Benedicti de Accoltis, Historia Gotefridi

in mentionem acerrimi produceretur, incidimus et pientissimi illius belli, quod-a Gotifredo Bolionio, Lotheringiae principe, cum caeteris Galliae heroibussusceptum, eo tempore, quo pontificatum Romae tenebat Urbanus hujus noillustres Cumque, ut saepe inter loquen minis secundus, exitus habuit tam dum fit, non idem inter omnes conveniret, nam aliter alius vel exercituum congressus, vel urbium expugnationes recordabatur, et quodita esse puta, quod dixisset, nixum esse auctoritate clarissimorum viro retur ostendebat id rum, qui illud bellum scripsissent, evenit ut hic copiosissime Platinam, ille ornatius Blondum laudaret,nonnullis etiam Paulo cuidam Emilio Vero a nensi laus summa tribueretur Quae quidem, pro mea in te familiamque tuam cum caeteris ornamentis, tum praecipue litterarumstudiis clarissimam, per petua observantia, non solum mihi summam admirationemexcitarunt, ve rum etiam iniquo me animo ferre compulerunt, quod Benedictus Accoltus, vir clarus, ipsius cardinalis pater, avus tuus, in ipsorum scriptorum numero non esset habitus, quippe qui omnem istarum rerum memoriam breviter, et ut quidem mihi videtur perdiligenter, quatuor voluminibus esset complexus ut, cum Itaque operae pretium existimavi, tot tantaque in dies praesertim legantur prorsus lectu indigna, ejus operis, profecto et editione et lectione,meo quidem judicio, dignissimi, laudem ab oblivione hominum et silentio vin dicarem, in lucem proferre ipsius ingenii monimenta mandata litteris, quibus et jucunditate explicatur Quamobrem, cum hoc bellum cum omni gravitate ab eo tempore in hujusmodi sententiam permanserim, et nescio quo casu

evenisset, ut proximam aestatem non sine otio Venetiis contererem, aliquo nactus hujusmodi occasionem, haud magis de te, patruoque tuo, cardinalibus amplissimis, quam de omnibus litterarum et antiquitatis studiosissimis benemerendi, egi cum Joanne Marquali, calcographo, quem jamdiu habeo fami liarem, ut hanc ipsam historiam typis suis excuderet, quod quidem ille mox in me benevolentia summostudio summaque dili pro sua virtute et ejus gentia confecit Caeterum, cum ipsa sub alicujus praesidio in lucem proferenda esset, tu facile ac merito primus occurristi, cui hanc meam curam, ne dicam, dicarem Quid enim plane magis congruere vide studium e| benivolentiam batur, quam Accolti labores et avum Accolti nomine apparere, nepoti, inBenedictum Benedicto, Accoltum Accolto, tuendum committere? Accipias igi tur avum ipsum tuum in sinu tuo fovendum protegendumque, et me, quem semper, ut cognovisti nominis tui studiosissimum, benevolentia, ut spero, cœpisti, et charitate complectere Vale

Saepe mecum animo repetens quam pauci ex innumera hominum prole, quos hactenus omnis tulit aetas, in his artibus praestitere quae libero dignaeexistimantur, ad quas instituit nos natura, effecitque, ut per eas a brutis dif, dolere mirarique compellor, quod maximis praemiis in virtute pro ferremus positis, quae immortales divosque faciunt homines, cuncti pene vanas libidines praetulerunt; quodque ex paucis etiam illis, qui supra modum excelluerunt, ita plerique memoriaexcidere, ut vel sint prorsus obscuri, vel, praeter no minis claritatem fama hominum conservatam, vita, mores, gesta eorum pene omnia ignorentur Nam quis ferat aequo animo bonus, vel humanitatis non expers, tot praestantium hominum gesta, exemplo utilia, laudibus celebranda, deperisse, ac spem ob quae illi se immortales factos arbitrabantur, penituseorum fuisse inanem? Quae causa fuit, ut in periculis et laboribus, inter omet animum exercerent, utque respuerent omnes vo nes difficultates, corpus luptates, aspernarentur oculis pulchritudinem rerum, non odore, non tactu, non sapore caperentur, mortem denique vitaeipsi ob solam virtutem antefer rent, ad quam nemo se offerret sapiens,nisi spe praemii amplioris Quo nul lum majus apud mortales, quam veram veteres putaverunt; gloriam, licuitenim summis viris otio frui, blandimentis naturae inhaerere, nisi quosdam di vina felicitas, omnes fere gloria commovisset Hi enim quoque, ut ait orator, qui gloriam contemnendam litteris tradiderunt, in eisdem libris nomen suum appetentes, quam contempserunt plerique ascripsere, laudis certe viri si boni et sapientes, tanto etiam digniores fuerant, qui illam assequerentur Boni viros praestantes, qui sua virtute humano enim gratique animi est officium laudibus prosequi, memoria generi profuerunt,posteritati conse retinere, crare, allicere homines, ut mores eorum imitentur Non enim ideo colitur Deus, laudibus celebratur, quia humana egeat gloria, sed ut salutis rerumque

et memori mente honos, auctori debitus grata persolvatur Itaque ingratimihi visi sunt, et parum memores communis utilitatis, qui, doctrina et eloquio praediti, res gestas multorum scribere neglexerunt, et suas aetates illus opus, ne praestantium hominum quibus scribendi debebant trare, vacuae viderentur Ideo, nuper, libros legens gesta eorum continentes prorsus fuisse qui Christi sepulchrum Judaeamque omnem recuperarunt, inepte scriptos absque ornatu orationis, atque ideo paucis ejusmodi viros notos, aegre tuli illis non impares, quorum gesta prisci tradunt rerum scriptores, ita obscuros fuerint, quae gesserint, pene ab omnibus ignoretur factos esse, ut qui, eos que ingratissimos censui, magni certe criminis reos, qui, doctrina eloquioque praestantes, hanc historiam non scripsere, illos obliti, qui pro tuenda religione, pro salute generis, pro sola virtute dimicarunt, quorum si extaret memoria,si virtus eorum, laus, nomen per ora hominum volitaret, et saepe in libris lege retur, plurimi forsan cupidine laudis, vel pudore adducti, vel ob spem cœlestis felicitatis, ad eamdem virtutem excitarentur, delerentque communem labem nostra aetate maxime auctam, quod scilicet hostes Christi religionis non modo Sepulchrum ejus tenent, sed longe ac late suum imperium extenderunt Ergo, haud ignarus majore ingenio, graviori eloquio nobiliore doctrina, esse opus, quam quibus me praeditum experiri, num statui tamen sentio, gestas ad lucem has vindicare ab interitu possem res restituere acIta que libris quatuor bellum gestum pro Judaea recuperanda sum prosecutus,, dedicavi Nam ad quem alium quam quos tuo nomini, praestantissime Petre ad te, aut patrem tuum, meos labores rectius destinarem, quos patriae decus, maxima lumina nostrae aetatis, unicum pene doctis praesidium omnes esse confitentur? Nec sane injuria, nam, ut a palre incipiam tuo, cujus virtutem ei defuit unquam, quod in summo protinus viro sapiens imitaris, nilquis que desideraret Viget in eo ingens memoria, divinum ingenium, atque ita versatile, ut ad omnia natus videatur; eloquentiam sapientiae ac doctrinamaddidit litterarum; privatis in rebus libero quidem dignis homine, quaecum fuerint, studio incredibili, summa que tandem illae industria est versatus;rem suam familiarem ita constituit, ut, in maxima rerum copia, nulla hones tior, elegantior, castior, aut ditior bonis exemplis unquam fuerit In omni vita gravitati comitatem, severitati clementiam, auctoritati humanitatem copulavit; rem vero publicamgessit, belli et pacis temporibus, ut majorum virtu ita et omnes tem aetatis haud dubie superarit Quis etiam digne alios nostraevel exprimat verbis, vel recenseat litteris, ejus modestiam, religionem, pieta tem, magnificentiam, liberali tatem, qui non ob aliud opes quaesivit, nisi ut multorum inopiam sublevaret, construeret templa in Dei honorem, et ejus omni reipublicae, cum cultum ex amicis parte amplificaret, expediret, et viri virtutes magno studio imitatus, dignum te opitularetur? Has tu eximias parente filium omni ex parte ostendisti, in his maxime florens artibus, quae laudem parere summam consueverunt Nam quis

et in omni virtute praestantior, atque ideo te incolumem, et longissimo aevoquod naturae de felicem boni omnes esse desiderant, ut postquam Cosmas et omnem Hetruriam tuearis Hos igitur bet exsolverit, tu patriam, amicos libros, Petre, ad te missos non indigneris, illi continent gesta magis et quae quam meum ingenium intuere; quod tibi videri non prorsus ineptos si eos animadvertero, posthac audacius ad historiam excitabor Cosma ab, - 2 Hos tu igitur ab si meos labores

Cum, sub Heraclio Caesare, Romanum imperium magna ex parte concidisset, \ I a exorta insuper nova religio, clades ac lues humani generis, ipsum pene in Oriente subvertit Ea vero sumpsit exordium ab Arabe quodam, Maumetto nomine, qui, longe animo versans quam ejus conditio natus, majora humili et sordido loco flagitaret, cernensque nil reliqui sibi esse ad amplitudinem atque opes, ausus se dicere a Deo missum, qui leges perennes et novissima sacra est prophetam mortalibus traderet Nec acre ingenium illi defuit, nec peritia sacrarum rerum, quam ex Judaeis Christianisque hauserat Et, quamvis esset perditis moribus, tamen quadam arte occultabat Quae si nonnunquam emersissent, ea in Deum flagitia vertens, facile Barbaros ignaros rerum a vero noscendo avertebat, ac religionem addens quoque prodigiorum commenta, auribus, quo ludibrium oculis atque magis cresceret hominum fides, et suis gestis legibusque major inesset auctoritas Neque ignarus populos magis ad vitia quam ad virtutem pronos esse, quod haec illis proponat aspera multa voluptatem, virtus labores et, eas instituit leges, quae parum graves videri possent, nec fere juberent quicquam, quod explendae libidini adversum esset Sic enim credidit fore, ut multi, severitatis n christianaeilla, suam sectam sequerentur Adjutum quoque hunc 7 Bar pertaesi, posthabita a Christiano quodam, Sergio nomine, qui, damnatus haeresis, ab barum ferunt Italia profugus, tandem illi comitem sui Nec improbae spei sceleris addidit se eventus defuit; nam Maumettus, hisce artibus regnum adeptus, impigre utens fortunae munere, nefariam haeresim longe lateque diffudit Quo tandem exempto humanis rebus, ejusmodi malum diuturnitate facium robustius, continuo serpens pervasit, cum magna clade christianae religionis, Asiam totam atque Aphricam codd codd d

praefecti, dum ad invicem dissident, dum factionibus a cujus uec certant', arro-r gantiae statuunt modum, latius viam aperuere; inque hac nova sacrilegae pesti vivendi norma, cum virtuti aut doctrinae nullus honos, nullum penitus praemium esset, nam vanitati religionis nil erat infestius, quam virtus cognitioque bonarum artium, ad luxum homines desidiamque conversi, studium quodque liberodi gnum abjecerunt, tanto avidius voluptates amplexi, quanto impensius- christianagustassent dapes, mente capti ener severitas eos compresserat, ac, velutsi Girceas vatique animis, vitam ac mores mutarunt suos, et, quasi mersi profundis imtener bris, post longa tempora, nec se attollere nec lucem aspicere potuerunt.; GumqueRomani principes sacris christianis initiati essent, ideoque tam impia»rei adverparerent, qui suam odo sarentur, atque homines illi addicti non aequo animo iis rant religionem, tandem Romanum imperium contempserunt Cujus debilitatae vires, ac demum in duas partes* cum Graecus Germanusque janipridem scissae imperarent, nequaquam validae ad superandos vel comprimendos fuerunt? eos fuit Nam praesertim quia quicquid superfuit roboris ad suam perniciem versumd post Carolum Magnum, egregium principem, cui novo exemplo summum impe rium est delatum, Germani Caesares pene omnes, vel neglexerunt majores curas, honestis praetulerunt, Romanos atque quos bella nefaria justis vel pontifices, tueri debebant, persequentes Qui vero imperitabant Graecis, infensi, qui illis cum dedecore ipsis principatum ademerant, cum nonsufficerent contra Barba ros, perire omnia maluerunt cum magna labe sui nominis, quam ab infestis atque invisis auxilium petere, vel sponte oblatum contra hostem communem illud Itaque, successu magno elati, Barbari multas provincias occuparunt; accipere neque in hac mundi pernicie quicquam fuit sol vidit indignius, acerbius nil ab his Judaeam provinciam, templa locaque omnia, quam capi bonis hominibus fecit prodigia maxima, r profanari, per fuerat, in quibus quae versatus Christusverbis edocuit veritatem, lotque infanda pro humana salute fuit passus, sepul id nefarie pollui, quod ejus corpus humatum chrum texit, quo nullusest au orbe fanum gustior locus, nullum sanctius Auxit quoque indignitatem in rei Barbarorum saevitia, per quosin ea provincia christianum genus pene ad inter G necionem est redactum; ita omnis crudelitatis, libidinis, et inhumanae superbiae in ejusmodi homine editum est exemplum Et qui superarunt ex caede homines, vel commigrarunt in locis pene qui remansere in iisdem alias terras, vel ut contumelias ferentes, nemo eos servi habebantur; omnes verborum rerumque colloquio, nemo aditu, nullus hospitio dignos putabat; nec aliquis de injuria conqueri, libere loqui aut hiscere audebat, omnes egeni, afflicti, obsiti squalore sordibus, vitam ducebant ad aerumnas reservatam Par erat prorsus ac solas' eorum conditio, qui, amore in Deum commoti, ad habitandum in haec loca migra^ barit Nil tamen cunctis erat acerbius quam cernere impuros homines christianos ritUs palam eludere, solemnibus sacris contemptim se immiscere* immani 'ferocia delubraque injuria contumeliisque afficere*- fanapoh turbare, sacerdotes i illa nil improfanum relinquere, non denique nil sanctum aut evertere, luere illis, pati, ut more christiano sacra celebrarentur Qui vero undiqUe confluebant, uti visitatis templis, adoratoque numine, domos repeterent, licet placarent pecunia

Barbaros, quiftutum iter, darentque aditum ad sacras aedes, tamen a illis facerent crebras injurias tolerabant II Cum in Judaea talis esset rerum conditio, Gallas quidam genere, homo ex urbe Morina in Belgis natus, cui Petrus erat nomen, Heremita dictus cognomine, qui, mente tota in Deum versus, in solitudine vitam agebat, sanctus et innocens' cunctis habitus, anno christianae salutis quarto et nonagesimo supra mille ad Sa- b erum Sepulchrum profectus est Is, magno ingenio, majore animo praeditus eruam qui talibus viris inesse solet, cum plures dies per ea loca versatus esset, certior per factus quam Crudeliter, quam avare Christianis imperaretur, quod extrema omnia vitam agerent, cernensque templa ipsa, pollutis viris, ad sordes, ad scelus ludibriumque patere, illorum aditus peregrinis christianis venales esse, vehe- c menter ingemuit, ferens aegerrime tantam indignitatem, arguensque christianos principes, qui, occupati vanis in rebus, hanc sui temporis labem ferrent, quibusabunde suppeterent vires ad id malum extinguendum Ipsos enim belli arte, vir tute militum, opibus atque armis florere; hostes vero imbelles, pene etiam iner mes esse, nihilque in bellis afferre, praeter inconditam multitudinem, quam pro- b nullum prorsus negotium esset Eoque majore culpa nostros u rgeri, qui fligare prope certam victoriam negligant, in ea causa, qua nulla major vel honestior esset, in qua, deleta ignominia vetere, Christianis decus et salus pararetur 3Haec et similia querens Petrus tandem decrevit periculum facere, num exhor tando monendoque pellicere posset christianos principes, ut opus tam salubre e Egregium aggrederentur ausus, utque ab certe facinus videri poterat initio longe majus, quam quod ab eo perfici posset; cui rem tantam exorso non genus, non opes, non auctoritas, nec praestans doctrina, eloquentiae suffragium vis vel si quis reputet exitus rerum, quae hujus opera darent Itaque, cœpta fuerunt, quam facile impulit multos mortales, relicta patria, desertis conjugibus liberisque, tam procul a domo bellum gerere, pericula maxima ultro subire, non mirabitur vulgatae tam famae habitam fidem, quod hic, Deo jubente, negotium forsance pit Tradunt enim quidam scriptores, cum, nocte quadam, orantem illum altior adesse virum humana somnus oppressisset, visumspecie augustiorem, ju sibi bentem illi ne deficeret animo, ne cogitata exequi cunctaretur, Deum enim tam piae rei non defuturum, quaerentique Petro quisnam is esset respondisse illum se sibi opem polliceretur Hoc visu laetus, Jesum esse, qui in Italiam navigans, ad urbem Romam adiens, causam repertumque profectus pontificem ibi sui est, clades, quam servitutem, docet quae Jerosolimis viderit, quas adventus exponit Christiani ferant, qui flerent quotidie, ac manus ad cœlum tenderent, tot aerum- n nis finem orantes, dolerentque reliquos omnes Christi causam neglexisse, cujus omnia per Syriam religio templaque totam vel essent vel nimis fœde deleta,; orat ut opem prophanarentur et, velut parens christiani afflictis rebus, ferat nominis, moneat reliquos, ut vires praeparent ad sacram expeditionem, spectare namque ad eum praecipue studium tuendae religionis, annitendique protinus, ne si est lapsa, ut reparetur, nec alium esse in terris quid ea detrimenti capiat, vel, careat, quam Judaeam provinciam, locum, qui ea indignius quae ipsi religioni

illustrata; quam a exordium dedit,si neglexerunt priores ponti Christi vestigiis fices, tanto illius majus meritum, maiorem gloriam fore, qui primus adeo pium; quid enim spectare ad illum magis quam virtutis certamen, opus assumpserit qui sit praefectus humano generi ad rectam vitam constituendam, qui ejus tenetin terris vicem, a quo virtutes omnes prodierunt, quem parentem homines vo cent, quod charitate, sapientia vitae, exemplis omnibus consulat, omnes dirigat ad felicitatem? Id enim patris officium esse, quod ab eo boni efflagitent, ut opem christiano nomini veterem ignominiam deleat; neque aliud esse, quod ferens gratius Deo et cunctis hominibus possit facere, vel ex quo magis consecret suum nomen memoriae sempiternae Quibus verbis pontifex motus(vera enim diceban G tur) rem totam ad cardinales defert, et, ea saepe ac multum discussa, placuit nilquo intentatum relinquere, quo Judaea ex hostium manibus eriperetur Ferunt que ipsi pontifici facilius id suasum esse, quod apud Germanos regens imperium erat (quove ipsum deprimeret magis, pontificem alterum illi hostis acerrimus creari effecerat, nec Deum ipsum neque homines veritus), ideoque putasse Urba num (id enim pontifici erat nomen) sibi conducere concire homines adversus illis bellum indicere, ut penes omnes majorem gratiam iniret; Barbaros, atque praesertim quia decreverat concilium cogere, in quo multi mortales futuri erant, quorum judicio probari se cupiens, memorabile aliquid afferre in illo gestiebat.qui eum hujus rei oppor Ideoque visus est sibi divino munere oblatus Petrus, tuno tempore admonitum fecerat Ergo, concilio palam indicto in Claromonte, Galliae urbe, edictis ad suis

divina, tum recuperandum Sepulchrum populos provocat, praemia multa, tum Mandat Petro, et aliis plurimisut, peragrantes Oc humana, illis proponens, cidentis provincias, omni studio elicerent homines id bellum suscipere, ingentis gloriae, majoris meriti futurum Qui ubique profecti mirum in modum profecere viris permultis in hanc sententiam penitus tractis, suas opes, aut operampolli centibus Sed incredibile dictu est, quod inter omnes unus Petrus enituit; cujusab ore non arte disposita, nec verbis ornata, fluens oratio, sed vultu, voce lachri misque adjuta, et longe magis vitae integritate, ob quam praesentior aderat Deus,, maxime mentes humanas commovit, arguens in Italia prius, deinde trans Alpes crebro ignaviam principum, qui malo exemplo ad luxum homines et inertiam illecebris capti ac definiti, cumque summo dedecore Barbaros traherent, vanis erectis omnium animis in curam studiumque futuri crescere paterentur Ergo, a Roma pontifex movens, in Galliam inque transmissis Alpibus, venit, belli, ubi jam ante concilium indictum erat urbe Alverniae Claromonte consedit, Quem ubi adesse vulgatum fuit, quasve ob causas tam longum iter esset emensus, se transtulit; quorum frequentia laetus pontifex, quia ingens hominum copia eo clari homines, necnonlegati plurium prin plures convenerant factis et genere cipum, qui concilio non intererant, bonam spem animo cepit, putans praeclaro i initio suis votis auspicatum Deum; speransque, illo propitio, non ea tandem irritafore Neque ipsum fefellit opinio Cuncta enim ex sententia successerunt, multa que ab eo prudenter, multa utiliter pro statu ecclesiae sunt constituta, inque illos /* Ferrunt c* c ^ proponit b -

est severe animadversum qui adhaeserant falso pontifici, vel qui, freti potentia, a •og5 legibus sacris libidinem suam praeferebant Quibus perfectis, tempus jam esse pontifex ratus, in quo cœpto jam operi pro Christi Sepulchro extremam manum 'imponeret, sciscitatus patrum sententiam, eorumve qui ex concilio erant, explo animadvertit, ra tisque animis multorum principum, ubi omnes sentire idem rem dignam existimans, quam per seipsum obiret, extra urbem, advocata con- b cione, ita disseruit: «Ex omnibus malis, quae Christi religio est perpessa, maximum id fuisse

«censeo quum Maumetti execrabiles ritus orbi terrarum irrepserunt Nam, licet «ab ipso initio graves Christiani tulerint clades, premente illos Caesarum ira, qui novae tum adversabantur, quamvis exortae a «deos colentes multis haereses rei «crebro ecclesiam lacerarint, nec ubi tamen ejusmodi pestes eam extinxere; quin«immo post vincla et carceres, post cruciatus immanes, inter ipsa pericula, prae«valens tandem haec religio major evasit atque illustrior Plus enim valuit bono «rum virtus ad salutem, quam pœnae formido ad superstitionem; errores quoque tandem succubuerunt Quibus rejectis, cum lux vera toto «a nostris inventi vero«in orbe refulsisset nec ea extingui vel minui posse videretur, anilis pene super «stitio eam in Aphrica atque in 4 Asia delevit Hac vero pernicie quid unquam «fuit acerbius? Quid luctuosius bonis omnibus? Quid humanae saluti adversius?«Quid christiano nomini fœdius? Quis dignus mœror pro tantis malis haberi pot illius numen «est? Tot nationes Christi morte redemptae post agnitam veritatem «abnegarunt, et tenebris obrutae mente obtusa suae saluti adversantur, atque hoc«modo maxima pars humani generis perdita est vanos pro his majorum labo «res! 0 frustra effusum martyrum sanguinem! 0 miserrimam hominum cladem! «0 contumeliam non ferendam! Proh Deus omnipotens! Itane praestant flagitia «hominum, ut gentes innumeras tam longo tempore perire sinas, ut tuum nu- f «men contemni, haberi ludibrio patiaris, atque, ubi litabant veteres, sacrilegia «perpetrentur? Excrucior animo, conficior prae dolore, lacrymas miserans fundo,«eam indignitatem mecum reputans, quae longe major, multo infestior videri pot «est, ob Judaeae calamitatem, quam hostes ea potiti mirum in modum afflixere «Taceo nunc innumeras caedes nostrorum factas, stupra in foeminas, bonorum «rapinam; servitutem multorum non recenseo, quamvis haec omnia deflenda, «indigna, plena dedecoris fuerint; quae optimum quemque movere debent ab iis «pœnam repetere, qui haec flagitia perpetrarunt Illud vero praecipue queror, id «in primis dolendum existimo, nec ullo pacto a vobis ferendum, quod scilicet «Barbari terram occupent sanguine h Christi hospitio, nativitate, doctrina, et ejus religio exordium sumpsit 6 «consecratam, in qua, et templa dedicata illius «nomini vel sunt eversa, vel quae supersunt prophanantur Quod sacrum Christi sacra dum «Sepulchrum iidem hostes occupatum polluunt, tenent, infestant,; quod sacerdotes christiani, omnia alii ve, quicunque supersunt 7 «fiunt eludentes «probra, omnes injurias patiuntur, eorum que post baptisma receptum, liberi, «violenter judaico more circumciduntur ‘; quove major accedat injuria, manans a - 5 qurn in om HISTORIA GOTEFRIDI.«ab iis eo scelere eruor sacrata? aquae admiscetur, neque aditus patet nostris lio a 1095, qui undique ad ipsum Sepulchrum «minibus, confluunt, pecunia illum nisi deficeret, «redimant Dies certe me si pergam exprimere quae impuri latrones atque homines commisere, quam superbe, quam crudeliter «nefanda in Deum «nostris imperitent, quam insolenter patientia vestra et viribus suis abutantur, quo «in statu miserrimo provincia illa sit constituta Satis nunc sit pauca haec retulisse, «quo vos, viri Christiani, velut a somno excitarem, doceremque qua ignominia «oneremini Quid enim est, per immortalem Deum, si modo sapitis quicquam, si, quod vobis debeat «ulla religio est in vobis, si prorsus humanitatem non exuistis «esse molestius, aut videri majoris dedecoris, quam ferre hanc fidei calamitatem? «Duas ob res bella praecipue suscipi solent, vel ad propulsandam injuriam, vel ob«imperium augendum; injuria vero quae fuit major quam ea ipsa quam a Barba «ris accepistis? Deus vester offensus est, cujus nomen, sacra, templaque violarunt infecti, una cum «Amisistis Christianos multos, qui, contagione illis insaniere.«Major pene pars orbis christiano nomini est erepta, quotidie hostium vires au illis parere aequum «gentur, vobis ipsi insultant, vestras vires contemnunt, vos «censent, vestras opes brevi se perditum ire confidunt, vestrae inertiae illudentes.«Quod si haec parva vobis videntur, quae recte magna ? Quae bello digna videbun«tur? Si simul haec omnia vos non commovent, quod unquam honestum commo Illi nempe, li vehit? Si Christi deseritis causam, quales christiani censendi estis? e «quos litterae sacrae detestantur, qui, licet verbis Deum honorent, ab eo animum «habent alienum Si vestrum aliqui gloriam cupiunt, vel imperii amplitudinem, «quam expeclant majorem occasionem? Quid enim est gloriosius, quid majore «dignum laude, quam pro religione tuenda, pro salute humani generis bellum «suscipere? Quod imperium esset justius quam quod ab hostibus tam honeste «quaereretur? Nam quae inter vos geritis bella, dira, exeeranda, charitati adversa illis gloriam quaerunt, vehementer errant, quoniam «censeri debent; et qui et «illa ex recte factis et in hominum genus claris meritis comparatur Ergo, filii estis, si Christum putatis Deum esse, si animarum salutem habetis «mei, si viri «caram, si gloriae verae vos cura exagitat, tandem aliquando ad hoc opus praeclarum dirigite, ac, Deo propitio, adversus Barbaros arma «animos vestros mentesque tolerastis, nimis jamdiu vanae illecebrae vos «capite Nimis enim has contumelias«deceperunt Tempus jam est non ultra torpere, non ultra in otio delitiisque ver pro veteribus malis piaculum Deo ingens offerre, amplecti virtutem, «sari, sed «luxum libidinesque despicere; ex illa enim salus et gloria, ex aliis vero mollities «animi, stupor mentis, aegritudines corporis pariuntur Superet aliquando recta inertiae studium rectum, castitas, voluptati «ratio, succedat otio labor, luxuriae liberalitaS, fortitudo imbecillitati, spei rerum fragilium «temperantia, avaritiae contemnere, ut quae ratione abjicere «ccelestium cogitatio, dilexistis satietate «videamini, utque vos esse christianos non verba solum,sed opera ipsa osten dant Quod militiae, ingens periculum, si quos vestrum labordifficultas vic ii velim se colligant, considerentque clarissimos viros, qui nunc «toriae terrent, «usque fuerunt, non otio vel desidia, sed labore, industria, studio, fortitudine sibi comparasse, neque aliter illam quaeri, nisi quis, virtuti studens, «gloriam «cum dedecore vitam agere; praesertim cum viri praestantes post mortem ipsam \ «divinitatis participes fiant Quo quid felicius humano generi potest accidere? An «militiae sudor, an mors, aut vulnera tam magno praemio aequari debent? Num illius causa pavidum salute non esse, qui pro nostra «decet pro contumelias, «non denique mortem sit vobis clarum exemplum; illius amor recusavit Ille praesidio spem qui vos pugnantes non «vos habete, in ejus deseret, excitet; video, quorum majores «nec vinci ab improbis patietur Plurimos hic adesse, horum hos imitandos proponant «bellica laude claruerunt; sibi res gestas «memoria repetant, eos putent queri et ingemiscere.Si qui sunt, qui hanc re «cusent expeditionem, quid scilicet tam ignava progenies successerit, quae illis otio domi torpere, quam, ut decet viros, fortiter agere? Et perinde «malit insi maxime dubius foret even «nunc loquor, ac si gravissimum bellum instaret, «tus Cum iis vobis res erit, sicut accepi, quirem militarem pene ignorant, qui, «sine ordine aliquo, inermes, inconditi, pugnam ineunt, quibus non ratio inest, ac libido, quorum corpora animosque licentia nimia et «sed quaedam temeritas «luxus effeminarunt Cum hoc equite, cum hoc pedite pugnaturi estis, hostium «umbram, non hostes, habituri Pro nobis vero praeclari duces, militum virtus et«copia erunt, et, quod magis existimo, divinus favor, qui vobis aderit pie bellan «tibus, hostes vero interimet; nec Syria solum, imbellis regio, impar erit copiis quaevis infidelium natio armis nostrorum superaretur Nec illud sed nostris, ««parvi existimo, quod vobis Bizantium usque tutum ac iter erit, quod ibi facile «residens princeps vires vobiscum junget suas, cui, jampridem hostes timenti sibi magnum imperium ademerunt, gravesqute illi ad exitium imminent «qui,est vos magno animo ad bellum ac «vester adventus jocundus erit Ergo par si quem habetis, deponere; amissum decus armis «cingi; timorem, repetere; ac demum ad patriam «quemque vestrum spem sibi proponere feli- f victoriae ^ «cem reditum, nec putare iniquum esse, ut pro Christi religione domestici lares, «liberi, conjuges aliquo tempore deserantur Sua enim sententia, quae in sacris gratia nemo est dignus, qui ejusmodi omnia in eum amori «est litteris, illius «anteponit Nec pro decore tantum, sed pro salute hoc erit certamen Si enim ut «hactenus, ita deinceps cunctemini, nec reprimetis hostium vires, cum iis tandem «robustioribus factis, pro nostris tuendis, dimicare compellemur, atque, utinam «falsus sim vates! remedium serum perditis rebus afferemus Prudentis vero est «hominis non modo praesens intueri, sed longe animo in futurum prospicere, ut «adversam fortunam vitare queat Igitur eo vos animo adversus hostes proficisci «velim, quo fortissimi viri pro patria, pro domesticis laribus, pro conjugibus ac «liberis, pro sua salute pugnare consueverunt fecit, approbantium murmur concionem totam V Postquam dicendi finem pervasit, vicissimque admonentium, ut pontificis verba, velut emissa Dei oraculo, in pectora sua animosque dirigerent Eodemque die, multi mortales militiam sacram Deo voverunt, crucis signum supra pectus vestibus affigentes, quo notius esset votum suum, quove tali exemplo alii traherentur Sequenti die,coacto concilio, bellum pro liberanda Judaea magno assensu decernitur Et qui aderant prin cipes, aut legati absentium, operam suam aut opes promittunt Datur negotium

a religiosis multis, doctrina eloquioque praestantibus, hortandi ubique Christianos 1095 exequantur Cumque ob multa necessarium videretur omnes ut pium decretum aliquem, qui, pontificis nomine, tot exercitibus praeesset, assentientibus deligerepraesul ei muneri praeficitur, qui, prudentia et vitae integri cunctis, Ajniciensis tate, longe alios anteibat Is, libenter suscepto negotio, eos qui genere opibusqueb praestabant, partim verbis, partim litteris, monuit, ut quod superesset hiberni temporis in copiis contrahendis, parandisque ad belli usum necessariis rebus, absu petant Ad idem merent, ut absque mora, vere primo, felici omine, Bizantium quoque suis edictis reliquos omnes est hortatus Igitur per totam hyemem, qui militiam voverant res suas familiares componere, pecuniam ad sumptus bellicos cogere, arma et equos parare, animum corpusque ad ferendos postea tot labores exercere cœperunt Ubi vero proficiscendi tempus propinquum fuit, convenere inGallia multi principes*, ut quod optimum factum esset consultarent Quorum nobiliores hi fuerunt: Ugo, cognomine Magnus, Philippi Galliae regis frater, Rober tus Normandiae provinciae dominus insula maxime Guilielmus ex Britannia, clarus ac domi potens, Stephanus Carnutensiumet Blesensium Gallorum princeps, Tholosae comes Raymundus, Guarnerius Gressis princeps, Baldoinus Fenealti dominus, Bimontes Aurengiae imperans, Stephanus Albae Marchiae regu Flandriam regens, Goffredus lus, Ugo Pauli dominus, urbis Divi Robertus Lotteringiae princeps, Eustachii filius, qui Bononiae, quae in Gallia est, imperium tenuit, vir bellica laude non solum aetate sua caeteris praestans, sed inter priscos heroas numerandus, quorum res gestas tot scriptores tradiderunt, de quo clari uberius alio loco dicendum erit Venere cum eo Balduinus et Eustachius, fratres, viri fortissimi, quorum virtus plurimum nostris in bello profuit Hi atque alii, qui consilio aderant, de ratione belli simul locuti, multa prudenter providerunt f Et, cum decrevissent veris initio iter incipere, sicut legatus jam edixerat, veritiforsan ne interjecta longius mora frigesceret impetus ardorque, qui ab initio mul tos commoverat, vincente demum verecundiam metu,vel nimio studio rei fami »liaris, quibus frequenter in arduis rebus succumbit virtus, optimum illis visum cernebant maximas fore, ne est ducere vario tempore divisas copias, quas tumg simul pergentes commeatus inopia premerentur, et ut qui primi Byzantium per ut inde communi consilio integris viribus ad venirent, alios ibi opperirentur, partes, probante id legato hostem contenderent Miseruntque nuntios in omnes Scripserat quoque pontificis, ut qui ubique coirent milites idem observarent pontifex Byzantio principi, significans ei decretum bellum, exhortansque illum,h ne communi causae Christianorum deesset, ac venientes exercitus commeatu hospitioque juvaret, sibi egregie opem laturos ad vim hostium pulsandam Qui, be et copiam rerum omnium est pollicitus nigne respondens, vires suas Haec vul gata ubique responsio quamplures dubios confirmavit, atque auxit cupidinem praesertim praestantibus viris, quibus, timentibus cunctis mature proficiscendi,i levitatem Graecorum, suspecta fides imperatoris erat, ne scilicet, nova consilia vol attonitos Barbaros cogere tandem vens animo, praestare duceret, hoc tanto motuRobertus addi c

ad aequam pacem, quam tot armatos, cum gravi periculo et suorum incommodo, a i fines recipere, quibus parendum potius quam imperandum esset, ne intra suos si nostri vicissent, eorum potentiam maxime illi timendam fore, quoque putaret, quia nil aeque ac imperandi cupiditas homines Si autem claros transversos agit.victi cederent hostibus, tunc Barbaros ei graviores futurOs, elatos victoria, infen illi, quod pro ipsis delendis adscitos ab eo Christianos credent sosque b Igitur, appetente jam vere, dum cuncti se ad iter expediunt, Gualterius

inter suos admodum clarus, trium milium coacto quidam Equitanus exercitu,equitum simul peditumque, omnium primus cum suis movit; Panuoniamque in gressus, jubente Calem ano provinciae rege, quae usui sibi ac sociis erant affatim ad Orientem flectens, Savum fluvium cum suscipit, progressusque in fines regni suis trajecit, superiorem Pannoniam ab alia dirimentem; Plerique autem de suoexercitu, qui tardius iter fecerant, Cum citra flumen remansissent, ab accolis re gionis, latrocinio assuetis, impedimentis ac rebus omnibus exuti sunt Qui, secuti •vestigia prioris agminis, nudi pene, ad alios venientes, triste spectaculum praebue irae injecit militibus, ut omnes pro- d runt; Vulgataque in castris injuria tantum pere ad vindicandum socios eundum clamarent Temerarium id ratus Gualterius, eo scilicet regredi, quo rex, excitus suorum periculo,facile ipsos posset oppri mere, numero, viribus, locorum peritia, Pannoniis impares, vel iter illis undiqueclaudere, cunctos tandem, demonstratis periculis, ab eo proposito avertit, indi gnum quoque videri putans, quod vires paratas adversus Barbaros ad perniciem ad urbem Belgravem C hristianorum continuato converteret Itaque, itinere, copias, ducit, Taurunum a veteribus dictam, cujus princeps, commeatu negato, eum a finibus suis abire jussit Qua re indigna plurimi perturbati, absque ducis imperio, passim per agros praedatum discurrunt; quos incompositos oppidani caesis plerisque, in fugam vertere, ac multos abditos in agrestium Casis, F adorti, * ad quas ex fuga se contulerant, igne injecto, cremaverunt Auditus fugientium et insequentiUm clamor, visusque simul tot hominum Cursu sublatus pulvis ducem qui, secum ducens expeditas cohortes, non multum a castris cum, suis excivit, illis ad integram aciem, progressus, fugientibus Gallis obvius fuit; redactisque feroces victoria invadit hostes, fusosque levi certamine usque ad urbem est perse- gin prœlio et fuga occisis Deinde majorem tumultum timens, tan cutus, multis tisper moratus, dum quies datur fessis militibus, et cuncti se ad iter praeparant, cum exercitu movens celeriter, longe ab urbe abiit, non prius quiescens quam adurbem, tum Straliccm nomine, fuit ventum Ibi, refectus commeatu abunde, be et urbem ingressus nigneque ubique receptus, Bizantium Usque traduxit copias, cum (Comitibusi paucis (nam ita jusserat imperator illi congrediens cujas esset ), exponit, et quam: oh causam tam longum iter emensus esset; quodve innumera multitudo vel jam i a domo moverit, vel comparat se ad proficiscendum Venire ait, Heremitam cognomine, cum magna manu praestantium praeterea Petrum hominum, qui parum post eum cum suis moverit Laetus Alexius (id principi erat nomen) Gualterium vidit audivitque; ac, illi extra urbem locis, in quibus datis cum suis moraretur, jubet his cibaria vendi, aliave quaecunque cuperent f

