugodeTiberiade Ixxx milites ei adduxit; Jerosolimitani quoque cum tot accurrerant contra hos Illi enim non longe a Joppe, tes praedictos Munitus ligno sanctae Crucis pugnaturus exivit.G sed quasi tribus milliariis, machinas suas ad capiendum Joppen praeparabant Sed cum nos tros contra se ad praeliandum ire cernerent, sumptis armis audacter eos excipientes undique giraverunt Franci vero, ubi turmam densiorum viderunt, impetu mirabili irruerunt Itaque

tes dorsa verterunt Tabernacula, stipendium, camelos et asinos nostris in campo relique- A runt; multi eorum qui fugerant, vel laesi, vel siti exasperati, in via mortui sunt a

Balduinus rex Accon capit Anno mciv, Boamundus, de captione redemptus, de Tureorum custodia exivit, et, gaudenter ab Antiochenis susceptus, Tancredo, cognato suo, qui interim, dum ipse vinctus teneretur,Antiochiae imperavit, Laodiciam civitatem, quam ipse Tancredus imperatori Constantino polilano abstulerat, concessit Sequenti anno, rex Baldewinus Accon obsedit, ad quod vene- B runt Januenses cum classe Ixx navium rostratarum,et cum civitatem machinis et perva sionibus crebris xx diebus circumquaque cohibuisset, Sarraceni, vellent nollent, eam regi tradiderunt b

Tancredus Sarracenos fugat Anno mcv, Raimundus comes in oppido suo, ante Tripolim civitatem, mortuus est Ea tempestate Tancredus, non in multa gente, sed in Domino spei suae anchoram figens, contra c Rodoan, regem Halipti, incunctanter equitavit; et, bello audacter inito, Sarraceni et Turei non valentes resistere, aufugerunt; interemptorum autem non fuit numerus Eodem anno, Arabeset Damas et iEthiopes, pedites equites, rege Babylonis eos mittente, Turei et cheni plusquam mille ad delendum nomen christianumde Terra Sancta, As sagittarii, chalonem conglobati sunt; deinde cum xv millibus equitum quatuor millia- d et peditum, riis a Rarnula urbe castrametati sunt Hoc audito, rex cum quingentis equitibus et duobus, patriarcha, pontificali veste induto, dominicam Crucem portante, millibus peditumeis ob viam exiit, factoque utrinque impetu, ne longius immorer, Sernelmutb, dux militiae illius,aufugit, sedGemelmuch, admiratus Aschaloniae, in campo interiit; admiratus quoque Acco nita vivus retentus est Perierunt inibi quatuor millia hostium, de nostris Ixx equites, de classe quoque Babyloniorum, qui ante Joppen adventum suorum expectabant, xxv naves, plenae Sarracenis, retentae sunt c

Prodigia in cœlo 2 Anno Domini mcvi, cometa in aethere apparens, in ea parte 3, in qua sol hiemali tempore occumbere solet, splendoris alburni radium ad instar in longummirifice pro telae lineae duxit Hoc prodigium mense februario, die quo lunam pronuntiabamus primam, l diebus F

A vespere quotidiano per totum visum est mundum Nota quod ab exordio sui ortus tam ipse iio 6 -in cometa, quam splendor ejus niveus, paulatim attenuatus est; adeo ut in ultimis vim sui lu minis perdens, parere omnino cessaret Eodem mense, luna xxx, circa solem sunt visi quasi duo alii soles ab hora tertia usque ad meridiem, lumine non adeo fulgido, sed rariore et mediocriter rutilante, sequenti mense hora noctis mediae cœli visae sunt pluere stellaeIis B dem temporibus, Hugo,qui Tiberiadem urbem tunc possidebat, a Damascenis bis repulsus, tertio belli recursu cum centum viginti quadragies centum superavit; nec fuit mora cum in eadem terra ictu sagittae idem occubuit 0

Pax inter imperatorem Constantinopolitanum et Boamundum.Sequenti anno, Boamundus, de Galiiis rediens cum quinque millibus equitum et Ix milli bus peditum, portui Avalonis applicuit, qua citissime capta, Duracbium obsedit Imperator C etenim Constantinopolitanus, Alexis, Francis peregrinantibus Jerusalem, vel fraude clandes; cumque per annum nihil proficiens tina, vel violentia manifesta terra marique officiebat 1ibi sedisset, concordia per internuntios prolocuta, imperator peregrinos deinceps se conservaturum juravit Boamundus quoque pacem et fidelitatem, omjnimodo tenendam, jure jurando confirmavit Ipso anno, Philippus, rex Franciae, obiit.

