Anonymi Rhenani, Historia et gesta ducis Gotfridi
Orientalis ecclesia, ab origine sua, instar illius a vestitu deaurato a astitisse perhibetur, praerogativa religionis floruit, et suae lucis radios ad partes Occidentales transmisit Nunc autem, ecclipsim passa, tetendit 6ad occasum, immo fere pervenit ad defectum Nam crebris pressurarum tunsioni bus concussa, et fallacibus persuasionibus Machometi miserabiliter irrita sic derelicta, tamquam umbraculum vineae b, vindemia li lita, atque in quibusdam membris tamen, suis, quasi pauci racemi, et quasi Loth in terra Sodomorum, inter malleum et incudem, adhuc perseverans cogitur proclamare.omnes fideles attendite quomodo obscuratum est aurum et videte quia dis Quod vos perdi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum Hiis lugubribus vocibus haec vidua, dum clamare non cessaret, et ad ostium Domini sui sine intermissione pulsare non desisteret, ecce miseratoret miseri cors Dominus cuidam Petro, eremitae, de regno Franciae, Ambianensis, quatenus almam inspiravit, cum sudore et igitur, tanquam Abraham obediens praeceptis et consiliis Dominid magno labore abiit in Terram Visionis Cumque ad portas almae civitatis Jerusa lem pervenisset, dato tributo pro ingressu, vidit loca sancta ab impiis pollui,virumque venerabilem Symeonem, civitatis patriarcham, cum subditis suis, irre verenter tractari, immo et oppressionibus affligi Petrus igitur, cum esset vir valde dolere vehementer compatiens super et contristari, et variis afflictos cœpit, h: Lotharingie) partium Gallie nationis Bargundie adcl ei, ad rnarg
modis secum a tem, quadam nocte, in Templo Dominicae Resurrectionis pernoctaret, orationum fatigatus, somno irruente, prope Dominicum Sepulchrum, cœpit instantia diu super ei legationem ad Urbanum papam secundum ruit ei, in somnis injungens principes Occidentales, pro liberatione Terrae Sanctae Ipse igitur, divina revela- blione confortatus, acceptis litteris ab eodem patriarcha et aliis fidelibus Jheroso limis commorantibus, primo dominum papam adiit, a quo gratuite est susceptus; deinde, per Italiam transiens, tam principes, quam inferiorem populum, attentius vir prudens et gratus sermone, ita ut, in modico tempore, admonens, sicut erat multorum animos ad suscipiendum Jerosolimitanae peregrinacionis laborem incli- c navit, Deo cooperante Non multo post, venerabilis pater, apostolicae sedis antistes,Petrum in Galliam secutus, convocato generali concilio apud Claro praedictum montem, ubi et oppressiones fidelium, non solum in calamitates almae civitatis Terra Sancta, verum etiam in tota Romania, exposuit attentius, atque christianam militiam ad has angustias reppellendas sollerter hortabatur
et modus hujus Expedit quidem ut causa praedicti hortamenti tenebrisobli vionis non obumbretur, sed scripti memorialis gestam, perlustretur; quoniam, labente tempore et altera succedente generatione, rerum si non scriptura commendatur,solet obscurari Ad memo gestarum evidentia, riam igitur posterorum haec scripta reduco, quia anno Domini millesimo nonage- e simo tertio regnante in Alemania b Heinrico sexto, Philippo rege in Francia,,Alexio imperatore in Graecia, Wilhelmo rege in Anglia, mala multimoda undi Tunc praedictus papa Urbanus secundus, vita que et moribussicut audivit ecclesiam Dei a Tureis occupatam, et Sepulchrum Domi edoctus, nicum, sanctaque loca a Sarracenis pollui, imperiique Constantinopolitani inte- f riores partes invadi, ferocique impetu praedictum Romanum velle subdi, pietate, compassione, Deique nutu permotus, in Alvernia e concilium, legationibus undique praemonitum, ducentorum