At Petrus, qui maximo studio ex a

provinciis multos collegerat, diversis 1096 quadraginta, numero milium socii una secum in Asiam pergerent, ut velut cum illis omnibus per Ungariam transiens, tandem ad ea venit loca, in quibusfuit, cum satis con Gualterii socii cladem acceperant Quae ubi militibus nota staret multos ex oppido, Malavilla * dicto ejus facinoris auctores fuisse, omnes, confestim, arreptis armis, ad oppidum oppugnandum ire pergunt, id improbantevehementer Petro, roganteque illos ne suo admisso venturis copiis transitum clau dant; nam haud dubie credendum esse provinciae regem, ea injuria irritatum, et, cum ad illud pervenissent, corona circumdatum; viam negaturum; reliquis summa vi tandem expugnant, repertosque ibi, praeter infantes ac foeminas, omnes interimunt, centum ferme suorum in ipso discrimine pugnae amissis, tantum iracrudelis misericordiaque sociorum, qui verberati et spoliati fuerant, excessit mo dum Id facinus atrox nuntiatum Calemano, quanquam mitis et clemens erat, ita ipsum Commovit, ut mox juberet exercitum contrahi, quo: cladem acceptam ulcisceretur Quod ubi rescitum est in castris, cuncti celeriter, contractis navigiis quae circa ripas fluminis erant, impedimenta trans aquam mittunt; ipsi flumen pertranseunt, nec intermisso itinere ad urbem Belgravem ’ pervenere, ab oppidanis desertam, quorum princeps, Nicirra nomine, post auditam in eos vindictam, quipriores malo affecerant, conscius sibi gravius illos a suis laesos, diflidensque moe, nec satis munitae adversus hostes nibus urbis in plano, civibus jussit, ut sitaee secum uha cum suis rebus, quae ferri agique poterant, ad tutum locum refuge rent Itaque omnes uno agmine adalia loca Commigrarunt Vacuam urbem in gressi milites, ut si quid remanserat praedae abraderent; vicinosque urbi scrutari vicos diem unum absumpsere Abeuntes deinde, octavis castris, ad urbem Nizam prae inopia rerum, illos euntes per loca profecti sunt, ac debiles quae fessi inculta major in dies exceperat Ea civitas natura loci et opere munitissima fuit,abundans maxime civium numero, qui militaribus artibus animorum et corpo rum robore praestare caeteris in ea provincia putabantur Pons erat lapideus duo milia passuum ab urbe distans, amni super impositus, qui agrum urbi propin quum secans, velut sinum in medio relinquebat; per eum pontem traductae copiaeg quod plani erat inter flumen et urbem complevere, missisque ad oppidanos non pro militibus peterent, responsum accipiunt eorum nullis, qui necessaria illis si ab injuria et maleficio temperent, inque fidei pignus quosdam copiam fore; ipsis traderent obsides Ea cum placeret conditio, nam ad extremuminopiae ve nerant, petitos obsides in urbem transmittunt, continuoque vis ingens omnium H rerum pro usu militum in castris defertur; quibus refecti, cibariis emptis dierum aliquot, postera die, cum primum illuxit, a Niza discedunt Quidam vero Germani, numerum ferme centum explebant, cum ultimi equites; qui, adjunctis peditibus de industria remansissent, ut scelus conceptum exequerentur, postquam viderunt longius jam praegressos reliquos, pistrina septem prope ipsum pontem et vicumi unum incenderunt Id vero in urbe mox vulgatum populum totum ad arma ex civit, aegre ferentem ab iis manasse talem injuriam, quos fame absumptos velutvindicassent Igitur multi armati, urbem egressi, rapto agmine in Ger a morte »

manos feruntur, inventosque jam non procul a suis distantes omnes interimunt; a io 9 6.nec, eo contenti, postremum exercitus invadunt agmen, in quo praeter armatos ad modum paucos pueri et foeminae cum impedimentis erant Neque enim exercitusille, in quo non erat certum imperium, militari more incedebat, eaque ratio ne gligentiam auxerat, quod pacatumse iter habituros credebant Igitur, nacti im bellem turbam, numerum magnum eorum concidunt, et, ne a reliquis possent se actis onustis praeda, unde venerant, carris jumentisque multis prae opprimi, redeunt, captivos multos una ducentes a VIII Hac re tam tristi ad Petrum delata, idem celeriter misit nuntios, qui simul cum reliquis ad stragem qui redeuntes ante praegressos revocarent; et videndam suorum profecti, cum tot occisos repperissent, quisque ipsorum vehe- c flere, rem prorsus nefariam menter dicere, tantam perfidiam execrari, esseul ciscendumid scelus palam fremere, supplices manus ad cœlum tendere, Deum assumpsisset Deinde, luctu tandem vindicem invocans, cujus militiam sedato, reversi omnes usque ad pontem, misere nuntios oppidanis, qui res repeterent, captosque homines, et de caede suorum quererentur, quod scilicet exceptos hos- d pitio absque injuria discedentes pro hostibus habuerint, nec aetati parcentes, nec saevitia Barbaros, jura divina humanaque vicisse illos cunctos perfidia sexui, et temerasse, dedisse satis manifestum indicium se illos maxime odio prosequi, quipro christiano decore niterentur, ac pro Barbaris bellum gerere, ad quos oppri pergerent Piesponsum est ab urbis principibus aequum esse homines, mendos illi illis mores habere, ne cum operibus qui titulos claros prae se ferrent, aequales pugnaret oratio Nam quid turpius aut gravius esse, quid bonis infestius, quam, ingrato animo detrimentum sub specie boni, scelus conficere, bene meritisque facere? Ejusmodi vero istos fuisse qui se Christi milites praedicent, quos receptos ab eis, commeatu adjutos, tam ingratos fuisse immemoresque adeo talis meriti, ut, cum non possent saevire in homines, pistrinaet vicos circa urbem incende rint? Ergo incommodi sui penes eosdem culpam esse, qui initium introduxerunt, populum enim ardentem ira contineri nequisse, quin hanc injuriamulciscere, et, quae in ipsa pugna quaesiverit, jure illi parta videri, nec ea redditurum tur Cum hoc responso dimissi nuntii ad suos redeunt, quos iratos ipso facinore suis verbis magis accendunt Petrus vero, et alii principes, moram magis quambellum timentes, simulque inopiam rerum, quam futuram tum cernebant, prius quam urbem expugnassent, situ et armis permunitam, quamvis concordiam bello anteponebant Itaque eam tentandam rursus rati, quosdam deligunt claros viros, captos ac praedam, cum oppidanis pacem componerent Id qui, ut redimerent ffautem multi vel ut ignavum aspernati, quos caesorum affinitas vel amicitia stimu labat, ceperant arma, ut oppidanos invaderent Quod praesentiens Petrus palamedici cunctis jussit, suo ac principum nomine, ut pacem turbantibus nemo pro tinus auxilium ferret; ea re, qui vim parabant, nil admodum territi, circiter millesimul pedites equitesque transgressi pontem, prope urbem ivere, non secus in structi, quam si cum hostibus dimicandumforet Quorum adventu cives per culsi, partim armati muros complent, partim expectant idoneum tempus, quo d

a hostem adoriantur, quem ubi adesse intellexerunt,ac circum mœnia increpantem obstrepere, multi, ex illis duabus portis eruptione facta, dextra laevaque in eum feruntur, licet impetu primo parumper qui, cesserit, ob ab acie eos qui prima, solutis ordinibus, in secundam refugerant, tandem compositus refectusque animo, magna vi prœlium excipit Cumque per integram horam pari marte esset pugnatum, oppidani, spe sua frustrati, qui hostes primo impetu fusos credide rant, labore vulneribusque confecti, pedem retulere, quibus nostri instantes terga illos cœgerunt' Qui vero intus remanserant, suorum periculum conspicati, dare illis auxilium reintegrataque pugna, laborantibus mittunt, qui erant victores profligantur, et, parte dimidia exillis caesa, reliqui fuga pontem petebant, temec ritatis pœnam ferentes Multi autem ex toto exercitu, nefarium rati in tanto dis crimine illis deesse, Petri ac principum spreto imperio, vadunt et ipsi adve,rsus hostes; eorum primi, qui gradu citato ad pugnam venerant, cum fugientes nec vi nec precibus retinere possent, satis exterriti, vix tentato certamine, terga vertunt Quorum fuga trepidatioque tantum pavorem injecit reliquis, ut ultra tendere aut hostem reprimere auderet nemo, tantum priorum ignavia milites alios exsanguesreddiderat Itaque fusi omnes cum refugerent ad integras copias, eas quoque con silii inopes cedere retro impulerunt, quos per aliquod spatium prosecuti hostes, magna edita caede, laeti ad urbem rediere, nequaquam longius progredi ausi, ne pauci a multis opprimerentur Hoc accepto incommodo, mœstus exercitus inde abiit, decem milibus ferme suorum et duobus curruum milibus cum impedimentis amissis Gumque per reperissent, ob tres in ipso itinere vix anxie dies cibariagestarum rerum, desperatioque ac mcestitia in omnium vultu emi famam ab eis neret, venere tandem imperatoris nuntii, reprehensisque illis, quod more hostili nec modum nec modestiam tumultus edicunt palam observantes, excitassent,f principis nomine, ut necubi, nisi quies necessaria instet, commorentur, ab inju ria et maleficio temperent, ipsos vero daturos operam ne quam inopiam patiantur Nec talibus dictis abfuit fides, pergentes enim cum exercitu nuntii ne quid illis deesset providerunt est, Graecum principem adiens Petrus, eum et Postquam Byzantium veritum qui secum G alios erant in admirationem convertit, naturali facundia, consilio, magnitudine animi praestare visus, cui etiam inerat comitas, quae a gravitate non abesset Accedebat praeterea sanctitatis opinio, quodve fama vulgatum erat, hunc principi admodum suscepti praecipuum suasorem Per ea fuisse gratus, helli benignum eum in suos fecit Paucorum dierum quiete sumpta, qua refici potuit labore viae confectus miles, placuit cunctis mare trajicere, quominus oneri essent Graecis, commodiusque inexpectarent Ideoque, jussu impe maris litore alios ratoris, contractis navigiis, omnes fretum transgressi, Gualterio comite una cum transierunt, praetergressique Nicomediam, prope mare haud suis, in Bithyniam ab urbe munitisqueillis quia hostibus propinqua longe Nicaea castra locant, i verant, decreverunt non prius discedere, quam majores exercitus pervenissent magnopere imperator suaserat non prius quicquam moliri in hostes, Iisdemque ne incondita turba, nuljius parens quam reliquis copiis juncti essent, veritus imperio, a Barbaris, quorum vires erant magnae, opprimerentur 5

IX Hoc in loco paulo altius repetendum duxi, qualis tum esset Asiae status, a quodve hominum genus ei magna dominaretur Imperante ex parte GraecisDiogene quodam, cujus potestas in Asia quoque magna erat, Persarum rex, Belpheth 2a nomine, cui Assyrii, Medi, multaeque aliae nationes parebant, cum exer citu maximo Fines regni egressus, plerasque provincias vi aut metu sibi subegit Cumque versus Graeciam tenderet, cuncta clade involvens, ratus Diogenes belliminime ultra cunctandum esse, collecto exercitu, ad hostem perrexit, virtute mili ac numero impar, commisso quoque temere prœlio, superatur, cum caede tum regis pervenit manus, quem, ingenti suorum militum, captusque ipse in hujus contumeliis multis affectum, rex ita demum ludibrio habuit, ut, ascensurus in cervice impo- c equum, arrogantia barbara, pedem sinistrum super ejus resupinaneret Postea vero dimissus Diogenes, Byzantium rediens, a suis capitur, effossis que oculis et abrogato imperio, misera illi vita relinquitur, indignantibus cunctis tot milia hominum ei parere, quem tanto dedecore Barbari affecissent Persae, post partam victoriam, secunda usi fortuna, Gœlesyriam, Ciliciam, Pam autem et magnam Capadociam, Bithyniam, partem Asiae D philiam, Liciam, Minoris dediti infensi valde christiano nomini, quod Maumeti legi subegerunt, erant Itaque multi necati ab his Christiani, captivi multi in Persiam ducti; reliqui vero qui supererant, vel abiere in barbaros mores, vel, fidem servantes, multa infanda passi sunt At, ubi rex discedere statuit, quosdam reliquit cum parte exercitus, qui partum dominium tutarentur, cuique tradens certas provincias quibus praeesset E Ejusmodi cladis a Persis profectae quanquam Judaea expers fuerat, par lamen fere immanitas christianos homines Siquidem premebat rex iEgyptius, Halifa ibi nomine, Maumeti perfidiae summus pontifex, sub imperio eam tenens, maxime oderat eos omnes qui Nec ullum erat injuriae genus, se christianos fatebantur quod hi creberrime non subirent, improbi habiti, et a cunctis despecti; nec ipsis iEgyptiis Persarum adventus laetusfuerat, eorum potentiam formidantibus Pro ipso initio, haud aegre tulerunt nostrorum in Asiam profectionem, ubi inde, ab eos cum Persis bello implicitos accepere, rati pares vires simul congressas, velabsumpturas se invicem, vel, si qua partium victrix evaserit, eam bello attenua tam minus fore d Nec metus finitimis formidabilem dumtaxat invisos Persas vEgyptiis fecerat, sed religionis dissensio; quamvis enim eumdem colerent erroris principem, tamen in multis diversa opinabantur Ea tunc erat rerum conditio per ipsam Asiam, cum Tertiusque ab eo Diogene nostri exercitus trajecerunt regnabat princeps, qui Nichophorum, cujusipse fuerat minister, privatum im perio nexum regebat quidam h Bithyniam tenebat vero ac vicinas provincias nomine, Solimanus avunculo a rege inter suospluri praefectus, vir illis mum praestans, militarium ducisque artium nequaquam expers.Is certior fac tot armatos in unum Syriam peterent, nec hos tus ut coire, terrestri itinere aliunde quam per suam provinciam sibi haud existimans bellum profecturos, d Bespheth ejus supina qui supera lege runt ac HISTORIA GOTEFRIDI.a dubie imminere, cœgerat undique magnum exercitum, cujus pars maxima equi tes erant, quo praeparatus munitusque vim impendentem sustineret jam unde fueram digressus Ex Sed redeo qui mare

militibustrans iisac duos menses in iisdem steterant, multi tandem infensi iverant, locis quieti rati se tuto per agros vicinos vagari posse, quod otio praedatum ire decreverunt, b Solimanum cum majoribus copiis adhuc abesse audiebant Igitur,invitis princi milites, castris egressi, populabundi per hostium agros discurrunt, pibus, midti ac, nullo prorsus obsistere auso, praeda ingenti potiuntur; quorum felix temeritas aliis animos cum fecisset, qui et ipsi non aequo animo quietem agebant, septemmilia peditum, cum trecentis equilibus praedatum profecti, Nicaeam usque proces transibant, clade, direptisque circa urbem pagis sere, cum magna omnium, quaatque incensis, praeda ditati, castra repetivere Tum vero reliqui, velut furiis agi tati, quo libitum erat, vagabantur Quos inter tria milia peditum, qui fere omnes Germani erant, gravius opus aggrediuntur; vagati enim prope Nicaeam sub ipsismontibus, qui eam circumstant, oppidum obsedere non longe ab ipsa urbe di stans Quod magno impetu expugnare adorti, quamvis enixe oppidani resisterent, demum cepere, omnibus pene, qui erant intus, caesis; captique regionis gladio Quod ubi Solimanus intellexit (jam amœnitate, ibi venturas copias expectabantenim non procul cum exercitu erat), ulcisci properans cladem acceptam, itineri attoniti, qui praeter spem bus magnis ad eos contendit Cujus adventu GermaniE in hostes inciderant, deficere animis, per vias oppidi velut amentes cursare, tu multuari ad invicem, modo ad defendendum se accingere, modo fugam meditari Cum vero subire muros viderunt hostem ac totis viribus oppidum aggredi, tum primum omnes trepidi muros conscendunt, animo ac viribus Persis impares, nec praecipitantes, impetum ipsis muris, vel, se ex caesi sunt in ferentes vel illis fugae aut latebrae locum quaerebant Quos persequentes undique hostes, qui jam intus irruperant, omnes ad unum occiderunt, avulsa humeris capita supra pila gestantes, tantum ira ob detrimentum acceptum in Christianos inexpiabile et Ea res delata in castris tumul, eos commoverat odium, praeter saevitiam insitam tum ingentem ac luctum fecit Nam turba humilior, irae ac doloris impatiens, ob seditiose instabat, ut absque mora graves de hostibus indignum casum suorum, sumerent pœnas At sapiens quisque periculosum existimans cum iis confligere, adhuc quorum numerus viresque inexploratae essent, ac tutius ratus in aliud scilicet majores duces cum differre, quum essent, quos tempus ultionem illis reliqui erat, rem trahi suadebat Sed cum nihilo jam adventare fama segnius cautis timidos, pro seditionis duces, qui recusantes pro tenderent, acres nacti cunctatoribus segnes arguebant, nec procul a rixa res abesset; tandem pars major vicit, veritam quippe ne talis dissensio gravius malum excitaret Itaque meliorem principes ipsi dant reliquis manus, expeditionem in hostes confestim praeparant, praesidioque in castris relicto, cum instructo exercitu, Nicaeam petunt,(sic enim praemissi explorato Solimanus autem, hujusce rei certior factus

res retulerant), putans prosperae pugnae occasionem dari, qua transiturum sciebat hostem, cum suis properat Cumque ad silvam venisset, quae inter urbem et castra ihexplicatm nihilo ne

locat, monens a nostrorum ferme in medio equites in itineris erat, insidiis ibi ne prius hostes invaderent, quam ejus nuntius id ipsum jubens ad eos Venisset Deinde, cum, in patentibus campis posuit castra, putans hos aliis retrocedens maxime aptos ad pugnam fore, quod equitatu praevalebat nostri, non Interea silvis latentes cum praeterissent, conspecto procul hostium explorato itinere, in agmine, se ad pugnam expediunt, neque ignari vim Persarum in equitibus esse, in fronte cornibusque suum equitatum disponunt, cujus latera sagittarii levisque armaturae pedites cingebant, ad id scilicet pugnantes hostes ab apte locati, ut apertis lateribus sagittis ac telis incesserent, reliqui pedites in subsidiis positi.Barbari vero, cum satis ante struxissent aciem, mille passus longe a castris, in me dium campum processere, non a silvis montibusque ultra tendentes, ut hostes,, cum utrinque magis remotos, suis copiis circumdarent Propinquantibus nostris acies, clamore sublato, conflixere Summa tubae cornuaque cecinissent, inter se et duces hortabantur Nostris facile suasum erat non modo vi pugnabant milites,pro gloria, sed pro salute, id esse certamen, quibus mare a tergo viam in Grae ciam clauderet, et in hostili solo nusquam tutum refugium esset Itaque decreve- k rant animo mortem potius honeste oppetere, quam cum dedecore vitam aut liber licet numero impares, vehementer annixi movere loco tatem amittere Igitur, hostium aciem, quam ubi Solimanus vidit turbatam, subsidium suis laborantibus mittens, jubet equitibus, qui in cornibus erant, ut, his extensis, undique hostes circumdarent Quod erat perfacile, cum longe numero praestarent Misitque ad E equites nuntios, quos in silvis condiderat, ut terga hostium invaderent Quorum a nostris clamor impetusque maxime fregit eorum animos, cum vix a acceptus fronte cornibusque pugnantes jam sustinerent, et sane in multis non aequa erat Christianis pugna Nam pauci multos habebant hostes, et horum pars maxima ex incognito, cum magno f equis novo etiam genere certabat, prœlii a nostris in hostem ruerent, modo rari dispersique nunc uno in loco, nunc agmine densi alio dimicarent, graves armis Christianos eludentes Accedebat prieterea quod in in vasta planitie vagandi liberius potestatem habebant, nostrosque omni ex parte circumdandi ac dissipandi protinus pedites, quorum pars major exercitus erat, qui haud parem cum ipsis in eo loco dimicationem habebant Ab una item parte dux unus erat ac miles duci maxime fidens, ab altera nemo imperio praecellebat; qui vero nobilitate aut prudentia pollebant munere ducum fungebantur, ideoque non satis illis parebant milites, nec ipsi plerumque in idem conveniebant Quae res frequenter ingentium cladium causa fuit In tanta rerum iniquitate stetisset tamen nostrorum fuisset pugnatum, ni a tergo acies, vel saltem diutius hostisinvasisset Is demum impetus fudit eos, praesertim cum ibi nullum equestre praesidium esset Igitur nostri effusa fuga varias partes petiere; plurimi enim per mon tes nemoraque palati tutum latendi quaerebant locum; multi vero ad ipsa castraconsectati magnum eorum numerum concide refugiebant Hos undique hostes castris quoque ad extremum potiti Cecidere de nostris quindecim milia runt, ferme hominum, ex Barbaris vero ad duo milia Non procul a castris in littore erat jamdiu ab incolis maris castellum ejus desertum; eo pedites multi in ex appetere ac a a

a fuga collecti se inclusere, tumultuarie illud munientes Ad cjuos opprimendos cum lCqf) Barbari maturassent, neque obsessi tuendi se spem vel evadendi haberent, PetrusHeremita, omnium quae acciderant prorsus ignarus, quia Byzantium erat pro fectus, interim ejus cladis admonitus, et quo in periculo ii essent, quos Barbari obsidebant, principem adiens, cum gemitu petiit ut opem ferret miseris illis, qua impendentibus malis eriperentur His imperator precibus motus misit ad Persas quosdam homines, qui solvere obsidionem juberent Hi veriti ne, re negata, ipsum quoque haberent hostem, relicto castello, abierunt Per hunc modum liberati Christiani, una cum aliis, qui erant reliquiae infelicis exercitus, Gonstantinopolim repetunt Neque enim tam pauci tutam habebant trans fretum moram*, XII Inter haec sacerdos quidam, Godeschaus nomine, Petri virtutem aemulatus, erat, monendo peragrata Germania, unde exhortandoque homines ut illi origo militiae curam susciperent, ingentem numerum armatorum cœgerat Cui sacrae fines ingresso jubet Calemanus commeatum dari, quo 2 Pannoniae se ac suosfinitimos aliquid novi moli alere posset, minime suspicans magna ex parte sibi evenit Germani enim ad praedam versi, turos; sed longe aliter regii meriti parum memores, passim ubique populabantur Id praeter spem regis commissum et demum illi cognitum facinus impulit eum exercitum cogere,ut bello inju riam persequeretur Has regis copias cum Germani vidissent, haud dubie rati ad suam perniciem illas pergere, nullam cernentes nisi in armis dexteraque salutem, vi sed dolo agendum putantes, se ad prœlium praeparant At regis praefecti, non ne se fortunae temeritati committerent, misere nuntios, qui Germanis referrent arbitrio esse, pacem an bellum cum ipsis malint; compertum enim in eorum regi esse, tulisse graviter exercitus principes, quodmilites quidam praedas egis fieri ab eo illorum respectum quam sent, plurisque multitudinis temeritatem,f quae ab hujuscemodi malis arceri nequit, ac nihil aliud ipsum petere, quam, po; id vero aliter fieri non posse, quam sitis armis, amice, ut decet, rem componatsi regis arbitrio se permittant; ipsum enim, cum sit mitis, recte omnia composi, sed tie sui gravi damno afficiantur; turum, pœnam facinoris non quaerentem ut commeatum et eos interim daturos operam affatim habeant;id vero consi lium non modo tutum, sed necessarium illis esse, quibus, invito rege, nec ad suos pateat, manentibus vero in iisdem reditus, nec ultra pergentibus locis exitus exitium certum ob rerum inopiam imminere; igitur, dum adest facultas, deberesibi eos prospicere, ne malum consilium pœnitentia sera tandem sequatur Ejusmodi verbis moti duces rem ad consilium comitum deferunt, eaque multum dish cussa, tandem regi parere statuunt, cum quia negantibus pericula certa propone bantur, tum abesse fraudem etiam quia censebant, verbis regis virtuti et rei Igitur, fide accepta dataque, cum maxime fisi, qui bonus et prudens habebatur arma deposuissent, ac passim per agros absque metu vagarentur, dato signo, regiiillis fecere caedem, ut ex quinque et viginti homi eos adorti, tantam de milites, i num milibus (tot enim fuerunt) vix tria milia in tutum evaserint, qui omnes in patriam suam rediere Hunc exitum habuit Germanorum exercitus, Godeschai studio industriaque contractus iter incepit, nullum Gallis Germanisque Post hos multitudo ingens ex

habens praecipuum ducem, licet multi homines clari cum illa essent; qui omnes a 1096.Franchoniam Bavariamque transgressi, ad Ungariam venientes, septum iter offen dunt Nam qua ea regio spectat Germaniam, ubi non multum processeris, exlatere uno Danubius amnis, ex altero paludes immensae viam angustam ad transeundum relinquunt In ea vero arx magna et munitissima erat, ex qua facile qui vis exercitus, ne ultra tenderet, impediebatur Rex igitur, ubi accepit tot simul copias Pannoniam petere, sibi ac suis metuens ob priorum et tandem facinoraGermanis illatam cladem, praemisit magnum militum numerum, qui arcem viam praeterea manus equitum peditumque, aquam que Ingens custodirent.trans insederat loca, per quae ab illis eundum erat a Quibus gressa, praerupta et arcta conspectis, cum Galli Germanique constitissent, percontatum misere num eis iter cnegaretur; quibus respondent regis praefecti regem, pristinis malis edoctum, sta tuisse ne cui exercitui per ejus regnum aditus pateat, itaque, si transire conentur, ardentius quo se armis impedituros Tali responso accensi omnes, eo quidem sunt Gallorum ingenia Germanorumque ad iram prona, confestim se ad pugnam expediunt, ferro viam facturi, quando aliter nequirent Progressi ergo adversus d H unnos, acerrime manus cum illis conserunt, et, cum pugnando refugiendoquesensim patentiorem in locum traxissent eos, majore impetu pugnam cientes, ad versarios fundunt fugantque, multis ex eis interfectis Deinde, spatio aliquorumdierum, pontibus supra paludes factis, et scalis mullis praeparatis, arcem aggre metum, ut diuntur; tantumque recens victoria eos extulerat, aliis vero injeceratqui erant in arce, brevi spatio illam tutantes, tandem pene defensionem desere rent; adversarii vero, scandentes muros ab imoque illos, subruentes, jam planeap victores viderentur; sed brevi momento quid in bellis posset fortuna satis paruit Nam pondere armatorum pontes quidam ruentes et scalae plurimae simul confractae ingentem hominum stragem fecerunt, ob quem subitum casum tantus fterror omnes invasit, ut velut victi trans paludes refugerent, quorum pavore anim adverso, exeuntes de arce regii multos ex illis peremerunt, plurimi quoque in paludibus mersi periere Hoc accepto incommodo, iter inceptum prosequendi, et spe amissaGer mani domum, Italiam Galli petiere Qui, certiores facti multos ex Gallia in Apu- g liam transgredi, quo inde cum classe in Graeciam tenderent, eo profecti socia Quorum omnium duces erant legatus pontificis, Ajnicien illis junxerunt arma sis praesul, Ugo, regis Francorum frater, et duo simul praestantes viri, quorum alter Normandiae provinciae, alter Flandriae dominabatur His quoque se addi derat comitem Divi J5gidii urbis princeps, qui, christianam salutem quam ipsas hopes potiorem ducens, patrimonia sua venumdederat, quo expeditius cumulatius que Christi obsequio inhaereret d XIV Eo tempore Boamundus, Roberti Guiscardi filius, Tarenti Apuliaeque principatum habebat, adversus finitimos bellum gerens, cujus, in hoc bello, quod scribimus, cum praeclarum fuerit nomen, non abs re visum est paucis tanti viri originem tradere Hujus parens, Robertus nomine, Riccardi 8, Normandiae ducis, arta a quidam inicerat c - 4 nimis b - 5 Nicensis a g;

more atque usu majorum, a filius fuit? fratremque habens majorem natu, cui, expaternum imperium debebatur, objectare ut gloriam statuit se periculis, sibiquas tum Roberto cuidam pa et opes compararet Itaque in Apuliam pergens, rebat, cum finitimis bellum gerenti, miles ab eo est conductus Cumque ingenio manuque rarae virtutis dedisset specimen, ipsi Roberto maxime carus est effectus B et amplissimis donatus donis Tandem in Galliam ad suos rediit; quem clarumfactum videntes multi, audientesque narrantem illum Apuliae opes, magna cupi fortunam experiundi Plurimi ergo viri capti sunt eamdemnobiles Ro dine bertum ipsum secuti ducem, qui jam majora versabat animo, in ipsam Apuliam transiere Cumque principi Robertus hostes egregiam regionis ipse adversus navasset operam ac bella quaedam feliciter confecisset, gener ab illo est adseitus,cui, orbato virili sobole, filia unica erat superstes; et eo demum vita functo, Ro bertus Guiscardus principatum suscepit, neque contentus parto imperio, vicinas provincias armis perdomitas parere sibi tandemcoegit Nactus deinde suo inge intulit, cupidus maxime Siciliae nio materiam parem, Graeco imperatori bellumd potiundae, quae freto angusto a suis finibus distincta erat Eam tenebat impera tor jamdictus, non multo ante vi atque armis occupatam; quo post varios casus regium nomen insulam, egregie superato coactoque deserere ipse ea est in adeptus Nec minus pacis quam belli artibus praestans, quaesitum regnumcle esse quam metui, ac tutius, justitia stabilivit, malens carus mentia, liberalitate putans virtute amicisque munire imperium, quam terrore saevitiae vel satellitumcopia, in quibus vanum esse praesidium multorum exitus ostenderunt Huic Ro berto tandem defuncto, post multas res, tum bello tum pace, praeclare gestas, filii alter Tarentum atque Apuliam, successere, quorum duo alter Siciliam tenuit, Boamundus nomine, qui, ut jam diximus, in adventu Gallorum, cum quibusdam finitimis bellum gerebat Is, militaribus artibus, magnitudine animi atque ingenio tot viros claros Apuliam petere, patri persimilis, ubi accepit pro re tam celebri quo inde Dirrachium applicarent, aliquandiu quid ipse ageret incertus fuit; nam transferre arma, nondum procul a domo vicinis hostibus, periculosum pacatis fidei non Illa quoque suberat cura, quod credere se Graecorum satis censebat.g tutum existimabat, cum parens ejus illorum principem Sicilia expulisset Negli pronos, flagitiosum, dedecoris alios ad eam gere vero fidei causam, cernentem suis tam ac simul plenum qui parentis virtutibus videbatur, praesertim in eo Ea demum illi honestautilibus antepo suasitque praevaluit ratio clarus esset nere Postquam ei sententia stetit proficisci omnino adversus Barbaros, concione militum advocata, in hunc modum locutus fertur: «Si apud eos habenda esset oratio, quibus militiae labor, Martis pericula

«ignota essent, qui armis otium, gloriae luxum anteferrent, vel apud viros minus «forsan studiosos mei, plurimis verbis nitendum foret, ut vos una mecum ad opus «praeclarum excitarem Nunc vero vos tales viros intuenti mihi pauca verba facienda, qui semper in illa versati estis, «sunt Quis enim putet vobis militiam gravem esse«aut vos aciem ac tela horrere, qui fortissime dimicantes hostem frequenter superastis, vel nunc abjicere gloriae studium, pro qua paranda nullum discrimen re ((cusastis, vel dignitatis oblitos meae, quae omnibus vobis vita ipsa carior fuit? Ita (( que spe maxima teneor in re praeclara, de qua nunc disseram, vos meis votis non

Xi «chrum, quod cum dedecore christiani nominis barbari hostes occuparunt; a iniri posset, quot milia hominum ad id bellum se accinxerint, «nec facile ratio gloriae, animarum salus potior fuit, quam «quibus communis religio, cupiditas solent; et, quod magis mirandum puto, «ea omnia, quae carissima vulgo esse «multos ex eis esse ferunt penitus rudes militarium rerum, sub umbra et tectis «vivere solitos Hi arma induere, castrenses labores aequo animo ferre, insuetis «periculis vitam exponere non dubitarunt, quibus tanto illustrior accedet gloria, «quanto majore spe omnium animo praeclarum Hujusmodi facinus ausi sunt clarissimi duces, quorum opes nomenque longe ac «copiis sunt praefecti late «inter Christianos patent Nec eos magnitudo periculi,viae longinquitas, propo «situs labor, patriae charitas, liberique ab instituto revocarunt, sed, ut fortissimos salutem «decet viros, putant hiis omnibus christianam esse praeferendam, ac fore cum magna gloria mortem oppetere, quamip hac luce cum igno «satius «minia dedecoreque versari Ex his plerique ad hanc provinciam iter tendunt,trajecturi, quorum exemplo inprimis motus meam ac ves «classe in Graeciam «tram doleo vicem, quod, in clarissima causa, in communi omnium motu, soli «pene obtorpuimus; quod non modo viri praestantes, sed infimi quoque studio vicerunt; quod «nos audaciaque laudis ob hanc segnitiem jacturam pristinae diceret: Cum «fecimus; nam, vel admonens forsan quis objurgans ita tu, si tantas demum «Boamunde, natus, quem tali parente virtus ingens ad fueris «provexit opes, quique sua aetate cunctis praestitit magnitudine animi et rebus «gestis; cumque illi succedens ita egeris, ut eo jam dignus viderere, cur bellum, «quod solus omnium Cur parvas christiano decori instat, neglexisti ? res et«maximae laudi anteponis? Cur delitescis in hac provincia? Vel tuas res tanti existi «mas, cum caeteri, suis posthabitis, tam magno animo Asiam petant? Si te non «movit eorum virtus, quo unquam exemplo excitabere? Si vicinos quam barba- f «ros mavis hostes, quid de te boni judicabunt? Si Christi causam solus deseris, divina humanis «neque, qua ignominia oneraberis praefers Collige teali ? «quando, ne praeter spem timidus vel tui oblitus videaris Quid ita dicenti, quid, «inquam, honeste respondebo? Vos quoque, si hanc recusetis militiam, quo jure «causam vestram tuebimini? Divinone? At litterae sacrae inprimis jubent, ne in «Deum amori proximumque quicquam omnino praeferamus; ideoque religioniset eorum fidelium, quos Barbari opprimunt, non absque scelere ne «defensiodignius, quam virtutis certa «gligi potest An humano At nil putatur libero «men ac laudis, quo nullum honestius aut majus, quam quod proponitur, esse «potest Nil vero est turpius praestanti homini, quam committere, ut ab alio quo- h «libet inferiore, praesertim religione, officio, magnitudine animi victus videatur, «et honesto labori turpe otium anteferre Cum igitur tot mortales ceperint arma, «quorum turpissime cum fama nonne sunt plurimi factis vobis impares, et «infamia cunctabimini? Vobis enim macula luxusque simul timoris, inertiae«subeunda est Vos cuncti religionis hostes, in Deum ingratos, pro tot bonis ac «ceptis 9, existimabunt, neque hactenus vestrum quempiam cupidine laudis, sed facere vanas illecebras, quam gloriam «avaritia caecum plurisque militasse, et «immortalitatem, quae merces laboris vestri futura est Ea vero quid majus, quid «felicius 10, quid magis optandum censeri debet Proinde, quaeso, vos simul et

a «me ab hac ignominia vindicate Nolite committere per vestram socordiam, ut, io c «aliis cœlum quaerentibus, nos ad inferos penetremus, et, donec vitaerit super dedecoris exemplum simus «stes, tanti Agite ut decet fortes Vovete viros «mecum praeclaram virtutis opere meum nomen et velut extremo militiam, ac aeternae memoriae consecrate, ut me parenteque meo milites digni «vestrumvi «deamini, utque intelligam rebus ipsis vos dignitatem meam, quae mihi vita ipsa «est carior, omnibus rebus anteferre, ac terrena despicere utcoelestia consequa «mini Qui enim, status sui rationisque memor, divinitatem quaerit, non homo, «more ad terram pronus, hic plane sapiens, hic justus hic denique «cœlo dignus judicabitur Ego vero spem habeo, Deum, pro cujus militabimus «numine, ad patriam reditum et de hoste victoriam concessurum.»Vix finem dicendi fecerat, cum clamor miiitum approbantium dicta est subla tus pollicentiumque seipsos laboris ac periculi comites fore, confestimque omnes, ducem secuti, crucis effigiem supra humeros tunicis suis insuerunt Multi etiam Siculi et Calabri, necnon ex aliis finitimis locis, Boamundo duci conjuncti sunt d Qui, pace facta cum hostibus, quanquam bello erat superior, moram magis quam aliud metuens, et, ne per suam absentiam novi motus orirentur, validam classem parare instituit, cum qua exercitum traduceret Inter haec, Galliae regis frater,habens nonnullos ex his comites, de quibus jam memoriam fecimus, cum in Apuliam pervenisset, paratas ante conscendens naves, Dirrachium cum exercitu appu lit; deinde, cum paucis urbem ingressus, a praefecto imperatoris cum illis capitur, fraudis eam ferebant, quod Byzantiumque transmissus est Causam vero hujusce scilicet imperator, adventu tot principum anxius, timens ne, Asia subacta, cum postea foret certandum, Graecum imperiumdecreverat pro allectantibus, eisab eo pollice ut, quas caperent de hoste provincias, tenere tinus eos cogere, rentur, atque id ipsum jurejurando affirmarent Et, quoniam Ugo maximi regis frater, hunc praecipue suspectum habebat, captumque illum ad se adduci erat maxime laetus audierat,viri, ad sibi paren existimans reliquos, desiderio tanti dum proniores tamen,, quas Ugo duxerat, amice fore Copiae hospitaliterque susceptae sunt a hic justas, hic a B; ( fore proniores b Finis capituli e Roberto Mon ILI, pp 741-742) desumptus est.