Tripolis et Sidon capiuntur 2 Anno Domini mcix, Bertramus, Raimundi comitis filius, venit Tripolim, adhibitis secum Januensibus, cum classe navium rostratarum fere Ixx, exceptis xx onerariis; aderat et rexBaldewinus ex altera parte sua cum gente Sed cum Sarraceni et terra et mari valde coan gustiarentur, sub fidei pactione jurata, et a rege confirmata, ne occiderentur, dedita urbe,in unam partem urbis permissi sunt ingredi Anno sequenti, rex Baldewinus, Bertramo co E mite Tripolitano auxiliante, Beritum civitatem cepit Eodem anno, rex Sidonem profectus, gente Norrensi cum classe navium juvante, oppidanos ad deditionem cœgit b

Tureae christianos fugant.Anno mcxiii, ebulliit a Perside multitudo Tureorum maxima, qui Antiochiam a dextra lin quentes, Damascum vero inter Tyrum et Caesaream Philippi, quae Paneas dicitur, sinistra, per regiones Phœniceas meantes, inter duo flumina, Jor scilicet et Dan, se incluserunt InsulaF quidem haec inter duos pontes tanta tuitione munitur, ut qui ibi fuerint; propter arctos in

troitus pontium, non possint impeti Cumque rex illuc tenderet, ut prope montem merao- A A iii3-in5 ratum, a quo Tiberiadem pergitur, poneret castra sua, duo millia Tureorum, transito ponte,nostris, quos non accurrere dubitabant, insidias tetenderunt, quorum quingenti, ut quasi nos tros invaderent, de insidiis eruperunt Quibus visis, aliquanti nostrorum occurrentes,caedendo eos persequi non dubitaverunt, quousque de insidiis duo millia prodierunt, qui nos tros vehementi aggressu repulerunt, et triplicata caede in fugam disperserunt Proh dolor! BRex quoque, vexillo ibi perdito et tentorio peroptimo, cum aliis rebus plurimis, cum patriar cha fugit Milites xxx de melioribus ibi ceciderunt, pedites vero mille ducenti Sarracenialieni recesserunt; Sichem vel Si cimam, quam urbem Neapo nostris subditi ab eis quasi militiae Tureorum, lim dicunt, aliquandiu tenentes diripuerunt Maledoctus vocabatur dux Turei autem versipelles, cum per duos C qui Trildequinum, regem Damasci, sibi conjunxerat a expectassent, nec potuissent, menses vel superandi nostros vel dissipandi opportunitatem quia de transmarinis partibus peregrinis venientibusdiatim cresceret exercitus noster, se cesserunt Damascum Ibi Maledoctus a quodam Sarraceno interemptus est, qui, sua sub veste occultata spata et ter in ventrem illius impacta, duplex illic explevit homicidium: illo enim sic occiso, et ipse confestim ab assistentibus occisus est Sequenti anno, terrae motus Mariscum Dcivitatem, ab Antiochia lx milliariis, in parte videlicet septentrionali, distantem, adeo con cussit, ut domus et muralia penitus corruerent,et populum inhabitantem cunctum extingueret; aliud quoque oppidum, quod Trihaleth nuncupant, prope fluvium Eufraten nihi lominus subruit b

Rogerus tria Turearum millia caedit / Anno mcxv, Turei, renovantes solitam audaciam, satis tacite transito Eufrate fluvio, ante E Chezar civitatem,inter Antiochiam videlicet et Damascum, castrametati sunt Inde discurrentes per regionem, Syriae castella et villas depraedantes, captivos et captivas secum abduce bant Quod cum nuntiatum esset Antiochenis, Rogerus, qui Tancredo successerat, cum eis congressus, tria millia occidit, multos etiam ex eis cepit In tabernaculis multa pecunia est reperta, ad ccc millia bisantiorum scilicet deputata 2; captivos quos prius ceperant, tam de F Francis quam de Syris, ibi reliquerunt smShs;CAPITULUM LXXVI Balduinus Montem Regalem aedificat.Eodem anno, rex Baldewinus, in Arabiam profectus, aedificavit ibi castrum unum in monticulo uno, situ forti, a mari Rubro itinere dierum trium, ab Jerusalem vero quatuor, et po sitis in eo custodibus, Regalem Montem nominari constituit Sequenti anno, castrum illud revisens, cum cc ferme militibus, usque ad mare Rubrum iter agendo expedivit Tunc inve- Gnerunt Elim civitatem secus littus maris, ubi filios Israel post transitum maris Rubri hospi tatos legimus Sarraceni autem, qui eam inhabitabant, audito adventu regis, egressi sunt, etintrantes naviculas suas in mare illud impavidi se impegerunt Hoc mare Rubrum ideo dici