decem episcoporum et abbatum ad se convocatis, allocutione dulciflua convocationis causam diligenter, ut praedictum est, innotuit, lugen- gtisque ecclesiae planctum voce querula expressit; et de mundi fluctuantis tempesta < 3 Hic rubricam: De sompno Petri tunc: De generali passagio: De et mcausa operis susIpse composuit Preefationem (Missarum votiva h Fluvius Lemannus a tibiis tantimodis sermonem prolixum tenuit Deinde rogatu supplici cunctos exhor tatus est ut, resumptis fidei viribus, cum diligenti sollicitudine, ad diaboli machinationesviriliter se animarent et ecclesiae statum, a nefandis crudelissime debilitatum, in vigorem pristinum conarentur erigere Hiis et aliis plu assistentes, Deo gratias agendo, ribus competenter ac discrete dispositis, cuncti dictis papae voluntarie aspiraverunt, et fideli pollicitatione illius decreta tenenda confirmaverunt Tunc ait papae: «Necesse est, fratres mei dilectissimi, quatenus «confratribus vestris', in Orientali parte habitantibus, auxilio vestro, accelerato «itinere, succurratis Invaserunt eos, sicut plerisque vestrum notum est, usque «ad mare quod Brachium Sancti Georgii et terras Christianorum occupando superaverunt, multosque occidendo, «fines subvertendo, regnumque devastando Quos quidem, «ecclesiasque sicali si quan «quandiu quiete permiseritis, multo latius fideles Dei supergradientur 9 «tum dedecus, si gens tam spreta, diabolo subdita, populum, «Dei fide praeditum, sic superaverit! Quapropter supplici prece hortor, non ego, «immo et Dominus exercituum imperat, ut hujus degeneris populi nefanda «machinatio repellatur Cunctis igitur illuc euntibus, sive dimicando, sive mortis «periculo periclitando, peccaminum remissio semper aderit praesens Nunc ergo «fiant Christi milites, qui dudum existebant rapaces Nunc jure contra barbaros, qui olim contra fratres et consanguineos dimicabant!»Hiis dictis, «pugnente plures astantium se ituros et eaeteros absentes diligenter exhortaturos spoponde a episcopus, nomine Aimarus, runt; de quibus unus fuitqui postea, vice fungens apostolica, cunctum 16 Dei exercitum prudenter et con a Teurcis c (sec, m in marg.) 4 decreti tenendi et de mundi fratribus c, b Georii m ^ que m - 8 que dei quos quidem superq radientur om, H, haec ex, Pseudo-Alexii Comneni (ed Riant, pp 16-19) desumpta supponens: Quaniumque Epistola querulosa et lugubria verba quee imperator Grecie scripsit Ruperto, comiti Flandrensium, deinsultu perfidorum homicida, rum, Tureorum et aliorum regiones Christianorum devastandum, a Igitur pro scilicet infidelium, inquit: sic «amore Dei pietate omnium Christianorum et pro fide et in Domino,ut, quoseum, flagitamus et obsecramus auxilium meum et Grecorum Christianorum «que Christi fideles bellatores acquirere poteris, ad in terra tua «huc tecum adducere digneris, ut, ob salutem animarum suarum, regnum Grecorum temptent Ego defendere «enim tanquam profugus factus sum et cottidie a facie Tureorum et Pincinatorum et fugio, quia angustior «exercitum eorum fortem sentio Malo conchristianis Latinis quam perfidorum igitur subjectus esse infestari «delubriis Ergo, antequam obsidione vallet et prosternat reverendam metropolim Grecie, suadeo dicas utique «militaribus ut saltem preciosas reliquias, que in ea sunt, aufferas, et habeas,, atque colere facias,in aug tuis a mentum omnium Christianorum et salutem Notum sit igitur nobilitati tue, quia, inter ceteros thesauros, fidem m.ei,.mecum habeo majorem partem Statue, omni devotione dignam, in qua flagellatus fuit aerarii preciose u mundi Salvator, quo flagellatus fuit; Clamis coccinea, qua erat in «duius; Harundo, quam vice sceptri in manuinconsutilis; pars maxima ligni sancte Cra tenuit; Tunica ejus ccis; Lintheamina post resurrectionem ejus inventa; xn cophini fragmentorum; major pars capitis S Johannis corpuscula multorum Innocentum aliorum martirum, Mauricii, Demetrii, «Baptiste; Georgii, Nicolai, et «Egidii, Johannis Damasceni, Johannis Crisostomi,et aliorum con Gregorii Nazianzeni, Grilli, Pelagii «fessorum et virginum multarum Ob reverendam igitur omnium harum honorabilium reliquiarum, suadeo et «tuam exhortor nobilitatem, ut sis salvatus cum gente tua,thesaurus inma viribus certes ne et tuis totis talis «nus perveniat impiorum Scias igitur quia soli thesauri ecclesiarum Constaniinopolis in auro et argento, gemmis sufficere possunt omnibus mundi ecclesiis Hos tamen sericis pannis «et lapidibus preciosis,, palliis et tapeciis, «thesauros omnesthesauris Templi Salemo thesaunis ecclesie Sancte Sophie superat et sine dubio et excellit a nis cœquari potest Sathage ergo, dum tempus habes, ne Christianorum regnum, et, quod majus
et ad negotia peragenda vivaciter animavit Taliter in concilio, quod a suite rexit, diximus, statutis et ab omnibus bene confirmatis, absolutionis benedictione data,, prout gestum fuerat divulgaverunt et hoc nescientibus postea discesserunt,, Deo inspirante, enu Nunc ad principium nostrae narrationis redeamus, et tentemus, quod ea facta frater Volkerus Karnotensis ut oculis vidit, cleare, memoriter collegit, et in unum libellum congessit Nos vero, ex ejusdem libelli bedocti, prolixam narra fide dignorum narratu arguta inquisitione pagina et, hiis tantum quae ad rem pertinent contenti, hujus voluminis tionem vitantes, textum diligenter curavimus
III., quod apud Glaromon Mense igitur martio, post concilium illud Alvernicum tem, mense novembri, celebratum est, iter arripuerunt et maio et junio, sive julio et et sumptu fuerunt Alii quidem, mense aprili Quo anno pax gusto, prout sumptuum, subsecuti sunt opportunitas occurrit frumenti vinique copia, et fructuum abundantia circumquaque fuit, summa, et divina providente clementia, ne Necesse est, ex panis inopia, in via deficerent principum nomina, antequam eorum facta discutiamus, prae- d ergo ac, prout potero, sicuti egressi sunt, crucibus tis, nominibus propriis annotabo perHungariae et Pannoniarum fines cum sua gente properabat, scilicet et Sabaudorum magna et quidam Theotunicorum, rum, Lotringorum copia, cum quibusdam Britannicis, Constantinopolim usque venerunt anno, mense statura procerus, mitis eloquio, se monachum quam militem pudoratus moribus, ut magis in insigniret; hictamen, cum hostium insultum audiebat et imminere praelium, tunc omnibus ani mosior fuit, et, quasi leo frendens, ad nullius pavebat incursum, non interrogans quot sunt, sed ubi sunt hostes Non multo post Hugo Magnus, frater Philippi, regis f, et hanc viam post eum Boamundus s, princeps Tarentini, Franciae arripuit;et a Petro Eremita ut narrata cura maio, junio, julio maio, et junio sive aprili, sive; etc ii dejiceret m; dejicerent in via utile principem, ducem in: Lotha 1091 24 ringiee) et om dam, (forsan prosae) in laudem Gotfridi compositae, sed a III, pp 327 Fulch Carn Hist occ des cr.,, id frustra quaesivimus et secp m, Hist de Nang Bart de Nang., Bart ( ibid