I Goffredum ducem, profectioni studentem, causae quaedam morabantur Illa a fuit praecipua, quod longe major virorum manus eum secuta fuit ducem vero quam hi fuissent, qui hunc praegressos vario tempore secuti erant Itaque necesse copiae convenirent, praesertim fuit non parvam partem aestatis labi, priusquam tot in ipso apparatu lente admodum ob quosdam qui se habuerant, crebro licet admoniti, ne hominum expectationi deessent, ne tali exemplo hebetiores alios ad bbellum facerent, nevein id tempus differrent iter, quod incommodum esset futurum, vel impediret profectionem In medio demum augusti mensis% cum expec io 9 6, aug praeter admodum paucos, coissent omnes, movens Goffredus cum ingenti tati, exercitu ad eos Austriae venit lines, quos Hyster fluvius ab Ungaria dividit Ibi, comperta illorum clade qui per Pannoniam, audiensque alios mul- c iter fecerant, et eo animo regem esse, ut eos transire non tos transire vetitossit laturus, sta, quam flectere illum niteretur, putans rem magni tuit non prius ultra procedere si ferro iter aperiendum esset Nam, qua traducendus certaminis ac periculi fore,eratmiles, intersunt Savus et Arabon, lati amnes atque altissimi, ad quorum trans itum, rege invito, ingens labor periculumque proponebatur; censebatque alie- d num esse a suis cœptis, quod cum rege christiano bellum paci praelatum mallet b Igitur missi ab eo legati, cum tutum iter et commeatum peterent, invectus rex in eorum perfidiam, qui prius transiverant, respondit illorum scelus documentumfidei crederet, se tamen tanti Goflre salubre sibi dedisse, ne temere cujusquam dum facere ob suas virtutes, quas magnas esse fama acceperit, ut eum videre ac secum loqui maxime cupiat, et spem prope certam illi esse 6si simul ambo con,, aequam concordiam iniri posse Cum hoc responso dimissis legatis, quo veniant major verbis adesset fides, nuntios ipse castra misit, qui ferme idem insignifi carent Quod ubi accepit Goffredus, anceps animo quidnam ageret, ob notam regis in alios fraudem, quos, in fidem receptos, ejus milites fœde peremerant, rem ad consilium suorum defert, qui hortati sunt eum ne ire ad regem gravaretur, neque enim ita eum amentem esse, ut, nullo proposito sceleris praemio, in ipsum saeviret, praesertim quia tali facinore cunctorum odia sibi excitarentur; caesos vero a suis copiis latrocinio perfidiaque clademsibi maturasse, quamvis etiam incer pro- g, jubente rege, patratum fuerit; ergo iret, Deo tum sit illud facinus pitio, ne qua detur occasio viam protinus negandi Hoc probato consilio, cum trecentis equitibus profectus, honorifice ac miro applausu a rege excipitur, quem sua spe mitiorem repertum adduxit facile, ut, receptis obsidibus, transitum sibi ac suis daret Per hunc modum re composita, Goffredus ad suos cum se recepisset, illi b.

a transmissis propere pactis obsidibus, in Ungariam ducit, benigneque per eam 1096 susceptus, ubi ad oppidum Malavillam pervenit, quod in finibus regni erat situm, ibi aliquot dies stativa habuit, adventum opperiens obsidum, utque interim navespro transitu fluminis cogerentur Quas postquam paratas accepit esse, reductos que milia militum flumen transire, adversamque ripam in castris obsides, tria tenere jussit, donec aliae copiae traducerentur, veritus ne qui trans amnem erant populi tumultum reliquis transeuntibus facerent Ipse deinde, transgressus flu Belgravem posuit men, prope urbem castra, exploratisque itineribus, movens, ubique quieta omnia et commeatum repperit II Cumque prope Byzantium pervenisset, Ugonem accepit captum teneri, ut petitam daret fidem et in verba imperatoris juraret Quod simul cum aliis aegre dubitansque ne hoc exemplo Christiani passus, cœptis averterentur, nuntios a dimitti quamprimum peterent Quo misit imperatori, qui captos id negante, aliquid sibi conandum ratus ut metu cogeret ipsum principem, partem exercitus praedatum ire per agros jussit Ea militum manus, late vagata, terrorem simul et praedam faciens, multos agrestes in urbejm compulit, quorum fuga trepidatioque cum totam urbem tumultu implesset, velutisi veri adessent hostes, timens prinsibi, nuper adepto imperium necdum experto suorum animos, majus pe ceps ne riculum immineret, liberos captos abire jussit, quos, urbe egressos, effusa obviam multitudo, cum magna laetitia, in castra deduxit, finisque populandi est factus b Post haec imperator, iram dissimulans, per suos nuntios Goflredum rogat, ne secum loqui et urbem ingredi abnueret; magna enim quaedam instare, de quibus invicem colloqui operae praelium sit futurum Ille autem, insidias veritus, negavit se in urbem iturum, quod aliud praevertendum sibi esset, expectareque aliorum adventum, nullum quibus rei negotium incipiendum sine majoris censeret, sibi rem in aliud tempus differendam esse Tali responso iratus proinde videri vetuit suis ne quis in castra commeatum deferret, neve princeps palam edictis cum aliquo milite cujusque rei commercium faceret Igitur nostri ad praedam versi passi m per agros populabundi discurrunt, et igne ac ferro magnas inferunt Graecis clades At imperator quidnam faceret ab ipso initio non satis certus, quod hinc ulciscendi stimulus, inde metus ob impares vires illum angebant, postremonovo consilio mentem adjecit Ergo, revocatis edictis, permisit copiam rerum om nium, dummodo milites ab injuriis temperarent Legatos misit exercitus duci bus, qui verbis eos muneribusque placarent, quibus facile pax fuit suasa, quod fame compulsi tumultum fecerant, cernebantque suos conatus irritos fore, si una cum Barbaris Graecos quoque haberent nec dubium esse, quin ingens hostes, periculum praesertim inopiae proponeretur Sic ex, sententia rebus transactis, post aliquot dies, cum iram sedatam relaxatosque animos imperator crederet, quosdammisit, qui ducibus dicerent instare jam hibernum tempus, nec infrequentia aedi ficiis loca, in quibus tum essent, commoda bis per hiemem fore, qui, prae angustia temporis, nec tabernacula nec alias res ad arcendam vim frigoris praeparassent proinde illum hortari, ut in ea migrent suburbia, quae finitima Thracio Bosphoro; ibi enim capaces esse multorum domos, eosque mari Asiam spectant ac terra commeatum habituros b Id eo agebat consilio, quo velut clausas teneret copias,

Nam a ne populari agros possent, utque pro suo arbitrio inopia rerum premerentur*°9 6 inter urbem et eum locum, quem tum Blaquernam dictum ferunt, parvus aestate, ut vado transiri nequaquam posset; fluens amnis ita crescebat hiberno imbre unicus pons, ob id constructus, volentibus transgredi aditum dabat Itaque suaserat sibi, postquam exercitus eo venisset, nostros mari ac flumine septos, ne fame ei demum parituros Duces, commodo regionis pellecti, verbis abesse perirent, dolum rati, ibi hiemare constituerunt, neque enim flumine se includi posse satis animadverterant In ea ergo, traductis copiis, complures dies quieti fuerunt Sed, aucto demum per imbres amne, ut vado, imperator, qui clam ar intransmeabilis esset ita matos multos in urbem acciverat, non ultra cunctandum ratus quin cogitata exequeretur, rursus Goffredum per suos rogat, ut secum loquendi potestatem ingrederetur Ad ea Goffredus atque ob hoc urbem respondit se faceret, nil habere quod cum illo dicendum existimaret, absque assensu eorum principlim si quid agendum imperator putet, qui prope diem venturi sint; interim vero illius mens patere possit, se legatos paratum mittere, vel audire suos, per quos At imperator, negari sibi petita intelligens, armatos multos luce prima fluminis sagittarios quoque naves conscendere, appulsosque pontem capere jubet, littori a regione castrorum sagittis undique nostros impetere Vetuit etiam novis edictis, ne quid sui pro alendo exercitu in castra deferrent Goffredus autem suspicatus ita facturum illum, quod se includi viderat posse, de media nocte sex milia equitum, cum Balduino fratre, ad pontem misit, omnesque arma et equos parare, ac pluresCohortes vigiles esse cum armis imperat, ne quis inopinantes aggrederetur Vix dum satis dies fulserat, quum praemissi ad pontem equites Graecos vident egressos urbem rapto agmine pontem petentes; et, ab ora maritima, sagittarii, partim ex navibus, partim per diffusi, undique nostros aggressi sunt; sublatusque littus maximus clamor postquam ad duces est perlatus, ipsi militem arma capere acexpediri ad pugnam jubent; deinde instruunt triplicem aciem, sagittarios mul tos, levisque armaturae mixtos peditibus equites, subsidio suis ad littus mittunt, dato praecepto ut, cum longius Graecos reppulissent, celeriter se ad eos recipiant Ipsi vero, instructis copiis, ad pontem pergunt, domibus multis prius incensis, ne G illis hostes machinarentur Cum vero ad illum quid ex est perventum, cernunt fugatos a suis Graecos Verum, non longe inde progressi, copias magnas ab urbe missas in ipsa via offenderunt, cum quibus, commisso prœlio, diu et acriter est pugnatum, multique ab utraque acie ceciderunt Tandem, majore impetu nostris nitentibus, hostes fuga effusa urbem repetivere, suorum multis in pugna amissis, et qui a tergo certabant milites, longius demum submotis hostibus, ad suos duces regressi sunt Per hunc modum spe jam Certa princeps dejectus, non minus jam a

tuendi imperii quam augendisollicitus, rem ad consilium suorum defert, quorum suasu statuit filium in castra mittere, futurum ibi obsidis loco, quoad Goffre veniens ad suos demum reverteretur Id nuntiatum ducibus ipsi dus in urbem rati, ne bellum malle quam pacem ipsam videri possent, minime aspernandum ad eos venit, mox iret Goffredus assenserunt Igitur postquam ut obsesGof

a fredus, urbem ingressus, amice honorificeque supra modum excipitur, nulla re 1096 praetermissa Hunc imperator ad parem ornandum ipsum quae ad spectaret consessum cum admisisset, multa de praedicans, eum deinceps suis virtutibus vel ut filium, defensorem imperii habendum pronuntiat, et simul magnis donat muneribus Nec erga ilium, donec in urbe versatusest, aliquod genus muni regiae omissum fuit Deinde ut jurejurando ficentiae roganti principi, fidem daret quae citra Judaeam ipso retenturum, spem dedit se pro bello quaereret seassensuros Abeuntem deinde aulici omnes et ma ac reliquos duces brevi eidem gna pars civium, usque in castra prosecuti, obsidem datum reduxere Nec multo post principes Galli, suadente Goffredo, in verba imperatoris jurarunt b Nequec enim dominandi libidine ceperant arma, sed quo Sacrum Sepulcrum Judaeam periculum ingens imminere, si in Asia que liberarent; simul quoque censebant bellum nec tutum gerentibus Grascus tergo esse dimittendo a instaret hostis, praesidia per captas urbes, prout necesse futurum erat, copias minuere, cum pertot hostiles provincias transituri essent, ac demum Syriam subacturi, quam abs que magno certamine vinci non posse arbitrabantur Post eam demum firmatam pacem, Gallorum castra copia rerum sunt repleta Neque in illis fuit quisquamcujus virtus aut fortuna emineret, imperatoris munerum expers Deinde, propin quante jam vere, ubi cœlum clementius esse cœpit, duces tempus idoneum esse adversus rati arma in Asiam transferendi ordiendiqueBarbaros, impe belli ratore juvante, plurimas naves omnis generis contrahunt Cumque illis mare i°97transgressi, copias in Bithynia exponunt, nec procul a mari, prope urbem Cal cedonem, munitis vallo ac dispositisque constitere, fossa castris, stationibus placuit locus, quod aquatio militum, ne incauti opprimerentur propterea Is ibi commoda nec ulluma tergo habebant hostem; eademque die Byzan erat,f tium petere ac demum redire, non tantum semel, sed etiam pluries, milites pot erant \ IV Dum haec ab illis geruntur, Boamundus, paratis omnibus, ex Apulia solvens, Adriatico vectus mari, Dyrrachio demum appulit classem Ibi, exposito in terramexercitu, Macedoniam intrat; eam vero peragrans provinciam, literas accipit im peratoris humanitatis et officii plenas, quibus amicitiamilli tutumque iter polli cebatur; sed longe ipsi diversa mens erat Cum enim sciret hunc Roberti filiumesse, qui e Sicilia Graecos expulerat, aegre ferebat adventum ejus, cum ob memo paternaeinjuriae, tum etiam quod magni exercitus clarum ducem formi riam dabat, putans eumdem hostili animo in Graecos esse Itaque occulte jusserat iis iter, cum praefectis qui Macedoniam obtinebant, ut, observantes facultate illius oblata, magno aliquo detrimento afficerent; quove res esset obscurior, paulatim ex variis locis conductos milites ad eos miserat Hi ergo, ad exequendum jussum tunc ab incolis dictum, suos milites intenti, prope fluvium quendam, Bagdarum in insidiis locant Videntesque, die sequenti, Boamundi nepotem, Tancredum noi mine, cum parte exercitus amnem transgressum, in alios qui citra flumen reman /4 munitas c; < bella b D - occultior censebat c.

serant, impetum fecerunt, et a fronte, a tergo, a lateribus circumfusi, ita per- a 1097 eulsis institere, ut vix colligendi sui expediendique arma facultatem haberent At Boamundus, ut in re subita satis impavidus, nec animo neque consilio defi cere, sed suos ad pugnam hortari, aciem, prout erat facultas, instruere, subsidia laborantibus mittere, unde majus erat periculum ibi adesse, nullum denique ducis Si tamen longior pugna fuisset, officium praetermittere verisimile erat victoria bhostem potiturum fuisse; praestabat enim copia militum, et recens cum fessis di micabat Tancredus autem clamore pugnantium patruique permotus, nuntiis quo in discrimine res jam esset memorantibus, signa convertere ac flumen transire acie pro angustia temporis, ferocem hostem invasit milites jubet, instructaque Graeci vero, qui ea consilio pugnam commiserant, ut ante scilicet Boamundum apprimerent quam a Tancredo succurri posset, postquam viderunt reverti eos qui amnem vix primum impetum eorumferentes, prœlium dis transiverant, loca vel solverunt, et in proxima in silvas refugere; multi tamen ex eis caesi, capti sunt, ex quibus est cognitum jubente imperatore rem hanc multi etiam totam gestam fuisse Id Boamundus dissimulans, ne illum palam faceret hostem, nextemplo quosdam Byzantium misit, qui de tanta injuria quererentur, dicerent que Boamundum credere, ignaro principe, Graecos milites id facinus ausos, ac simul orarent ita posthac per eum statui, ut sibi amico iter infestum non fieret Quibus ille licetbenigne respondisset, multis verbis in suos invectus, tamen dux ipse, suspectam habens Graecam fidem, ita instructum ducebat agmen, ac si cum;e hostibus dimicandum foret Cui, Byzantium propinquanti, occurrens Golfredus illi parendum alios moverint quid imperator velit demonstrat, quaeve causae ad Praeterea docet eo negotia tempus redimi, quo nihil esset aggredi ipsis carius magna cupientibuset certa spe a domo profectis Judaea potiundi; proinde hor tatur uti obtemperet Graeco principi, praesertim ne improbare aliorum judicium vel eum odisse videatur 3 His orationibus Boamundus victus, facturum quae velit imperatori, quam alii dederant, se affirmat, sequentique die urbem ingressus, k exceptus fidem promittit, benigne comiterque ab eo et multis egregiis donatus donis Idem quoque non multo post Tolosa et Flandria reguli fecerunt, quorum in Graeciam venerat Cum alter per Istriam Dalmatiamque alius classe, his fuit in eo bello summi pontificis legatus; post hos Normandi Annicensis praesul,princeps et multi simul praestantes viri, cum magno exercitu, Byzantium conces serunt; defueruntque pauci ex cunctis illis qui sacram voverant expeditionem In ipso initio aprilis mensis, cum omnes in Bithynia convenissent, cojasilio

io 97) aprii.inito, placuit ducibus, post vicinas domitas urbes, Nicaeam, provincia caput, obsi dere; putabant enim, ea devicta et pulso Solimano, ingentis tum exercitus duce, facilius eos per alia loca transituros, quod reliqui Barbari, metu perterriti, vel ad eos deficient, vel commeatu adjutos transire patientur Igitur plerisque oppidis maritima ora vi aut metu subactis, mediterranea petentes loca, Nicaam tan dem obsessum vadunt, ducenta peditum, equitummilia centum ducentes Civi tas ea, in plano sita, regione Occidentis lacu abluitur 6, ex aliis partibus montes nemoraque urbem circumstant 7; in medio campus longe ac late satis patens; latior Nicensis acd

a tamen prout magis vel minus montes ac silv;e ab urbe distant; aut angustior, 1097.lacu partes circum muros erat per fossa ingens vetusti operis per intermissas a ducta, exque aqua lacus repleta munitiorem civitatem reddebat, altis quoque ac latis muris circumseptam Solimanus etiam, quod pene accidit, suspicatus fore, ut scilicet nostri ab oppugnatione tam clarae urbis bellum inciperent, satis ante in eam milites multos miserat, necnon balistas tormentaque omnis generis et magnum telorum numerum; ingens praeterea simul frumenti vis aliarumque posset obsidio, in urbem advecta Ipse vero,, nondum rerum, cum quibus ferri ausus castra in aequo ponere (copia militum illis impar) territusque opinione virtutis qua eos praeditos fama acceperat, in ipsis montibusloco idoneo consti terat, sollicitus, circumspectansque si quam occasionem rei bene gerendae habereposset, et in ipso itinere, modo a tergo, modo a latere, nostros invadens aut in sidens angustos saltus, multis incommodis eos affecerat Duces autem, postquam ad urbem pervenere, totam pene, praeterquam ab Occasu solis, armatis cingunt, carros, quorum permagnam habebant copiam, pro vallo versus montes disponunt;spectat vacuus locus est relictus, quem Tolosae prin ad portam quae Meridiem Cujus dum expec cipi, certis de causis adhuc absenti, occupandum reliquerant tererent tempus, vineas turresque ad oppidum agere tant adventum, ne otiosi instituunt; pro his perficiendis materiam ex locis propinquis comportari jubent; cogunt ex ei «operi studium praebeant, et simul etiam castris fabros multos, qui construant machinas, ex quibus vis ingens lapidum in ipsa mœnia jaci posset, nam neque aries, vetus machina, illis temporibus incusu erat, neque bombarda Dum hi sic agunt pa aetatem hanc adinventum tormenti genus paulo supra solito longius cum rantque, Solimanus, ubi accepit urbem ab his obsessam esse, suis abiit, ut nostri crederent desperata urbis salute illum discedere, ne scilicet sub oculis suis caperetur, et, metu sublato, minus caute se habentes occasionem sibi ad aliquod facinus egregium darent; nec multo post a suis doctus, qui falsa hostes adhuc non obsedisse, ac veris miscebant, portam urbis versus Meridiem sibi ab ea parte facilem aditum ad eos dari, atque illos post suum discessum solute admodum vagari, nec ducum se habere pabuli dispersos gratia, dicto audientes statuit experiri fortunam pugnae, no, si ea praeterisset occasio, esse, sero postea perditis rebus remedium quaereret; quove obsessis id esset notum, per suos nuntios quid paret, indicat, eos hortatur, ut, die postero, prima luce, partim ex muris, partim eruptione, hostem lacessant, se vero cum suis in tempore ratus, non affuturum Deinde milites hortandos mediocriter hostem timentes, concione advocata, ita disseruit d:«Si quis vestrum existimat me adhuc pugnam detrectasse, quod vestrae vir

«tuti sim diffisus, vel ipsos hostes plurimi fecerim velut egregios bello viros, longe «fallitur opinione; cum enim vos atque satis mihi suasum est, illos considero, «eos vobis nec usu armorum, aut corporis, nec rebus gestis nec robore animi i «aequari posse Nam pene omnes qui mecum estis, a pueritia in castris habiti, comitibus, arma rex Persarum, cis Eufraten didicistis Vobis «bellicas artes«transferens, magnas copias superavit, ac demum, victo Graecorum principe, pro ea ac % jieri b ^

«vinciam hanc pluresque alias imperio Persico adjecit Vos non libido ad volup- a °97 «talem, non labor ad quietem unquam deflexit, nec aliam prorsus quam audaciae, concupistis An ergoillos comparem vobis? Quo «fortitudinis, victoriae laudem«ru,m partem tyrones esse, alios vero luxu ac longa pace desides factos comper «tum habeo, qui lingua, moribus et genere dissoni, animos quoque discordes adinvicem nullam observant disciplinam \ neque habent «gerunt, confusi et«certum ducena cui parere assueverint Quisque sibi dux est atque hortator, quis quietisque modum «que laboris sibi praescribit Ejusmodi milites vobis in acie? Eosne armatos timebitis? Quibus arma magis oneri quam praesi «pares erunt«dio erunt, quos metus ac labor prius conficient quam virtus vestra, qui, sine or «dine ullo pugnantes, quas habent vires inanes reddent, quorum partem nuper «egregie superastis Proinde non ego timens prœlium distuli, aut ab hoste procul«discessi; sed ut, nactus occasionem, cum periculo minimo illum vobis trucidan «dum objicerem Itaque, dum de industria metum simulo, ipsi hostes nihil jam «a nobis timentes, quos fugisse arbitrantur curamque urbis abjecisse, in omnem «licentiam prolapsi sunt Scorta, epulae vinumque illos delectant; absque imperio, «absque signis per agros vagantur, non stationes pro castris, non vigilias ex more«agunt Sepulchrum, Judaea memoria exciderunt; nihil minus quam adventum co «gitant vestrum: sic praemissi exploratores renuntiant, partemque hostium adhuc «abesse, qui propediem venturi sint; hos imparatos atque inconditos prima luce «aggredi statui, spe haud dubia vincendi nisi vos insueta ignavia ipsam fretus, Ideoque vos oro atque obsecro, milites, ut quam saepenu «fortunam deseratisdie, dimicantes praeste «mero regi vestro et mihi ipsi navastis operam, crastina necessitas, majorem Atque illud in primis cogitate si potest fieri, si cogit «tis, et, nunc fore certamen «non de imperio vel gloria solum, quae duae res praestantes «viros maxime commovent, sed de aris atque focis, de vita et sanguine, de reli- f «gione, pro conjugibus et liberis vestris, eorumque omnium qui Asiam incolunt.«Nam qui Nicaeam circumstant hostes idcirco a domo sunt profecti, ut Asiae sa ritus, penitus deleant; argentum, aurum, praetiosaque omnia «cra, caerimonias,«nobis adimant; ut trucident omnes christianae religioni adversos, vel pro manci «piis eos teneant; ut Christiani, vobis expulsis, in hiis provinciis demum habitent, «nec ubique in orbe supersit Persarum nomen Haec palam jactant, has ferunt«sui adventus causas; eadem ex captis Graecisque accepistis; id exploratum jam «dudum habui Proinde si patriam, religionem,vitam, laudem, conjuges, pro «lem habetis caras, necesse est vos viros fortes esse, nec ullam spem nisi in armis «dextraque habere, ac si fortuna cœptis obstaret, honestam mortem fugae turpis- h adesse regem vestrum «simae supplici ore vos rogantem, ut anteferre Putetis Persarum «parta decora regum virtute tueamini, obsessos vero vestra flebili «vultu supplices manus ad vos tendere, vestram opem implorantes, ne cladem «teterrimam patiantur, ne urbem ignis, corpora ferrum aut fames consumat, ne «sua omnia ferri agique ab hostibus videant, ne qui superstites caedibus erunt«miseram subeant servitutem Quisque vestrum existimet crastina die in sua dex «tera fortunam Asiae positam esse Nam si, ut spero, victores eritis, non modo ab «hostium istorum manu, sed Christianorum omnium liberabimur Alii namque, HISTORIA GOTEFRIDI.et vos fortitudinis, pietatis maximam laudem consequem ini Vestrae vir A«bunt, 1097 «tuti Persarum rex suum imperium, suas opes acceptas feret A vobis Asiae populi «defensam salutem putabunt suam- Vestrum hoc praeclarum opus nulla Unquam «delebit oblivio Proinde sic vos oportet agere, ut vos ipsos atque hostes virtute«insigni superetis, ne pœniteat regem vestrum salutem suam suorumque om «nium vobis tuendam commisisse 8 »VII Ab hac corpora se ad oratione dimissos milites curare ac iter parare jubet- Inter haec duo illi, quos a Solimano ad urbem Nicaeam missos diximus, ubimandata exposuerunt, portam egressi, ut situs castrorum ordinemque specula locis commodius et quibus ex hostes invadi possent, temere procul ab rentur, excipiuntur, qui, ad duces perducti, primo illis constan urbe vagantes a nostris ter mentiri se oppidanos esse, dicere illa die urbem egressos, ut hostes aliquos velequos caperent Sed, tormentis admotis, fateri vera metu coacti, quid paret Soli manus, quid oppidani, detegunt, et se ab illo fuisse missos, ut cives ad prœlium hortarentur Ea re duces perculsi Tolosae principem litteris admonent, ut prius ad eos venire properet quam hostes adventarent; palam totis edicunt castris, ut milites equos et arma expediant; stationes vigiliasque solito frequentioresinsti tuunt; jubent cum cura observari, ne quis ne per castris exire possit, veritialiquem haec ad hostes deferrentur Optimum quoque visum fuit, quemlibet du cum, quo erat loco, suos tenere, aciemque ibidem instruere, quo haud dubie cre»e derent Barbari suum adventum ignotum esse, atque ob hoc incauti opprimerentur Tolosae princeps, acceptis litteris, accelerandum cernens, quia parum jam diei supererat aberatque decem milibus passuum, ab ipsis castris extemplo movens,tenebris noctis, in castra pervenit, regione insidens urbis illi jam primis ferme pridem destinata Ibi, quiete horarum aliquot suis data, parum ante lucis exortum ac se ad pugnam parare imperat Cum vero dies eos arma resumere effulsit, instruit equitum ac peditum aciem Idem faciunt reliqui duces, parte exercitus si quid ab urbe molirentur; carros impedimentaque omnia oppidanis objecta, uno in loco j usserunt contrahi, ut aditus liber in hostes foret; non tamen signaelferri, vel prius equos ascendi placuit, quam Barbari adventarent, quo incompo sitos aggredi crederent, et nostri magis recentes haberent equos At Soiimanus ea mente ad hostem pergens, ut opprimeret incautos, vel,si paratos forsan offen deret, fortunam pugnae experiretur, ita instruxerat suas acies, ac si non dolo, sed pari marte, pugnandum foret Abundans enim equitum copia, quorum numerum se hosti non imparem fore, ferunt fuisse milium centum quinquaginta, putabath licetis peditum numero praestaret, eos in plano pene inutiles ratus futuros, prae sertim quia multos ex eis tyrones esse audierat Igitur, postquam in planum venit,paratos ad pugnam Tolosanos invadit, oppidanique omnibus portis armati erum nimbum telorum in nostros jaciunt Tollitur undique Ex muris quoque punt resonarent Pugnatur utrinque tantus clamor, ut nemora repercussaeque valles et jaculis eminus, hastis et ense cominus Persae feroces instare i acriter sagittis suo more, nunc raros dispersosque, modo confertos in hostem ferri, a fronte, a latere nostros petere, ruentes incaute circumdare Tantum denique annixi sunt, ut nostri, eorum impetum non ferentes, pedem referre cogerentur; quos perlur- a ° 97 illi videntes nec subsidium sed suis locis se tenere, audacius batos alios ferre, institerunt, et pars eorum perculsos fundere, pars per Campum diffusa reliquos properabat Qua re animadversa, Goffredus aggredi princeps invadit bostes,fugientes jam Tolosanos gradum sistere ac secum in pugnam redire cogit, proce densque in primam aciem, bostium impetum repressit; nec ducis modo, sed milj- b tis arte fungebatur, maxima opera fortitudinis edens, et, ubi suos premi viderat, impigre ferebat opem Itaque restituit prœlium aliquot locis, territosque sua vir-? tute confirmavit Dum haec ab eo geruntur, duces reliqui vagos per campum nacti bostes, cum celeriter conserunt manus, quibus fugatisque in his fusis latera majoris agminis cursant Ibi atrox editur pugna, quoniam hostes resistebant for- c Tandem vero fessi hostes et qui aufugerant ad integram aciem redierunt titer, habentes equos, quorum multos labore itineris ac prœlii, fessos etiam peditesbastis aut telis confoderant, vim Christianorum non tulerunt Ergo cedentes re ferunt pedem, ordinem tamen observantes, clamante duce, a tergo esse colles si modeste se reciperent Sed cum, eo ipso acrius quum in- n tutumque receptum,clinatam sensere aciem, victores undique se inveherent, vincente demum vere cundiam metu, in fugam sese omnes effuderunt Minor caedes fugientium fuit, quod silvae proximae montesque, in quos hostes refugerant, nostris impedimento ad persequendum fuere, praesertim quia locorum ignari erant Caesa tamen sunt sex milia hominum b, par ferme numerus fuit captus; Nicaeni quoque non absque magna suorum caede intra mcenia sunt compulsi VIII Hoc prœlio facto, duces rati oppidanos ea clade perculsos aegrius urbem si prius eam oppugnent quam defensuros,illi ex tanto pavore sese colligant, postero die aggredi mœnia decreverunt Ergo, postquam illuxit, instructi omnes sub eunt muros, et brevi momento ex parata materia fossas complent, scalaeque mul- f erigi partibus cœptae, per quas in summum evadere promptissimus quisque tisstudebat Obsessi vero, putantes ex se supplicium, non victoriam peti, minus acer bum fore censebant, si pugnantes occumberent, quam si, diruta urbe, ante ora captarum conjugum liberorumque, inter verbera et vincula, omnia fœda atque indigna passi, expirarent Igitur cum supplicia, mors fœda, ruina urbis essent ob oculos, non militaris modo aetas aut virilis, sed foeminae puerique supra corporis saxa ministrantes, et ipsi qui atque animi vires aderant, propugnantibus tela ac laboris ac periculi conspectu mutuo accendebantur erant in muris certamine Igitur, quanquam vi summa pugnarent nostri et integri saepe succederent, fessis multique hostes vulnerarentur, multi etiam caderent, nec per aliquot horas ulla heis daretur quies, tamen tantus fuit eorum ardor, adeo praesens ad pugnam animus^ ut nostros tandem castra repetere cœgerint, centum exiliis interfectis, quo rum pars major, dum scandit muros vel scalas admovet, saxis est obruta Quos illustres, muld quoque ex prœlio saucii inter nonnulli fuerunt factis et genere Nec est silendum in ea pugna Goffredi facinus, qui, cum sagittis plures discessere confecisset, animadvertens quemdam ex muris procero corpore latine Barbarosloqui, suosque increpare stultos imbelles vocitantem, Sagitta eum transfixum prae cipitem ex muro dedit d HISTORIA GOTEFRIDI.Postquam in castra fuit reditum, convenere ipsi duces, ut, in tanto rerum dis a 97 *crimine, quid esset agendum consultarent; hisque omnibus tandem placuit ope ribus etiam oppugnari urbem, atque in lacu classem statui, ne per eumprae sidia oppidanis transmitti possent Itaque, permissu imperatoris, naves multas varii generis contrahi faciunt, singulasque, mari deductas, nonnullis plaustris simul junctis imponi, quae jumenta liominesque per septem milia passuum usque ad lacum traxere, ac parum postea in conspectu ipsius urbis viris atque classis armis instructa in lacu constitit Qua re nova hostes attoniti, quod spem salutis pene amiserant, magno dolore si captam vidissent urbem; sunt velut affecti, cernebant enim fugae aut opis viam nullam relictam externae nec posse esse, obsisti, quin demum fame Solimanus cum majore superarentur, forsan nisihos exercitu ad solvendam obsidionem rediret Ea spes, licet exigua, et metus fore credebant, causa fuit, ne urbis dedendae consilium tium, quos implacabiles caperent 1 ', Nostri, paratis omnibus, rursus Tres civitatem invadunt ligneas turresar matis plenas applicant muris, disponunt undique plures machinas, ex quibus lapides in muros emittebant Clamor pugnantium adhortantiumque accendebat certamen Eodem tempore urbs a terra et lacu oppugnabatur * Quidam sub vineis testudinibusque, quidam sub turribus muros ab imo subruebant, multi scalas mœnibus admoventessagittis pugna ascendere nitebantur, plurimi jaculis ac bant, ex turribus ligneis dimicantes maxime hostem urgebant Nam praeeminentes multos ex muri telis premebant fastigio desuper congressique cominus eos, animis Barbari, sed hortari muris deturbarunt tali angustia non defecere In se invicem, resistere fortiter, pulchrum sub armis mori dicere, ut patriam tueremtur Matresfamiliae, dum tela vel saxa illis porrigunt, passis crinibus, flentes ora bant, ut, sua virtute, conjuges, liberos crudelitati hostium eriperent Hi paratasantea machinas adversus turres disponunt, ex quibus una, quam Germani erexe rant, ictu lapidum disjecta, cum magno fragore prolapsa est, atque omnes, qui desuper aut sub ea fuerunt, periere Sub idem tempus a tribus portis erumpunt hostes, et, magno impetu in nostros delati, plurimos interficiunt Ex muris vero faces aridamque materiam in turres jaciunt, picem ac reliquas res, quibus ignisexcitari potest, fundebant Itaque brevi spatio reliquae duae conflagraverunt, plu resque homines eodem igne consumpti sunt Ob quem casum cum crevissent Barbaris animi, nostris autem minuti essent, ideoque pugnarent segnius, illi vero cani jusserunt Cessatumque per aliquot dies instarent ferocius, duces receptui est ab armis, donec turres reficerentur, quod percommodum oppidanis fuit, quia partes muri decussas vel perforatas instaurarunt d Brevi autem interim refectis turribus ad omnes ictus ferendos validis, rursus urbs oppugnari est cœpta Circa si fieret eruptio, impetum turres machinasque fortissimi milites locati sunt, qui,hostium exciperent atque opera tutarentur Multa quoque ad vim ignis arcen i da m sunt provisa Itaque, licet nil intentatum hostes reliquerint, quo sternerent illa egregie sunt defensa Cumque murorum pars opera vel incenderent, tamenper aper ab imo diruta et icta machinis, tandem eversa, nudasset urbem, nostri eminus d - implicaiiles vel A.

hostes, unde periculum erat a tum nova strage iter transcendunt Eo profecti multi ° 97 ' majus, conferti ordinibus plurimis firmata acie nostris resistunt, egregiam quaeri et virtute quam mœnibus urbem tuerentur; ergo gloriam rati, si armis potiusatrox editur pugna, nostris nitentibus urbem ingredi, Barbaris acriter resistenti bus; et, cum continue accenderetur certamen nostrique praevalere inciperent, nox tandem prœlium diremit Erat in urbe Solimani uxor, secum duos filios habens, exterrita, monitaque ut sibi consuleret, nec fideret urbi mox quae, strage muri futurae in hostium potestate, primis tenebris navem conscendens, cum per lacumtentasset fugam, a nostris una cum liberis capitur Nicaeni vero, eadem nocte con silio habito, nullam cernentes viam salutis praeterquam in clementia hostium, statuunt experiri, num dedere tolerabili aliqua conditione possent Itaque, se prima luce, legatos a Christianis acciperent Hi deducti misere, qui leges pacis in ipsos ad principes, praeter spem suam, impetrarunt ne saeviretur cives, neve bona eorum diriperentur De reliquis omnibus potestas libera ipsis victoribus est permissa, quos reor ad id agendum inprimis motos, alii hoc exemplo eorum: ut fidem magis quam arma experirentur* Igitur, civitate per hunc modum recepta, quam per dies triginta obsederant, IX.communi assensu eam duces imperatori, et quae prius ceperant oppida simul, tra diviso exercitu, quo iter esset commodius dunt Deinde, bifariam et plura illis dextra, Boamundus oppida in transitu caperent, Golfredus laeva profecti sunt Boamundus ibat, vallis erat non satis culta, quam Gorgoniam vocabant in- e Qua colae, haud longe a mari distans Ab his Gofifredus tribus milibus passuum jamferme aberat Quod Solimanus ubi accepit, putans fortunam adesse rei bene gerendae, Boamundum statuit aggredi Cum suis ergo properans copiis, equitum nu mero satis auctis, ad opprimendum procedit hostem Sed praemissi ad exploranda itinera eum venire cum nuntiassent, nostri propere arma ceperunt, imbellem tur- fbam, quae magna erat, in quadam palude prope conjiciunt et eum locum circum dant carris Deinde dux instruit aciem, in fronte ac cornibus locans equites, post eos vero peditum robur, armatos leviter partim ante signa, parlim circa montes,dextra laevaque constituit, sagittariis additis, qui facultatem vagandi ludificandi que hostibus demerent; cornui laevo Tancredus dextro Normandiae praeficitur,princeps; ipse mediam aciem tuendam sus regulus et Stephanus, Carnotensium cepit, edito loco suos continens, ut melius tutiusque vim hostium reprimerent, ferat nuntiisque Goffredum admonet quo in discrimine sit res ipsa et ut celeriter et magno impetu nostros invadunt, tot opem Paulo post superveniunt Barbari, sagittis ab initio jactis, ut velut nubem in aere facerent; ideo multi homines, plu- h rimi equi vulnerabantur Cum vero cominus pugnari est cœptum, nostri virtute illis praestantes melius, etiam septi armis, multos ex eis obtruncabant Qui ubi se superari senserant suo more cedebant retro, integri vero excipiebant pugnam,etiidem illi, qui aufugerant, rursus ad prœlium redibant; multi tamen caedeban tur, quoniam armati leviter sagittariique undique ipsos vehementer urgebant, Sed tanta fuit hostium turba, ut Christiani non modo eos non possent frangere, sed vix atque anxie ultra ferrent Saluti fuit natura loci, ductorum virtus, et spes propinquae venturae opis b Quas ob res tamdiu extractum est certamen, quoad

a Goffredus cum suis venit Is, extemplo adortus hostem, terrorem97illi, nostris laeti tiam cum fecisset, belli fortuna mutata est Nam qui aegre Barbaros tulerant, velut tum primum inirent pugnam, refecti animo, eos premebant, qui nuperrime et ut hostium venerant recentes animis corporibusque, feroces insurrexere, ita, tota pene fluctuaret; quam perturbatam acies, perculsa metu, nostri cernentes acie fuerunt caesi, multi, dum acrius annixi eam in fugam averterunt Multi in fugiunt, tenente omnia equitatu, passim interiere Major eorum fuit clades, quiaproelio fessi et metu exsangues, cum circumfundi viderent nostros, quo se conferrent vel quid agerent non satis sciebant, dispersique in varias partes facile oppri mebantur; nec montes tutam satis praebebant fugam, quos Christiani sequentes c Barbaros ascendebant, necubi eos timendos rati, qui dissipati fractique animis undique fugere cernebantur; et, cum ex captis esset cognitum castra eorum non ea oppugnanda duces contendunt, nec magni certaminis res procul abesse, ad fuit Nam qui ex pugna in illa refugerant, hostem adesse intelligentes, eodem metu deserunt castra, quo aciem deseruerant Itaque brevi sunt expugnata, licetd his relicti praesidio parumper illa tutati fuerint, quae plena omnis fortunae mili tem ditaverunt Cecidere de Persis milia hominum quadraginta, multi etiam Eix nostris autem duo milia ferine desiderati sunt Solimanus, qui capti fuerunt cum paucis inter tumultum fugerat, tantum moratus quantum sat fuit pro his cogendis, qui evaserant manus hostium, spe amissa tuendae Bithyniae, protinus milia quindecim equitum occurrerunt, ad opem abiit Ingresso Pamphiliam ei sed, cum haberet ferendam pergentes, quibus hortantibus ne deficeret animo, essent, adversus hostes reverteretur; nam magnas copias ipsi secum futuri et presserit, esse varios belli eventus, et saepe accidere, ut quem ab initio fortuna postremo magis ac magis efferat, respondit nescire illos virtutem hostium, quossit expertus, eos enim invictos esse, cum numero, audacia, for ipse frequenter praestent, quodve claros habeant pluris longe duces, existimet, titudine belli nec posse sperari victum exercitum ac valde minutum iis parem futurum, quos, re integra, longe major non tulit Ideoque quod reliquum sibi fortuna fecerit se minime commissurum ut temere dimicando perditum eat; ergo qui auxilio venerant abiere copiis, cum plures aut metu cepissent urbes,