A tur, quod saburra sint in fundo* unde intuentibus rubrum apparet, quod rubri 1115-1119 et lapilli

etiam, in vase quolibet haustum, tanquam aliud mare limpidumest et album Dicitur au tem hoc mare dirivatum ab Oceano a parte australi, et velut lingua versus septentrionemprotentum usque Helim, ubi finem facit, distans a mari Mediterraneo, quo a Joppe per As chalonem et Gazam Damiath pergitur quinque dietis, quo sinu, inter haec duo maria, cingitur B tota /Egyptus atque India et iEthiopia a

Balduini regis obitus Anno mcx vh, mense decembri, nocte quinta post eclipsim lunae, quae praecedente j unio post galli cantum luna quartadecima acciderat, nocte incepta, in septentrionali parte, vel ignei, vel sanguinei coloris fulgore respersum visum est cœlum; per medium vero ruborem coloris quamplures In parte autem erat album ac parebant radii alburnei inferiori cœlumsi aurora luceret; in fronte etiam signi hujus, in ea videlicet parte, clarescebat quiddam albi dum, quasi deberet ibi luna oriri; inde terra circumquaque clare candebat Subsequenti mense januario, mortui sunt Paschalis papa secundus, Baldewinus, rex Jerusalem; menseapriii, ejusdem quoque urbis patriarcha, imperator etiam Constantinopolis, Alexis Anno si quidem sequenti, cum rex Baldewinus Pharamiam urbem aggressushostiliter vastando di D ripuisset, quadam die, dum super Nilum, quem Hebraei Geon dicunt, deambularet, sensit se angore veteris plagae graviter renovato intrinsecus debilitari; quodam enim tempore, dumipse contra Sarracenos more solito bellaret, et de interitione eorum jam certus sub spe gauderet, en^Ethiops unus, pone rupem delitens, eum, a dorso missili vibrato, profunde vulneraverat, et prope ad mortem laeserat; qua debilitatione suis intimata, cum equitare non pos ei apparaverunt Dumque ad villam, quae dicitur Latris pervenissent, cum E set, lecticam summo dolore suorum et tristitia et conturbatione moritur, et lotis ejus intestinis, et salitis et in loculo conditis, Jerusalem properaverunt Die siquidem quo palmarum rami ea more deferri solent, ordinatione Dei et eventu inopinabili ad processionem, quae de monte Oliveti in valle Josaphat tunc descendebat, caterva lugubris et dolendi funeris latrix advenit Quo F audito, pro cantu luctum r pro laetitia gemitum, cuncti qui aderant dederunt: plorant Franci,lugent Syri, et qui videbant Sarraceni Igitur ad urbem redeuntes, tam clerus quam popu lus, sepelierunt eum in Golgotha, juxta ducem Godefridum, germanum suum Regnavit xviijannis, in quibus addidit regno Jerosolymitano Accon, Caesaream, Berritum, Sidonem, Tri et terras Arabum usque ad mare Rubrum Eodem tempore Baldewinus, polim, et Arsuth, G comes Edissenus, venerat Jerusalem, cum rege suo cognato locuturus; inito autem consilio, esse, eum communiter elegerunt ne rege et regem sibi carentes aestimarentur debiliores creaverunt b • ii f.