occ 1-11 pp des cr., III,,, f Alvernia est civitas in Gallia Parisius est Francia; terra vero circumjacens est m add Goffra dicitur; de ipso Gallia H Gloss (in textu); m Gloss (in marg.) in marg Gallice: g M (in marg.) merito dicitur illud:: Ad aeternas regiones Circuiens mundum rumor venit ad Bœmundum Et ignotas mansiones HIST ET GESTA DUCIS GOTFR1DI.a frater ducis Apuliae, eum exercitu magno, transiens per Adriaticum mare et Mace doniam venit Constantinopolim Raymundus, comes provincialis Tholosanus,, iter arripuit; post eum Aimarus, episcopus Podiensis, cum idem collegis suis,per Dalmatiam transitum fecit, proximo mense septembri Rupertus, comes Nor mandiae, filius Wilhelmi, regis Anglorum, iter arripiens, collecto sibi citu Normandorum et Britannorum, adhibitisque Blesensi, et Ruperto, comite Flandrensium, cum multiplici cohorte suae gentis, Apuliam ascendi t’\ ^XgKTTT
IV.Petrus autem praedictus, cum collectis sociis Francigenis pedestribus, ante du cem Gotfridum, Constantinopolim venit, ubi multos ex praecipue Longobardos, invenit; quibus imperator licentiam intrœundi civitatem " nunquam Francorum quia virtutem atque militiae, semper habuit suspectam; sed tamen mercatum pertransirent aequor vicinum, quod Brachium tatem, prohibueratque ne illis Sancti Georgii dicitur Nam multitudo Tureorum more bestiali sitiebat adventum, quorum manibus, si sine Francigenis irent,' sicut postea eventus rei probavit, omnes subjicerentur Nam omnis congregatio, quae provido auctore non hii, quia principem regitur, quotidie decrescit et a salute elongatur Propterea et regiminis eorum non habebant, reprehensa opera faciebant, templa et urbium, plumbum, quo palatia temerarie destruebant, ete tegebantur, abstrahebant et vendebant Unde imperator Alexius, vehementer ira tus est, eosque Brachium Sancti Georgii transmeare, quod prius prohibuit, jam; qui, ultra progressi, praeceptorem quemdam, nomine Raynaldum, ele gerunt; qui, licet principem jam habebant, tamen a furto et rapina non cessabant Sic usque Nicomediam venerunt; deinde terram Romaniae intraverunt et ultra f Nicaeam civitatem quoddam castellum, nomine Korgo, vacuum a gente invene magnam ubertatem frumenti omniumque bonorum, quae humanae runt, in quo perterriti, secesserunt; sed tamen exploratores suos ibi occultecitus eis innotescerent Deinde, cum per internuntios intellexissent quod hii vene rant, tanquam latrones, rapere et terram destruere, protinus congregati sunt, etcastellum, in quo erant, obsidione circumdederunt; erat quippe copiosa multi tudo Tureorum Ante portam castelli erat puteus, et, ex altera parte, fons vivus, juxta quem Raynaldus, rector eorum, in insidiis positus, Tureorum praestolabatur adventum Turei vero, nihil haesitantes, irruerunt in eos et multos occiderunt; quidam autemin castrum fugerunt Illi autem aquam omnino nostris abstulerunt et in magna anxietate, prae aquae inedia, illos dimiserunt Erat autem diesjSancti quee in abstrahebant et eis marg Ellespontum ) in eis erat aufferens est Hellespontum (m m, id in
sitis devenerunt, quod, venis Michahelis\ Sicque obsessi in tantam angustiam equorum incisis, boumque et asinorum, cruorem eliciebant et bibebant Alii autem terram humidiorem fodiebant, quam ori quod dictu horribile est) bant; alii urinam suameorum Raynaldus cum Tureis furtivum iniit fœdus, malens temporalem vitam re tinere quam pro Christo mortem Dispositis itaque in castro agminibus 7, simulavit cum adversariis quaerere inducias pacis; sed ad consortium perfidorum Hic leviter tactus, Raynaldus, apostata factus, Abjurando Deum, se probat esse reum miles! non ab austro sed ab aquilone et desperatus progressus, tendens in occasum opprobrii sempiterni, quoniam diffidenter et effeminate pro cœlestis regis gloria dimicavit, qui, necdum levi ire perhorruit et fidei christianae professionem, sanus eques et armatus, abdicavit Jure igitur apud Deum evanescentis gloriae jacturam