Hugonis de Lerchenfeld, Breviarium passagii in Terram Sanctam

«ligatus; Flagellum, quo est flagellatus; Chlamis coccinea, qua est indutus; Spinea Corona,

«qua est coronatus; Harundo, quam vice sceptri in manibus tulit; Vestes, quibus ante Cru «cem exspoliatus fuit; pars maxima ligni Crucis, in qua crucifixus est; Clavi, quibus affixus«est; Linteamina, post Resurrectionem ejus inventa in Sepulchro; duodecim cophini frag «mentorum ex v panibus; caput cum et barba sancti Johannis Baptistae; reliquiae capillis «vel corpora multorum Innocentum, quorumdam prophetarum, apostolorum, martyrum et

«maxime sancti Stephani protomartyris, ct confessorum, ac virginum Quae omnia christiani «magis quam et munimen magnum pagani habere debent, erit omnibus christianis, si «omnia haec habuerint, detrimentum vero et judicium, et jam si perdiderint Prudentia «vestra attendat quantum sanctissimum imperium christianorum et Graecorum angustiatur C «a Pincenatis et Tureis quotidie et depraedatur, et acquiritur sine intermissione; et fiunt «diversae caedes et innumerabiles christianorum interfectiones et derisiones Nam pueros et «juvenes christianorum circumcidunt super baptisteria christianorum et circumcisionis, «sanguinem in despectum Christi fundunt in eisdemet desuper eos min baptisteriis, et nomen «gere compellunt; et deinceps eos circuitu ecclesiae violenter deducunt, in «et fidem sanctae Trinitatis blasphemare compellunt; illos vero, qui nolunt, diversis pœnis et ad ultimum interficiunt; nobiles vero matronas ac earum «affligunt filias depraedatas, «succedendo sibi invicem, ut animalia, adulterando deludunt.Alii vero, turpiter corrum «pendo virgines, statuunt ante earum facies matres, compellentes eas nefarias et luxuriosas «decantare cantilenas, donec compleant sua opera nefaria Sic et in stupro filiarum matres Ibid, p i 3 «compelluntur cantare cantilenas, quarum voces non cantum, sed magis, ut credimus, plus

«resonaDt planctum Sed quid adhuc? Veniamus ad deteriora Totius ordinis et aetatis «viros, id est pueros, adolescentes, juvenes, senes, nobiles, servos, et (quod pejus est et dolor! quod ab «impudentius) clericos et monachos, et heu! proh initio dictum neque «auditum est, episcopos sodomitico peccato deludunt; etiam unum sub hoc nefario peccato «crepuerunt Loca vero sancta innumerabilibus modis contaminant et destruunt,

et pejora «eis minantur Apprime non lateat vos, quibus adhuc latet, sanctum Domini Nostri Jhesu / Sepulchrum Salvatoris, quod ab immundis possidetur jam «Christi gentibus circiter quae nuqcirreverenter eorum im annos a loca inhoneste tractantur sancta «xl et et,quae continet Sepulchrum Domini, umbilicus est ter «munditiis sordidantur Jerusalem,, p 729 A Id G «rarum, terra divitiarum; hanc Redemptor quasi alter paradisus prae caeteris fructifera, «humani generis suo illustravit adventu, conversatione sacravit, passione, morte redemit,, p 728 F Id «sepultura insignivit; terra illa filiis Israel a Deo in possessionem data est, sicut Scriptura et meile jluit orbis medio, nunc a Haec igitur posita 0 «dixit, quee lacte civitas regalis, in et ab ignorantibus Domini gentilium «suis hostibus captiva tenetur, ritui ancillatur, haec quis non Quis non Quis non H «est famulatur Et ad compatitur? horret? plangit? «Quis non orat? Modo quaerit et optat liberari, et terrae in qua et ut eisita est subvenia et terra Constantinopolitana non cessat obnixe imprecari Viam «tur 2igitur Sancti Se; ! terram illam nefariae genti auferte, eamque vobis subjicite «pulchri incipite ! Arripite igitur «hanc viam in remissionem peccatorum vestrorum, securi de immarcescibili corona regni «cœlorum! »Haec et his similia, ubi Urbanus papa urbano sermone peroravit, ita omnium, qui ad