Nostri rursus, partitis iter mature prosequi, quamultra pro alieno im praestare duxerunt inceptum perio in Bithynia niti, praesertim quia, victis fugatisque hostibus, tot praecipuis captis urbibus, parvum Graecis restabat opus, quo totam provinciam occuparent celeriter in Pisidiam h Igitur, quae ceperant oppidis imperatori transeunt, datis, ibi receptis quibusdam oppidis, quaechristiani colebant homines, ultra proce dunt; nec multum progressi regionem siccitate squalidam intrant, cui quisquis inerat humor, aestivo tempore, pene absumebatur, vapore solis cuncta torrente aquae magnam suppeditabat, sed, ab Unicus amnis per eam fluens vim initio Christianis fuit Cum enim biduo processissent, i longe distans, auxilium serum esset immensus, nec minus et parum aquae reperiretur, calor vero desperatioquam desiderium sitim accenderet, prius animi, deinde corpora deficere cœpe consistere ac progredi gemebant multi, ceu adesset extrema dies runt; pigebat

jam timentes Catervae languentium passim per castra cernebantur, triste specta- a iog culum praebentes, et, priusquam ad flumen venissent, quingenti fer me perierunt Foeminae multae, secutae viros, intempestivos partus enixae, vel eo casu efflarunt animam, vel vitae discrimen subiere Postquam ad flumen est perventum, inde accidit multis pernicies, unde salus quaerebatur dEstu enim et siti arentes, dum immodestius bibunt aquam, eorum spiritus, oppletis venis, est reclusus, atque ita plusquam trecenti oppetiere, plurimi quoque longo et gravi morbo correpti sunt; stativis habitis pro recreando parumper triduo tot malis anxio atque ibi milite affecto, duces omnes moverunt castra, egressique regionem infestam ab eo latere iter tendunt, in quo Pisidiae Antiochia erat, nobilis tumet magna civitas, ea ta quae in Syria est longe inferior ejusdem nominis Alia fuit juxta Maeandrum men amnem posita cultu amœna, omnium rerum commoditatem Per temperie ea loca, cœli et habebant, Barbaris commeatum praemii spe ac metu praebentibus, quos duces ipsi ab omni est ventum, alia rerum fecerant* In Licaonia ubi injuria tutos enim ad montes conditio Fugientibus Barbaris urbes opere ac vel situ n fuit munitas, suaque omnia secum ferentibus, inopia rerum nostros excipiebat, qui Balduinum, Goffredi fratrem, Tancredumque, Boamundi nepotem, cum magnamanu ad explorandum iter praemittunt; reliqui omnes prope sequuntur, ne defi ceret commeatus, neve praeter propositum bellare ibi cogerentur Cito igitur ea decursa, postquam ad fines pervenerunt, docti ab incolis proxima loca, quae tum petebant, aquis carere, multis utribus aqua impletis jumenta onerant, et paulo Tancredus vero, agmen praecedens, post intrarunt Ciliciam relifcto post se BaB duino, ad urbem Tarsum primus pervenit In ea erat praesidium hostium, civesArmeni, qui aegre Barba Christi religionem colebant, magna ex parte Graeci aut ros dominari ferebant, multa indigna tolerantes si admoveat f Ille igitur fidens, urbi exercitum, oppidanos non quieturos, spe proposita libertatis, instructa acie, per successit mœnibus Verbis tamen priusquam armis agendum ratus, hostes si urbem traderent, licere his cum suis discedere; interpretem admonet, si vero eam tueri malint,se postremo in eos victos jure belli usurum, quibus ad resis ope destitutis, nec, tendum vires desint, externa si evaderent ejus impetum, ma- g tot nationum victrices, nec apud tot urbium, illos locum jores copias evasuros veniae ullum futurum; proinde si sapiant, si abire sospites velint, pacem oblatam, paucis horis ad consultandum sumptis, demum, differendam non esse Barbari data fide acceptaque, portas aperuere, timentes populum, quem eis adversum et putantes, arma sumpturum Intellexerant, seramque opem absentis regis fore et magna Tancredus ita urbe potitus, quae opulenta erat, militaria signa in summo arcis erigi jubet, quod Balduinus factum indignans 6, qui parum postea supervenerat, nec aequum censens Tancredi signa in arce conspici, cum eo major esset et clarior, vexillum suum, illis, eodem loco imponi jussit, studio dejectis aemulandi excedens modum, socialis juris institutique sui non satis memor, cui i certamen modestiae non arrogantiae conveniebat Quanto enim quisque est major, fore om.

a tanlo magis anniti debet, ne justitia, humanitate aut officio superetur 3 Sed saepe 97 * existunt in magnis animis clarisque ingeniis honoris imperii cupiditates, quae illos transversos agunt, dum magis umbram gloriae quam veram gloriam frequenter magno ingenio, rectam Gravi quidem censura digni, qui, praediti intuentur abjiciunt rationem, positique in summo gradu fiunt plerumque deteriores Nacti enim rerum arbitria, quodcumque libet licere existimant, malo exemplo multis officientes Ut enim virtus clarorum principum summe prodest humano generi, magis quam sic eorum excessus maxime ad malum alia exemplo potens, alios trahunt, eo quidem facilius, quo humanum genus ad id quam ad virtutem est pronius Tancredus vero, iram dissimulans, copia militum Balduino impar, tacitus eam contumeliam tulit, ac, die postero, inde abiens, urbem Adanam' lb cum suis petit, qua occupata, cum civitatem non procul abesse, Malmistram 5c audisset aliam praesidio modico, aci oppugnandam eam ab incolis regionis dictam, relicto ibi est Tenta tisque colloquio Barbaris, cum profectusnil pacati responderetur, cocepit, multis per iram inter rona urbem aggressus, haud magno certamine illam Interea trecenti milites, castris egressi utTancredum assequerentur, posl fectis' pervenere, petebant recipi intra urbem, quam ad Tarson sole jam in occasumvergente, quibus hospitium Balduino negante, quia Tancredum ducem delege, coacti sunt humi jacere, ac per prata equos rant invisum sibi atque infensum dimittere, ne inopia pabuli conficerentur Hos conspicati quidam Barbari, qui postremi ab urbe discesserant alios prsepulere non procul profectos, ut nocte, illos improvisos invaderent 10 Euntes igitur cito agmine fecere in nostros impetum, et stratos passim inermesque, utpote nil timentes, ad unum omnes interfe cerunt Ea res vulgata in castris ingens odium Balduino contraxit, prius quoque inviso militibus, quod superbus insolensque in Tancredum fuisset Accessit in super hisce malis novum aliud; nam Balduino, Malmistram profecto Wtentique intra mœnia recipi, Tancredus aditum cum negasset, memor injuriae sibi illatae, erant ulciscendi libidine, illum cum ardensque est aggressus; primi qui suis Balduini exercitus absque ordine incedentes, cumeo trepide manus conserue runt, victique brevi momento capessunt fugam, quae manasset etiam latius, ni Balduinus cum turmis equitum accurrisset Is repressit Tancredi impetum tuli tque, quoad reliqui milites jam parati prœlium exceperunt; diu atrox fuit cer ira et virtus aemula pugnam tamen, quoniam Utrinque dux egregius, ciebant milites pares nitebantur; nec aliud magis oberat Balduino quam sagittarii, dextra laevaque a Tancredo dispositi, a quibus multi homines atque equi vulnerabantur qui longe numero Sed, procedente certamine, connixi tandem Balduini milites,compulerunt; plures tamen ex eis quam ad praestabant, Tancredum in urbemsunt, magna ex parte ab initio caesi Postero die, cum defla versariis perempti grasset utrinque ira, quam offensio mutua jam expleverat, subiit animoscogi quale exemplum dedissent reliquis, quam i tatio quidnam egissent, ea discordia • Malinistram ac et infra sequuntur 6 - Tarsun qui primi A b illa interempti c

fœdius dici posse, quam a suis cœptis jam partae gloriae adversaretur Quid enimea mente a domo profectos, ut infideles haberent hostes, arma inipsos con se charitati, humanitati superbiam, invidiam paci discordiam anteferre, vertere, abjicere, decipere multos? Qui salutem, religionem ducti socialemque fidem, hostes pugnare invicem Igitur duces ambo, suadentibus adversus cogerentur amoris praetermisso, B multis, pacem simul constituerunt, nullo signo redintegrati quanquam simultatis reliquias remansisse in eis posteriora tempora ostenderint.XI Post haec Balduinus in castra rediit, pro Goffredo anxius fratre, quem aegro tare audierat, ursi morsu graviter saucium Ea bellua, magnitudinis mirae, ipsi duci obviam facta venandi studio nemus lustranti, quo insidebat occiso equo, crus ejus dextrum morsu transfixit, deinde erecta in pedes posteros eum prioribus est ccomplexa qui, ferens fortiter bestiae impetum nec ejus vi ad terram lapsus, cervi laeva apprendit, ne illa os propius admoveret, dextraque educto gladio, cis villos qua molli cute feriri poterat, pectus ejus mucrone hausit, atque ita perempta est Tancredus autem alias vi aut metu recepit urbes; a, ultra progressus, plerasque nonnullas quoque major exercitus occupavit Nam Syriae propinquantes, ibique nsi magno certa bellum gesturi, opportunum censebant finitimas regiones capere, esset* Dum per Ciliciam mine opus non iter faciunt, Armeni eis occurrunt nuntii, magnopere suadentes ut Armeniam peterent; accolas enim ejus provinciae christianos ferme omnes esse, ferentes aegre Persas dominos, votisque omnibus, spem illos habere hunc optantes ut victor exercitus ad eos pergeret quippeArmeniornm futurum, ac putare miser vindicem libertatis, auctorem salutis aiebant se a plurimis tum Deum illorum cladis talem opem obtulisse Proinde missos, qui duces ad opus tam pium excitarent, praesertim quia Persae praefectiprovinciae, pauci et inconditi, nullo negotio pelli poterant, nec decere tot Christia iter emensi erant Horum nos ab his negligi, qui pro christiana salute tantum referentium, neque ignari Christum Armenos verbis permoti duces verisimiliaDeum colere, prout ex multis jam acceperant, miserunt quosdam cum parte exer citus, qui majorem Armeniam occuparent; quorum adventu erecti populi, qui ceu servi habebantur, defecere ad eos pene omnes; pauci fuerunt, quos in officio erga hostes non fides continuit, sed metus; earum incolae urbium, ad quas Barbari se reduxerant, natura loci opereque munitas reliquere, quas oppugnare adorti res magnam gloriam peperit nostris, milites brevi eas variis modis occuparunt; ea Barbaris vero vicinis metum, vires hostium tantum auctas formidantibus, quasi fatales pro ipsis delendis advenissent Sciebant enim movisse nostros ab ultimis pene orbis oris, locorum gentiumque victores, mare transisse, deinde, victis pul- hsisque hostibus, Bithyniam occupasse, invitis Persis, penetrasse Pamphiliam, Cili ciam quoque post Armeniam subegisse, semperquefuisse invictos Ergo puta bant quodam numine tantas res tam brevi, adeo prospere gessisse, illos actos nec fati vim quieturam priusquam Syriam armis doment XII Dum haec in Armenia geruntur, major exercitus, Cappadociam intrans, quae a meridie Syriae jungitur, Caesaream tradentibus oppidanis, recepit veterem urbem et opulentam quae Mazaca dicebatur, priusquam illi Tyberius Caesar, auctorem HISTORIA GOTEFRIDI.A mularet nomen; deinde, captis plerisque aliis, Syriam ipsam ingressi sunt, Reli «097 querant vero in Cilicia Tancredum, qui eam, cum parte exercitus, totamsub jiceret Erat in castris Pancraces quidam, Armenius genere, Balduini familiaris, latere Aquilonis fertilem atque amœnam, qui, saepe affirmans regionem esse a et eam colere Christianos Persis parentes, paucos ibi morari hostes qui universis eum a fratre petere, ut pro illa occupanda sibi equites populis praesunt, pepulit ac pedites daret; a quo sex milibus equitum, decem peditum acceptis, ad ea loca, duce Armenio, est profectus, neque his cœptis domina rerum fortuna deluit.Vix enim, regionem attigerant, quum aliquot populi defecere ad eum, repertos oppidis hostes occiderunt Qua que re Balduinus elatus, putans fortuna in se esse, mox ad reliqua oppida copias duxit c offerente utendum, quae, fugientibus Barbaris, populos pariter et hostem timentibus, absque certamine recepit, longe ac late imperium tendens, quod parte ab una Eufrates amnis terminabat Transtum ab in et opibus praepotens, Rages fluvium ipsum civitas erat armis, viribus colis dicta* Eam tenebat Christianus quidam, Graecus genere, christianis quoque civibus; metu vero circumstantium hostium quolibet anno tributum imperanspendens, illis protinus parebat Quam rem idcirco tulerant cives, quod longe im pares erant Barbaris, et opem externam desperabant Sed, postquam, acceperant Syriam nostros jam ingressos, ac vulgo ferri non prius ultra profecturos quameam armis omnem subegerint, erecti animo, nil aliud expectabant quam dari occa sionem rebellandi Sed princeps eorum, alia quadam mente praeditus, res novari minime cupiebat, Barbaro magis quam Christiano similis, versatusque cum Persis praeferebat Igitur cives illi infensi, parum diutius, eorum fidem nondum expertae abesse Balduinum scientes, arma corripiunt; occisoque principe sanis consiliis adversante, misere nuntios christiano duci urbis dominium offerentes; qui, satis doctus eam urbem claram esse, ac facile fore ut,illa recepta, proximae urbes oc cupentur, cum toto exercitu amnem trajecit, celeriterque ad Ragem veniens, ab effusis obviam civibus miro applausu est receptus; quorum suasu, post dies paucos, ad oppugnandam Serorgem b, vicinam urbem, contendit Praeeratilli Persa qui, non fortunae vel temporis homo, sed qui pro fide pati extrema statuerat; dam id quod accidit, moturum scilicet bellum hostem, urbem, ut G qui existimans Postquam ad urbem fuit ventum, potuit, munierat, nec illi cessurus videbaturdux equo mœnia circumvectus, ut situm ejus contemplaretur, corona illam ag gredi statuit Reversus ergo ad suos, propere fieri quid velit cum ostendisset, tuba, concursuque undique facto, milites acriter subeunt muros, dat signum invadendi et, qua erat facilis aditus, multi per scalas ascendebant, sublatis supra capita scutela his tutio tis, ut ictus desuper evitarent d Sagittarii circumfusi atque jacientes ita hostem turbantes, ut vix se muris ostendere auderet rem ascensum dabant, \In tali discrimine aderat urbis princeps, hortator salutis patriae, liberorum, con jugumque ac suae propriae, singulos admonens, et ad clamores repentinos aut trepidos nuntios, ut quisque maxime laborabat locus, ipse occurrebat vel mittebat accendere ad urbis primores muros segnes hortari, discurrere, fortes aliquos

/ caperetur causa pugnam jusserat, artibus unus maxime ne urbs quibus fuit, a 1097 Cives enim restiterunt, multos de ardentius deturbantes nixi fortissime scalis Dumque alii super alios ruunt, ingens tumultus excitabatur, et lapides aut telain muris subjectos instar creberrimae grandinis cadebant Quorum periculo anim adverso, cum jam audacia, dux et hosti successu cresceret irritus esset labor, receptui signum dedit Verum, ne hostes respirarent, oppugnatio per aliquot dies ut nullum tempus dimicatione vacuum esset Nec continuatur, aliud aeque ita labore assiduo eos urente, cum pauci numero obsessos ac vigiliae conficiebant, nostris vero invicem succedentibus, ob militum illum remittere nequirent;co piam, quies dabatur Balduinus, cum sciret confectos labore ac vulneribus cives, bifariam copias divisit, jubens unam aciem urbem aggredi, deinde fessam castra et primam postea pugnam resumere, nec illi succedere aliam, repetere, atqueprius eos alternando resistere, quam dies jam inclinaret; et, cum atrox esset certamen, et oppidani anxie resisterent, dux, occidente jam sole, suos reduxit, et hos tes rati Christianos fessos finem prœlio fecisse, praesertim quia, diebus pristinis, ferme hora eadem, deductos eos ab oppugnatione meminerant, magna ex parte mœnia reliquerunt mirum in modum fatigati At Balduinus, quod fore putarat evenisse intelligens, cum toto exercitu urbem invasit; adversus quem undique ad opem ferendam occurrunt cives, ita tamen metu exsangues, ita fessi ac debiles, utfacile appareret eos vim hostium non laturos Procedente certamine, cum vehe menter nostri instarent, et urbi praesidens minus caute in ipsis mœnibus versa^- e transfixus telo moribundus cecidit Ad cujus casum omnes territi, amissa retur, spe tuendae urbis, portas Balduino aperiunt, pacti prius ne oppidum diriperetur, et eos posse abire incolumes, qui remanere in eo nollent Non longe aberat alia cui quidam Balduch nomine dominabatur civitas, Sames ab indigenis dicta, Is, alienis doctus malis, praestare duxit pro pecunia urbem tradere, quam ultima f Igitur, missis Balduino legatis, tandem pepigit ut, expertum oppetere milibusrelinqueret Qua pecunia perso quindecim byzantiorum receptis, illi civitatem luta ex gaza quondam Graeci principis, urbs nostris tradita est Inter haec, major exercitus, Antiochiam petens, urbem occupat Marsem 5

vocatam, dedentibus oppidanis; nam, praesidio ibi relicto, metu nostrorum au- g Huic praeficitur Petrus quidam, Gallus genere, vulgo Alpinus cogno fugerant ulterius, ad Cosaor infra triduum minatus Progressi civitatem venere, quae, expugnata, in praedam militibus concessa est, ut fructum aliquem tot laborum sentirent tunc ingressi, Rusiam Deinde vallem ab ubi ad exitum indigenis dictam, admodum reperiunt eum ab pervenere, qui angustus hoste insessum, erat,transitum impediret Et erant milia hominum duodecim, qui in locis an quo gustis et praeruptis constiterant, qui, dejecti post longam pugnam, cum magna; post quam victoriam pleraque oppida illius regionis armis nos caede profligantur trorum capta sunt Iter post haec per montes cœptum, loca aspera atque inculta, >• virgultis et arcta erat, vestita spinis vepribusque, necnon per quae via praeceps aut d.

a atque arboribus, quibus deserta vestiuntur; ea pene insuperabilis fuit, praesertim ramique arborum supra modum nocebant, plurimi etiam cum equiti, cui sepes et jumentorum ferentium sarcinas equis ruentes in cavos anfractus deciderunt, par erat fere per saltum strages Deinde in valles est descensum aeque incultas ac silvestres, per quas affecti multis incommodis tandem ad culta venerunt loca;b monitique ab incolis regionis prope Orontem amnem fluere, quem trajicere oporteret, nec vado illum sed ponte solum transiri posse, qui unus ab hoste custo urbem flumen Artosiam, quam Christiani cum Bar diretur; esse praeterea citra baris habitarent, et eam facile occupari posse, quia plures Christiani quam hostes essent, misere mox Normandum principem, cum manu peditum atque equitum,c qui ex ponte hostes dejiceret, et Flandriae regulum, cum suo exercitu, qui Arto siam expugnaret; quo urbi appropinquante, diffisi Persae tueri eam ab hoste posse, in arcem refugiebant Sed Christiani qui erant intus, armis arreptis, eosinterfecerunt, patefactisque portis, nostri in urbem sunt recepti Major labor Nor mandum qui, ad flumen perveniens, postquam vidit pro ponte stare excepit, armatos multos, ac trans flumen in capite pontis duas turres praealtas esse, in erant, putans magnum certamen quibus multi sibi instare, nec minus milites ingenio quam viribus opus esse, tale consilium capit Quemdam ex suis, cum mille equitibus, secus amnem, de prima ire jubet, ac tantum progredi usque vigilia, ad iter diei unius, ut vadum ad transeundum reperiat, et, postquam trajecerit, a tergo hostem invadere fumo id significare, atque Ipse autem, prima luce, quosdam citra pontem qui Persas sensim cedendo praemisit, lacesserent, et protraherent Ubi vero signum accepit suos, jam transgressos amnem, haud procul abesse,totis viribus Persas aggreditur, qui fortiter propugnantes nostros a transitu areef bant; et hi erant maxime noxii, qui ex turribus dimicabant, tormentis ac telis desu per ferientes; et forsan fuisset labor irritus, ni auditus a tergo clamor turbasset hostes, qui videntes transisse amnem Christianos, veriti ne undique circumventicaederentur, fuga effusa, pontem reliquerunt Plurimi tamen fugientium ab inse quentibus nostris capti fuere aut caesi Ita, ponte turribusque occupatis, majores copiae superveniunt, et, pontem transgressae, prope illum metarunt castra; nec aliquis ducum aut militum aberat, Balduino excepto, qui, una cum suis, in Rage urbe ac proximis agris morabatur Tancredus enim, ex Armenia redierant subacta Cilicia, et Ibi, consilio alii, advocato, cui ductores omnes intererant, agitatum est num obsidenda Antiochia esset, ducto mox ad eam exercitu, an, hyeme instante (november enim mensis 1097, nov obsidionem maximae quietem placeret; videbatur erat), parti militi differri dandam esse, mittendo eum perlabore continuo reficere captas urbes, ut ex, praesertim cum urbs tam valida longa obsidione domanda esset, in qua per tur hyemem prae inopia commeatuum, gravia multa subirentur, praesertim fames si tunc civitatem obsideant, cum i qui mari ac clauderentur; ergo, multis terra esse Assurgens autem Goffredus in hunc incommodis et hoste simul luctandum modum locutus fertur 5 / c a

«Si quisque vestrum animo repetet, qua mente a domo profecti sumus, a XIV.i°97 «et quid periculi differendo in bello adeatur, minime forsan praesentem quietem«saluti et laudi anteponet Sic enim quies est optanda, sic a periculis est caven «dum, ut prius decoris et summi discriminis ratio habeatur, ab iis praesertim, qui «rebus magnis clarum initium dederunt Praestat enim res arduas non incipere, «quam cœptas temeritate aut metu deserere Vobis domi quietem agentibus Christi b«religio, nostrorum clades, laudis amor pia et justa induerunt arma Vos relin «quere patriam, summos labores, pericula maxima ultro subire statuistis, non «ignari quam gravis, quam anceps haec expeditio futura esset Nam quis putaret «mediocriter sapiens tam longum iter facile confici, tot vinci hostes, tot oppida «expugnari absque summis difficultatibus posse? Decet ergo tanta exorsos ma- c «jore studio semper vel metui non succumbere, fortunae secundae labori niti, «non deesse, habere temporis rationem, cujus occasio si praetervolet, nequicquam si ostendero tantum bellum gravius fore, quanto magis «postea coneris Itaque,«differatur, et multa interim posse accidere, quae cladis magnae, vel summi pesic oportebit vos decernere, ut vestro decori salutique om «riculi causa essent, i> «nium consulatur Cunctis, ut scio, satis constat provinciam hanc Persarum regi «prorsus parere, cujus arma et opes ita pollent, ut per Asiam totam timeantur; si adhuc quietem egit, fisus forsan illis copiis, quas praefecti ejus habebant, «qui, aliis rebus occupatus, ubi «vel acceperit victos tot provincias captas exercitus, diu vobis «esse, ac Syriam totam bello uri, nec resisti posse, commovebitur, «credo, et propius jam admotas vires armis delere properabit Nam quid aliud «credi potest, nisi hunc forsan imbellem, stultum, sui oblitum arbitremur? Cujus «res gestae adeo magnae referuntur, quem universus metuit Oriens, cui tot gentes «feroces parent, qui libidinis augendi regni dedit saepe documenta maxima Si «ergo placeat opperiri aestatem, hyeme autem conquiescere, facultas dabitur huic «regi arma, viros, equos parandi, ferendique suis optatam opem, quos licet nunc claramque urbem per summum otium expugnare «haud dubie vincere, Patet «igitur quid periculi rem differendo subeamus; neque id parum existimo, quod «reges alii, qui hunc fortasse prius oderant, vestras opes tantum crescere non «aequo animo patientur, et Persas potius quam vos dominos in his provinciis esse a «, quod eorum religioni adversi estis, Persae vero eamdem servant Ideoque«vos magis quam illos formidabunt, nec de imperio vobiscum, sed de vita et san «guine dimicandum credent Hi si arma cumillis jungent, quo in discrimine tan «dem erimus? An pauci tam multos feremus hostes ?Num commeatu, illis invitis, «abundabimus? An si, quod Deus avertat malum, illi in bello magis poterunt, u «spes evadendi erit ulla, vel opem a domo arcessemus? Igitur, dum quiescunt, dum «hyems eos domi continet, dum rogari multi expectant, adest nunc vobisfacul uti, sed cum desidia tempus «tas Antiochia potiundi, qua non terere, hominis «est a vestra virtute alieni, qui de bono communi, de vera laude non cogitaret «Idne quoque vos commovet, quod videlicet urbi praesidens tanto melius eam differetur, suorumque animi «muniet, quanto magis k magis obsidio in dies «confirmabuntur, atque inde augebitur labor, unde a vobis quaeritur quies? Quale id tempus rem differre, in quo pernicies prope certa, «igitur est consilium in

a «dignum esset, non lente vel molliter bellum gerere, sed eo studio atque animo 1097.«ut nee vinci labore aut periculo videamini Plurimum quoque interest ad disci «plinam militiae insuescere milites nostros non solum parta victoria frui, sed, si sit lentior, pati taedium, et quamvis serae spei exitum expectare, nec, «etiam res«sicut aestivas aves, instante hyeme, tecta ac recessum circumspicere Nam, si ve per nives in montes sylvasque rapit, num «nandi studium ac voluptas homines, quam usus ac voluptas elicere «belli necessitatibus hanc patientiam adhibebimus«solet? Adeone effoeminata corpora nostrorum militum esse putamus, adeone mol «les animos, ut hyemem unam durare in castris non possint? Erubescant profecto, «si quis hoc illis objiciat, contendantque animis et corporibus suis vim ad majorac «ferenda inesse, ac meminisse gloriam ipsam non in umbra et tectis quaeri con «suesse, sed multo sudore, praeclaris gestis, invicto corporis atque animi robore «At commeatu per hyemem carebimus, ita enim quidam dicebant; quod, uti res «nunc se habet, minime verum esse potest Nam captae urbes commeatum dabunt, «ad idemque regiones vi aut metu compellentur, eo quidem facilius finitimae «quo roboris hostes habent quicquid in Antiochia est inclusum Reliqua loca «nuda pene praesidio remanserunt, et hucusque vos profectos arma ipsa aluerunt; «cur deinceps inopiam formidatis? Andeficient nobis animi, an manus torpe «bunt, an pejores in bello erimus, quam ab initio fuimus? Nec mare etiam toto«hoc tempore clausum erit, quin mercatores ex ipsa Graecia et aliis locis ad por «tum nobis propinquum tendant, frumentum quae vos emere ferentes, et aliaproponitur difficultas, cum for castra deferre vetabit nemo Et haec «atque in posset accidere, foret obsidio Quid! si brevi urbs caperetur, prout «san longa «nonne causae, quae vos angunt, vanae protinus apparerent puderetque consilii «vestri, quod rem praeclaram adeo salubrem perturbasset ? Quod si spes deficeret «nostra, commeatuque carebimus, licebit mox obsidionem solvere, militemque, neque id parum ad laudem proderit,si non per igna «in hyberna deducere«viam, sed coacti, cessisse videamur Proinde vos hortor atque oro, ut qua vir «tute bellum cœpistis, eadem quoque prosequamini, ne quid in vobis praesentes «increpent, vel posteri, neve pœnitentia sera malum consilium sequatur a # Tali oratione permoti, omnes exercitum ducere ad Antiochiam obsidendam decreverunt t>* c a Oratio ab Accolto fabricata*

Antiochia urbs, in valle sita, uberes circa irriguosque salubribus aquis campos a

habet Ab Oriente subjacet montibus, qui culti et fertiles milia passuum quadraginta longitudine sive ambitu explent; ex his fontes multi, rivi perennes, puri ubique manant latices In his est lacus nobilis valde piscium copia, sex milibus passuum ab urbe distans Qui mons a Meridie vallem claudit Orontes dicitur; et hunc inter amnemque Orontem dictum est; ab Occidente mons alius, valli civitas ipsa sita eminens, Neros appellabatur, quod aquis abundet sic vocatus Intra urbem duo sunt colles, quorum in altero, qui est celsior, arx pene inexpugnabilis erat Urbis magis quam ambitum, longae, sex milium passuum tradunt; qua fuisse latae parte illa in plano est, portae quinque aditum atque exitum dabant, quarum una, priusquam Persae illam caperent, divi Pauli, ob templum ejus prope situm, dicta est, ad Orientem versa Divi Georgii alia vocabatur, Occidentem spectans Inter has tendebatur Ab Aquilone tres aliae, quarum unam duas urbs in longum erantCanis portam incolae appellabant, prope quam pons unus erat ad transitum stagni aedificatus; alia Ducis dicta fuit, quod contra illam dux Goffredus castra fece rat; tertiam Pontis dictam ferunt, ob pontem lapideum prope situm, ex quo trans- d facultas dabatur, qui a porta Ducis usque ad pontem non longe eundi Orontem a muris urbis decurrit, quod, si nonnullis veterum credimus, qui per eam amnem fluxisse litteris tradiderunt, fateri oportet illius formam imminutam ac mutatam fuisse b ' Syriae Asias quidam praesidebat, ab rege Persarum his prae- e II Huic urbi ac toti qui, pro urbe tuenda, milia peditum, septuaginta decem equitum intus fectus,conduxerat, abundans quidem rerum copia, quae necessariae visae sunt ad ferendam obsidionem, propugnaculis etiam ac telis oppidum munierat Ad illud pro fecti, duces partem quae in plano est obsederunt, his locis exceptis quae occupari flumen impediebat; a parte montis intermissa est obsidio, prohibente loci na- r tura milite urbem cingi vel sepiri operibus Tentata deinde saepius oppugnatio, cum parum prospere succederet, prœlio duces abstinuerunt, et, incertum qua causa, nullis machinis usi cum quibus quati solent mœnia, intactis muris assidebant; quove amnem transire possent, pabulum equis aut praedam quaerentes, pontem sublicium construxere, a porta Ducis parum distantem, per quem nostri longe ac late praedas agebant Qui vero erant in urbe hostes, nacti saepe idoneum tempus, crebras cum nostris edebant pugnas, nec aliunde quam ex ponte lapideo magis nocebant, quem super amnem constructum diximus Frequenter enim, transmisso illo, jumenta, equos atque homines vulnerabant; quod aegre passus Tolosae prin (is enim ponti erat propior) ligneam turrim ad caput pontis objici jussit, ceps

a armatosque desuper stare, qui hostes a transitu prohiberent; sedilli, nacti ventosam diem, videntesque nostros in castris quietos esse, porta egressi, usque ad darentur, prius illa est turrim pervolarunt, qua incensa, cum alimenta flammisexusta quam subsidium ferri posset Ea re duces commoti misere ad pontem ar matos multos, qui eum celeriter interscinderent; sed ea fuit operis firmitas, talis in prohibendo ardor hostium, qui sagittas ex muris instar grandinis emittebant nec non tormenta omnis generis, ut parum ex ponte fuerit dirutum, nostrique opus iste quoque irritus tandem deserere cogerentur Sic et quidam fuit labor, ex Gallis periere, multi vulneribus affecti sunt His incommodis nostri accensi, quaeignominiam afferebant, magno conatu saxis ingentibus portam pontis obstruXe runt, ac, ne illa hostes dejicerent, militum statio fuit missa, quae molem objectam custodiret Hoc tandem modo quod ex ponte imminebat periculum est sublatum Sed quo Boattmndus erat loco non mediocre enim fuit discrimen; castris imminens collis commoditatem dabat hosti saepe nostros invadendi,et pene abs que periculo de loco superiore plurimos vulnerandi Quo igitur ea demeretur facultas, duces in eo colle validam turrim aedificarunt, locatique ibi milites facile tutabantur, quo est effectum opere, ut nostri, velut urbe inclusi, securi castraessent Nam solis ab Ortu ejusmodi arx, a Meridie muri urbis paludesque circum flumen; itaque ammodo sine ex Occidente ac Septentrione ambibat stabant, metu obsidionem agebant Post haec quingenti ferme simul pedites atque equi tes, quum die quadam flumen transissent, ac vagi absque ordine proximos agros popularentur, id conspicati ab urbe hostes mox armatos multos misere, qui eos inopinantes invaderent Hi, ponte aquam transgressi, fecere in nostros impetum, fusosque levi certamine magna ex parte conciderunt; multi fuga pontem petentes, quem a nostris constructum diximus, incidere in hostes 4, qui pontis aditum inter eluserant Ideoque dispersi multi in varias partes fuga sibi salutem quaerebant,plurimi quoque amnem ingressi, cum vadum non reperissent, periere Quod post quam in castris fuit notum, multi extemplo sumpserunt arma, trajectoque amne, victoria laetos invadunt hostes, ac, multis occisis, reliquos omnesin fugam ver tunt Nec ad lapideum usque pontem sequendi nostri vel illi fugae finem fecerunt g Ibi autem acrius denuo pugnari est cœptum Nam missae ab urbe majores copiae, quae perculsis opem ferrent, maxime nostros represserunt, et valde instantes post longam pugnam fuderunt eos Numero enim praestabant illis 5, integrique adver sus jamqui, ubi ad pon fessos dimicabant; nec parva strages fugientium fuit,tem pervenere, per quem ad castra erat reditus, dum transcendere illum prope rant, nil praeter hostem formidantes, ita se invicem densi premebant, ruebantquealii super alios, ut multi suffocarentur vel in fluvium caderent Ea clades exem plum salubre fuit reliquis, ne temere procul a castris vagarentur; sed aliud hos invasit malum III Nam post tres exactos menses, quibus obsessa urbs fuerat, fames premere i illos cœpit, quidquid enim commeatus advexerant pene jam consumptum erat, nec unde novus parari posset satis expediebat Aucta est difficultas ea ob imbres continuatos, qui longius progredi pabuli aut frumenti magnos, multis diebus

l °9 8 - causa prohibebant, aquis ferme cuncta tenentibus Itaque tanta inopia est secuta, a ut multi equi hominesque fame perierint, et omnes torpor desperatioque invaserit Ideo plurimi abeuntes in ea sunt profecti oppida, quae satis ante capta fuerant, nisi mox fuisset provisum Duces enim, nec fere in castris mansisset quisquam, consilio habito, cum jam pluvia praeterisset, partem exercitus misere, quae longe ac metu niteretur late praedas ageret, et commeatum adducere vi aut His dati sunt duces Boamundus ac Flandriae princeps, qui mox profecti, brevi spatio, frumenti Sed, quum ad castra reverterentur, vi magna caeterarumque rerum sunt potiti non procul abesse hostes multos et in sylva praemissi exploratores illis nuntiant latentes adventum eorum opperiri, quo praeda graves adoriantur Arte utendum rati in duas acies copias dividunt; primam duxit Flandriae princeps, Boa- c duces mundus postremam,distans, moramque de industria fa passus mille a primis paucitate, ciens, ut neminem sequi hostes opinarentur, despecta priorum ac, audacius eos invaderent Nec eum spes fefellit sua Barbari enim primos aggressi et, omnium oculos animosque occupante certamine, a fronte, a tergo insistebant, prius affuit Boamundus, quam hostes eum venire animadverterent; quos ille ador- n tus ingentem stragem protinus fecit; nec superfuit fere quisquam qui in prœlio aut fuga non caesus aut captus fuerit Procedentibus nostris nuntiant quidam, die sequenti, ingens hostium agmen venire dimicationi paratum, ac per arctas valles incedere, ut, campos nacti, eos aggrediantur Nostri putantes loci angustias eis utiles, hosti vero adversas esse solum ex equis decertanti et sparsim undique fundi eergo ad hos solito, celeriter sunt profecti, quo valle reperirent Prius illos in tes venere, quam hi ex ea emersissent, et, de loco superiore pugnantes, tandemeos profligarunt, multis in acie vel fuga occisis Inter haec fortuna dispar in cas tris fuit factus nostrorum partem magnam ab- f enim, Asias urbi praesidens, certiorconfectos, Goffredumque febri correptum gra frigore ac fame esse, 'superstites viter aegrotare, vagari milites absque signis, nec reliquis ducibus parere, partem castrorum est aggressus Sed qui pro castris custodes erant cum ad armaconcla Et, quanquam massent, eo a multis est concursum, unde periculum imminebat pugna, ingens multique utrinque caderent, tamen vehementius nostri fuerit annixi Persas in fugam averterunt Dum hi sequuntur; equus illi cedunt,insi, pretiose ornatus, ex quo Persa quidam deciderat, versus castra fugiebat, ad gnis quem capiendum multi ex acie quum se verterent, et cursu equum sequerentur, erat agmine, primos ab hoste creditum est a turba quae in postremo reliqua, victos esse Itaque, metu perterriti, fugere omnes inceperunt Quod Asias conspi- u catus, dum a fuga reprimit suos, pugnamque hortatur capessere, voce ac manu eos ostendens qui terga verterant, facile suos ad pugnam compulit Nostri autem,satis trepidi ob intellectam suorum fugam, vix primum impetum Persarum tulerunt, et, cursu effuso petentes castra, magna ex parte caesi fuerunt; luctusque in Post reditum Boamundi ac Flandriae reguli, qui gens ex ea clade in castris fuit commeatum magnum advexerantet equos multos in prœlio captos, totus exer a a - 2 princeps om esset a, nuntiavit esse a d.

et qui ob famem prius abscesserant rediere 1; nec multo post a citus recreatus est, 1098 Goffredus dux omnibus praestans ad prosperam valitudinem rediit Cum in hoc statu nostri essent, iEgypti rex, haud ignarus ideo nostros cepisse arma et tot provincias peragrasse ut demum Judaeam occuparent, putansque sibi conducere, ut hi cum Persis diutino bello implicarentur, suos legatos ad duces misit, qui, eos hortati ut cœptis insisterent, opem regis offerentes, amplissima munera ipsis dederunt His benigne comiterque susceptis responsum fuit, gratias regi agere, cum ob munera, tum etiam quod eos amicos quam hostes duces malit, auxiliumque polliceatur, quo si egere existimaverint, protinus eos usurosesse, spem habentes verbis fidem non defuturam *; ac, si cœptis faverit Deus, intel lecturum regem amicitiam suam illi fidam atque utilem fore b IV Postquam legati abierunt, id tentatum est ab hoste, quod si nostrosla Asias enim, aliquid rursus conandum tuisset, ingens periculum subituri erant cogeret demum ratus, quo Christianos malo domitos inde abscedere, nuntiis docet Persas quosdam, qui magnas urbes in Syria obtinebant, se in discrimine tueri, quum necessaria jam defecerint, viasque gravi esse, nec diu posse urbem omnes obsideri, ne quid in eam deferri possit, oratque illos, ut magnas copiasei celerem ferant opem, cumque venerint prope hostes ido undique cogant, et ei suum adventum, neo loco se occultent, indicent nec prius exinsidiis pro deant, quam pontem hostesac secum prœlio jam decer transisse acceperint nere; ipsum enim adnisurum 4, ut citra pontem Christianos eliciat Hi, se facturosid polliciti, ex Alapa, Caesarea et Aman, claris urbibus, atque aliis, magnum exer citum cœgerunt,e vestigioque moventes Antiochiam petebant In his, de qui bus dixi, oppidis, plures erant viri Armeni sub Christi cultu vitam agentes, qui, ubi haec parari viderunt, clam per nuntios totam rem nostris aperuere, qui mox, milia equitum, decem peditum, armari jubent His duces consilio inito sex, praeficiunt GoffredumetBoamundum, qui celeriter contra Barbaros ducerent Hi, silentio noctis moventes, ad ea tandem veniunt loca, quae inter stagnum sunt et amnem Aufer ab incolis dictum, ibique subsistentes lucis adventum expectabant Quae ut primum qui hostium nonnullis praemissis explorarent, affulsit, iteragmine leniter ultra progre instruunt equitum ac peditum aciem, quadratoque diuntur Vix mille passus viae confecerant, quum praemissi eis renuntiant hostes tendere; nam qui praecedebant non procul jam abesse ad instructosque eos hostium signa nostros venire patefecerant Ergo expediunt se ad pugnam, et mox aciem Barbarorum invadunt Atrox quidem editur prœlium, aliquot horis adeo anceps, ut utra pars esset superior discerni satis non posset Duces ambo lectos quosdam secum habebant, cum quibus circumspicere et obire ad subitos hostiumconatus possent; qui eos videntes, multitudine fretos, circuire a cornibus et amplecti suorum aciem, positos in subsidiis dextra laevaque in primam aciem proce inferri Qui dere jubent, locatos in fronte ardentius invehi, signaque in hostes i tandem loco summoti, cum parte ab omni caede ingenti sternerentur, terga omnes verterunt Caesa sunt in eo praelio sex milia hominum, multi etiam capti fuerunt,equorum ingens numerus in potestatem victorum devenit, quibus maxime indige acceperit ac

bant; nam multos fames, vis frigoris magna in castris absumpserat Ea victoria 1098 Amultum erexit nostrorum animos, ostes vero ita conterruit, ut jam de salute de cresceret magis sperarent, praesertim quia jam fame premebantur Et, quo bis dolor, victores reversi capita mille, quae ab humeris peremptorum praeciderant, machinis intra urbem projecerunt Quo tam tristi spectaculo ita mœsta civitas fuit, ut nemo a lachrimis temperaret b