promeruit, et in sortem illius qui sedem suam elegit ad aquilonem* Qui vero remanserunt christianae fidei titulum inmutare noluerunt, sed mortis exterminium subierunt Quosdam ipsis ad signum ipsi autem igitur ex positos sagittabant; vulnerati, invocantes Dei clementiam, ut has sagittas praecluderet in pœnitentiam eorum 15; alios autem vario ludibrio, prout Tureis placuit, contumeliabant; quosdam vero captivos abduxerunt; quosdam, abscisis capitibus, perimebantilli malue Et sic occumbere quam, cum runt, negantes fidem Christi infeliciter vivere eis Tunc diabolica legio victrix exultat, et contra Petrum Eremitam progreditur, qui contra quod, supra Nicaeam erat in civitatem, castro; cum Turei viam dirigerent, invenerunt Waltherum, qui erat signifer agminis, invocato f interempti, qui multis titulis militiae fuit insignitus; vir fortis animi 22 Dei auxilio, videns severitatem illorum, irruit in eos, etl, velut ursus frendens, '"Nquos attingere potuit prostravit Similiter et qui cum eo erant, licet pauci, interemptionem eorum, quam prae oculis viderant, fortiter vindicabant Sed ibi multitudo audaciam, non audax virilitas paucorum multitudinem superavit; animo sitas tum numerositatem sextuplo, vitam eorum strenue finierunt; eosque in sortem electorum angelici spiritus, sicuti credimus, transtulerunt 27 Haec mors Walteri debet pretiosa haberi interi m evasit, Petrus vero Eremita et ad Constantinopolim occulte remeavit c - 8 - in castro agminibus itaque Christi fidem h \ In praedicto castello Kivto adhuc multi erant Christiani; immo et hii, qui de priori castello evaserant, retro ad illud castrum expugnaverunt et occiderunt;alios in captivitatem vendiderunt Qui autem ali quo casu aut ingenio evaserunt, ad Brachium Sancti Georgii reversi sunt De hoc infortunio imperator cum Graecis suis non tristabatur*.
< Postea, per tres menses, venit dux Gotfridus ad que exercitu ab Occiduis partibus procedente, in diem huic multi alii de die militari populo adhaerebant, et in tantum concrevit exercitus, ut innumera inter eos esset linguarum diversitas, et una eos capere non posset itineris societas »Agmina conveniunt, numerosaque mitia fiunt;
Quorum tu partes si consociari videres, Agmen tam pulchrum laudares, vice Sepulchri Pro quo scilicet propriam relinquunt et patriam Huic Calabriae gentes sociantur et Apulienses 5, Ut ergo in Apuliam ventum est 6, effuderunt se per totam regionem,, quia hiema imminebat Audientes optimates Apuliae, Kalabriae et Siciliae quod Bœmundus, omnes ad eum confluunt; nobiles et igno crucem viae Sancti Sepulchri susceperat 10biles viam Dominici Sepulchri promittunt Dux autem Apuliae, ut haec vidit, vehe menter indoluit, quoniam solus cum parvulis et mulieribus in ducatu suo remanere pertimuit Erat autem dux ille frater Bœmundi, ambo filii Ruperti Wiscardi Cum, dux ille, ad nutum ergo multi Francigenarum ad portus eis jussit apprehendi et ad Constantinopolim transduci imperatoris, multos ex Edixerat enim subdolus imperator, ut omnes Jherosolimam tendentes caperen tur et ad se ducerentur; volebat namque ut sibi omnes fidelitatem et homagiumprofiterentur, et ut suum esset quidquid in hoc itinere acquirerent aut expugna rent Sed deprehensi, cum ad urbem venerunt, magnum sibi solatium invenerunt,, cum magno exercitu, ibi repe quoniam desiderabilem virum, ducem Gotfridum
; flere prae gaudio quisque illorum potuit, Hugo Magnus et dux Gotfridus, rerunt dum invicem amplexantur Gaudet Hugo se fuisse captive comprehensum, quia per hoc duci meruit ad Gotfridum; gaudet dux, quia amplexatur praecOrdialem g amicum «t cognatum suum, et totius generositatis nobilem virum; gaudet alter et quod inerat in in alterum, innovato fœdere antiquo sincerae conversationis, viris primum denudatae sunt et Kalabrie h* reperierunt m <: tos h -rpro totius *