Id., pp 729G-7OO A erant, affectus in unum conciliaverunt 3 »Quicumque, ut acclamitarent: «Deus vult ! Deus vult ! ergo hujus sponsionis vel sanctae peregrinationis animum habuerit, et Deo sponsionem inde fecerit, eique se oblaturum hostiam vivam, sanctam et bene placentem devoverit, signum crucis in fronte sua sive in pectore praefigat! qui vero inde voti compos regredi j dominicae voluerit inter scapulas retro ponat! Hoc ergo consilium non in sulcis sterilibus nec supra

petram, nec inter spinas cecidit, nec ibi semen missum est arenae; sed, quia bonum fuit A

1096-1097.semen, merito cecidit in terram bonam, et obtulit fructum, aliud tricesimum, aliud sexage in eodem loco, non parva multitudo simum, aliud centesimum a Statim vero, scilicet p 73 1

assumpserunt crucem sanctam Cœpit igitur Urbanus papa quaerere consilium, statim quem poneret prae tantae multitudini peregrinari cupientium Universi vero qui ibi erant elegerunt asserentes eum rebus humanis Podiensem episcopum, esse idoneum, ac divinis valde et B utraque scientia peritissimum, suisque multividum Ille itaque, licet invitus, suscepit, quasi alter Moyses, ducatum ac regnum dominici populi, cum benedictione domini papae ac totiusconcilii quot diversae aetates, ac potentiae, seu domesticae facultates hominum in illo con cilio cruces sumpserunt, et viam Sancti Sepulchri spoponderunt! Hinc divulgatum est ubique et ad aures regum et principum pervenit constitutum C terrarum illud concilium venerabile, millia mente honorabile, placuitque omnibus; et plusquant ccc iter concipiunt, conciliisatagunt, prout unicuique posse tribuit Deus Et, ut hoc concilium et con et adimplere Id., p g silium cunctis clarescat fidelibus, quod haec via a Deo, et non ab hominibus, sit constituta, a multis postea comperimus, ipso die, quo haec facta et dicta sunt, fama praeconans sicut tantae institutionis totum commovit orbem, ita ut, etiam in maritimis Oceani insulis, et per D, acTewtoniam, esset divulgatum, quod Jerosolimitanum iter totam Galliam, etFranconiafm Elucet quia non fuit hoc humanae in sic stabilitum vocis officium, sed concilio fuisset Id., eplet orbem terrarum b Spiritus homini qui illis diebus quidam heremita, nomine Petrus, qui apud illos, qui terrena, p 731 Erat in Id.

sapiunt, magnus aestimabatur, et super ipsos praesules et abbates apice religionis efferebatur, E eo quod nec pane, nec carne vescebatur, sed tamen vino aliisque cibis omnibus fruebatur, et famam abstinentiae in ea tempestate, collegit sibi non modicam delitiis quaerebat Hic, iter suum per Hungariam direxit, et cum magna equitum peditumque multitudinem, etgente Alemannorum Constantinopolim venit, et copiosam Longobardorum gentem, mul Id., p b tosque alios, ex diversis locorum spatiis aggregatos, invenit Sed omnis congregatio hominum, F, p d Id quae bono auctore non gubernatur, si ei languidum caput principatur, quotidie languescit, eta salute elongatur; propterea hi, quia prudentem principem non habebant, qui eis domi naretur, reprehensibilia opera faciebant; quare in brevi exterminabantur Gotfridus vero, qui erat filius Eustachii, Boloniensis comitis, sed V.Id., pp 73 1 e officio dignitatis