Post haec Genuenses quidam, quum in portu non procul ab urbe mullum

frumentum navibus advexissent, misere quosdam ad principes, qui commerciumejus offerrent, qua ex re maxime laeti, quod inopia laborabant, pro frumento ha bendo jumenta multa ad mare transmittunt, simulque duo milia peditum et mille equites, ducibus Boamundo et Tolosae principe Quos profectos Asias gnarus milia quattuor delectorum equitum alia via ire jubet, et loco idoneo reditum hostiumex insi opperiri, ut eos inopinantes opprimerent Ergo, redeuntibus nostris, hi facti cum diis obviam illis acriter conserunt manus, et primo concursu multos pedites interficiunt; ideo reliqui, metu exsangues et inopino casu attoniti, passim per agros dissipantur, solis equitibus pugna relicta; nec ducum preces vel minae quicquam ad eos tenendos proderant Ea ga duces territi admonent equites ut, illorum agmine, globo facto, magno impetu hostes invadant, perruptoquecele castra recipiant, aliter vero spem evadendi nullam esse Itaque densis riter se in et cum strage ingenti eorum aciem ordinibus in ipsos Persas irruunt equites, perrupere, deinde ad castra tendunt iter, nusquam trepide, nec effuse cedendo

, remiserant impetum, se ab hostib u s tutabantur, qui idcirco sed conserti euntes nec simul persecuti sunt eos, quia pars magna in caedendis peditibus vel jumentis Interea nonnulli pedites, qui primi ex acie in castra prae se agendis versa fueratrefugerant, victos nostros nuntiantes, ac magnam partem eorum caesam, tumul tum cum luctu excitarunt Goffredus, de sociorum salute anxius, jussis omnibus Farma capere, circa pontem lapideum pergit; ibi, corona eorum facta qui duce bant in exercitu ordines, insidens equo «Credo, inquit,si vo viri fortissimi,:«bis notum prius fuisset, eo profectos esse hostes, ubi deleri armis possent, qui «libet vestru m putasset Cum vero nunc eos properandum sibi ad hi nostros, quorum multi occubuere; cum sit incertum an supersint duces «fuderint Gcla «rissimi, an vero in pugna perierint, quo tandem animo esse debetis? Nonne «decet vos anniti, ut et qui supersunt caesi socii vindicentur,vitent hos saevas«tium manus, atque honeste potius mori, quam sinere ut Barbari de hac victo «ria, de vestro dedecore, glorientur? Est profecto erubescendum vos, tot gentium «jam victores, qui urbes multas, locorum asperitatem, frigus, calorem superastis, «a paucis Persis iterum jam fugatos esse, qui prae metu se in urbe abdiderunt victor, acie non excedam; «Ego quidem eo animo arma indui, ut, nisi si vobis «idem est suasum, haud equidem ambigo, quin caede hostium cladem acceptam ad quos vincendos non aut longo itinere opus «ulciscamur, cursu erit Vobis ad, ut per hunc pontem «enim hic morantibus ipsi occurrent statim Persae fessosque nullo negotio superabitis Nec, si quam «urbem tendant; eos inconditos «Asias mittet opem, hi propterea tuti erunt; objecti enim ponti milites transitum is A - prmrupioque d - c

eos omnes parvi existimem; numero enim ac a «ejus prohibebunt, quamvis ego «viribus impares, vos non ferent, quorum impetum magni exercitus nontule «runt Nec aliter^ ipsi opinantur; nam,se pares existimarent, non mœnia ob si «sideri, non urbem acie dimicassent Ergo includi paterentur, sed ab initio«adeste animis omnes, et bonam spem vobis proponite Deus enim quos hucusb «que duxit victores pro suo numine, pro virtute pugnantes, minime vinci patie «tur; quod si aliter statuisset, et spe jam certa frustraremur, ingens accedet vobis: nam pro illius laude, pro mundi salute morientes, expiatis delictis, «praemium fuit ut summos «cœlestem gloriam consequemur, quae causa labores, pericula; posteri quoque nomen vestrum summis lau «maxima paci et otio praeferretis c, «dibus grata memoria prosequentur a Ita erectisomnium animis, qua venturum credebat hostem, triplicem aciem

Ipse cum parum ultra progredi jubet, hostemque loco idoneo expectarereli ita instruens eos, ut pars ad urbem versa staret quis ad pontem substitit, illis ferre pars cum qui pontem suisque auxilium opposita transgredi niterentur, ducepraesto esset pro his delendis qui pulsi Antiochiam peterent Asias eo in structus, ratus pergere quo suos opprimant equites, jubet milites arma capere,paratosque ad pugnam esse, cum erumpendi signum acceperint; his de plebe adcerto proposito dimi didit multos, quos integrae fidei ac bello strenuos noverat, ne sui ab hoste delerentur Dum haec utrinque apparantur, equites hi, candi e qui nostros fuderant, eos persequebantur, et, multis jumentis prae se actis, quae onerata erant frumento, versus pontem tendebant, absque ordine procedentes, elati victoria excesserant modum, nec superesse hostes, atque quod alios illos satis meminerant, quam opprimere socordiam secundae res frequenter posse, incidere in eos qui Ita ergo redeuntes pariunt, vel rectius dixerim temeritatem ab hoste praemissi erant, et, inopino casu attoniti, eorum impetum non tulere, nactusita ac, multis caesis, reliqui fuga pontem petebant Hos Gotfredus medios evaserit nemo, quin cecidit, ut ex quattuor milibus (equitum tot enim fuerunt) Dum haeccis amnem fiebant, Asias, pugnam conspi occisus aut captus fuerit 6catus ingensque discrimen suorum, cum omnibus copiis ad pontem pergit Transproe milites, magnumque committitur G ire conantem sibi prohibent objecti lium, dum hi transire, obstare illi summe nituntur Multi ergo armis cadebant, plurimi vero, ex ponte ruentes, flumine mersi periere; nec demum nostri tulissentliostes, ni, deletis equitibus, duces ad eos properassent Hi, repressis primo Bar baris, deinde summa vi repulsis, post longam pugnam pontem transeunt Persae H autem paulatim cedentes, ubi venere ad locum editum, rursus cumnostris pu erat et,, cum non gnam ineunt, quibus cum hoste ac loci natura luctandum; procul ab urbe pugnarent, stantes in mœnibus viri ac foeminae hortabantur suos, Clamor pugnantium adhortantiumque hostes vero ac saxis feriebant sagittis ut cuncta circa longe ac late resonarent, nec ducum parte ab omni fuit tantus, audirentur Erat igitur major usus oculorum quam voces quicquam jubentium aurium, et sibi quisque ob ingens periculum dux et hortator erat factus Accendit expectant cestimem

quoque nostros milites ducum inter primos pugnabant, a virtus, qui fortissime plerumque etiam acies obeundo, quid foret ex usu, voce manuque ostendebant, sua praesentia pugnam cientes; cuncti enim coram illis fortes videri nitebantur; tribus est pugnatum, Persae autem, loco freti, acerrime resistebant Itaque horis adeo quidem aequo marte, ut uter bello esset superior non satis constaret Dum utrinque dimicant pariter, Barbarus quidam, ingens corpore, ducem Gof- b fredum observabat; cernens enim, quocumque ibat, illum stragem hostiumfa cere, putansque hunc praecipuum esse ducem quem tot viri in acie sequerentur, decreverat animo eum perimere, vel clara morte vitam amittere Ergo idoneum nactus,in ipsum ducem equum concitat, nec vitare ictum valentem hasta tempus infesta in ilibus percutit; arma vero vulnus prohibuerunt, ad quem statim versus deinde, suos hortatus Goffredus dextera laevaque ense illum obtruncat; strictohostes propellerent, ita institit, ut Persae territi ab ea parte pedem retule ut vi rint; quam inclinatam videns aciem, jubet suos acrius invehi, signaque in eam sibi consuluerunt Horum exemplo inferre; quorum impetu victi Barbari fuga, qui vix jam Christianos ferebant, fuga effusa terga verterunt Et ubi alii territiad portas fuit ventum, omnes, dum properant urbem ingredi, invicem sibi ad Nam in hos victores delati itum obstruebant, quae res majoris cladis fuit causa maximam caedem edidere Persae autem caedi superstites, urbem ingressi, portas enim lassitudini trepide clauserunt Ideoque oppugnatio urbis est omissa; duces militum timebant, quum tot horas prœlio decertassent Cecidere in acie seu fuga hostium milia ferme xv; reliquos tantus terror invasit, ut posthac portas egredi His accessit aliud malum; nam, premente urbem inopia, praeser non auderenttim pabuli pro ipsis equis, miserat Asias equos multos, qui extra urbem pascerentur, et erat locus in quo stabant tribus milibus passuum ab ea distans; ibi appo equi, neve ab hoste caperentur Id exploratum siti sunt custodes, ne fugerent nostri habentes validam manum eo miserunt, ut equos omnes inde abducerent,qui, profecti occulto itinere, caesis custodibus, tria milia validorum equorum de duxere; quae res vehementer fregit hostium animos, et, nisi in ope sui regis, spem reliquam nullam habebant b Missi enim ad regem retulerant parare illum magnas copias, ut opem obsessis transmitteret; nec multo post vulgatum fuit, praefectum ejus, Corbagum nomine, cum magno exercitu adventare, continuoque multos undique ad eum confluere, nec procul jam ab Eufrate amne hunc abesse Quod ubi duces acceperunt, vestigio quosdam misere qui ex propinquo explorarent,ut melius tandem posset consuli quid opti ubi et quot copiae et quales essent, mum factu videretur h Caeterum Erant in urbe viri multi haec majoris rei spes

inter affulsit Christi religionem servantes, qui arma ferre, quicquam publicaerei agere veta bantur, nam post urbem obsessam Persae suspectos eos habebant Hos inter unus fuit, Armenius genere, Muferus dictus, vir prudens et in rebus agendis multum sagax; is, variis modis urbis principi carus factus, arcanis ejus cunctis intererat, Hunc reliqui Persae quasi unum ex eis diligebant d Itaque ab initio belli custodiae turris fuit praefectus, sub qua Divi Georgii porta erat Hic, saepe audiens Boamundi a b

a virtutem, nec prorsus oblitus se christianum virumesse, illum vehementer dili gebat, et, clam in castra filium mittens, multa eidem indicabat; demum pollicitus turrim tradere, id se adjecit facturum, si Boamundus daret fidem socios ejus ut assensuros\ Ob hoc laetus Boamundus, ac si urbem idem solus urbem teneret captam cerneret, rem ad praecipuos duces defert, non tamen statim, sed postquam illi rediere, qui speculatum hostium castra missi fuerant V Nam, his referentibusesse ac venire instructos, ut cum Christianis dimicarent, ple eos nimis multos risque censentibus obviam illis eundum esse et cum toto exercitu dimicandum,aliis partem exercitus ibi relinqui, partem vero ad hostem duci, Boamundus neu trum sibi ait placere Si enim cuncti ab urbe discederent, tot mensium opera, tot exhaustos labores ad irritum recisura, quoniam Persae, fame oppressi, urbem copia rerum replebunt, nec partem exercitus suffecturam ad hos prohibendos,ne intus necessaria deferant, cum vix omnes id munus praestiterint; ingens quo que periculum fore; si divisi adversus hostes innumeros tendant, nec,si adver suth quid acciderit, ullum remedium superesse Consilium vero se afferre quo nil tulius esse queat; deinde ordine cuncta detegens, quae cum Armenio erat pactus, qua securius commodiusque adventum hostium potiri eos urbe posse, in ait expectabunt Ea re caeteris et urbis imperiumilli dantibus, princeps Tolosae adver laetis, sabatur, aequum dictitans commune omnium oppidum esse, in quo expugnando cuncti jam diu insudassent; sed, demumvictus aliorum consensu pericula de Muferi monstrantium, manus dedit, ultra tendere minime ausus Ergo, accepto, per eumque quid parent agere filio, capere turrim proxima nocte constituerunt Mufero indicant, ut is, intentus rei agendae, rite cœpta exequeretur, nec aliquis error ea turbaret; a quo remisso filio moniti sunt certa hora noctis venire, in qua quieta omnia reperirent; nam prius obire mœnia quosdam solitos, ut custodum notent Duces ergo, die sequenti, quo magis etiam solertiam vel desidiamfalle armari omnes rent hostem, protinus jubent atque ad hora expediri, iter et, castris exeunt palam ferme diei nona, ire se adversus Persas, qui ad ferentes obsidionem tenderent, et, satis longe ab urbe progressi, solvendam constitereg noctem opperientes, quae ubi advenit silenti agmine castra repetiverunt Erat Mu fero frater unus, improbae sane mentis homo, quem ea res prorsus latebat, fratre illi se credere, ne metu aut perfidia cœptum turbaret Sed, qua n6n auso die nostri abibant, hunc tentandum Muferus ratus, quo ejus mentem scrutaretur 9: frater, hos ad suam perniciem pergere; impares enim Corbago «Doleo, inquit, «erunt, et, quum eumdem quem nos ipsi colant Deum, mœstos esse nos decet, «quod viri optimi vitae periculum grave subeant »Hunc torve ille aspiciens: «Quo cupio Nam quid nobishi attu «rum, inquit, doles vicem, cladem certe ipse «Iere praeter calamitatem? Quid mihi et tibi ante hoc bellum cœptum defuit? Num gratia principis, num opibus carebamus? Pro his postea «quiete, num belliciet vulnera successere Igi i «sumptus, agrorum vastatio, immensus labor, caedes tibi succenseo, qui communium «tur hos auctores malorum odi ac detestor, et eundem teneret repleti et ne ab *

«hostium misereris »His verbis exempta Mufero dubitatio est, an a fratre caven- a cura, ne ille, etiam turris custos, instans facinus dum esset; ea tamen angebat impediret Ergo animo anceps Muferus, hinc fratris amore, inde periculoagi vitae suam salutem tatus, tandem anteferre simulque chrislianam statuit illius erat) Somno igitur hunc oppressum (multa enim nox jam religionem gladio peremit Deinde securus nostros expectabat; qui, hora statuta properantes, ubi ad bturrim pervenere, aliquot scalas muris admovent, aliisque ascendere formidan tibus et fidei Barbari se committere, Boamundus princeps murum ascendit, et,turrim ingressus, alios provocabat, donec omnes impulit pudor tanti ducis imi virtutem, certatimque murum ascenderunt, ac plures alias, caesis custodibus, tari turres occupant; continuoque ingens turba in mœnia evadebat In urbe tamen c: nam, rejectis belli curis, cuncti pene dormiebant, forsan quoque erat silentium excitatus quam hostium causa putabatur, cum acceptus clamor eos abisse aliacuncti existimarent Igitur portae duae sunt refractae, priusquam Persae excitaren tur, et, mox ingresso urbem Goffredo, qui extra remanserat cum parte exercitus, est cœpta, sublatus undique clamor ingens caedes passim et clangor tuba- d fieri rum ita attonitos Persas fecerat, ut sola in fuga salutem ponerent Sed crebro, dum unum hostium vitant, agmen in aliud incidebant, utque ait bonus poeta: crudelis ubique Lucius, ubique pavor, et plurima mortis imago hostium numerus fuit caesus aut captus; multi tamen refu- e Ingens ergo

Asias urbem captam gere in arcem, plurimi per diversas ab hoste portas evasere cernens, arci credere se non ausus, quae obsidenda statim erat, fugere conabatur, Christianis intus morantibus sed captus a recisa ab et ejus cervis interficitur, Sic fortuna humanas res frequenter humeris per ludibrium hastae infixa ferebatur' est, hominesque de summo ad infimum, vel ex infimo gradu ad volvere solita summum deducere, ut nil magis timendum sit quam varietas, qui saepe illius mortalium vitia nocendi maxime ansam praebent, et eam, ut ait Satyrus, faciunt deam e Milites tandem ad praedam versi domos omnes diripuerunt praeterquam Christianorum, quae notatae in foribus erant, et praeda ingens omnis generis parta Hoc maxime modo vetus civitas nobilisque armis nostrorum fuit capta, septimo mense postquam obsideri cœpta est Duces, postero die, ad oppugnandam arcem ftendunt, qua conspecta, situque loci contemplato, spem amisere eam armis expugnandi Nam loco altissimo et praecipiti undique sita erat, muris ac turribus per munita; qua parte Occidentem spectabat, via fuit angusta, per quam in urbeml aditus erat; eam claudere duces instituerunt, ne qua eruptio in civitate ab arce fieri posset Itaque loco idoneo murum latum atque altum perducunt; qui ipsa prohibebat, ibique viam in urbem milites, qui hostem venientem locati sunt arcerent; et, quo cibaria non deficerent, quibus vacua tunc urbs erat, si ferenda foret obsidio, a mari ac locis finitimis advehi commeatum curarunt Sed minor jam nox a pugnandum urbe a ut hostem a imitati urbs tum a HISTORIA GOTEFRIDI.a affuit rerum copia, quia proximae regiones, bello exhaustae ac vastatae, parum fru menti aliarumque rerum suppeditarunt* Dum haec a nostris geruntur, CorbagusRagem urbem obsedit, quam ultra Eufraten sitam diximus, cuive Balduinus do minabatur, et, oppugnare illam adortus, cum multis vulneribus est repulsus Intusenim viri fortissimi, cunctas edocti belli artes, una cum duce propugnabant Neb quicquam ergo multa expertus, post dies viginti, inde abscessit, id ipsum suaden tibus suis, qui eum aiebant ideo missum, ut Antiochiae opem ferret, quae, fameoppressa, ultra perpeti eam nequiret; prius ergo illum tueri, ac vinci hostes opor tere, nec referre an tunc an postea Rages expugnaretur, quae, viciis Christianis, per summum otium capi posset, spe adempta externae opis, qua nunc freti eam tenentes acriter se defenderent Nec sane ambigitur moram ejus causam fuisse, ut Antiochia caperetur, nostrique ingens periculum evitarent; nam eodem temporecum illo et oppidanis dimicandum fuisset, vel, pugna dilata, summa inopia sub eunda erat, hostibus nostros undique obsidentibus Igitur is, trajecto Eufrate, Antiochiam ire properat, quam ubi accepit esse IX.n captam serumque auxilium ferri, non procul jam ab urbe existens, prasmisit equi tum tria milia, qui usque ad muros discurrerent,et portis obequitando lacesse rent hostem Hi profecti, locum insidiis aptum nacti, passus mille ab urbedi stantem, ibi se condunt, praeter trecentos qui ad mœnia processere cum tumultu vagantes, ut nostros extra urbem elicerent Adversus hos Rogerius Barnevilla cume ala equitum prodiit, vir fortissimus, Gallus genere, cujus in eo bello saepe multum nituit virtus Primo congressu par utrinque dimicatio erat; postea Persae meviri tum fingere sensim, nostris de industria cedere, illi ob hoc instare ferocius bus freti et rebus gestis, donec ad locum insidiarum venere; ibi coorti repente hostes undique se circumfuderunt Rogerius autem stare suos fortiterque pugnare jubet, ac, si ferre nequirent, paulalim cedere quoad prope urbem venissent Sed postquam is, fortissime dimicans, transfixus hasta ex equo cecidit, reliqui omnes capessunt fugam, et, priusquam ad urbem venirent, omnes pene perierunt; ob quorum cladem luctus ingens intus fuit, et cuncti mortem Rogerii supra modum aegre ferebant, cujus cadaver truncum capite, quo potiti erant hostes, delatum in urbem funebri pompa est sepultum Non multo post Persarum dux, ad urbem veniens, instructa acie prope constitit, relicto spatiout nostri se explicandi pu haberent Postquam nemo gnandique potestatem contra exibat, multis verbis increpans hostes, qui armis ausi Persas lacessere, regnumque affectantes, Asiae metu nunc intra urbem laterent, reduxit suos, et, castris positis, urbem obsedit, habens copias pene innumeras, quae tamen magna ex parte tyronum erant Juxta murum ab Ortu turrim jam erectamnostri oppidum obsi diximus, quo solis dentes magis tuti a Persis forent, quam Goffredus tuendam ratus quosdam suos propulsarent Eam qui vim hostium ibi reliquerat, ac strenuos fortes viros, turrim Persae adorti magno certamine oppugnabant, nec pauci demum tulissent velut nube sagittarum facultatem ademerant, ni quae defendendi i eos, territi, Goffredus, periculo cognito (neque enim aberat procul), opem tulisset, plures equitum turmas ducens, cujus impetu hostes turbati parumper cessere Sed his pugnam restituit, diuque acriter est laborantibus aliud agmen subsidio missum

valde instante, qui, manu promplus et arte praestans, a pugnatum, Goffredo ipso multos cum paucis reprimebat Sed, cum continuo Persaecrescerent, ad extre mum et, quanquam dux suos moneret nusquam trepide vel ferri non poterant, effuse cedere, sed denso agmine urbem repetere, tamen, vincente pudorem metu,; hoc modo a cuncti aufugerunt, et in ipsa fuga ducenti ferme desiderati sunt a in alios recidit Haec victoria mirum turris custodibus malum repulsum in mo- b dum Persas extulit, postquam scivere ducem praecipuum pulsum fuisse Hostes quum insuper arcem ingressi via occulta,nostris incognita, intra urbem pene ingens jam atque ob hoc tumultus, plurimi eo concurrerunt, fieret trassent, repulsisque hostibus, tunc demum cognitum est alium locum superesse quem muniri oporteret Ergo unde illi ascenderant fossa ingens est perducta, desuper- c que ligneae turres erectae sunt, ex quibus milites Persas repellerent Sed, dum uni obviant malo, majus aliud, fames videlicet, eos invasit, et eo

inopiae fuit ventum, ut equi et asini carne vescerentur aliorumque animalium cibo humano insueta Hae tum res in et herbae notae aut incognitae vel deliciis erant, earum radices, et quum anguste, solum a mari, re frumentaria uterentur, hanc facultatem Barbari ademerunt Missa enim tria milia equitum, multis in littorecaesis viris, naves repertas incenderunt, itinereque insesso spem abstulere Chris tianis quicquam a mari consequendi; atque ideo crescens fames multos homines atque equos absumpsit, multos compulit urbem deserere,vitae praesidium quae rentes, quorum pars magna ab ipsis hostibus cuncta tenentibus fuit caesa Vetiti autem portas egredi, fame impulsi, se ex muris praecipitabant, intus quoque magni tumultus excitabantur, qui omnes ducum prudentia animi invicto et robore sedati sunt, quorum modestia et par cum aliis victus tenuitas alios minus Inter eos qui urbem reliquerant, quidam aegre inopiam ferre impellebat fuit, Stephanus nomine, satis clarus in Gallia princeps, qui, juramenti et datae sociis f Jmmemor fidei, habens quosdamrepetebat; Pamphi sceleris comites, Galliam habuit Graecum principem, qui ad ferendam nostris liamque ingressus, obvium opem contendebat, secum habens magnas copias non modo Graecorum, sed etiam Latinorum, qui ad eum Is, quo suum ut Antiochiam confluxerant, peterent scelus lateret, ait principi, orsus fabulam d, post longam obsidionem Antiochiam G cepisse, in qua necessaria quum deficerent pro alendo exercitu Christianos etfama esset Corbagum adventare, ab rege Persidis missum ut suppetias urbi feret eum exercitum secum trahere cui pares esse non possent, ipseque, salu ret, taria magis quam speciosa suadens, alios admoneret ne se obsideri paterentur et eo loco ab hoste claudi unde evadi tandem nequiret, sed ea tum peterent loca in quibus tutum esset refugium, quosdam, sanis consiliis adversatos, causam fuisseut cuncti in urbe remanerent; ergo ipsum, cladem certam praevidentem, disces sisse migrasseque in proximas regiones, quandoquidem plus temeritas quam ratio poterat; et, quum audisset urbem a Persis jam obsessam, neque inclusis spem salutis superesse, fame, armis ac metu oppressis, se abiisse, ut prius Byzantium facere, quum atque inde Galliam iter principem peteret; videri frustra et sibi captamque urbem haud dubie ipsum quoque, hec victos Christianos putet

fore, qua3 supra modum a hostium copiis parem ideoque suas excedant; debere illum sibi consulere, ne ultra pergendo magnam subeat calamitatem \ His verbis imperator permotus virique auctoritate, quem mentiri nullo modo in tanta re arbitrabatur, Byzantium cum exercitu rediit Id annuisse Deum crediderim, ut penes eos pulsorum hostium esset decus, qui pro illius laude arma sumpserant b Caeterum nostri, ut laeti acceperant esse in via Graecum principem, quo auxilium ferret, magnumque exercitum ducere, quasi lux insperata et certa salus illis mœsti deinde supra modum rebus fuere illum perditis redire affulsisset sic, audientes, et, praeter duces, reliqui spem salutis amiserant Aliud accidisse quidam tradunt, quod refellere vel affirmare sum veritus

, c Referunt enim cuidam clerico, dum quiesceret, visum adesse Andream apostolum illi ducibus dicere hastam, cum qua Christi latus transfixum fuerat, sub jubentemterra, in aede Petri apostoli, conditam esse, locum etiam designantem, minantem que exequeretur; clericum vero experrectum rem ad principes jussa nisi detulisse, motosque illos ivisse ad locum et, terra defossa, hastam cum ferro esse; qua praelata, solemni pompa, Christianos omnes urbem inventam lustrasse maxime victoriae omen accepissent,et, quamvis prius hostes time laetos, quasirent nec auderent illis congredi, tamen postea pugnae avidos eam a ducibus po Id licet ego prorsus non respuam, Numine scilicet actos eos prœlium poscisse milites, quum necessaria concupisse, satis verisimile opinor coactos inopia ita jam deficerent, nec ultra fames posset ferri, adempta spe Graeci exercitus, mori incommoda, quam diutius tot in pugna praeoptasse et impendentemcalami initio dimicare non ausos, quia tatem subire; duces vero, ab ipsoterritos mi censebant cum his senserant nec tutum lites adventu hostium confligere, qui experti non numero adhuc priusquam longe quosve suos praestarent erant, confirmarent, arbitrabantur, putabantque annonae quos meliores in dies fore ut occasio copiam a mari futuram, atque interim posse accidererei bene ge et eos ob haec prœlium distulisse Utcumque tandem fuerit, rendae illis daretur, Si enim non impudentes qui prodigium hoc memoriae tradiderunt eos puto, litterae 10 * 1 suos Deum saepe servasse, ipsis pene fatis ereptos continent sacrae, illis vires deficerent, quum vetustae fecisse victores, quanquam eosque historiae referant Deumvariis modis portendisse, locutos daemones vel vel tristia laeta que hominibus deos, vel per somnium loqui visos, et saepe ab his in rebus dubiisdatam opem, quis admiretur signum hoc Numen ostendisse pro sua gloria de praeter spem magna certantibus, quo ardentius dimicarent, juvisseque illos ut Exemplis enim rationibusque hi sunt convicti falsa dicere, victoria potirentur qui Deo humana curae non esse, cunctaque casu fieri tradiderunt, ab aliis eruditis pene irrisi, nec sane injuria, quum verbis Deum ponentes reipsa sustulerint Sed jam ad institutum redeo laetati cunctos milites pugnam cupere, ac rati eorum ardore utendum Duces,frigesceret, animisque tristia magis quam laeta obversa ne, re i esse, dilata, is rentur, consilio habito, postridie pugnam fore pronuntiarunt, palam jubentes ut c' occupasse inventam lustrasse et intrasse b

victoria magnum imperium, cuncti arma, equos atque animos praeparent, et in tuta omnia erunt, certam calamitatem, nusquam enim sibi proponant; victi si fugam illis tutam patere Cuncti ergo, jussis parentes, arma et equos expedire, corpora animosque reficere, se invicem cohortari, finem malorum adesse dicere,si eo prcelio Persas vincerent Quove magis incitarentur, placuit ducibus ut lega illos ad pugnam hortaretur tus pontificis, accurata oratione, Is igitur, advocata concione, in hunc modum locutus fertur*:«Etsi mihi est persuasum nullius verbis opus esse, quibus in hostem con

citemini, quum vos ultro poscere pugnam audierim nec ferre animo aequo eam «parumper dilatam esse, indignum tamen protinus censui, si ad vos confirmandos deficeret Trahimur enim in discrimen non modo nunc sa- c «mea vox oratioquereligionis, quae, vobis victis, labem subiret sernpi «lutis nostrae, sed christianae locis cum damno ac dedecore deleretur «ternam, et multis in, irritusque fieret «labor, ex quo pro ea, domitis hostibus, huc vincentes pervenistis Me vero, ejus est praecipuum munus «viceni gerente qui parens cujus est christiani generis, «tueri veram religionem, a quo monili atque impulsi arma in Asiam transtulistis, n «nonne sceleris possem argui,officii reticerem, vel vos, ut decet, ali si oblitus «quanto enixius ad tuendam salutem, religionem, laudem non hortarer? Atque «inprimis jure laetandum milii censeo, intuens vos fortissimos viros eo robore quo ab fuistis, memoresque gestarum rerum «animi sibi victoriam esse initio «certam proponere, nec hostium copia, nec viribus commoveri, vitamque paratos partus decor conservetur Quae mens «abjicere, ut egregia et voluntas si, ut «spero, in ipso prcelio eadem erit, huc haud dubie, hostibus victis, revertemur «Nam praeter numerum nihil est in quo illi excellant, vel jure vobis comparentur,«quorum pars magna sunt tirones, arma induere, stare in acie, caedere hostem in «sueti, qui non modo impetu vestro, sed primo clamore propellentur, cedentes- f «que sine ordine aliquo simul ad fugam suos trahent Raro enim tales milites «prodesse in bello, crebro nocere consueverunt Nam, quum res bellicae supra «reliquas usum flagitent et animi magnitudinem, quibus inest majus periculum, «hi sunt trepidi et inutiles, qui novi in iisdem exercentur Ideo saepe ejusmodi fuerunt, nec duces boni spem habere in ho- g «milites ingentium cladium causa «minum, quorum copia, sed virtute sunt indicant veteres historiae soliti «multi parva manu magnos exercitus fuderunt, nec alii magis quam Persae ipsi «talis rei documentum a paucis Graecis vel Romanis fusi, quamvis fuere, saepe «pene innumerabiles essent Genere autem quisnam ambiget longe hos vobis «impares esse? Italos enim Gallosque aut Germanos vos conspicio, qui robore et usu armorum semper omnibus praestitistis, quorum atque animi «corporis «majores sublimem gloriam rerum gestarum Hi vero Asiae populi reliquere «semper molles, effoeminati atque imbelles habiti sunt, praesertim nostra aetate, si quis inerat illis vigor ob licentiam nimiam est deletus Non in castris, «in qua «non in acie ordinem servant, nec industria illis nec ratio inest militaris,te stare cominus, manum conserere «mere sparsi, pene inermes pugnam ineunt, «formidant, ad id vero demum compulsifacile superantur Pluribus verbis for

si periculum factum non esset qualem hostem habeamus Quis enim a «san uterer, Syros esse, qui, saepe victi ac caesi a vobis, tot provincias «nescit Persas hos vel «amisere, quos novissime hic obsessos adeo fortiter superastis? Nec mœnia, nec illos tutata sunt, quin demum «hiemis asperitas, nec armafugati Sy vel caesi; neque ambigo eos his longe praestitisse cum qui «riam pene totam amiserunt «bus vobis est pugnandum Illi erant veteres milites, qui, rege duce, pene Asiam tuerentur «subegerunt, Bithyniae demum Syriaeque ut bello parata praefecti, qui nos obsident, quid egerunt laude dignum ? Quos vicerunt validos «Hi autem«hostes? Quando e Perside belli causa, nisi hoc tempore, sunt egressi? Cum qui, contulerunt? Quae tum fuit horum virtus, quum Baldui «bus arma, nisi vicinis «num obsedere Nonne, a paucis propugnati, repulsi tandem abire coacti sunt? «Huc vero profecti parumala, duce Goffredo, vince abfuit quin ab equitum «rentur An ergo vos cum hoc ignavo conferam hoste, qui tam longo itinere per quae fides est hominem «medios hostes huc vincentes pervenistis, omnia passi «pati posse, quos nullae acies unquam sustinuerunt, quibus arma ferre, hostibus est, cujus non multa notata «congredi ludus videtur? Nec aliquis pene vestrum «locis temporibusque possint decora; proinde vobis in prœlio inerit referri is «animus, qui victoribus illis, qui victis inesse solet Nec enim illi totiens fusi vos «contemnent, nec magnopere suae fident virtuti, quippe qui se ac vos noverunt; egregie superastis Proinde pergite magno «neque hi vobis terrori erunt, quos «animo, quo vos ego sentio praeditos, hostique armis ostendite vos non metu illi «cessisse, nec obsideri passos urbem, quia pugnam detrectaretis, sed duces vestro «ardori obstitisse, ut idoneo tempore vestra virtute uterentur Quisque existimet, «si in hoc demum vicerit prœlio, inopiae ac periculis finem imponi, deleri enim iter in Judaeam, «pene hostium opes, Syriam totam simul subigi, expedirique quaeri, ut pares veteribus, quorum «gloriae quoque tantumres descriptas legi sit oblivio; quinimmo «mus, habendi sitis, ac vestras laudes nulla obscuratura audientes vestras,et nomen vestrum laudi «stupescent posteri res legentes vel «bus dignis prosequentur, praesertim quum vos non regnandi libido, nonavi «ditas opum ad haec impulerit, sed pietas, religio et verae gloriae dignus amor, ob «quae patriam, liberos conjugesque relinquere ac tot periculis vos exponere non memoriae claris viris in causa «dubitastis, digni profecto ut cuncti vos omnis«belli anteponant, et vekit humani parentes generis praedicent, pro salute om esset certamen Sed «nium natos, atque ut pro laude tantum, non pro vita, hoc ingens decus regnumque nobis quaeratur, an «in discrimine nunc est, an res «vero haud dubie pereamus Nam hic manere ultra non possumus; abire autemclausere, facileque opprimerent abeun «per hostes non licet, qui cuncta itinera«tes, armis, inopia, situ locorum circumventos Nam vos fugientes quae urbes reci aderit commeatus, quem vix integri «pient? Quis transire permittet? Unde ac est, cum ut mos Barbaris «victores reperistis? An fiditis in captis oppidis, quae,, an ea contra hos hostes i «fortuna mutabunt fidem, si persistent in officio vel, «tuebimini, vel, his inclusi, copia rerum abundabitis? Itaque necessitatem vobis «fortuna imposuit protinus dimicandi, et vi atque armis evadendi Nam si (quodin ipsa pugna supera et nunc exprimere horret animus) «omen Deus avertat!