Baldiiinus rex Tureas vincit Anno mgxix, Gelasius papa iv cal februarii obiit, et sepultus est Cluniaci, cui successit Ca

lixtus, Viennae urbis archi episcopus Ea tempestate, Rogerus, princeps Antiochiae, pugnaturus A 23.contra Tureos, prope Arthasium interemptus cecidit; ibidem de Antiochenis vij millia perie runt, de Tureis vero viginti Deinde tamen ex eisdem Tureis satis prospera secutaest victoria; nam, cum rex Baldewinus cum ccl equitibus, comite quoque Tripolitano et patriar cha cum dominica Cruce secum euntibus, Antiochiam venisset, congregatis Edissenis et Antiochenorum reliquis, prope oppidum Sardanaium, xxiiij milliariis ab Antiochia, cum sep- B tingentis xx millia invasit Tureorum; committitur ergo praelium; sed diu anceps victoria fuit, quousque Omnipotens Tureos fugere compulit, quorum quidam in Persidem utrinque repatriaverunt, alii vero in Halapiam urbem se intruserunt Rex autem, victor in Antiochiam redigns, regnum Jerosolymorum regno Antiochenorum ampliavit a

Castrum Carras destruitur Anno Domini mcxxi, rex Damascenorum, Arabibus sibi conjunctis, terram Tiberia di proxi- C mam cœpit vastare; sed, cognito adventu regis, bellum evitans refugus in sua recessit Rex vero inde rediens, castellum Carras nomine machinis cœrcuit, et vi expugnatum ad solumusque prostravit Hoc castrum Tuldequinus, rex Damasci, xij milliariis a Jordane construxe rat; erat fundatum magnis lapidibus et quadratis, in Arabia, in urbe olim Gerasa nominata, monti Galaad juncta, in tribu Manasse videlicet b

Rex Balduinus capitur; christiani Tureas vincunt \ Anno mcxxiii, Balach, in praeterito anno, et Gocelinum, comi lem Edissae, el Galeran, quinum, cognatum ejus, ceperat, Baldewinum regem improvisum comprehendit; qui rumor vehemens et horridus nostris Eustachium, qui tunc Caesaream et Sydonem possidebat, custo dem constituerunt Interea Babylonii, cum Ixxx navibus terrae Jerusalem salubri consilio Joppen irruentes, urbem obsidione cinxerunt, et, cum per quinque dies murum machina- Ementis, quae secum attulerant, aliquantulum laesissent, et vineas dilapidando plures diruis sent, cognito adventu nostrorum, ab urbe jam prope capta secesserunt, machinamentis suis in naves frustratim reportatis Bellum autem committitur apud Azotum urbem quondam nunc Ibennium dictam Pugna non diu protrahitur; nam, cum viderent nostros probissime eos armatos impetere, equites fuga usi sunt, pedites vero detruncati De xv millibus, qui F in campo praeliatum venerant, sex millia deleta sunt; tentoria, multis utensilibus referta, tria quoque vexilla pretiosissima, quae standart nominamus, cameli cccc, asini remanserunt; quingenti capta sunt Gens vero nostra, in octo millia aestimata, auxilio Dei, in honore sanctae Crucis nefarium populum vicit Post triduum autem secundi rumores subsecuti sunt quod Venetici cum cxx navibus, exceptis carinis, applicuerant 2, quarum aliae one- G aliae rostratae,aliae vero triremes erant, et in Palaestina per plures portus allitaverant In his navi rariae, bus erant xv millia armatorum et ccc equi; non defuit etiam materies mirae proceritatis ad HIST NICAENA VEL ANTIOCHENA CAP LXXX.A capiendas urbes, machinis inde ab artificibus sapienter compositis Cumque dux, qui Ve neticorum classi praeerat, cognovit prout gestum apud Joppe fuerat, bifaria navigatione navigii, classem Babyloniorum accelerare cursu assequi studuit Cum autem Sarraceni xviij naves de classe Venetica ad se appropinquare prospicerent, emolumentum rati, contra eos ad pugnam se audacter aptaverunt Nostri autem quasi ad bellicum certamen verecundari B simulantes, et astute potiorem navigii partem praestolantes, nec fugere disposuerunt, nec pugnare cum quousque postremum navigium tam remis quam velis eis praesumpserunt,exsurgere hostes cernerent Igitur, eos undique attingentes, nec locum fugae uspiam dede runt; sed naves eorum Venetici intrantes, omnes detruncaverunt Deinde ultra Ascalonem progressi x naves alias ceperunt, in quibus inerant ligna proceritate magna ad componendas G machinas, aurum quoque et argentum, piper et ciminum 2et diversae species odoramen, torum; aliquantas etiam naves ad terram fugientes in ipso littore igne combusserunt Finis Arnen a FINIT DE HISTORIA HIEROSOLYMITANA, NICjENA ET ANTIOCHENA 1 III, xvi-xvm, xiv, xx *