dux erat Teutonicorum, hic cum fratribus suis Eustachio, Baldewino, et magna manu mili- G tum peditumque, per Hungariamsic usque Con iter arripuit, et, vestigia Petri secutus, stantinopolim pervenit Interea dum haec aguntur, de remotis Occidentalium partibus, a parte Aquilonis, excitavit Dominus duos comites, quibus unum nomen, una consanguinitas, Id., p 739 A scilicet Northmannensem Ruopertum,et Flandrensem Ruopertum comi aequa potestas, tem; eum quibus Hugo Magnus, frater Philippi, regis Francorum, qui ipso tempore Fran- H ciam suo subjugaverat imperio; cum quo Stephanus, Carnotensis comes quam innumeri optimates et minoris famae consules his sunt associati, tam ejusdem Franciae quam majoris ! A parte vero australi mota sunt castra Podi ensis episcopi, et comitis et minoris Britanniae 3 Id, p c dEgidii, nomine Raimundi Memorati vero principes de sedibus Sancti suis exierunt, etprospero itinere transalpaverunt Itaque per Italiam iter direxerunt, et, divina praeeunte cus, p b Id todia, secundo appulsu, Romam usque pervenerunt; ibi, aliquot diebus commorantes, loca \sancta peregrina consuetudine perambulaverunt, et Apostolorum aliorumque sanctorum me, p 740 Id D.ritis ac precibus sese commendaverunt Sic, apostolica benedictione percepta, ab urbe dis et per Apuliam suas direxerunt acies, et cesserunt, sic ad marinos portus pervenerunt; alii Id, p b-c ad Brundosum, alii ad Barrim, alii Otrentse mare intraverunt, et Durach usque navigave- jrunt; quos, ut deprehendit dux loci illius adesse, jussit illos continuo apprehendi etGonstan

A tinopolim transduci Quod factum quamvis ex malo et male facium videatur, tamen divino

1097-1699 \ instinctu credimus esse factum, saepe de malis ordinat bona Sed deprehensi, cum ad qui urbem venerunt, magnum solatium ibi invenerunt; quoniam, cum magno exercitu, ducem

ibi repererunt; flere potuit qui Magnum Hugonem Gotefridumet ducem Gotefridum in vicem amplexari et osculari conspexit 1 Interea, dum haec sic aguntur, Bœmundus,frater ducis Apuliae, et omnes fere op

, p d Id Siciliae, crucem Domini timates terrae Apuliae, Calabriae et viae Sancti Sepulchri illius et itineri congruentibus, mare intravit, susceperunt; et, apparatis suis stipendiis, tanto et in Bulgariam regionem navigavit, cum quo nobilissimi principes, Tancradus, nepos suus, et Marchisi filius, Richardus princeps Deinde descendentes in vallem Andronopolim, deindeC ad Castoream, deinde Palagoniam, deinde ad flumen Bardum, et sic laeto successu Constan tinopolim venerunt; et sic Deus suos milites quos vult, et quando vult, et ubi vult, et de terris vult, conglobavit Quo autem successu omnes venerint, quibus et quid imperator Constantinopolitanus cum ipsis egerit, qui scire desiderat, ad Historiam Gotfridi recurrat; ibi plenarie inveniet a Subdolus itaque et de die in diem augeri imperator, videns castra Dei

crescere,, p 748 D F Id (timebat enim ne tantus exercitus in se insurgeret: mens enim fraude plena semper anxiatur* et quod alteri machinatur sibi pertimescit machinari), tandem requisivit a et est sollicita, nostris ut sibi principes exercitus facerent hominium, et ipse conduceret eos per desertas regiones, quas ingressuri erant, et conduceret eis forum omnium venalium, et in omnibusm E bellicis negotiis sui praesentiam, et suae gentis auxilium juraret, et generaliter quod oceret, aut perse, aut noceri consentiret* Hoc nibus peregrinis Sancti Sepulchri non consilium, cum detectum fuisset, placuit omnibus, quoniam plerosque angebat necessitas rerum temporalium Fecerunt igitur ei cum sacramento hoc hominium, tali conditione, ut Id,, p tamdiu duraret, quamdiu ipse perseveraret in sua promissione E contra vero ipse imperator F Alexius Magno Hugoni, Gotefrido duci, caeterisque Francorum principibus«Quod nun: (c quam in vita mea injuriabor ullum peregrinum Sancti Sepulchri, aut permittam injuriari, «et cum et pro posse meo mercatum sufficiens cum illis pergam in bellicis negotiis, illis»Nemo miretur quia tot et tam nobiles viri, quasi coacti, hominium fece «conduci faciam runt; quoniam, si res ex ratione pensetur, quod ver coacti fuerint, invenietur Intraturi enim G erant terram desertam et inviam, terram prorsus omnibus bonis alienam, et sciebant quia diurnum laborem ferre non sufficit, deficit Pro hujusmodi angaria cui victus quotidianus fuit hominii pactio; sed in merite imperatoris mansit semper fraudulenta pactio, et facta bene competeret homini rata conciliatio, si apud imperatorem foret integrae fidei assertio stipulavit, totum cum verbo exinanivit, maluitque perjurii noxam incurrere, Sed quidquid H quam Francorum gentem a finibus suis non elongare Confœderatis igitur cum imperatore Gallorum principibus, jussit imperator naves