erit refugium, nemo evadet manus barbaras; Vel «bimur, nusquam vobis saeva a manebit; conjuges, «mors, vel servitus misera vos si qui adsint, vestri, liberi «eamdem subibunt calamitatem, et parta laus tot laboribus,tot periculis, ainit hostes Graecos quoque «tetur; delebitur in Asia christianum nomen, et forsan«armis invadent; spem omnem nostri amittent Sepulchri recuperandi, nec ulte petere audebunt Nam, vobis caesis, qui superabunt virtute pares? b «rius Asiam «Q uis non horrebit cui succubuistis? Qui ulterius religionem, id onus subire, «laudem omnibus rebus anteponent, exitum vestrum reputantes? Nulli certe vel «pauci, atque ideo clades vestra ingens dedecus, magnam ruinamchristiani no «minis secum trahet Proinde oro atque obsecro, milites, ut, quo animo pugnam acie demum virtutis, rerum gestarum «poscitis, eo in vestrae et salutis sitis, «omnium memores, putetisque vos intueri christianum genus, palamque attestari, «quales in pugna jam fueritis, talem ejus fortunam deinceps fore a Sic firmatis militum animis, quod erat roboris in exercitu deligunt, et,

qua erat pugnandum Acies peditum fronte die, has celeriter instruunt copias quibus maxime cornibusque duces fide- d ab equitibus distincta erat cincta,,bant, et, ne circuiri a multitudine possent, ultimum agmen valida manu circum cornuaque non dederant, subsidio sunt sed firmata, recta fronte, a latere fuit magna, posito, ne nostri ab hoste eircuirentur Aliam turbam, quae nocte urbem exire per diversam ah hoste portam jusserant, et, duce Tancredo, loco idoneo clam considere, cumque acceperint hostium animos oculosque certamine occupatos, tunc repente magno tumultu illos invadere Dextro cornui Boamundus et simul frater, laevo Tolosae ac Flandriae reguli praefuerunt; acies Galliae regis media ipsi Goffredo tuenda data Is monuit pedites ut hostium equitatum laxatis manipulis rari exciperent, nec minus equos confodere quam Barbaros niterentur, ducibusque prorsus parere; neve servare ordinem studerent signa sequi, sibi ipsis praescriberent quo progrediendum aut quid agendum esset, neque plus se quam duces de victoria et exitu rerum: temeritatem enim sentire existimarentconsuevisse, nec minus a milite modes felicem, crebro perniciosam esse raro tiam quam vires atque animi magnitudinemdesiderari Legatus insuper sacer alii, stolis albis super arma induti, acies obeundo, cunctos ad pugnam dotesque hortabantur, victoribus incredibilem laudem adesse, morituris ad cœlum aditum certior factus parare se ad pugnam Christianos, praedicantes Corbagus autem, illius avidus, acies jam instruxerat, et partim per se 9, parlim per eos qui duce bant ordines, monuit suos ut fortiter dimicarent, ne fama hostium aut viribus moverentur: eorum enim qui in Asiam venerint vix partem tertiam superesse, n atque hos ipsos famem, labores fracta quassataque arma ac vulnera confecisse, illis restare, paucos ac debiles equos fame jam pene absumptos, nec aliud eos elicere quam summam necessitatem, quum ad pugnam ferre inopiam tuto velabire minime queant; nam, quoad cibus non defuit, semper hos pugnam detrec intra mœnia et unicam spem in ope Graecorum habuisse, quae tasse, latitantes, demum irrita fuit; itaque nulla ex parte pares Christianos Persis fore, non illis viros quippe, sed umbram hominum et effigiem esse; praeterea dimicandum non

a modo pro laude vel imperio, sed pro salute Asiae, quam saevi homines, ab orisextremis Occidentis profecti, vastare instituerunt; nec alium esse ducem aut exer ac omnes clades, citum, qui eisdem, si vicerint, queat resistere, quae accidere videlicet sexus atque aetatis caedes, miserrimam solent victis, secuturas, omnis servitutem, penuriam rerum omnium, direptiones urbiumet incendia, eversio nem Asiae vastitatem; neque enim apud hostes adeo saevos religionis et totius atque immanes ullum pietati locum fore; proinde vel in pugna vincendum, vel fortiter dimicando moriendum esse, nec in precibus aut votis spem habendam, sed in armis ac virtute delendum esse acceptum dedecus, nitendumque omnibus viribus ne multi a paucis, fortes ab imbecillis, obsidentes ab obsessis ac pene jam victis superentur* Sic, accensis utrinque animis, quum jam acies propinquarent, nitidior

lux, discussa caligine quam circa humida loca effuderant, clarum prospectum omnibus dabat, et universa futuri discriminis facies in oculis erat, et fremitus hominum, equorum hinnitus, armorum internitentium fulgor mentes turbabat, et spe ac metu simul pugnantibus animis militum modo tristia, modolaeta ob versabantur; tandem acriter magno impetu est concursum Sublatus nostrisredditusque a Persis clamor nemora circumjectasque valles terribili sono reple verat Ingens ibi animorum contentio viriumque ciebat pugnam,et spem utrin que ambiguam fecerat; nec strenui solum, sed segnes timidique illorum exemplo accendebantur, gladiis aut hastis rem gerentes vel sagittis, quarum vim magnam; nec duces ad regendam modo rem con primo congressu Persae conjecerant suismet corporibus dimicantes,miscuere certamina; cade affuere, sed, silio bant multi ex utraqueacie, longe plures vulnerabantur, horrendaque erat pro res armorum strepitus, clamores morientium gemitus tinus dissonos, audire, hominum cernere, micantesque in dextris gladios et furentium f passim strages militum ora, qui, non modo armis, sed vacuis manibus pectoribusque, telo forsan carentes, invicem decertabant Et, quamvis multitudine aut ense Persae, freti, undique insultarent, nostros circumvenire, perrumpere ordines niterentur, modo rari sparsique, modo conferti dimicantes, tamen a fronte ac dextro cornu magna vi propulsabantur; nec erat facile ab eo cornu circuire pugnantes, a montibuset duces eximii, cum factis fortibus, tum monendo atque hor proximis tectos, certamen; et, ubi videbant premi suos, cum manu delecta tando, accendebantferebant opem, milites quoque signa inferre ac vi majore hostem premere compel lebant Pedites ipsi progressos temere Persas equites, ut erant jussi, excipientes, vel occidebant eos, vel, equos hastis fodientes, stragem ingentem faciebant, equis et viris una ruentibus laevo 9 Ibi enim Persae annixi concusserant At cornu in alia erat belli facies nostros pedemque undique primo impetu circumfusi, referre cœgerant, et, explicandi locum nec nec dabant; mixtique peditibus respirandi nostris se i equites confuderant pene omnem ordinem; nec ultra hostes poterant ni ferri, illis objecissent Harum restituit prœlium, et j ani subsidiariae cohortes sese vis stragem b, consilio non a

fugientes rursus ad pugnam concitavit Goffredus etiam, ubi accepit sinistrum a in periculo esse, partem eorum qui claudebant ultimum agmen subsidio cornu laborantibus ire jussit Sic, aequato tandem prœlio, cum marte ancipiti pugnaretur, dicere; christiani duces milites increpare; promptos lingua, segnes in armis esse quam feroces pugnam poposcerint, quam nunc lente dimicarent exprobrare; illos pristinam vim vigoremque atque frustra exhaustos abjecisse, tot labores, R si non acrius niterentur actum de His accensi vocibus, illis affirmare, milites summa vi feruntur in hostem, sui periculi jam immemores, obstinatique animo vel Persas vincere vel in pugna oppetere statuerant Ergo movere gradu hostes, qui perculsi, quanquam cederent, nulla exparte fugiebant Corbagus autem stare in hostem referre, laborantibusque hortabatur, et signa illos, resistere fortiter auxiliares cohortes submittebat Tancredus interea, ubi accepit parte ab omni prœlium esse ac summis viribus ultra morandum dimicari, minime celeriter adversus ratus, hostes contendit, maxime suosque, quum pugnae appropinquaverunt, hos clamores tollere ac magno impetu haec maxime illi ob imperat ut Persas invadere, territi d, funderentur cujus clamor Paruit ducis dicto miles, a Persis acceptus, citius ita quidem species magni qui incurrebat, visa exercitus, a latere et terruit ut omnes propere eos, vix atque anxie nostros ferentes,terga verterint, transeuntesque vallem, non longe a castris eorum distantem, in loco edito constite Haerebat tergis fugientium victor, sed ei prospectum nubes pulveris pene rint abstulerat Ergo haud secus quam nostri errabant, ad sonum in tenebris notae et strepitum hostium magis quam vocis aut signum cœuntes,hostes sequebantur; et, ubi ad collem est perventum, nova de integro pugna oritur, nostris niten illis autem repugnantibus, tibus collem ascendere atque inde Persas repellere, qui situ loci adjuvabantur Conceptus vero in acie pavor, aestus ingens ac praeter- f eis animus viresque, non longo labor pugnae ita exsangues ut illos fecerat, itaespatio interjecto, defecerint* Ergo, ex colle tandem pulsi, varias fuga petunt par tes Nec facile quis fortunae ludibria* ducum atque agminum caedem, multiplicem victorum fugam, caedes nunc singulorum, nunc multorum, aut animo assequi queat vel ratione complecti; nec caesorum numerus in ipsa fuga confici facile potuisset, cum per valles, per nemora saltus Barbari caederentur et varios Alii enim qua breve patebat alii arduos montes iter fugere nitebantur, et ignotoscalles aut sylvas petebant; mixti peditibus equites, armatis inermes, integris de sitis eos conficiebat Qui ergo in tutum biles implicabantur; nec aliud aeque ac omnibus aquam n passim prostrabant evaserant corpora, praeterfluentem rivis hianti ore captantes, nec ullus adeo fons occultus, aut limosa ulla erat lacuna, quae vestigantium falleret Ferunt plerique in prœlio aut fuga periisse de sitim et magnum numerum captum hostibus plusquam milia quinquaginta, fuisse Castra quoque ingressi nostri, a Persis deserta, maxima praeda sunt potiti, et intertat repertas gazas nulla fuit quam equorum gratior praeda, quorum inopes Chris fuit Nam, tiani fuerant Nec incruenta victoria die sequenti, quaerentes nostri suorum cadavera, quo ea sepelirentur, paulo minus quam tria milia repererunt os clamores maximos a increpat constiterunt haud hcd;

XV* Hoc prœlio facto, die vigesima junii mensis, praemissis hostium a duces, 1098, jtin signis atque agmine captivorum, triumphantium more, ad urbem venerunt* Qui autem Persae arcem tenebant, cum spem omnem amisissent, ut pacti sospites possent abire, eam Christianis tradiderunt Deinde, purgatis vetustis templis, quaeBarbari polluerant, praesertim Petri apostoli, solemnibusque peractis sacris, aucb tore legato, praesul urbi est constitutus, quem patriarcham appellarunt Is Hispanus fuit genere, Bernardus dictus, vir sanctus et innocens, ab ipso legato edu catus Multi praeterea sacerdotes in ipsa urbe relicti sunt, qui, una cum praesule, Captis quoque sacra administrarent Syriae urbibus dati sunt plures episcopi, qui doctrina et vitae exemplis rudes adhuc instruerent populos ad rectam vitam et veram religionem et aureis vasis, rebusque aliis ad sacrum usum Argenteis templa omnia splendide ac magnifice sunt ornata,,nec rei alterius habita est cura impensior quam sacra instituendi b, quum Quibus perfectis decrevissent aestatis et totam hyemem reliquum ibi consumere, Byzantio principi legatos miserunt nobilitate ac virtute insignes, Ugonem scilicet, Galliae regis fratrem, et Balduinum, d Enalti principem, qui eidem nuntiarent, simul etiam quererentur res gestas quod, cum illi notum fuisset eos a Persis obsideri et fame confectos in summo ultra urbem ferre opem nec tueri posse, tamen periculo versari, neglexerit, parumque ob hoc abfuerit quin omnis exercitus deleretur et in Asia totaChris tianum nomen interiret, spectasse vero ad suam virtutem quos in fidem semel tueri, pro suo imperio augendo pugnantes Nunc vero duces is acceperit semper ab eo petere, ut opem illis ad subigendam Judaeam ferat; prœlia enim famemque bellum grave, cum rex ac varios morbos valde copias minuisse; instare autemAEgypti, ut fama erat, magnos exercitus comparaverit, praeter eos quos jampri dem in Judaeam Ergo adversus potentissimum regem, ad perdo transmiserat mandam bello Judaeam, viris atque armis instructam, auxilio illis opus esse, ne magna ex parte rem confectam deserere compellantur cum infamia sempiterna; et, si, quod facturus videbatur, subsidium denegaret, palam significarent bello parta sub ducum imperio solum fore; eos enim fide data liberos esse, ab eo a tantis periculis destitutos Hi legati simul profecti, cum in Ciliciam principe in pervenissent, alter eorum, Balduinus videlicet, morbo correptus, intra paucos dies interiit; alius vero, iter accelerans, postquam Byzantium tandem venit, principem adiens quid postularent exposuit, neganteque illo mittere auxilia, velut nostri maxime impedito, ut erat jussus, mentem ducum aperuit, et, secum reputans quot subiisset vitae pericula, quae insuper nova proponerentur, quam gravis, quam anceps instaret labor ipsam Judaeam petituris, inde abiens in Galliam rediit cum sui nominis; cujus factum eo fuit fœdius visum, quo, sicut genere labe ingenti opibusque praestabat, sic erat decens ut ipse alios magnitudine animi superaret XVI Antiochiam vero, paulo post oratorum discessum, vis ingens morbi urere tempus grave ac pestilens annus, vel quia, bello durante, cœpit, vel quia erat pecoribus agrestibusque in urbem acceptis, ea colluvies, mixtorum omnis generisanimantium odor insolitus, fames deinde ac multa incommoda eam pestem in duxerant, ministeriaque invicem et contagio ipsa vulgabant morbos, quotidieque miserat i

funera multa efferebantur; nee minor ibi fiebat strages quam quanta in acie fieri a solet Multi ergo, ea vi morbi late vagata, cum viri, tum heminae, perierunt, nec mOrs cujusquam aeque luctum omnibus fecit ac legati pontificis, viri profecto in omni virtute excellentis, religioque necnon animi magnitudo cujus prudentia nostris profuerat Abibant multi Ciliciam aut Ragem petentes maxime velfini vitarent* Inter haec Roboas quidam, Persa tima loca, ut pestem invalescentem urbem obtinebat, oppidum quoddam obsedit, Asartam ab genere, qui Alapam illi parere pristino more abnuerat, qui, se cernens incolis dictum, cujus princeps, nec aliunde spem salutis quam viribus imparem atque undique circumsessumduxit credere se illorum fidei, quam in arbi a Christianis supefesse, praestare trio saevi hostis vitam atque opes committere Itaque, ad Goffredum versus, cujus in primis pollebat nomen, eum per nuntios orat suos, ut sibi mature opituletur, quod si fecerit, memorem se tanti officii ei deinceps pariturum, et nunc obsidem mittere, quo intelligat verbis aequalem fidem esse Laetus Goffredus eam filium illi opem sibi dari occasionem, consultis prius reliquis ducibus, ferre decrevit Retento igitur obside, partem exercitus parare se ad iter imperat Scripsit etiam d Balduino ut sibi mox profecturo cum suis copiis jungeretur, quo simul adversus hostem contenderent; qui, coacto propere milite, venienti occurrit, fratri tria milia equitum, duo peditum secum ducens Hos adventare Roboas audiens, necjam procul abesse, anceps animo esse cœpit, an discederet re infecta, an vero si gnis collatis dimicaret* Nam morari in iisdem castris non vallo aut fossa munitis, nec in edito satis loco, pugna vero se abstinere liaud sane licebat, et nunc fugam versabat animo, ducem hostium et exercitum timens vincere semper assuetos, modo fretus magnis copiis animum illi augentibus aciem meditabatur His anxius curis, demum, metu spem vincente, statuit solvere obsidionem atque Alapam cum exercitu regredi Ergo inde abscedens raptim agmen secum ducebat, ne obvium aliquo loco haberet hostem invitusque manus conserere cogeretur Ubi ad tutum venit locum, certior factus Christianos mullos tardius motos, vestigia majoris, agminis sequi quod cum Golfredo ad oppidum illo adhuc et procul ab iverat,esse, ac sine ordine militari, nihil timentes, iter facere, decem milia misit mili tum, qui ex insidiis eos exciperent Hi, loco idoneo consistentes, nostros venire quum vidissent, se invicem cohortati, eos incautos invasere; qui, primo impetu fusi, quum in varias fugerent partes, sparso undique hostium equitatu, paucis exceptis, capti omnes aut caesi fuerunt Mœstus ea clade Goffredus ab his qui tl dum Asartae convenit principem fidemque fugerant nuntiata, parum moratus accipit semel datam, ad vindicandos pergit, habens duces socios re- n itinerisgionis accolas, qui se brevi circuitu per notos calles ducturos eum ad hostes pro confecerat, quum miserant, priusquam redirent Nec multum illi ad suos viae Persae apparuere, magnum numerum captivorum trahentes, qui, metu attoniti quod praeter spem in hostes inciderant numero ac virtute illis praestantes, praeda etiam impediti, nec se ad pugnam neque ad fugam explicabant Itaque celeriter superati pene omnes oppressi fuerunt Ea victoria fuit laetior ob nostros captos, qui miseram servitutem evaserant a d

His rebus gestis, Balduinus trans Eufraten a

abiit, duobus oppidis fratri ut ea cum suis inhabitaret Ergo exercitu, quosdam tenuit is, remisso relictis,secum comites, in illis mansurus quoad pestis Antiochiae desaeviret Ad hunc plu rimi cum venissent, visendi et salutandi eum causa, partim Armeni, partim Syri, qui vicina colebant loca, nuntiant demum duos esse Pancratium ' et Conacilium qui eam regionem perturbent; hos tenere quaedam R fratres,situ opere castella que munita; latrones, sicarios circum se habere, agros finitimos populari, caedes compilare, omnibus minitari, cunctos prae atque incendia facere, fana, domos metu illis obsequi, eorum amentiam, libidinem, audaciam ultra ferri non posse Proinde orant ut fratris imperium, tot Christianos ab bis injuriis vindicet, neque C hanc labemet ignominiam ultra crescere patiatur; esse autem facile duos latro nes, invisos cunctis, parva manu armatorum suffultos, delere, praesertim illi qui omnes gloria rebus His motus Goffredus quae fortitudine superaret gestis,,dedecori fratri erant, postquam comperit famae res haud dispares esse, misit aliquos, qui a fratribus peterent ne ire ad eum gravarentur; quos ut accepit collo quium abnuere, cum suis equitibus atque indigenis regionis multis, adversus eos est profectus, qui, castellis inclusi, acriter ab initio resistebant Nec erat facile illa capere, locis editis ac praeruptis sita, quae multi armati defendebant eo quidemardentius quo magis hostium iram ob sua flagitia formidabant Sed, cum quoti die cresceret oppugnatio, et multi caderent vel acciperent vulnera, fracta eorum castellis, reliqua metu Ideo, tribus expugnatisin deditionem vene ferocia est runt, omniaque ad solum usque diruta sunt, ne deinceps per ea quies et otium turbarentur Dum geruntur, parumim abfuit quin frater vitam Goffredo ejus hsec a periumque amitteret Nam, cum ad Ragem Galli confluerent, pestem vitantes, comiterque excepti oneri magno essent civibus, et soli cum Balduino res gravestransigerent, nec oppidani ad consilium vocarentur, movit ira et indignatio Bar baros, qui despici se ac dari in praedam arbitrabantur Ergo, arcane congregati,qui praecipui erant cives occidere statuunt Balduinum atque hostibus urbem prodominabantur Delecta erat facinori dies, et con dere, qui non procul ab Rageg jurati ex locis finitimis multos acciverant hostes; etiam rei conscii magnum cœge repente occuparent ut, Balduino perempto, Ragem rant equitum numerum; et Successisset ea fraus, ni unus plebe, cui quidam ex conjuratis id consiliumpatefecerat, rem ad principem detulisset Is, turbatus eo periculo, principes con jurationis per consilii speciem acciri jubet, Gallos omnes arma capere, portasque urbis observari, ne qui foras egrederentur; et, cum vocati mox venissent, admotis tormentis, fateri vera metu coacti et sceleris conscios nominare, summo supplicio sunt affecti, atque armati per urbem euntes quosdam tumultus compressere Multi praeterea post paucos dies in exilium acti sunt, et bona eorum publicata 5 XVIII Ab hoc periculo Balduinum servatum aliud pene majus excepit, quod i effugit Numinis ope, ipsi fato imminenti ereptus Persa is, qui urbem Sarmem Balduino tradiderat, castellum tenebat Ragi propinquum, in quo arx munitissima erat, qui venire saepe ad urbem et frequens esse in aula principis consueverat, cui b * •

se ita insinuavit, ut omnes fere penes eum gratia superaret Hic ad extremum se- a cum reputans quam invisus esset suis, qua infamia premeretur, quod, Christianis patrios mores familiaris factus, regem suum, et pro religionem, esset oblitus,ignotis atque hostibus niteretur, quodque multi sibi id ipsum exprobrassent, con suetudinem eius vitantes velut perfidi ac polluti, statuit facinore aliquosuis gra iniret Itaque, principem adiens, ait Persas omnes tificari, quo illorum gratiam eum odisse, quod, neglectis, religione posthabita, Christianis adhaeserit; ipsis ideoque sibi vicinos insidiari, causas belli et controversiae quaerere; non die, non periculis circumsessum; nocte, ipsum quiescere, atque ideo cogitanti sibi tot quonam modo res familiares vitamque posset tueri nil securius visum sibi esse ibi una cum quam domesticos urbis Ragis civem atque lares deserere, fieri, aliis vitam agere; proinde Balduinum orare ut, misertus ejus fortunae, amicitiae memor, ejus castellum tuendum suscipiat, ibi arma, ibi milites collocet suos, severo aetatis reliquum in sua urbe agere sinat, amicitia ejus, clementia, opibus frui turum, cum praeter ea fecerit; illius vero interesse ne nil reliquum sibi fortuna oppidum permunitum ei propinquum hostes occupent; quove intelligat se factu- d si occupandi castelli hosti praeripiat facultatem, hortari eum rum operae pretium ut ad illud visendum proficiscatur Vera hunc dicere princeps putans, sui meriti quam naturae alterius magis memor, cum equitibus centum ad videndum locum ut castellum ingrederetur, in quo armatos perrexit, Barbaroque illum hortante multos condiderat, ut eum ac suos comites caperet, paratum ipsi morem gerere comites tenuerunt, ne se crederet hominis fidei magnopere suadentes Dux igitur, extra oppidum manens, equites duodecim intus misit, qui arcem atque alia loca vix arcem capti ab armatis fuerunt, atque in vincula inspicerent Hi, ingressi,conjecti Balduino miranti redire ad eum ex his neminem, horae spatio jam trans acto, nec mediocriter suspicanti, praefatus Persa ex muris apparuit, qui, rogatus exprimere cur tamdiu esset moratus vel equites retineret, respondit ejus milites ni Balduinus urbem Sarmem restitueret, vinctos esse, nec se illos dimissurum, molestius quam quod ipse suas manus nec aliud evaserit, cujus caede sibi esse pristinum scelus quo Deum ac patriam laeserat expiassel Id audiens Balduinus, cernensque sibi vires ad oppidum expugnandum deesse, mœstus inde ob socios Gdiscessit Sed qui pro eo Serorgem tenebat, Robertus nomine, vir prae amissos artibus, postquam accepit Barbari fraudem, secum stans bellicis tacitus volvit animo, quanam via detrimentum acceptum sarciret; demum, nocte urbe exiens, prope id castellum processit, ducentos secum habens equites, paucisque ex his praemissis, qui circum mœnia vagarentur et pecora seu homines caperent, ipse in hsylva occultus constitit Qui ergo processerant, sub oculis hominum praedas agen tes, eos ad pugnam cum excissent, de industria metum fingere ac cedere sensim cœperunt, quos incauti Barbari persequentes venere ad locum insidiarum,ibi que ab equitibus fusi, dum in varias fugiunt partes, quidam ex eis interfecti sunt, sex etiam vivi capti, pro quibus redditis totidem Christiani remissi sunt Ex his remanserant cum quatuor effugissent, vero qui vincti ita concitus qui castellodominabatur securi alios percuti jussit; cujus perfidia fuit causa ut postea Bal duinus consuetudinem Barbarorum vitaret, fidem eorum suspectam habens, et HISTORIA GOTEFRIDI.a multos equites atque pedites ducens, ad urbem Albarem est profectus, ab Antio chia passuum milibus triginta et, eam distantem, quie ab hostibus tenebatur; expugnare adortus, cum oppidanos biduo fatigasset, nullo quietis dato spatio, illi trepidi et consilii inopes tandem portas aperuerunt Ea urbe dux potitus ac finitimis regionibusibi praesulem statui fecit, virum doctrina moribusque prae stantem, qui Petrus dicebatur, ex Narbona, Galliae urbe, natus \ Dum haec ab istisgeruntur, ingens maniis equitum Germanorum, vecta mari, cum Antiochiam con cessisset, peste adhuc eam vastante, vis ingens morbi valitudine omnes tentavit, illis periere Postquam aestas praeteriit et autumnus gravis et multi ex extincta, jam protinus peste, reversi sunt Antiochiam duces, ut simul quid esset agendum Jbi audientes urbem esse, Maram dictam, octo milibus passuum consultarent ab ea distantem, quam princeps Tolosae occupaverat, viris, armis, atque opibus pacis mentionem ej usque nec ullam claram, accolas esse hostes, suis fecisse, armis et urbi confisos situ et opere permunitae, hanc oppugnare statuerunt Ergo, ducentes magnas copias, post paucos dies, venere ad urbem, qua omni ex parte armatis cincta, corona illam aggrediuntur Sed oppidani, acriter propugnantes, convicia multa in eos dicebant, quove majorem adderent contumeliam, sublatas scindebant, in ipsis mœnibus cruces in frusta vel stercore aut luto polluebant, quo intelli gerent nostri se contemni et despici, atque illos constanter obsidionem laturos Ea reirritati duces, ubi viderunt sine machinis parum proficere augerique hostium animos, qui dies complures fortiter se defenderant, construi machinas varii generis curarunt, ex quibus ingens vis lapidum in muros vel urbem emit tebatur; multi etiam, testudinibus tecti, ferro mœnia perforabant, inulti quoque, scalis admotis, ea scandere nitebantur Barbari autem, tot angustiis circumventi, minime remittebant certamen, sed tela, ignem, vel saxa conjiciebant, scalasque oleo atque aqua obruebant, quibus oppressi milites multi ascendentes ferventi semianimes ruere cernebantur Sed omnia vicit pertinax virtus Nostri enim ira calentes quod eis tantum Barbari restitissent, qui saepe magnas fuderant copias, tot praeclaras ceperant urbes, sumina vi tandem annixi, dejectis hostibus, mœniaoccuparunt et, nisi nox supervenisset, eodem impetu civitatem cepissent; sed tetie bris impediti constitere in muris, et ne qui urbem egredi possent multi undique observabant Postquam illuxit, quum solitudo in urbe prope mœnia cerneretur, fregerunt, per easque exercitus, qui, per plurimi descendentes portas irrupit vacuas vias cum reperisset, insidias veritus, domos ingredi urbem discurrens, non audebat Postquam vero missi ad explorandum quas domos intraverant esseh vacuas, hostes abesse nuntiarunt, versi omnes ad praedam totam urbem diripue runt, et ingens praeda omnis generis parta est Erant in urbe specus multi, per quos cives omnes cum liberis conjugibusque se occultaverant Ad ea loca duces profecti in ore specuum ignes accendi maximos jubent, ex quibus ingens vis fumi exisset in hostium ora ferebatur, qui, ultra durare non valentes, spiritibus cum i interclusis obcaeeatisque oculis, tandem latebris emerserunt Tum vero apparuit ab ira et odio expugnatam civitatem Nam multi ex oppidanis, licet armis abjectis supplices tenderent nostris manus, interfecti fuerunt; reliqui velut servi fœde habiti sunt; urbs vero diruta et incensa est Atque ob hoc quaedam vicinae urbes

His perfectis, cum Antiochiam omnes redissent, cœperunt milites palam a

eos moram facturos, quin Hierosolymam urbem petant; duces fremere non ultra enim bella ex bellis serere, oblitosque cur ab initio armasumpserint, quam fidem Syriam, atque imperium ibi opes quaerere, abuti exercitui dederint, vagarisanguine ac viribus militum, qui pro Judaea recuperanda iter tam longum confe cissent; excidisse animis Christi religionem, Sepulchri memoriam, sordes eorum christiani essent; ferendos ergo eos non esse qui, et aerumnas qui per Judaeam et, rem differendo, causa post egregie obliti essent, res gestas, fidei socialis fuerint ut magnam partem copiarum vel ferrum absumpserit; sed eos pestis orandos ut Hierosolymam ire pergant; quod si negaverint, eligi oportere itineris illis, mature proficiscantur Demumque in- c duces, cum quibus, omnino relictis ipsos duces circumsistunt; vicem hortantes orant cunctis posthabitis, eos ut, ad votum explendum ducant, ne maculent fidem semel datam, et rebus gestislabem adjiciant sempiternam, quasi metu aut ignavia claram expeditionem reli ut, mature bello perfecto, ad se vero celerem profectionem querint; quaerere, patriam revertantur, ne diutius quam par est a suis liberis et conjugibus absint; u si progredi recusaverint, omnem exercitum, quod relictis, profecturum, ipsis cui adversum si quid acciderit, penes eosdem culpam fore qui eum deseruerint, et eam infamiam apud Christianos partas laudes deleturam Quibus moti vocibus, consilio habito, tandem statuunt, post hyemem ex duces (vera enim dicebantur), laboribus ac periculis clarum finem impo- e actam, Judaeam petere, ut, ea devicta nant Sed ne, dum in alias migrant oras, nuda praesidio Syria remaneret, eamque, placuit cunctis Boamundum relinquere cum manu valida iterum caperent hostes provinciam tueretur; Tancredum vero cum qui eam peditum atque equitum, aliis proficisci, in quo aeque ac in Boamundo spem habebant, ob ejus animi et corporis dotes, quae in eo supra modum eluxerant; et erat incertum an melior dux e: nam in ducendo exercitu sive in prœlio conserendo cautus erat vel miles esset simul et audax, manu fortissimus, multis insignibus clarus pugnis, nec animusetiam ut expers doc vel incommodis poterat; lingua vinci nec Corpus labore trinae, non infacundus habebatur; religione, integritate, modestia, magnitudine animi maxime semper fuit praeditus; nec opibus crescere sed gloria nitebatur, o quam immortalem multis ac magnis rebus gestis est adeptus" Interea Boamundus,rebellasse, majorem que motum expec certior factus quasdam, urbes in Ciliciatari, et ea spe Cilicas excitatos, quod fama esset magnam partem christiani exer i deoque credere illos fore citus esse deletam, reliquos Hierosolimam profecturos, neminem qui eam provinciam armis repetat, eo celeriter duxit copias, ut impa- h ratos atque inopinantes opprimeret, novandi et multis eriperetur facultas res Nec eum fefellit opinio Nam qui studebant rebus novis, nondum aperte hostes facti, obejus adventum, prius consilium abjecerunt, receptoque in urbes exercitu, coacti sunt obsides tradere, ne deinceps pacemturbarent Deinde ad eos Boa mundus profectus, qui desciverant celeriter omnes vi aut metu in potestatem, redegit Sic demum pacata provincia, relicto ibi praesidio valido, ne motus novi excitarentur, secum ducens plurimos obsides, Antiochiam rediit 5 • ultro ab

praecipitaverat hyems, martiusque advenerat mensis, quum princeps I Jam a 1098, mart.Tolosae, Tancredo comite, quidamque alii secum duces Judaeam versus iter cœpe runt, et, euntes prope Caesaream, deinde Amam, Calamelamque urbes, quae ab hostibus tenebantur, habebant copiam rerum omnium Persis timentibus ne, si forsan commeatum negassent, nostri agros popularentur 2vel ea oppida oppu,b gnarent, non solum ergo cibaria vendita, sed missa illis munera sunt, quo paca tum facerent iter, et a tanta hominum turba citius agri liberarentur Igitur Gallipropere transeuntes ingressi sunt Phœniciam regionem, flectentesque ad mariti mam oram, iit, si a terra deficeret commeatus, mari ad castra deferretur, nullum habebant obvium hostem, qui eis transitum impediret* Quidam latrones, in sylvis abditi, tum demum se ostendebant, quum praegressos viderant nostros,et pos tremi agminis quosdam tardius procedentes capiebant, et, si converti viderant aciem, summa celeritate latebras repetebant, ut uno tempore in via esse atque in occasio, iter infestum sylv is viderentur; hoc modo variis locis, prout iis dabatur faciebant, modo a latere, modo a tergo incursantes iEgre id ferens Tolosae princeps, jussis aliis iter prosequi, a via digressus, loco idoneo se occultat, ducentos equites, centum pedites secum habens; nonnullosqueultimi agminis velut fessos in via consistere imperaverat, quos latrones cum inva sissent captosque ducere niterentur, impetum Tolositae in eos fecerunt, qui, re nova perterriti, cum se non ad pugnam nec satis ad fugam explicarent, vel caesi sceleris sui dederunt pœnas Quorum exitus docuit reliquos ne quid vel capti, Dierum aliquot via confecta, demum venere ad ea loca quae ulterius molirentur 6siti, quo transitum prohi peranguste transitum dabant, et incolae oppidi prope igitur cum insederant Commisso prœlio, tandem Barbari fusi berent, ea his magna cum caede repelluntur, aditu libero nostris relicto, qui, angustiis superatis,f prœlio ac labore itineris fessi patenti in agro castra locant, ad quae indigenae com meatum ferente^ duces orabant, ut comprimerent ab injuria milites, vastari agros ferro vel igne, homines capi, diripi vicos non permitterent; eos vero in ipsa via copiam rerum allaturos Qui, bono animo esse jussi si promissa exequerentur, parem verbis fidem fecerunt, nulla re, quae militibus usui esset, non concessa.g Insuper etiam ex proximis oppidis Christiani multi, qui belli tempore capti fue rant venditique, sine pretio remittebantur, ut cuncti nostris gratificarentur 5 Continuato itinere venerunt Galli ad claram urbem, ab incolis regionis Archim vocatam, quinque milibus passuum a mari dislantem Ea subjacet Libano monti, et amœna multum et quas circumstat oppidumerat, aquis abun regio fertilis a

satis patens, quam arvis, nemoribus pascuisque distincta, longe ac dans, late amagna ex parte vestiebant Castris prope oppi olivae aliaeque domesticae arbores dum positis, Galli cum agros popularentur, timens ei dominabatur, ne, is qui sinegasset commeatum, in se unum bellum converteretur, praesertim ob loci commo ditatem, bello pacem censuit praeferendam Ideo missi ad duces placandos cibaria etiam Christianos addu- b exercitu muneraque amplissima obtulerunt, simul pro, qui, dum nostri Antiochiam obsidebant, capti fuerant atque ad Archim centes demum deducti Quibus receptis, caedibus linis populandique agros factus est\ Ibi, dum exercitus, duce Tancredo, ad Artosiam alii conquiescunt, pars oppugnandam contendit Ea urbs in plano sita, nec procul a castris ipsis distans, cum parum munita et opibus plena esse affirmaretur, incessit Gallos cupido ejus- c modi urbem occupandi, Maenia igitur subeuntes, undique illam aggrediuntur, nec segniter oppidani sparsi per muros resistebant, haud ignari quae, urbe capta, pati eosdem oporteret Cum ergo utrinque magno animo pugnaretur, tractum est ad noctem certamen, qua veniente, finem nostri oppugnandi fecerunt, multis illatis et acceptis vulneribus Interim oppidani, spe abjecta urbis tuendae, cum liberis ea omnia secum montes proximos refugerunt, ferentes, quae et corijugibus inbrevi spatio extrahi poterant Vixdum satis certa lux venerat, quumGalli, armis ar reptis, ad oppugnandam urbem redibant; qui, mœnibus propinquantes, neminem super eis cum vidissent, nec aliquis intus audiretur clamor, sed magnum undique esset silentium, erectis celeriter scalis cuncti muros ascenderunt, et, per vacuam ead praedam discur viris urbem vadentes, ubi abesse insidias cognovere, omnes rerunt, quae omnis generis ingens fuit b Goffredus interea, certior factus Italos mercatores Gallosque cumsuis navibus esse in portu, cujus jam supra memini mus, frumentum habentes resque alias usui militum non inutiles, his accersitis,tandem convenit, ut ipsi, cum navibus Judaeam petentes, non procul a litore navi per maritimam oram necessaria ministrarent garent, et ei venturo II Movens deinde cum exercitu qua iter, veniensque ad iverant facit alii, Gibelim, urbem Foeniciae regionis, eam obsedit, cujus princeps, auro urbem ratus tuendam, quam defendere armis nequibat, adversus adeo validum hostem, quem vehementer cives timebant ob famam ab eo gestarum rerum, ingens auri obtulit opondus et pro exercitu victus copiam, si, omissa obsidione, Goffredus ultra progre longe aspernatus, avidior gloriae quam pecuniae, acrius obsessos deretur, quod is urgebat Sed, cum spe longior intercederet mora, et in oppido expugnando ingenslabor multorum dierum proponeretur, orabant milites omnes ducem ne iter in ceptum moraretur, ne facultatem sibi adimeret ea aestate bellum conficiendi; nam npluris Judaeam quam Gibelim urbem fieri debere, rebus gerendis non opportunam Quorum precibus tandem victus, re infecta, inde abscessit Sunt qui refe eum barbarum urbis principem, post repulsam a Goffredo acceptam anxium rant ageret, demum animo quidnam nuntios Archim qui grandi pecunia misisse,Tolosae regulum sibi conciliarent, ut ejus suffragio ad placandum Goffredum ute retur, atque illum, sumpta pecunia, fraudem commentum, Goffredo scripsisse, cladem suorum, magnum sibi esse compertum regem Persarum, ubi acceperit a ducentes d Sparte 5 Ortosiam a omnem a simulque

nec eum procul a exercitum comparasse, quo injurias ultum abesse, cujus iret,adventum si expectaret, vel perniciem subeundam, vel fore ut, novo bello impli citi, expeditionem Judaicam deserant; ideo se illum orare ut solvat obsidionem et ex his motum Goffredum illi conjungat; celeriterque se a Gibeli discessisse, ac eam fraudem, postea cognitam, principem Tolosanum infamem atque invisum cunctis fecisse 3 Postquam duces simul fuerunt, legati ad eos /Egyptii regis venere, illi placere ostendentes ut, si Christianis videre Sepulchrum cordi esset, quo forsan suum votum explerent, eo inermes proficiscantur Neq^ue enim armis opus esse regis optimi atque amici urbem petentibus, operamque daturum eum ut hospitaliter ac benigne recipiantur Quodsi armati, rege invito, ulterius tenderent, eum iter viribus ma, nec laturum modo aliquo, ut advenae christiani diu a se pos gnis prohibiturum responsum duces ipsos dare leges, non sessum regnum armis invadant His estaccipere consuesse, nec ideo arma induisse, ut ad nutum regis iEgyptii ea depo nant Ergo eos, velit rex aut nolit, more solito iter facturos, spem habentes Deum, fœderis testem scelerisque suorum hostium, ipsis in bello non defuturum b Sub idem tempus, Byzantii principis oratores, postquam ad duces pervenerunt, queri aiebant imperatorem, quod, cum omnes fidem dedissent, si qua per Asiam belloquaererent, ea pro illo retenturos, tamen eos fidem fregisse, cum Boam undo Antio chiam dederint aliasque plurimas urbes, jusserintque ne cui principi obedirel e Igitur nunc eumdem petere, ut, fidei memores, bello parta eidem consignent; quod si neglexerint, ipsum imperatorem talem injuriam non laturum Ad ea crimen, quod in eum GofFredus nil respondit fœdius esse quam objicere aliquem id tum qui, cum totum redundet facere Graecum principem, posseteis opi: tulairi in Antiochia jam obsessis, atque id posceret data fides ut qui scilicet ei parebant suis armis defenderentur, eum id facere neglexisse, impieque in summis si victi ab hoste fuissent, vel amisissent tot Christianos deseruisse, qui periculis a Barbaris tenerentur, non forte sibi molestum fuisse protinus vitam, vel servi; ipsum quoque legatis orantibus, ut contra iEgyptios auxilia mitteret, ea negasse, quanquam sibi esset compertum ingens periculum imminere, si nostri in re tam gravi desererentur; proinde recte duces fecisse, qui ejus imperium abnuissent legati audierunt, orabant maxime Quae ubi ipsos principes ne ultra tenderent cum exercitu, et principem suum opperirentur; ipsum enim cum magno exercitu illis conjuncturum, si bellum simul gerant, hostes /Egyptios vires brevi se ac,magnam vim pecuniae pro eorum non laturos; singulisque ingentia munera, et ri mittebant Qua re in consilio agitata, sententiae principum variabant, quibusdam censentibus expectandos Graecos et communi consilio rem gerendam 9, praemii motis, aliis vero penitus adversantibus, qui se imperatoris perfidiam spe forsansimulatumque animum nosse asseverabant; nec ipsum ob aliud ea tunc fin discordiam, major gere, quam ut iter inceptum moraretur, ac, ferendo inter eos facultas imperium extendendi Ea dissensio, paulatim serpens, totum i sibi esset aliquod d G • fuit a servi communi non forsitan a -

contentionis exercitum pene est provecta, ut invicem altercantes a et eo infecit, vix manibus temperarent Id quidam videntes, qui ex Tripoli, urbe magna et nobili, ad explorandum

in castra venerant, domum reversi, seditionem nostrorum indicarunt, rem per se gravem verbis etiam augentes Quocirca praesidens urbi, quanquam multa prius obtulerat quo eosque populando comprimeret, tantum averteret a se hostes ut, contractis undique auxiliis, nostros arcere a transitu ex hoc auxit spiritus, niteretur Castris ergo positis extra urbem, qua venturos nostros opinabatur, con si duces adversus eum procederent Quibus stitit cum exercitu acie pugnaturus, cum id innotuisset, socius timor, ut ait poeta, pacem inter eos suasit Itaque, contentionibus positis, communi animo instruunt acies, et, adversus hostem pro- cfecti, prœlium ingens commisere, Barbaris non cedentibus, quia nostri loco in iquo dimicabant Sed, cum praetervecta equitum acies se hosti a tergo ostendisset, fuga fieri cœpta est, simulque ingens fusorum caedes, quousque ad urbem nostri abfuit quin una cumillis intus irrumperent Eo modo Bar sequentes parum baris victis, duces non longe ab urbe castra locant, non quo eam obsidendam putarent, mente ipsa in Hierosolymam versi, quam sine mora petere statuerant', sed quo Barbari pacemsibi ab eis redimerent, rati eos animis fractos bello con cordiam praelaturos Neque ipsos fefellit opinio; nam, die sequenti, urbis princeps nuntios misit, qui commeatum omnis generis magnumque auri pondus daturum pollicerentur, et omnes captivos remissurum eum e Quibus ex fide observatis, nostri ab urbe discesserunt, et, per maritima loca euntes, venere ad urbem Barutim dictam, quam Butirim prisci vocabant; postad Saietem, quam veteres ab ipso initio Biblum dixere, cujus indigenae, commea tum negantes, nostros casirametantes invasere 7 Sed deducti ab opere milites, cum propere aciem direxissent, cernere licuit quid interesset manus conserere bellicis rebus Nam oppidani, armorum rudes, turbam inconditam et assuetos quamvis multi numero essent, primo impetu fusi a nostris, paventes in urbem sunt compulsi, plurimique illorum capti vel interfecti fuerunt; qui superaverant 8, malo domiti, ad deprecandam iram victoris misere copiam rerum omnium, quae ad alendum exercitum pertinebant, simulque munera magna ipsis ducibus, qui gabeuntes, trajecto amne Biblum inter ac Tirum fluente, quem Adonium vete res appellabant, ad urbem Tyrum pervenere, vetustate, fama, situque et opibus claram; ex qua inclitae olim Carthagini haud dubiam fuisse originem priscitra ipsos velut parentes dunt rerum scriptores, ac semper Carthaginenses Tyrios coluisse, suae originis non immemores Ea urbs, jampridem libertate amissa, et regi; prope quam positis Maumetti legibus obsequens, d^gyptio tum parebat, amœnitate regionis pellecti rerum omnium abundantis, triduo castris, nostri iter intermiserunt Deinde moventes, inter mare ac montes viadifficili atque anpost ab incolis dictam Ibi ad laevam flexo iti gusta, Ptolomaidam petunt Acrem nere relictaque a dexteris Galilaea, inter mare ac montem Carmelum ibant, quoad fuit ventum Id provinciae oppidum ab ipso Caesaream Judaeae Stratonis initio inva m a superaverunt c