, p 755 A Id ad portum adducere, ut omnes sine magna dilatione possent transfretari Primi itaque Bra^ chium Sancti Georgii transfretaverunt dux Gotefridus et Tancradus, deinde caeteri, et usque Nicomediam pervenerunt, deinde Nicaeam, deinde Caesariam Cappadociae, deinde Chosor,civitate Antio I deinde ad Castellum Publicanorum, deinde Antiochiam, deinde Areth In chia inventa est Lancea, cum qua perforatum est latus Salvatoris Nostri Deinde venerunt, deinde Chaphalia, deinde Camele, deinde Tripolim, deinde Caesariam, deinde Albariam 6 \ deinde Ascoloniam Quomodo autem Ramolam, deinde Jerusalem, deinde Neapolim, quamlibet superaverint, vel quod ibi egerunt, si quis plenarie scire desiderat, ad Historiam et plenarie inveniet J Gotfridi recurrat, IX Postquam transfretaverunt Brachium Sancti Georgii, Nicomediam civitatemappli

eis Deinde Nicaeam civitatem adierunt, quae caput est toti A cuerunt, quae ultro aperta est

1097-1099 Romaniae, quam cum magno labore assecuti sunt Dehinc Lycaoniam provinciam adierunt,in qua est Yconia civitas, quae gratis se tradidit Deinde in eodem confinio Eracliam civita, in praedicto confinio, Tharso civitati applicuerunt, quam non tem adierunt Dehinc etiammagno labore acquisierunt Post haec Athenae et Mamistrae civitatibus applicuerunt in prae dicto confinio; deinde in terram Armeniorum; dehinc in Cappadociam regionem, ad Caesa- B quae gratis se tradidit; deinde ad urbem Chosor riam, officiosissime suscepti sunt; dehinc ad Castellum Publicanorum; deinde ad civitatem Rusam, quae de facili reddita est eis, etomnis terra illa; deinde ad civitatem Marasin; ibi cum gaudio suscipiuntur Post haec Antio Syriae, quam cum magno chiam civitatem adierunt haec metropolis et caput totius est: in qua inventa Lancea, qua perforatum sudore expugnaverunt, Salvatoris, C est est latusmunus invisum a tempore Apostolorum Venerunt etiam ad castellum Areth; deinde vene runt in terram Sarracenorum; Talamanno castro applicuerunt, quod se ultro tradidit; dehinc et Marram urbes pervenerunt, quas cum ad Barram satis magno labore expugnaverunt; deinde Albariam, quam etiam per vim obtinuerunt; dehinc Rugam, post haec ad magnam Albariam, quas ex facili expugnaverunt; deinde Caesariam; dehinc Chapharde, quae se gra- D; dehinc Chaphaliam, quae et jam se tradidit Deinde Camele civitati applicue tanter dedit 3civitati Tripoli applicuerunt; dehinc ad castrum, quod Archas dicitur, vene runt, deinde runt Deinde ad civitatem Tortosam, quam in manu forti acquisierunt Post haec Gibellum, deinde Zebaris, dehinc ad urbem Baruth, deinde ad aliam, quae dicitur Sagitta; deinde ad aliam quae Sur dicitur, sive Tyrus, deinde Aeram, deinde ad castellum Cayphas, dehinc ad E Caesariam, civitatem regionis Palaestinae, deinde ad urbem Ramolam; postremo Jerusalem, Cum matrem nostram, adierunt, quam cum magno labore, Deo adjuvante 4, expugnaverunt a esset cum autem hoc auditum esset Antiochiae et Roas, quod manus Domini et Laodiciae Ekk Bieros p eis, plures, qui ibi remanserant, consecuti sunt eos apud Tyrum Notificamus autem omnibus Christi fidelibus, Deum in ducentis castris et xl civitatibus F