&99 dicebatur; sed, cum Herodes pene collapsum amplificasset, ei Caesaraeae a Pyrgus nomen indidit, Octavium Caesarem bonore prosequeris, a quo ipse, antea hostis cum favisset Marco Antonio, rex appellatus, maximis beneficiis est affectus Nec idem Caesar in alium regem ea aetate indulgentior fuit, praesertim quia regio animo et fide insigni praeditum eum intelligcbal* IV Cum ob Judaeam bellum hoc gestum fuerit, non incongruum visum est parum digredi ab inceptis, paucisque Judaeae silum, quibusve circumscribitur locis absolvere Igitttr ea provincia Syriam a Septentrione terminos habet, ab Oriente atque Meridie Petraeam Arabiam, ab Occasu iEgyptum, simul mare usque ad Syriae: Judaeam scilicet, Galilaeam, Sama limitem, in has praecipue regiones distincta et Idumaeam Duo in ea nobiles portus Lannetorum et Gazeon imprimis riam, fuerunt, et infrascriptae urbes maritimae, quae praecipuae habebantur: Stratonis Pyrgus, Caesarea, Apollonia, Azotus, Joppe 2, Gaza, Dora, et Antedon, AschalonEam Jordanis interfluit amnis, latus alveo atque altus, et quodam loco in Asphal tidem undas trahens, lacum bituminis copia celebrem, a quo postremo ebibitus aquas laudatas et salubres perdit pestilentibus mixtas, ubi convallium et, sitoccasio, ex Asphaltide fluens, lacum conficit, quem aliqui Aram, nonnulli Tara vocaverunt, sex milium passuum, sexdecim et tiam longitudinis, latitudinis eum amœna oppida et aquae nobiles circumsepiunt: ab Oriente Julias et Hippo, a Meridie Taratia, ab Occasu Tyberiadis aquis calidis saluberrima, ab OccidenteMaclierus, arx Judaeae, ac fons calidus Callirœ appellatus Asphaltidem vero nil fe, nilque in eo protinus mergi, longitudine passuum runt gignere praeter bitumen milia centum explere, latitudine maxima septuaginta quinque, minima sex usque Joppem a Jordane Regio quae Judaea proprie dicebatur ex et vicof Sarfaxo dicto ad Juliadam usque urbem, itemque Tyberiadis lacum latitudine ten debatur Longitudine autem usque ad Ptholomaidam in plures toparchias divisa, Emorinem civitas Hierosolyma caeteris inter accolas eminens, scilicet, ubi fuit,Gofnam, Hiericuntcm palmetis consitam fonlibusque irriguam, Atrabatam, Tan nam 7 Ioppicam 9, Atramaeam, Ingaddam, Betholem, Ligclam Pellam,Zofa,, niticam, Gaulanitem 10 Gamaliticain, Bataneam Herodium, Trachonitidem,, Hierosolymae, Zafira, Gaza Urbes vero in ea praecipuae infrascriptae fuerunt:,, Ligda, Rama,, Beelogobram, Seburis 15 Lamia Ul Antipatris, Drusia, Sebas te,, Hiericus, Thamia l7 Emaris postea dicta Nicopolis, Gufria ', Archelais, Faselis,Beddora, Hengadola, Thamaron, quae sunt a parte occidentali Jordanis Ab orien, Gazorus, Epiceron Ab eadem parte regio tali sunt hae: Cosmos, Libia, Callirœ: Berzamam, Caparorsam, Gemarurim Idumaea has praecipuas habuit urbes Eleusam, Massam, Callim incipiens Gename regio ^ Judaeam inter Galilaeamque Samaria a vico si ta,dicto, in Atrabatham desinit toparchiam, Temnam atque Neapolim nobiles civi i tates liabcns a saluber ab Pirgus ac Hioppe a et infra Taraceam et infra et om b - Tmniam aHioppicam abc Gaunalitem a; G bitamen Caulanitem b.

et inferior a Septentrione Foenicem Galilaea superior provinciam spectat, ab a et Carmelum montem, Occidente Ptholomaidama Meridie Scylhopolim Sarna Sadaram riamque, ab Oriente Joppetn Galilaea ex Tyberia usque et Inferiorusque ad Bersa Zabulon longitudine tendebatur; latitudine vero ex vico Saloet bem Alterius longitudo a Talla, vico Jordani proximo, ad Herodium oppidum trahitur; latitudine vero ex Bersabe usque ad Bacha vicum patet, qui terram di- b rimit Tyriorum Urbes in eis multae fuerunt, et hae inprimis nobilitate insignes: Zabulon, Julias Affura, Caparcotia, Nazaret, Jotapatta scilicet Selfolis,,, Asaihon, Bersabe 6, Peloim, Caphareton, Tarichea, Gabra, Giscala Sed ex his nonpaucae urbibus desertae aut disjectae fuerant, quum Christiani Judaeam armis re petiverunt, plurimae quoque vetus nomen prorsus amiserant e Ergo, ut prosequar institutum, duces hanc ingressi provinciam, postquam

Caesaream pervenere, castris positis prope urbem, ubi palustris erat aqua, dies complures quieverunt, sacris solemnibus celebrantes diem in quo Christi olim acceperunt Deinde Joppem a dextera relinquentes, Apostoli sanctum Spiritum ad urbem Jafam Ligdam, qua Barbaris appellatam, sunt divi a profecti inillo templum nobile a Caesare quondam 9 Justi Georgii tumulus erat, superque; qua occupata, cum audissent civitatem praeclaram haud longe niano aedificatum inde abesse, Ramam ab incolis regionis dictam, in qua longa pax et rerum copialuxum desidiamque, non vires ad bellum aluerat, Flandriae regulum ad eam oppu miserunt, nec situ neque opere satis munitam Id non latuit oppi- e gnandam danos, quibus exploratores consilium hostium praemissi Itaque, patefecerant nocte antecedenti, cum conjugibus liberisque, ac magna parte rerum suarum, ad proximos montes confugerunt et muros Igitur apertas portas videntes, Galli, propugnantibus vacuos, ingressi sunt celeriter urbem, domosque omnes et abdita quaeque perscrutati; praeda ingenti potiuntur, et magna inprimis rerum copia pro falendo exercitu necessaria Quod ubi reliquis fuit notum, qui in castris remanse rant, mox universi ad urbem capiam contenderunt; ibi, paucos dies morati, atque constituto, qui Robertus dicebatur, genere Gallus, vir doctrina et urbi praesule moribus praestans, relictoque praesidio valido, ne desertam caperent hostes, ad Nicopolim iter vertunt*, oppidum quondam Emaus dictum, in quo sacrae perhi- g bent litterae Christum, a mortuis revocatum, se duobus manifestasse qui discipuli ejus fuerant Ibi parumper quiescentibus nostris, nuntii a Bethleem, propinqua urbe, venerunt, puerperio divae Virginis celebri, se a Christianis missos dicentes, qui in ea degebant, ut praesidium peterent, quo imminenti malo eriperentur; nam finitimos Barbaros multos armatos cœgisse ut cum illis Hierosolymas pergant; ideo prope Bethleem transituri templa omnia christianae C hristianos timere, ne ipsireligionis evertant; ideoque cupere illos, ut eo duces mitterent copias, quae, occu pata propere urbe nullius armis custodita, vim hostium propulsarent; ergo ipsos ea sinant dirui templa, voti compotes faciant, nec duces orare, ut prorsus suos dicere duces quae ut viderent ac servarent maximum iter confecerunt Vera hos rati, proxima nocte, ire Tancredum et multos equites secum jubent, occupataque b Bar Fessolis b HISTORIA GOTEFRIDI.a urbe illam tueri, si quid Barbari molirentur; qui, silentio noctis moventes, non ad mœnia civitatis venissent, intromissi a Christianis* dum luce satis certa, dumnemine repugnante, illam capiunt Mox profecti ad sacras sedes prse gaudio lachri mas emittebant, locum cernentes, in quo sacrae Virginis partu salus orbi tradita est, quem videre et osculari tantopere cupierant VI Dum haec a nostris geruntur, qui erant Hierosolymis hostestela, machi nas, omnis generis tormenta plurima intus advexerant, magnam insuper vim frumenti aliarumque rerum,ferre possent obsidionem, turres murosque ve ut aut bellis collapsos restituerant, et ex tota Judaea omnes acciverant, quos tustate meliores bello arbitrabantur, haud ignariceleriter nostros ad oppugnandam ur bem venturos; fontes insuper prope illam aut puteos, quanquam rari admodum erant, omnes obstruxerant, ut Christiani aquae penuria inde abire cogerentur Urbi enim proxima regio, rivis atque amnibus carens, necnon palustribus aquis, aestivo tempore maxime inops aquarum erat Intus autem multi erant putei veteres ad aquam de fontes quoque artificum opera in urbem cœlo excipiendam facti, Christiani omnes, praeter pueros foeminasque inde ducti abire jussi sunt, qui, Barbari minabantur, redimerent, quam ut vitam eripereet liberos conjuges a ruina vindicata, magnam que servarent, necnon templa suae religionis vim auri persolverunt Haec enixius agebantur a Barbaris, quia hostes tot rebus gestis claros timentes, congredi prœlio non audebant, satis etiam esse rati quoadsi urbem ipsam tue majores copiae adventarent a rege /Egyptio transmittendae, rentur; et ea erat regis mens, quam litteris nuper aperuerat, suos hortatus nedeficerent animo, sed fortiter ferrent obsidionem* et oppidis circumstantibus praesidia ministrarent Dum prope Emaus nostri erant ipsum Tancredum praestolan tes, quem ad Bethleem miserant occupandam, Gallus quidam genere, homo nonf mediocriter bello praestans, clam nocte castra egressus, Hierosolymas versus perrexi t, equites centum secum ducens, et parem fere numerum peditum, qui, oc culto considens loco, postquam urbi appropinquavit, occasionem praedae agendae greges, ad, cum simul pecudum vidisset magnos et, luce exorta expectabat; caesis pastoribus aut fugatis, bestias prae se agens ad eos capiendos contendit, et, suos revertebatur Sed clamor agrestium, qui in urbem refugerant, ita commovit oppidanos, ut multi ex, armis arreptis, contra hostem exirent; quos venire iis Galli conspicientes, longe numero ipsis praestantes, jamque ad pugnam expediripraeda relicta, aufugerunt; nec multum progressi casu obvium habuere Tancre dum cum parte illorum, quos ad Bethleem duxerat, via transversa redeuntem, relictis; qui, rogatus ut praedam amissam recuperaret, reliquis pro tuenda urbevertit, eumque non procul repertum celeriter com ad insequendum hostem se misso prœlio superat; fusum vero noluit persequi, ne, si propius urbem accederet, fessi homines atque equi a Barbaris demum opprimerentur Ergo, signo receptui dato, cum parta praeda, suos incolumes in castra reduxit, laetis omnibus quasi omenmilites ad Hieroso initio accepissent, et accensi animis i majoris felicitatis eo clamabant; ideo duces, motis castris, ad eam sunt lymas obsidendas eundum t> • magnamque eripere om nosirrn cum A C D d eundem animi pecudum simul a multis ? exhorta

profecti urbem, vetustate ac fama rerum gestarum, privatis quondam et publicis a aedificiis, vel fortunae varietate seu regum splendore qui eam inhabitarunt, et hospitio maxime celebrem, quam fuisse olim clarissimam inprimis Christito tius fere urbium Orientis quidam tradunt rerum scriptores, non modo Judaei, sed qui ex Italis maxime floruerunt* VII Urbem hanc Salem ab initio dictam ferunt, deinde Jebum, priusquam b David rex, eam amplificatam caput regni constituisset Is continue ibi residens, Hierusalem urbi dedit nomen; sed ejus posteri nationesque aliae Hierosolymas eam frequentius appellarunt, quam, Romanis armis excisam, cum Adrianus denuocondidisset, Eliam dici demum jussit Postea Capitoliam quidam referunt appel latam, cito tamen ejusmodi nomina, cum vetus frequentaretur, prorsus obsoleve- c Forma urbis prius dirutae longe amplior et nobilior fuit, publicis aedificiis runt exornata, privatisque mirum in modum in qua templum unicumfuit ab Heconditum, quo nullum fuisse in orbe praestantius quidam lit Antipatre rode teris tradiderunt b Ejus ambitus trinis muris circumdatae, nisi qua intererant, fuit Quo quidem tempore locus Calvariae, et trium stadiorum valles, triginta Ea Christi morte celebris factus, et ejus sepulchrum extra urbis mœnia erant vero quam nostri expugnaverunt, usque ad hanc manens aetatem, ambitum trium spatio longitudinis quam milium passuum et supra habet, major, latitudinis colles, valle parva media interscinditur Horum celsior, Syon dictus, duos posita in Occiduam vergens partem, plura egregia in se continet Nam in ipso montis ecacumine turris est vetusti operis, quondam David appellata, qua pro arce Bar; aedes etiam divi Francisci, quo in loco multi homines, sectam bari utebantur secuti, caste integreque vixerunt, quamvis inter medios Barbaros ejus ac moresfidei hostes versarentur Quod annuisse Deum crediderim, ut, sicut autor ejus re ligionis Christo similior vita fuit, sic a solis posteris ejus, post res perditas Cbris- f Gerent, unde salus hominum prodiit Circa medium tianorum, ibi sacra rite collis ascensum Christi est sacrum Sepulchrum, supra quod, priusquam nostri erat templum, forma rotunda aedificatum urbem caperent, parvum admodum Sed qui Goflredo postea successere, imparem esse rei tam sacrae locum censentes, atque indignum laude christiana, veteri templo aliud majus adjecerunt, locum g Calvariae includentes Itaque fanum vetustum pene in medio situm est; reliquavero ejus pars, longitudine cubitorum centum, latitudine sexaginta et sex, tendi valvas habens, intra tur magnifice pretioseque ornata, non a fronte, sed a latere mœnia urbis sita Mons alius 14, ab Oriente Syon Aera olim oppositus, dicebatur, cujus in it est aliud nobile, Deo ipsi Magno dicatum, verso templum latere ad Meridiem habens aream circa magnam, longitudine ac latitudine parem, albo etiam lapide stratam Hujus in medio alia est aliquanto excelsior, in qua templum situm est, octo in orbem angulos habens, crustasque Parii lapidis, in summo vertice plumbo coopertum n; intus etiam parietes auro et lapillis versicoloribus refulgebant Ipsum

a fanum et inferior area, muris undique circumsepta, dum tenebant urbem iEgyptii, nulli prorsus patebant, nisi quis, lotis pedibus nudisque, aditum postulasset Urbemipsam a tribus partibus valles cingunt, latae quidem ac profundae, a Meridie sci solis, ab Ortu et Occidente; a parte autem Septentrionis usque ad mœnia licet patet aditus minime praeceps aut angustus Ideoque ab eo latere civitas ipsa muris turribusque munitissima erat VIII Ad hanc obsidendam duces profecti, postquam viderunt cingi totam partibus oppugnari ubi profundae valles intererant, armis non posse, nec ab his ab ora 3 Septentrionis atque etiam Occidentis qua minus valles impediebant, eam cum copiis obsederunt Sed, cum esset animadversum ibi Tancredum constitisse unde hostibus parum oberat, ei vero imminebat periculum valle intercedente,quae ipsum ab aliis dirimebat, idem, suadentibus cunctis, locum occupatum dese posuit castra, et, quanquam scalas ruit, et Syon inter ac Dei templum loco edito ipsi duces, aggredi tamen urbem placuit haud non praeparassent aut machinas ignaris plus plerumque opinionem virtutis quam virtutem bellis posse inIta que, muris succedentes, atrox certamen excitarunt, Barbaris admirantibus ausos eos pugnam capessere, scalas vel machinas non habentes; neque id temerarium, sed eximiae opus virtutis censebant, adeo fama rerum gestarum plus quam recta Cum vero aspicerent fortiter dimicantes non telis aut saxis terreri, ratio poterat sed alacres cum clamore magis continue pugnam accendere, ac multos suorum 6e jaculis aut sagittis confodi, tum valde perterriti vix mœnia tuebantur; isque habi obstinatius dimicantes urbem tus animorum si Christianos non latuisset, forsan a summo mane cum meridiem pugnam, traxissent ad cepissent, qui et calor 099, mens jun ingens (erat enim junius mensis) supra modum eos affligeret, armis onustos ac prœlio fatigatos, nec eo modo cernerent viam validae urbis expugnandae, castra omnes repetiverunt, consilio, construere machinas, initoque parare, scalas ac vineas agere ad urbem instituunt Longior fuit operis mora, quia proximus ager consitus arbore materiam non suppeditabat Docti vero ab infrequenti incolis vallem esse milia passuum sex distantem multis arboribus ac magnis vestitam, eo deferrent misere fabros multos, qui praecisos arborum stipites plaustris in castra G‘ Quibus advectis, ita miles institit operi, ut brevi machinae plures varii generis et scalae multae perficerentur Dum vero haec anostris fiebant, aquae in dies cres cens, inopia magnum incommodum afferebat; ut enim supradictum est, proxima civitati amne si qui erant ibidem fontes, aut ac rivis prorsus carebat, et regio Qua ex re milites putei, vel cisternae, omnes pene opera Barbarorum defecerant procul ab urbe aquam quaerebant, nec aliquis pene fuit locus, quem anxii ipsi reperiendam non scrutarentur, valles ac nemora perlustrantes, qui sua ob eam indicio aliquorum Bethleem urbem incolentium, quasdam aquas industria, vel salubres, partim limosas, invenerunt Quibus nequaquam sufficientibus partimtot hominibus atque equis, eo adducta fuit res, ut magna ipsorum pars equo i rum vaga per agros dimitteretur, quorum plurimi siti arentes vel aliis casibus progressi, pabulum aut aquam Milites quoque temere a castris procul periere edite c - 5 exconcitarunt d.for multis eorum a iis d - h defecerunt can

ab hoste circumventi, sui erroris dabant pœnas Multi etiam quaerentes, crebro a febri correpti diem obibant, aestu, labore, ac rerum inopia morbos vulgantibus* Dum in hoc statu nostri erant, Ligures quidam, ex Genua urbe, portum Joppe cum intrassent, navibus vecti vino, frumento et aliis rebus oneratis, mox misere nuntiosducibus, qui adventum eorum significarent, peterentque mitti ad eos equitum tur mas, quorum praesidio res advectae tuto in castra deferrentur Ea re duces laetati, rerum pene omnium inopes, equites centum, pedites quinquaginta, ire ad portum pro rebus ferendis secum ducere Postquorum discessum simul jubent, mulosque jungeretur paucos esse illos rati, alam insuper mittunt equitum, quae cum eisdem profecti, Ramam inter et Ligdam cum essent, obvios hostes Sed qui prius erant habuerunt; hi quingenti erant equites clam Hierosolymam urbem egressi, ut quos ire ad portum acceperant in ipsa via adorirentur Quibus nostri numero impares non cessere, sed acriter dimicantes Barbaros ipsos reprimebant, eo usque pugnam trahentes, quoad ala equitum supervenit Hi postea missa prœlium conspicati et quo in periculo essent socii, jam hoste undique circumventi, absque mora in-»eunt pugnam, et, incautos n acti Barbaros, primo impetu plurimos peremerunt; reliqui, vagi ac paventes, cumhostes viderent, atque undique circum instare fundi, fugam arripuerunt, quos victores magno spatio persecuti, caesis permultis,ad locum ubi pugna fuerat rediere Ducenti ex hostibus, duo ex nostris, eo cer tamine, sunt perempti ad mare Genuenses, Joppem urbem prius e Ubi fuit ventum, effusi obviam laeti milites exceperunt Dum ingressi ab incolis metu Christianorum desertam, exonerant suas naves praeparantque ad castra iter, classis dEgyptia, quae prope vero erat, nocte ad Joppem Ascalonem ut naves Genuensium caperet pervenit, Quam arcis cum adventare nunliassent, cuncti ad mare visam procul vigiles mox profecti cuncta armamenta detrahunt navibus, quas tueri minime poterant eaque cum validam hostium reliquis rebus in arcem contra classem, urbis transtulerunt, priusquam Barbari pervenissent Una triremis Genuensium, quae per aliquot prius dies longe a portu abierat, praedam de hostibus quaerens, dum ad suos dirigit cursum, visa procul hostium classe, mox atque iter convertit, inde Syriam est profecta Qui vero in arce morabantur, in noctu taciti ab- g euntes, tuti in castra cum omnibus rebus pervenerunt, quorum adventu exercitus deinde promptior recreatus ac robustior ad ferendos labores Praeterea fuit Genuenses cum aliis de industria ingenioque certare, facere machinas, ligneasturres excitare, scalas multas perficere, nullum denique ad nostros juvandos offi ac militum summo multiplex varie cium Itaque ipsorum studio praetermittere ri cœptum opus est intra mensem absolutum 5 IX Nec oppidani eo tempore segnes fuerant, sed contra opera Ghristianorum ab ea parte, qua urbem oppugnaturos eos censebant, erexerant machinas varii generis, et multa tormenta disposuerant Moniti enim crebris litteris regis eorum fortiter ferre obsidionem, quoad copias transmisisset, et excitati spe praemiorum, rege ipso promittebantur, magnos sibi sumpserant spiritus, quae ingentia illis ab mullosque erant prius Ascalonem a eis b -d

a et omni studio urbem tueri statuerant; ea etiam ratione adducti, quia cum hisces erat hostibus, quos victores implacabiles fore arbitrabantur Goffredus aliique,omnibus praeparatis, oppugnandam urbem postero die pronuntiant; et, quo pro pitium tantae rei haberent Deum, ipsi post sacerdotes, qui, psalmos aut hymnos canentes, sacra manibus deferebant, cum toto exercitu, pedibus nudis, ad Montem b Olivarum procedunt, mille passus fere distantem, praesidio tamen incastris re dispositis ne quid Barbari molirentur Cumque in atque a tergo armatis licto, summum evasissent, genibus positis, veniam delictorum et Numinis opem adversus hostes petebant Sacerdos etiam, Gallus genere, qui Ernoldus dicebatur, doctrinaet eloquio praestans, quamvis improbae mentis homo, bete ad religionem compo situs eos monuit plurimis verbis a, ut odia inter se ac simultates finirent, ne sui,voti, societatis initae, ipsius Christi essent immemores; a quo nil saepius fuit suasum quam ut viri amarent se invicem, et, remissis injuriis, mutua gratia conciliarentur; nec esse clarius magni animi ac sapientis indicium, quam injurias obli eos efficere, neque aliud visci, et inimicis non modo ignoscere sed ampliores gloriae magis adversum quam socios belli Christi esse fœdius aut gestis et partaemilites, non spe humanorum, sed cœlestium praemiorum permotos, inter se dissi fieri, parvis de causis fructum tot laborum dere, seditionum auctores amittere, tantum denique irae, odio velinvidiae indulgere, ut has deterrimas animi paspericula sub victoriae anteponant, pro qua nunc usque summa siones laudi et Nam adversius quam ducum is ierint quid militum, esse dissensiones acquorum alter dum alteri adversatur, nec saniori cedit consilio, res communis ne gligitur, atque hosti datur facultas eos malo afficiendi; et eam ob causam plurimos duces, multos exercitus victos olim fuisse, ac Numinis opem frustra exposci, nisi parendo ejus jussis omnes in gratiam simul redeant, nec se ambigere adversus consentientes vires hostium debiles fore, cum invicti ad eam diem fuerint, easque superaverint gentes, quibus iEgyptii nec numero nec viribus pares essent; et eolibentius dimicandum esse, quo ad extremum laborum pervenerint, eamque ob urbem, pro qua sola recuperanda bellum gravissimum susceperunt; et, sideant ea capta, nil agendum superesse, nisi ut domum cum summa laude revertantur, liberis, domesticis laribus longo post tempore fruituri, eo avidius ac conjugibus, laetius, quo diutius hisce omnibus caruere; clarioresque supra modum quam cum discesserint, redeant; quos omnes diligent, laudibus celebrabunt, simul quoque humana pene admirabuntur supergressos, velut vindices Christi religionis, summopere annitendum, ideoque ingens trophaeum de Barbaris referentes; gestis hoc extremum felicitatisque opus alioquin ut claris adjiciatur; virtutis maxima profecerunt, omnia quae tunc usque et partae peritura gloriae esse,vel magna ex parte obum ignominiam successuram, quae delebit laudes partasbrabit Vix finem dicendi fecerat, quum subito clamor approbantium dicta gemi amplectendum est exortus, simul etiam se hortantium, ut tusque se invicem i nihil studii vel laboris ad oppugnandam urbem remitterent.Ubi vero in castra est reditum, Goffredus animadvertens ab ea, qua insede

rat, parte urbi offici parum posse, quam summo studio Barbari munierant, milites •v aliquid quamvis

est hortatus, ut noctu machinas, resolutis compagibus, ad aliam urbis pariem

transferrent, locum designans portam inter divi Slephani aliamque Angeli dictam, quae Septentrionem spectabat Nam vacuum illum nostri cum reliquissent, ex eolatere minus attente hostes custodiebant Id a militibus magno assensu tam 2 fuit factum 3, ut, priusquam illuxisset, ligneae aliae machinae ad turres et riter delatae atque erectae fuerint Postquam vero dies refulsit, Bar locum destinatum Bbaris admirantibus ingens opus adeo brevi esse confectum, nostri ad mcenia suc cessere A tribus partibus oppugnatio erat Ab una enim princeps Tolosae, ab aliis viris, quantum Goffredus Tancredusque hostes urgebant, turres armatis plenas ferebat loci natura, mœnibus admoventes; et qui stabant super illis, cum pene ex o dimicarent Barbaros inultos vulnerabant Ignem quoque a muris jactum, aequo quanquam pice et oleo aleretur, aceto et aqua extinguebant Coria etiam ligno superimposita, quorum erat copia ingens, satis opera tutabantur Erat quoque a terror, ex quibus excussi magni lapides cum maximo strepitu muros machinis percutiebant, quorum saccis inclusam inanes facere Barbari cupientes, ictus, lintea quoque aquis ma paleam aut foenum funibus ante muros suspendebant lapides prius excepti mœnibus non officerent Nostris jam erat dentia, ut ab iispersuasum, capta urbe, nullum laborem superesse, gravi bello finem imponi, tu apud alios plus laudis quaeri graliaeque tum dari ad patriam reditum, et ea re Christianos, quam ex prius gestis quaesiverint Ideoque instabant ferociter jaculis Epugnantes, vel scalis admotis ascensum tentantes, nec labore aut peri aut saxis culis frangebantur, obstinati jam animo vel in pugna oppetere vel capere urbem iter tam longum confecissent Pueri etiam foeminaeque ac pro qua expugnanda reliqua omnis turba imbellis, castris egressi, ipsis militibus praesto aderant, eos cibum ferentes, ut aestu arentes et labore hortantes ad certamen, potumque aut Fconfecti reficerentur Nec segnius hostes se defendebant, saxis creberrimis ferien tes nostros atque omni telorum genere, quorum plurimi quamvis caderent vel in pugna vulnerarentur, tamen ob copiam propugnantium mortuis vivi, fessis re centes, integri sauciis succedebant; ergo majore impetu animorum quam fructu operis nostri cum dimicarent, et jam luci tenebrae miscerentur, signum receptui

datum est b Postquam in castra fuit reditum, non exhortandi a ducibus milites sedconsolandi protinus erant Neque enim defecerant animo vel praeteritae labor pu gnae tantum eos turbaverat, quantum exagitabat ira et indignatio, quod imbelle hominum genus bis jam illos a mœnibus reppulisset Ergo, se ipsos increpantes, palam dicebant vigorem animis, vim corporibus

defecisse, alios milites esse in castris, alios Syriam subegisse, ac satius fore sub ipsis mœnibus vitam amittere, quam cum dedecore adeo magno, re infecta, domum reverti Proinde cuncti ducesorabant, ne differrent certamen, sed, cum illuxerit, ad oppugnandam urbem du cant Eos enim vel hostem superaturos, vel morte honesta ignominiam finituros.His Goffredus vocibus motus, quod recte existimabat ardore militum esse uten dum, ne spatio interjecto is frigesceret impetus animorum, et magis periculi quam ex equo inclusis B.

parent a decoris ratio haberetur, edicit cunctis, ut in crastinum se ad oppidum expugnandum, et parem verbis operam praestent, repetant animor qua mente adomo sua discesserint, quas lustraverint orbis partes* quot urbes* quas acies hos tium superarint, ut caperent Hierosolymas, votum suum explerent, labem atque ignominiam nominis auferrent* ne posthac Sacrum 2 Sepulcrum ab christiani Barbaris teneretur; id enim gravissimi causam impiis itineris et belli fuisse Quod si infectum remaneret, summo dedecore illos Ghristianosque omnes esse afficiendqs, nec aliquos ultra spem habituros Judaeae recuperandae, cum ipsis ad expugnandam hanc urbem vires animosque accipient* Barbaris vero defecisse eam tenentibus magnam laudem accessuram, quod invictum exercitum abirec inde suis armis cœgerint; itaque bono eos animo esse* et se hortari ut hanc sen tentiam firmam teneant, honestam videlicet mortemvitae turpi esse anteponen dam, nec ab ipsis aliud poscere quam ut in pugna Suum exemplum aliorumque ducum imitentur, quos nullum laborem aut periculum recusare in ipsa pugna satis intolligent; se quoque non nisi victorem copias reducturum a His adhortationibus mili les confirmati, prima luce, Castra egrediuntur, et*

summa vi oppugnare adorti, eo instabant impetu animorum ut nullum periculum quamvis maximum declinarent, et, si qui peribant, nimbo telorum intercedente, mox alii loco eorum succedebant, et quod terrorem solet incutere acrius milites laudis quam salutis magis avidos At qui tuebantur civitatem, ne accendebat, omnino perirent, acerrime resistebant, haud dubie rati nullam salutis reliquamproponentes cruciatus immanes, mise spem nisi armis superesse atque animis ram servitutem, stupra in focminas, infantium raptus,abstrahi virgines a com plexu parentum, praedam bonorum, quie accidere solent captis urbibus, potius, quam ferre summam calamitatem Itaque nostris vir mori in pugna decreverant Cum illis formido majoris mali animos faciebat sic utrinque dimicaretur, tus, et quaedam machina magis quam ( nam ictu lapidum ex ea aliae oppidanis noceret illis perieran t), anus duae intra urbem degentes, magicae arti jactorum multi ex, no posthac ex ea saxum aliquod assuetae, pollicitae sunt se carminibus effecturas excuti posset Igitur hae in muros perductae, cum tribus puellis ejusdem scelerisad machi et amentiae sociis, cum quaedam signa ibi constituissent, versae et, nam, nescio quid barbarum frenderent, lapides quidam ex illa excussi eas cum alacres, Deum adesse illis rati ef victoriam sociis peremerunt, qua ex re nostri polliceri, clamorem se invicem cohortantes* acrius laetitiae indicem, et, tolluntnitebantur Sed, meridie jam exacta, cum fessos labore calor ingens supra mo majores sibi n dum debilitassct, neque hostes remitterent pugnam, continuoque sumerent spiritus, nostros clamore increpantes, atque ideo milites de victoriadesperarent, decreverant animo castra repetere, ac se paulatim certamini sub trahebant Tum vero, ut quidamsunt auctores, qua parte Goffredus dimicabat, comi, quidam insigni vectus equo, armis refulgens, non i tem habens Eustachium fratrem visus, ex monte Olivarum descendit, alte sublatum clypeum ab Asia ante et, iniquis intercidente a; incidente b* 5 supemsse, Sacrum om castrinum ipsis a; a quatiens, illum ad urbem dirigebat; quem Goffredus ubi aspexit, nactus occa- a sionem suos hortandi, eum militibus ostendebat, clamitans hunc a Deo missum, anniti paululum velint, adesse victoriamnuntiaret Id creditum a pu ut, si ita ferunt eos mutasse, ut qui languido erant corpore solum de fuga gnantibus cogitantes vel excesserant vulnerati, hoc audito, velut integri animis etcorpo ribus, ad ipsam pugnam excitarentur Ergo annixi supra modum, ducem habere b D eum rati, turres ligneas, fossis repletis, mœnibus jungunt, et ex illis pugnantesplurimos hostium interficiunt* Crescit undique militum clamor invicem se hortantium Goffredus quoque, hostes turbatos animadvertens, ad ipsa mœnia pluri mos milites ire jubet, facibusque accensis, foeno ac paleis muro suspensis ignem injicere, quod cum propere factum esset et ventus afflans fumum in ora hostium c, partem murorum vacuam reliquere Quod ubi ferret, illi, durare non valentes aspexit Goffredus, ligneam turrim cum fratre ascendens, pontem ligneum turri jubet, et, magna voce reliquos admonens ut vel haerentem supra mœnia tendi scalis caperent murum vel ab imo illum subruerent, primus cum fratre mœnia occupavit, multique illum ut ascenderent hortabantur *; quibus n secuti alios, spe abjecta muros tuendi, Barbari eos deseruerunt certatim ascendentibus Proditum est memoriae a quibusdam, qui hanc historiam conscripsere, legatumvisum fuisse quo con pontificis, qui Antiochiae vita excesserat, tum a pluribus inter primos urbem intrantem Goffredus, sueverat prius habitu cito ex muris descendens, ad persequendos hostes contendit, et, per vias urbis discurrens, in- e credibilem edidit caedem; armati pariter et inermes pueri, foeminae mactabantur Jacebant ubique tot cadavera, tantus manaverat ab his eruor, ut ea calcare aut oporteret Jam ad medium urbis venerant, necdum hostes, ire per sanguinem propulsantes Tancredum Tolosanumque principem, captam esse urbem senserant Auctus vero demum clamor atque illis propior factus nostros adesse cum indi- f quoque, defensione omissa, vacuos muros reliquerunt Id indicium casset, tum ii Goffredum occupasse Ergo fuit nostris ab ea parte oppugnantibus urbem, eam in mœnia evadentes intus celeriter descenderunt, et, vadentes per urbem, stragem ingentem; faciebant, non sexui, non Hostium multi ad turrim aetati parcentes David refugerunt, longe plures in Dei templum, aream ve illi subjectam, qua, g Hanc Tancredus mox undique altis muris clausa, pro arce tum hostes utebantur*aggressus haud magno cepit certamine, Barbaris aegre resistentibus, quorum ani mos ingens terror occupaverat Nostri ergo eam ingressi hostes ipsos, quanquam et, armis abjectis, velut victi humi procumberent, supplices tenderent manus, iram victorum dep recantes, ad unum interemerunt Postea, fractis Templi portis, hin quo plurimi se abdiderant, intus irrumpunt caede calentes Ibi quoque ira prae valuit, nec lacrimae aut preces, nec sanctitas loci Barbaris profuerunt, quin omnes demum interirent Tradunt plerique hominum decem in templo et area milia caesa fuisse, ac ingens pondus auri et argenti a Tancredo repertum, quod, purgato postea Templo et rebus in civitate compositis, ad sacrum usum restituit Qui intendi a multi quoque a abscendentibus a hi a oppugnantibus a - plurimis

a ad arcem David confugerant situ et opere permunitam, spe abjecta eam tuendi,hoste tam valido circumstante, territique ob caedes factas, ut cum singulis vesti Tolosano dederunt mentis abirent pacti, eam principi Hoc maxime modo urbs praeclara cum summa laude nominis christiani armis i jui 1099, nostrorum capta est, et parta ingens ab his praeda; memoriae quoque fuit proditum, mense julio et veneris die ipsam expugnatam fuisse Quod annuisse Deum puto, ut, qua die auctor vitae ibi est cruci affixus ob salutem totius orbis, eadem postea perirent barbari hostes, qui sacrum civitas haec ad ejus cultum redigeretur, etSepulchrum et alia templa polluerant, Christiani vero illis parentes a inultis aerum nis liberarentur prius agendum censuerunt nostri omnes Die

sequenti, congregati nil quam ipsum Christi voto expleto gratiisque Numini adirent Sepulchrum, ut, actis, cujus virtute magnam victoriam habuissent, reliqua demum exequerentur.Profecti ergo ad sacram aedem, postquam Sepulchrum conspexere simulque Cal variae locum, manare iis prae gaudio lach rimae illa videntibus ac tangentibus, ob quae per varios casus, per tot rerum discrimina iter fecerant, nec satiari aspectu poterant aut tactu, et, quasi Christum ibi viderent, venerabundi procumbebant, non modo agentes pro victoria gratias, sed veniam criminumflebili voce peten tutumque ad patriam reditum Postquam templo excessere, cura inprimis tesman est cadavera passim jacentia extra urbem mittendi, eo negotio his habitae dato qui capti ex Barbaris nexi retinebantur Sed, cum soli ejusmodi rei non sufficerent, additi sunt inopes Christiani, qui, mercede accepta, rem cum aliis perfece runt Sic purgata propere urbe, mox agi est cœptum, ut urbi rex et toti provinciae crearetur Ergo duces militesque, die quadam, cum convenissent, et ingens foret omnium expectatio, surgens Flandriae princeps, manu atque ingenio praestans, ita disseruit magna, inquam, nunc «Magna quidem an o ac nescio agitur, res, socii, quae majorem prudentiam, toto hoc bello acciderit, fidem, diligentiam «alia Si enim pacatae provinciae, jam assuetae moribus nostris, rex esset «flagitarit «constituendus, minus negotii haberemus, nec vestrum errorem clades extremae g«arguerent; sed ei quaeritur custos regno, quod, hac urbe paucisque exceptis «oppidis, totum Barbari adhuc tenent, quos contra si vos omnes dimicaretis, nec «iis externae afforent opes, non tamen absque magnis periculis, labore ingenti, «summo studio et ingenio, tot oppida, tot munitae undique arces expugnarentur «Cum vero abire institueritis, praeter admodum paucos quem que regem futurum «hactenus ducem habuere, nec sit verisimile regem d^gypti quieturum, cui hanc «urbem abstulistis, quem parasse magnas copias audivimus, nec aliud expectare, quis non censeat mediocriter sapiens eum deligi «quam rei gerendae occasionem «oportere, qui prudentia, fortitudine, rebus gestis, omnesalios superarit, alio «quin spem adimi non modo imperium augendi, sed partum tuendi, summa cum«laude hosti ereptum? Nam quo est periculum majus, quo instat gravior belli mo «les, eo enixius est cavendum, ne imparem tantis rebus praeficiamus Alius enim navis rector desideratur; aliamquc leves res «mari tranquillo, alius procelloso -

«flagitant Curam, aliam graves et turbulentae, praesertim bellicae, in quibus pec- a «cari absque pernicie nunquam solet, confestimque sequitur pœna temeritatem, «proinde, ut saepe optimi duces parva manu maxima bella confecerunt, ita minus«praestantes, licet magnis copiis freti, crebro exercitus amisere Quod si Christia «nos haberemus finitimos, quorum ope refici, afflicti erigi, perditi recreari victi «tandem possent, minus timendum nobis foret Illi autem procul absunt, et nos «undique hostes circumstant, qui, si fuderint semel nostros, aut clausos hac in obsederint, quae subsidia illi habebunt, vel quae loca excipient fugientes «urbe «a tot Barbaris circumsessos? Itaque vos, praevidentes haec pericula, eum eligere «decet regem, cujus industriam, fortitudinem, sapientiam his periculis parem «existimetis, qui bellicae laudi modestiam, fidem, clementiam sociarit His enim c«virtutibus -non minus quam armis magna imperia quaeri et conservari simul so «leht, Cum eisdem praediti reges non modo a bonis sed etiam improbis diligantur, «dum cari esse magis quam metui studium habent Quod si ubique tales decet claros, quanto magis in hac provincia, in «principes esse belli et pacis artibus «qua Barbari ad cultum Christianum, ad parendum novis dominis, deserendum n «veteres mores, ad vitae leges magis graves sunt revocandi, cui undiquetot hos tot pericula imminent! Jam praevideo animo, si, quodabsit, minus ido «tes, «neum declarabitis regem, odio moti aut gratia, quibus vos vacuos esse decet rei «gravissimae incumbentes, quae caedes nostrorum futura sit, quae ruina nominis laturi communem utilitatem «Christiani, quam aegre sumus tandem in hac re «fuisse neglectam, cum victos hic nostros, deletam religionem audiemus, et tot i laboribus partum decus adeo brevi concidisse Ac forsitan mulli prius gesta magis «fortunae quam virtuti, quae posthac acciderint mala temeritati assignabunt, nec «prorsus injuria Nam quid est sapiente indignius, quam egregie rebus gestis aliquis haec me ideo loqui existimet, quod «finem adeo fœdum ponere? Neque«regium fastum concupiscam, et mihi vos oratione conciliem; abest enim, aberit ut me dignum gradu amplissimo, is ab animo meo «que aut parem error, ei«muneri putem, ct simul Deum atque homines testor me hoc regnum non appe si daretis, accepturum, mihique animoesse prorsus patriam repe* «tere, nec, quam communem utilitatem, atque ideo verba u «tendi, neque aliud me spectare «facere, ut, posthabitis aliis, summus vir tantae rei praeficiatur Quae igitur dixi, facite, cujus vir* «quaeso, in bonam partem accipite, ac vestris suffragiis regem «tute UOVuffi regnum non modo servetur, sed longe magis augeatur Sic enim «agentes ostendetis eam virtutemesse vestram, quae non plus admirationis ha «bere quam verae gloriae mereatur »XIII Postquam dicendi finem fecit, quilibet ipsum laudibus efferebat, magni virum, prudentem, modestum, communi utilitati, non suae, studentem animi expressam a Deo orationem esse dicens, ejus quasi ipso servari prorsus et oportere Sed inter tot diversi moris ac generis viros exorta est magna contentio, dummulti varios dignos putant, qui reges constituantur; nec vulgus modo, sed prin cipes ipsi dissidebant, quia plerisque dignitas propria quam salus communis erat

a carior, quosdam vero amor vel odium aIgitur, ne con recto judicio avertebat tentio summi honoris gravius malum excitaret, placuit demum ut quatuor viris, quorum nomen rei cura tacet historia, ejus delegaretur; qui diligenter vitam, quem aliqui regem creandum putassent, postremo cujusque ac virtutem scrutati Goffredum omnibus praetulere, quorum judicium a toto exercitu, magno assensu 2, est comprobatum Ergo Goffredum velut regem laeti omnes cum salutassent, simul cum illo ad aedem Sepulchri sunt profecti, sacrisque ibi peractis, Ramee praesul coronamafferri poposcit auro gemmisque distinctam, ut capiti regis impo sibi neretur Qui periniquum ferre coronam esse dicens, auream, ubi se ibi rex cœli atque orbis olim spineam gravem, per ludibrium illi impressam, tulerat diadema oblatum protinus recusavit Ouae res magnam ei peperit laudem, quod pietatem ac modestiam regio fastui praetulisset, atque operibus regem se esse nonauro aut purpura ostendisset Nam a virtute gloria proficiscitur verusque hominum amor, ab opibus odium ac potentia, necnon infamiae labes, nisi virtuti con jungantur; nec a tyranno regem differre, nisi virtute, plurimi tradiderunt Hunc igitur ego Macedoni Alexandro vera in laude anteferrem: ille libidine dominandi,nulla honesta impulsus causa, non injuria lacessitus, Orientis opes evertit, magnam fecit hominum stragem, multos in servitutem redegit, non ad salutem ho minum natus sed ingentem calamitatem; hic, ut redimeret Christi Sepulchrum, religionem amplificaret, multos eliceret ad virtutem, bellum pium et honestum Ille unicus belli dux, cum exercitu robustissimo sub Philippo semper suscepit gessit; hic, absque imperio, milite cum tyrone, victore, magnas res haud, dubie illi parebat, una cum lingua, moribus et genere dissono, qui voluntarie aliis multis ducibus brevi multas provincias, magnos exercitus superavit, in quo tanta enituit virtus, ut reliqui duces, licet opibus eminentes,ei sponte protinus cede rent Hujus non temeritas in rebus agendis, non superbia, non crudelitas, non nefarios coitus, amicorum caedes, Illius vero ebrietatem, luxuries referuntur.te mere multa in bellis gesta, sibi assertam divinitatem plurimi tradidere litteris Ille manu promptus et audax, hic fortissimus omnium aetatis suae habitus est, in eo sane prorsus infelix, quod ejus res gestas nemo doctrina et eloquio praestans illustravit Graeci autem, viri eruditissimi, non modo veris laudibus Alexandrum, fictis extulerunt, modum historiae non servantes sed etiam XIV Dum Hierosolymis omnes quiescunt, praeter Tancredum et Eustachium, quos Goffredus in Samariam miserat, ut eam provinciam occuparent ultro se; quidam regi significarunt magnum ducem regis jEgyptii ad Ascalonem offerentemii urbem venisse, ibi habere maximas copias, quibuscum Hierosolymas petere insti tuerat, et in eo exercitu non modo digyptios, sed Damascenos atque Arabes esse; terra bellum, ut mari ac quotidie novos addi milites; classem etiam apparari excitaretur; ipsum ducem, Clasdalam dictum, non iEgyptium, sed Armenutn esse, qui jampridem Christi religionem deseruerit, haberi peritum militarium rerum,, neque aliud magis cupere quam ut prœlio cum i multa bella feliciter confecisse Christianis decernat, spemque habere prope certam eos vim suam non laturos Eo ut una secuin ad hostem pergant nuntio rex permotus alios duces exhortatur

Quibus assentientibus, milites omnes arma capere atque ad iter parari jubet, mit- atit nuntios Tancredo et Eustachio, qui eos propere revocarent Demumque omni bus apparatis, relicto urbi praesidio valido, contra hostem contendit, atque in loco Ibelim 'dicto posuit castra, ibi eum expectaturus Fortuna etiam, quae in bellis plurimum potest, rei bene gerendae occasionem dedit Quidam pastores armenta magna boum ducentes, necnon ovium et equorum greges, versus castra conten- b debant, simulque plures armati ad custodiam illis additi, ne a latronibus bestiae caperentur, quos non procul jam indicabat Qua abesse nubes ingens pulveris conspecta, rex, adventare hostem ratus, ducentos equites propere misit, qui rem ex esse, propinquo specularentur Hi, propius accedentes, cernunt bestias multas pastores mixti armatis custodiebant; quos nostri aggressi nullo negotio cum quas fudissent, cum bestiis omnibus et quibusdam captivis, laeti ad castra revertuntur Cumque ex captis eorum conditio, unde venirent, quo properabant, quaereretur, esse greges, qui oppida plura in per interpretem responderunt, eos quorumdam proximis montibus obtinebant, seque ab illis missos fuisse, ut in pascuis bestias custodirent; et, ubi acceperint magnas copias ab iEgypto profectas jam non procul fuisse missum, qui ubi essent, quid pararent, qua constitisse, quemdam ab iis facturi essent iter explorarent; illum autem retulisse vix iniri equitum numerum ac peditum posse, omnes habere unum ducem, atque ipsum palain dicere se in Judaea Christianos omnes deleturum, et via eadem qua ipsi venerant proficisci, > neque procul illum abesse; itaque ipsis custodibus visum tutius armenta et gre- e ges ad montes reducere, quam exercitus sese credere; dumque fidei licet amici unum incidisse Quorum vitant periculum, in majus verbis cognitum eos est pugnam cum hoste imminere, illumque Igitur, prima brevi affuturum luce, et, quoad hostis appropinquaret, imperat milites cibum rex instruit suas acies, capere, quo firmiores in prœlio essent; captas jubet quosdam pedites bestias ducere, atque in loco tribus milibus passuum a castris distante clam consistere; misit equites, eis admonitis ut suum nuntium expectarent, cum simul ducentos audierint, mox cum bestiis magno impetu illo tempus movendi vero ex esse contra hostes contendere Quibus prudenter praeparatis, paulo post hostilescopiae supervenerunt, nu

mero supra modum nostris praestantes, atque ob hoc plenae spei pugnamdesi illis aucta est postquam nostros adeo paucos conspexerunt derabant, quae sane Galli autem aliique, semper vincere assueti, et vanos tumultus, maximas acies Barbarorum contemnere, minime hostes metuebant Itaque non alio animo ibant in eos quam si par pecudum numerus trucidandus esset Rex etiam acies ob eundo animos verbis accendebat rerum gestarum, ignaviae virtutis pristinae,, ea vicerint pugna, nutans adhuc hostium cunctos admonens, quodque, in si abire tandem sospites domum revertentur; firmabunt regnum, et qui si ipsos omnes cum per totam Judaeam vero superabuntur, reliquis Christianis Igitur Barbari numero, nostri virtute ac rebus perituros acriter freti gestis, ita etiam periculo impares Nam manus conseruerunt, sicut animo Christiani satis intelligebant, nihil tutum praeter victoriam illis esse, nec solum pro laude d GOTEFRIDl a atque imperio, sed pro salute, necessitate urgente, dimicabant Quae res etiam alieno imperio cum pugnarent, atque in timidos fortes facit; Barbari pro vero proximas undique regiones tutum refugium se habere non ignorarent, nec in victoria magnam spem, nec in fuga ingens periculum animis suis proponebant virtus eorum quam Proinde minus pertinax ex adverso dimicantium erat; diub tamen grave et anceps fuit certamen, quia nostri a turba hostium pene obrue bantur, quos undique circumfusos, more suo ludificantes, quanquam plerumque caede, reprimebant Longe tamen pauciores non magna cum facile, vincere ab initio poterant hominum turbam pene innumerabilem, si parte ab una fiebat et, fuga, ab aliis acriter pugnabatur Plerumque etiam nostri ob impetum hostium aliquid erat aeque noxium ac parumper cedebant, neque sagittae innumerabiles homines, plurimos equos vulnerabant; omnes a Barbaris jactae, quae permultos tamen difficultates ducum et militum ingens virtus egregie tulit Invicem enim se, hortantes non modo Barbaros propulsarunt, sed intulere acrius signa, eosque pedem referre cœgerunt; nuntius quoque ab rege missus conditos in insidiis 7d ire ad pugnam cum j ussisset, gregesque omnes una ducere, mox illi profecti tan tum pulverem longe ac late sustulerunt, infinita quaedam turba inde venire ut hostes mirari primum cœgit, deinde, viso videretur Ea conspecta pulveris nubes equitum agmine jam certamini propinquante, cum reliquam multitudinem, ipsi dSgyptii non discernerent, putarunt magnasacies hostium esse ad opem feren dam territi supra modum, cuin suis tendentes Ideo alios sustinerent, fuga sibi consuluerunt, quos fugientes equites persecuti tantam de iis feceruntcae cadavera omni ex parte cernerentur Castra etiam dem, ut strata passim campis in quibus praeda ingens est reperta Ex capta sunt, nostris multi in ipso prœlio vulnerati sunt, pauci admodum interfecti Equorum ingensluit jactura, qui sa ipsis erepti detrimentum acceptum gittis confossi perierant; sed multi hostibusmagna ex parte supplevere Hoc prœlio facto, rex victorem exercitum Hierosoly mam urbem reduxit* reparari audiebatur, XV, Postquam quieta omnia erant, nec bellum denuo fractus animo atque anxius ob acceptam praesertim ab ipso /Egypti rege, qui, nuper cladem, non vim inferre, sed propulsare cogitabat, Flandriae Normandi aeque cum suis copiis abierunt; nec multopost reliqui omnes, praeter ad principes modum paucos, qui novo cum rege remansere, ad patriam suam reversi sunt Boa mundi nepos, Tancredus, cuin in Judaea remansisset, Galilaeam, quae ab hoste accepit, quocum simul rex finitimis bellum desciverat, ab ipso rege donoinfe quosdam tenentes montana oppida ren s, quasdam subegit sibi urbes, et sibiparere demum cœgit Praeterea, in Arabiam cum exercitu transiens, magnas Bar baris intulit clades, et praeda ingenti est potitus, cum qua milites omnium rerum pene inopes recreavit Ibi eidem castra habenti missi nuntii retulerunt magnum principem regionis, eximio corporis robore praeditum, militarisque illius artis r non expertem, secum congredi maxime cupere, ut ei familiaris efficeretur, cujus magnas rege fidem dante tutum adeo Cui ei aditum laudes accepisset fore, cum magna a ° nec a b

regis pervenit; quocum aliquot intra paucos idem dies in castra dies versatus a ejus modestiam, comitatem, prudentiam, quam verba ipsa indicabant, et erga omnes facilitatem non minus admirabatur, quam laudes militares, quae, ut ait, magis fortunae quam virtuti debere existimantur, nec modo impe bonus orator exercitui sunt communes Itaque, quod forsan armis non potuisset, ratori sed his virtutibus superavit, idem rex barbarum hostem a quo persanclae, quoad est observatum Nec modo tunc vixit Goffredus, amicitiae jus ipsi regi obtulit transmisit munera illi et magna, sed frequenter multa rediit, Postquam Goffredus Hierosolymas laeti nuntii attulere illius fratrem Balduinum simulque Antiochiae principem, ipsam Judaeam jam ingressos, magnum exercitum secum ducere, non ob aliud motos, quam ut votum explerent, regique ipsi de parta victoria gratularentur Ideo studium est adbibitum ne qua res tot hominibus aut equis deesset Milia enim sex et viginti simul peditum atque equi ex Gallia et Italia venerant, ut tum eos duces sequebantur, quorum multi nuper Hierosolymam peterent urbem, deinde, voti compotes facti, ad domesticos lares redirent Hos igitur omnes, cum ad urbem venissent, rex excepit regio apparatu, et, cum saevire inciperet byems, usque ad prima signa veris in Judaea retinuit, mirum in modum fratris praesentia Boamundique laetus, quorum adventus nonvenisse exis modo exterruit proximos hostes, sed iEgyptium quoque regem, hos timantem quo armis iEgyptum occuparent Itaque urbes munire, arma, equos,, praesidia multis in locis disponere, per totam k viros parare, aditus interscindere hyemem, non intermisit.Illi vero, alia quadam mente praediti, longe diversa in stituerant Nam, quia domi undique circumfusos habebant hostes, proque hispropulsandis parvum praesidium ibi reliquerant, eo animo erant profecti ut riter quantum possent ad sua tuenda reverterentur Ideoque, ubi asperitas byemis cessavit, cum his quas ambo duxerant copiis, Cœlesiriam petiere Rex, exercitu ex hibernis deducto, contra finitimos hostes processit, cum quia otio erat infensus, tum etiam quia nulla externa ope subnixos facile opprimi posse censebat, nec oblatam Igitur, agros hostium omittendam esse occasionem ab ipsa fortuna sibi longe ac late populatus, quaedam deinde cepit oppida, vel dedentibus ea Barbaris ne graviora paterentur, vel violenter expugnata ad maritimam Post, flectens g ’ 3 dictum, parum ab urbe Joppe distans, quod oram, castellum obsedit, Arsur id quod suspicati Rex nequicquam antea Barbari egregie munierant, accidit multa expertus, postquam vidit nihil profici nec ivupediri armis posse quominus a mari necessaria omnia intra oppidum deferrentur in ipso maris littore situm, re infecta, eo animo inde abscessit, ut vere primo paratior atque instructior ad it rediret d Prius autem quam abiret, referunt quidam venisse oppugnandum id in castra plures Barbaros, proximos montes incolentes, qui munera multa ipsi regi attulerunt; quem sedere in regio apparatu, cum sine pompa, sine terra, vidissent, admiratos fuisse, quod imperator adeo magnus, qui totum Orientem turbasset, ita se inornatum humi sedentem conspici pateretur Cumque interpres, attulere et magno Hierosolymis iis c, et infra - HISTORIA GOTEFRIDI., eum dixisse, neminem quam a rege audiente, verba illorum retulisset, risu oborto vis magnum debere indignum existimare in ipsa terra conspici quiescentem, ex qua genus humanum prodierit, inque illa sit recasurum

Sequenti anno, fere in exitu maii mensis, rex in adversam valetudinem in quo repellendo summum studium incidit, brevique morbo invalescente, est adhibitum, in medio cursu victoriarum diem obiit, et, elatus regio lunere, in aede Sepulchri est sepultus Vir belli et pacis artibus praestans, bellicis tamen memora* bilior; in quo non luxuries, non crudelitas, non avaritia, non superbia unquam est cognita; quinimo tradunt tanta, mansuetudine, scriptores continentiacle fuisse, ut omnes eum non modo mentia, religione, liberalitate illum justitia, et summo admirarentur, sed etiam observarent, honoreproseque colerent, rentur; viribus corporis, magnitudine animi et belli artibus ita excelluisse illum *»Hunc in Bononia, Galliae urbe, ferunt, ut neminem parem sua aetate habuerit ex Eustachio patre natum tradunt, et ex avo materno nomen traxisse; Balduinum, atque Eustachium et Guglielmum eu inque fratres fuisse claros insignes, n materno avo, sine filiis mortuo, successisse, ac Loteringiam, cujus fueratille prin ceps, obtinuisse»Inter cujus clara opera quidam etiam retulere, quod ejus affinis, Cimber genere, nobilis vir et bello praestans, cum in judicio ad Romani tribunal principis eum vocasset, quaedam ex eo petens oppida, quae sua esse contendebat, nec aliquo modo pax inter eos conveniret, summo studio perquisita, tandem more ut ambo invicem decretum provinciae certamine dimicarent, fuisse, singulari non causam solum sed etiam vitam, victum si vellet victor, amissurum; itaque, statuta, pugnam die incipientes, illos acriter equis vectosconcurrisse, plures ensis Goffredi quodam que concertasse; postquam horas ancipi ti vero rnarte ictu ita est fractus, ut pars exigua una cum capulo ejus in manu remaneret, tunc p principem, ejus misertum, de pace agere incepisse, quam oblatam, hostis assensurepudiasse, quasi victo leges impone non omnino illo indignam, tamen ipsamper rentur, et, concitato in adversarium equo, ipsum cum capulo ita in cassidecussisse, ut is attonitus et mortuo similis ipso ex equo laberetur; supra quem, stra tum ad terram, nec pedes aut manus moventem, victor Golfredus, dimisso equo, cum stetisset, cassideque cunctis aperte ostendisset vitee necisque illi detracta, sui eum habere potestatem qui principis jussu adversarii nonnullis accitis,, prius conditiones tunc pacem tractaverant, ait quas abnuerat se libenterac metu ut cunctis pateret non ob aliud eas repudiatas quam ne hosti cipere, cessisse videretur Qua ex re pietatis eximiae, magnitudinis animi fortitudinisque Aliud quoque dignum gloria hujus n ingentem laudem est adeptus traditur viri facinus Princeps Henrieus, tunc Romanus imperator, postquam accepit Saxones constituisse, magnum ab eo rebellasse, regemque ipso invito ipsisexerci sibi ulcisceretur; cumque tum comparavit, signis collatis pugnare ut hostes novos cuinam est agitatum imperii in vexillum traderetur, instituisset, consilio et, est, velut omnium praestantissime; i cunctis assentienlibus, illud Goffredo datum qui, dum pugna erat ingens, regem hostium conspicatus, magno impetu eum b - sua retate habuerit parem b > - usu aborto fratres habuit claros a d - capsideque b* - 10 potestatem ipsum victumque a capside a g

cum transfixisset, moribundum ex equo invasit, quem dejecit; hasta infesta cujus morte per acies divulgata, trepidi hostes fuga sibi consuluerunt; ita illius Plura et alia hujus viri, cum pace, virtus eo die Romanum imperium tutata est a tum bello inclita facta referuntur, quae praetereo, longitudinem veritus, neve magis quam decet ab instituto digredi videar XVII Postquam bellum pro Sepulchro Christi susceptum jam quae

absolvi, scribenda reliqua censui paucis verbis referentur Cursu enim, non incessu, in his rebus erit utendum, quas nonnulli alii reges post Goffredum gessere, quorum jam nomen, ne omnino esset obscurum et vita incognita, pauca de illis perfecto superaddere operi non abs re fore existimavi Judaeae regnum suscepit, vir Balduinus functo, frater Goffredo igitur vita corporis ampla et magnifica virtutem cujus species praestans artibus, bellicis accepturus, magnas in; hic in Judaeam proficiscens, regium nomen honestabat bvia hostium copias parva manu superavit, qua in pugna plus valuisse regis pru tradunt Nam, cum hostes loci angustias dentiam quam vires suorum quidamobsedissent, velut metuens Balduinus fugere simulabat; postquam vero animad vertit sparsos hostes absque ordine insequi, et loco iniquo successisse, repente signis conversis eos invadens terga vertere illos cœgit Quo tandem regnum adepto, sibi a Balduino jam Tancredus, qui Galilaeam tenebat, memor illatae, injuriae illi adhuc infensus, tradita ei sua provincia, protinus abiit; prolectumque atqueAntiochiam urbem cives laetissimi susceperunt, carentes principe, quem jampri

in campis Novus rex, certior factus multos Arabes latis dem Barbari ceperant conventuros ad celebrandum festum diem, magnis profectus itineribus, multos alios captos quaedam erat mulier mortales resque alias varii generis cepit Inter nobilis, magni cujusdam viri uxor, corporis cultu et forma insignis, cui praegnantiet mox pariturae quies commoditasque in talibus casibus necessariae cum dees

sent, ipsa prorsus animo linqui et vita excedere videbatur cujus periculo rexsterni vestes, ut ea commo audito mox tentorium tendi jussit, atque in terram suis comitibus, qui dius parere posset, eademque libertate donata, simul etiam rediit Ea regis humanitas non modo una secum remansere, Hierosolymas

peperit laudem, sed brevi etiam certam salutem tereret tempus, quo nil carius est mortalibus recte Deinde rex, ne per otium illud existimantibus, Arsur castellum, cujus jam supra meminimus, armis cepit, deinde Caesaream; in qua expugnanda etiam Genuenses, qui classem habebant, illi eisdem datum est, ibi coloris viridis vasculum dono opem attulere, Repertum Eodem tempore rex pro

quod ipsi ex lapide smaragdo confectum opinabantur fectus contra yEgyptios, quorum exercitus Judaeam populabatur, eos tandem signis potitus Non multo post rex iEgyptius collalis superavit, castris quoque illorum novas copias cum misisset, quae inter Ligdam et Ramam constiterant, Balduinus exiguis admodum, hostem contemnens contra illas perrexit cum copiis, quia cogere noluerat; ergo* pugna temere inita, totiens victum, suos milites omnes esse refugium praeterquam in Rama urbe* superatur, cernensque nusquam sibi omnes milites a contemnentes

a tenente omnia hostium ea cum paucis equitatu, in se inclusit, et armis situ illam parum munita, qui, desperans eam se tueri posse, si Barbari ad obsidendam ' maxime angebatur, et corpore atque animo fessus, postquam custodes venirent per muros disposuit, cum multa jam nox esset, somno altissimo est oppressus; quo dormiente, Arabs ille, cujus uxoris in puerperio habitam curam ab ipso rege alloquens, petiit regem excitari, ut commemoravi, ad urbem venit, custodesque ei gravia quaedam aperiret Quocum demum congressus, ait se Arabem illum esse,cujus uxorem rex non modo a servitute, sed etiam a morte liberasset, ac, memo rem meriti, ideo tunc ipsum ipsis gratiam aliquam tanti venisse, ut ei rebusreferret; se igitur suadere ne adventum lucis intra urbem expectet, nam explo ratum sibi esse, cum iEgyptiis militanti, eos venturos die sequenti atque urbem oppugnaturos, nec posse obsisti, quin debilem civitatem, neque armis aut viris instructam, capiant; proinde se regem hortari, ut cum paucis una secum eadem hora proficiscatur, fidei suae se permittat, ipsum enim, regionis peritum, eum loca perducturum Rex, in tuta etsi periculosum censebat credere se hominis fideitamen intelligebat ibi manenti certam perni prorsus ignoti atque hostis, quum ciem imminere, una cum ei domes duxque itineris usque illo est profectus; qui, ad locum tutum, fuit eximia grati animi opera functus, non modo ipsi salubri regi sed existentibus in Judaea Christianis, qui vel, rege amisso, perissent omnes, vel ingens discrimen haec, Balduinus Ptolomaidam urbem Post subiissent cepit, deinde contra vEgyptios tendens, rursus Judaeam populantes, maximo prœlio eos fddit fuga vi tque, multis ex eis interfectis, multis etiam captis, quorum plurimi,ut redimerent libertatem, ingens auri pondus persolverunt Eodem tempore, hos tium classis, quae Joppae portum tenebat, cum in iEgyptum, audita clade, reverte-r retur, vi tempestatis disjecta, pene omnis naufragio periit Quaedam triremes, in a nostris atque incensae fuerunt His temporibus, f Joppae portum reductae, captae est, crines igneos magnosque cometes in cœlo visa habens, necnon ab horaprima usque ad tertiam duo soles, et iris in medio cernebantur Post haec, Baldui nus Tripolim, nobilem in Foenicia urbem, armis perdomitam, sibi parere demum positam; nec cœgit; deinde cepit Barutim, maris civitatem in ipso littore multo post aliam quoque, Saietem dictam Eodem anno, Boamundum, Antiochiae et Tancredum mortuos tradunt, maximumque terrae motum principem, fuisse,, cujus vi multa oppida per Syriam totam corruerunt Principio insequentis anni, rex, cum exercitu in iEgyptum profectus, magnas Barbaris intulit clades, urbem etiam expugnavit prope Nilum positam amnem, fi Farmiam gravi morbo correptus, in ab indigenis dictam Deinde, ipso itinere intra paucos dies periit, et per annos decem et bellicis rebus in vir praestans, octo, quibus Judaeae imperium habuit, praeterquam semel, semper invictus Huic etiam Balduinus dictus nomine, qui Persas, successit patruelis frater,Antiochiam obsidentes, duobus magnis prœliis fudit, victosque Syria expulit Post i quam vero Hierosolymas rediit, tristis ei attulit nuntius captumesse Ragis prin obsessam, et eam urbem, ab hoste in periculo magno esse, neque diu cipem, urbi cum perrexisset, dum obsidionem laturam Itaque rex, ad opem ferendam insidiis circumventus, ab hostibus capitur, qui longo minus caute iter facit, in

iEgyptius in Judaeam arma converteret Is enim, nostros opprimi a ratus facile posse, paucos et eximio rege carentes, magnas copias in Judaeam transmisit, quas, ferro et igne cuncta vastantes, christianus exercitus magna cum gloria superavit; victoria, Tyrum neque contentus ea obsedit, nobilem civitatem, eamque, post longam obsidionem variosque certaminum casus, ditioni regis adjecit Postremo, idem rex liberatus magnas fudit hostium copias, quae rursus Antiochiam urbem obsederant Demum regis iEgypti exercitum, Ascalonam usque profectum, deinde adversus Damascenos contendens, numero longesuperiores prope urbem Da mascum signis collatis dimicavit; diuque anceps fuit pugna, tandem vero terga vertere hostes coacti magna ex parte caesi fuerunt Post eas res egregie gestas, rex in adversam incidens valitudinem, ex magno labore ac intemperie cœli con- c tractam, non longa mora interjecta, diem obiit, genero cura regni relicta, quia prolem virilem nullam habebat; periit autem decimo tertio regni sui anno Folcus ejus gener, qui Andegaviae princeps vero, et honesto loco natus, erat, nobili per octo annos provinciae praefuit, mediocris homo ingenii, atque ita obliviosus, ut eos, quibuscum frequenter erat versatus, qui essent illi, aut unde venissent, d Is, cum venatumesset profectus, casu quodam, ex equo pro saepe interrogaret est, nulla re memorabili contra Barbaros gesta lapsus, confestim exanimatus Huic successit filius Balduinus, qui, adhuc impubes, matris

consilio, cui dum est obsecutus nil protinus egit optimo ac regebatur, egregiae mulieris sapiente rege indignum Hujus ductu auspiciisque civitas Ascalon pluresque aliae congressus, magno tum in Syria principi, capte sunt Postea vero, Norredino reique bellicae peritissimo, suos pene omnes amisit Sed, reparato demum exercitu parem hosti reddidit clademintra urbis Alapae mœnia metu se ab, atque illum dere cœgit Eo Judaeam obtinente, imperator Corradus, ex Germania movens, ac Loysius, rex Gallorum, cum maximis exercitibus, Byzantium pervenere, a domo ea mente profecti ut peterent Hierosolymas et bellum aliquandiu contra Barbaros gererent Graecus autem imperator eorum adventu haud laetus, licet splendideeos exceperit, magnisque donarit muneribus, cum quia oderat gentem Germanam sibi imperium asserentem, tum etiam quia principes adeo claros, tot arma tos habentes, formidabat; itaque nihil aliud agitabat animo, quam quomodo eis g Igitur nuntios misit Barbaris, quorum per agros hi exercitus occulte noceret illis loco idoneo insidiarentur, se vero daturum operam ut transituri erant, ut ejusmodi copiae per montes locaque aspera conducantur Itineris duces, quos et Gallis dederat, clam admonuit quod fieri ab GermanisVellet Ideo impe eis rator, qui Galliae regem aliud iter facientem reliquerat, prope Iconium, Lycaoniae urbem, in insidias praecipitatus, vix cum paucis aufugit; reliqui capti aut 'caesi fuerunt Ipse, Byzantium reversus, adjuvante Graeco principe, navibus in Judaeam est Loysius vero, qui per loca ibat maritima, postquam Minorem attigit vectusAsiam, ab hostibus circumventus, magna amissa exercitus parte, vix in tutum demum evasit, exceptusque a principe Antiochiae, inde in Judaeam pervenit Ibi, om, placuit tandem Damascum nibus consultantibus quonam modo inciperent bellumurbem obsidere, ratis magnas Christianis addi vires, si eam armis domitam cape rent Itaque ad illam obsidendam profecti, cum ita urgerent oppidanos, ut ultra HISTORIA GOTEFRIDI.a tium, quos pecunia hostes corruperant, expugnandae urbis spes est amissa; quo rum scelus Galliae rex animadvertens, maxime indignatus, obsidionem dissolvit, reversusque in Judaeam, post aliquot menses, inde abiit, classe una cum suis vectus Sequenti anno, rex Balduinus, post res multas egregie gestas, ac vigesimum regni annum, excessit, veneno, ut creditur, sublatus Cujus mortem non vitaom modo sui, sed multi Barbari supra modum luxerunt, usque adeo gratiam nium erat promeritus Ferunt quoque, cum Norredino 2, regi hosti, quidam dixis sent sibi adesse facultatem gravi malo nostros afficiendi, rege carentes, eum se idfacturum negasse, misertum illorum qui praestantissimi obitum regis jure ac me rito lugerent Post hunc, sine liberis mortuum, frater Amaurius regnum suscepit, quo in Judaea quiescente, unus ex ducibus Norredini, tum Damasco etiam dominantis, nomine Siracon, magnas copias in vEgyptum transduxit, ut ipsam provinciam occuparet Cujus adventu rex conterritus, putansque illi se imparem esse, ad opes 4 Christianorum confugit, Amaurio rege magna spe praemiorum illecto ut arma illi socia jungeret Qui in iEgyptum ubi pervenit, post varios belli casus, non modo acie fudit hostem, sed ex yEgypto abire cœgit; quem egregie de /Egyptiis illi demum cum meritum, nec meriti neque fidei memores, atque elusissentin ipsum hostilia molirentur, rex indignatus arma in eos demum vertit; qui, viribus impares, necessitate coacti, quandoquidem neminem alium adjutorem habe E bant, Siraconem accersierunt Is, repulso rege Amaurio, dux militiae regis yEgypti factus est; cui ex fratre nepos erat Saladinus nomine, magno animo atque ingenio praeditus, jam tum signa ostendens qualis quantusque esset futurus Is, patruodemum vita functo, in ejus opes imperiumque succedens, brevi omnem exer citum sibi conciliavit, majoraque animo volvens, dolo statuit regem occidere, utf solus vEgyptum obtineret Itaque regem adiens, velut eum salutaturus, et pro imperio militari acturus gratias, more tradito a majoribus, venerabundus humi pro industria, voce submissa, loqueretur, cubuit, paulatimque se attollens, cum de atque ille, ut audiret, se incurvasset, gladio, quem occulte secum tulerat, regem peremit; moxque reversus ad milites, quos in urbe jam acciverat, quasi festumillis est appellatus; nullique iEgyptii populi suum impe diem acturus, rex abrium abnuerunt, ejus clementiam, liberalitatem et animi magnitudinem jam experti; nec ab eo aliquid est omissum, quod ad eorum promerendum amorem per tineret Cum hoc novo /Egypti rege, Amaurii filius, Balduinus, qui in imperio patri successerat, varia cum fortuna bellum gessit Semel enim illius fratrem, bis eumdem signis collatis superavit, semel tantum casum pugnae adversum expertus Quo defuncto atque ejus unico filio, qui paucos annos post eum regnaverat, Guido quidam, Gallus genere, qui Balduini sororem matrimonio sibi conjunxerat, Judaeae regnum suscepit, qui, nec belli neque pacis artibus praestans, ab ipso initio satis ostendit se imparem rebus gerendis fore.Is, uxori protinus obsequens, religiosis i que illis, quos Templarios vocitabant, multa temere statuebat, iisdemqueinsti gantibus, qui, claris viris erant infensi, cum Tripolis principe nonnullisque aliisinimicitias exercebat, quae res causa fuit malorum omnium Nam Tripolis prin ceps, opibus praevalens, militarisque artis peritissimus, quo se defenderet contra regi tandem conciliatus se illi amicum simularet, tamen, animadvertens plus apud a eum adversarios suos quam se posse, quaerebat occasionem gravi malo regemaffi ciendi Cum igitur Saladinus arma in regem convertisset, et cum magno exercitu ipsam Judaeam popularetur, rex, accito Tripolis principe, cum suis copiis contra hostes perrexit, numero et industria illis impar, et, loco iniquo positis castris, cum aquae inopia et multis incommodis premeretur, statuit experiri fortunam et signis bcoilatis dimicare Igitur Tripolis princeps, qui mediam aciem tuendam suscepe rat, circum se habens eos milites, quos in castra duxerat regis, primus in hostesproperavit, qui, acie patefacta, illum transire passi sunt cum suisque ad Tripo qui cum rege remanserant, nullo negotio superati regredi; reliqui autem, multique sunt, et magna ex parte caesi vel capti Rex ipse alii secum principes in potestatem victorum venerunt fregit omnium animos Haec qui christianis faverant rebus, victoria ut, ita Hierosolymarii urbem tenebant, pene ad Saladinum qui exceptis cuncti iis et erga omnes optimum se ostendens, qui, clementer usus victoria, defecerint principem, animos populorum conciliavit Deinde ad Hierosolymas oppu- d sibi quia urbem tenentes pacis gnandas versus, repudiabant, quas obtulerat leges satis aequas, ad eam obsidendam profectusest Tandemque, post longam obsi, quam ut eriperent Barbaris Christiani summos dionem, ipsam vi cepit civitatem labores, plurimas clades, magna pericula subierunt Id permisisse Deum putant qui hanc historiam conscripsere, ob scelera Chris- e tianorum qui in Judaea morabantur, quos avaritiae ac luxui deditos, si milesqueimmanibus Barbaris tradunt fuisse, divinarumque rerum prorsus oblitos, quo rum improbi et deterrimi mores petito Dei praesidio totam provinciam frustra privaverunt ipsm defecerant ab D.