c 1, ii, yi, xviii-xxiv, xxvi-xxix;

xvi; sed altera bis, vice 1,

DUELLUM NICtENUM 3-124), editum A Haunm, Bibi, reg., J M Lappenberg, in Mon Germ SS (XXI, pp v d.

22687, Lat ant., ch xvi Berolini, Bibi, reg., Lat., 1-2 G Haunm, Bibi Univ., /4ddit 5o, m xms., ff 56-57 D* Haunm, Bibi, reg., s., Havelberg.), ff fol (ol m xv s., ff ff b-gb E ff 99 6-101 a, F Lat ant 646, m xiv s., Lubicm, Bibi dv, s n., ch xvi s.,Edi tiones Arnoldi anteriores.I Cum diu Godefridus in obsidione urbis La Nikke la laborasset, et exercitus ni amia farhe attenuaretur, ita ut omnes fere equi et quicquid habebant, usque ad cor alceamentorum consumptum fuisset rigiam, princeps castelli, taedio diutinilaboris fatigatus, Teutonicum quemdam, quem diu carceris inclusione tormenta verat, fecit muros ascendere; qui locutus est ad ducem et ad populum Dei, dicens t «Quid est, quod tanto tempore in obsidione laborastis «Haec dicit princeps b: «fines meos exire non vultis? Ecce castrum expugnare non potestis; sed, si placet «hujus mali finem faciatis, procedant duo, unus ex et unus nostris ex vestris,astellum et disce «duellum inter se miscentes; et, si vicerit vester, nos dabimus «demus; si vero noster victoriam adeptus fuerit, vos sine mora terram nostram x utraque et omnibus quod dixerat, Placuit duci et firmatum est «exeatis.»parte, ut, quocumque se sors obtulisset, quod dictum-erat certissime teneretur.roce Habuit autem dux Godefridus servum quemdam, corpore validum, staturarum, vultu elegantem nimis, Heliam dictum, quem, pace condicta, misit in ur bem ad principem, certius finem rei facere cupiens et diem determinare explendid duelli Videns autem princeps viri venustatem, corporis immanitatem, membro rum fortitudinem, reputans nullum suorum ei viribus- aequipa rari, complacuit «0 si complaceret sibi in illo, et, cognita legatione, dixit ad eum tibi manere: «mecum et condicti duelli pro me certamen inire! »At ille «Quid, inquit, dabis: «mihi, ut faciam quod dicis?»Qui: «Dabo tibi dimidium terrae meae, dixit et corrugias collati Anikke codd omnes, a nobis sedulo calciamentorum laboratis codd dabimus vobis 7 Gotfrido firmatum ut codd esset et statura quipperari placeret a Hanc fabulam in«lis erat, Deus in manus ejus tradiderit »La Nikke au inserit Arnoldus, suo chronico de itinere Henrici X dicti Leonis tem Niceeam designat, quidquid est quod contradixeritBavariae et Saxoniae du v cl J M Lappenberg (M Germ., XXI, p n ) cis, Hierosolyma Constantinopolim anno 1172 redeuntis, qui locutus, quam his praenuntiat verbis eam ad Hellespontum sitam esse, et (nescio quo auctore) Pervenit «:«ad urbem fortissimam, muro et turribus multis in cir hodie Aniko (?) vult appellari Similiter vox Willecumme quae paulo inferius occurrit, non Gallipolim designat, sed «cuitu venustissime ornatam, dicitur La Nikke, quae «quam idem nimio Nicomediam Godefridus de Bullione labore