fraudes imperatoris hoc modo, Dux Gotfridus, prior omnium Francorum princi- a pum, Gon s t an lino poli m, ut dictum est, pervenit, quia per terram firmam a ducatu suo recto tramite itineravit Venit itaque; sed subdolus imperator eum voluit extra urbem et hospitari ibi manere secum, quoadusque convenirent agmina gentis suscepit, sperans ita, mitteret clientes suos pro et pincernatibus suis, riis, dolosus ut, in insidiis positi, eos invaderent et occiderent Sed Balduinus, frater ducis, cognita eorum negotia, occulte praevenit insidias eorum; quia, dum suos insequerentur, et ipse virili impetu irruit in illos, et superavit, pluribusque occisis, alios captos suo duci, quia sensit denudatas esse Francis suas dolositates peratorem commotum esse de suburbanis ejus, exivit et extra urbem sua tentoria satellites imperatoris iterum ducem invadere fixit In crepusculo ejusdem diei, praesumpserunt; quo cognito istos avide ruit illi, in caeteros insecutus istos dispersit, et cito civitatis; deinde ad tentoria sua rediit et quietus deinceps permansit.
Interea gens Gallicana, de in diem, civitati cœpit appropinquare die regiae, comes Flandriae, cognatus Boamundi, quanquam a sorore sua,, quae tunc ducissa erat Apuliae, ut hiemaret apud se 22 Atala, multis precibus hor taretur, minime acquievit; sed cum gente sua ad I onem transfretavit Comes autem Normandiae et comes in Calabriam, Bles ensis juxta Apuliam contra Orientem, diverterunt, et toto brumali tempore ibi quieverunt praefati comites ambo Rupertus Redeunte autem vernali tempore, et Stephanus,classe parata, nonis aprilis, quo die tunc sanctum Pasca evenit, cum suis omni 1097 5 apriiis bus naves conscendunt artemonibus navium et de portu exeunt, sublevatis et clangente tuba; Deo praeduce atque ancoris gubernatore, quarto die, juxta, Dirachium prosperis velis applicuerunt Recollectis deinde armis et viribus, per Moream asperum iter arripuerunt, et non sine metu et labore transacto flumine, quod lingua illorum Ripa Diaboli a, prae rapacitate, nuncupatur, ibidem nocte illa quieverunt Mane autem facto, viderunt cacumina montium nubibus fere inserta, gper quae transituri erant; nec multo post ad montem magnum, quem Balatum no minant, pervenerunt, quo magnis sudoribus superato, aliisque praeruptis montibus, descenderunt in vallem AndronopoliA Deinde ad quoddam flumen devenerunt, c - 2 Natalem ita et pincertiatibus; est m, - vero hujus in illos irruit ret secum classe ambo ancoris om.
, invenerunt Bœmundum, virum utique a quo transfretatogerendis providum Hic comminatus est exercitui ne aliquis quicquam alicui vio lenter aufferret, sed utexercitibus, in Castoriam* pervenerunt; cumque forum re Congregatis deniqueab indigenis circumquaque ibi quaererent, nihil invenerunt, quo rum niam a facie eorum multi fugiebant, aestimantes eos advenisse causa praedandi, et omnem terram illam depopulandi Ideo nostri ab inedia compulsi sunt rapere boves, arietes et porcos, et quae usui suntquoddam castellum haereticorum, qui adjacentes provincias suo dogmate perverte rant; quibus expoliatis, una cum castello eorum,et combustis, ad flumen Barda venerunt, per quod, ipso die, multi transierunt, alii vero, sole C rum remanserunt In crastinum diluculo venit exercitus imperatoris super illos remanserant, et omnes occidere, aut vinculatos capere parabat; quibus, dum nostri fortiter resisterent, rumor pervenit ad aures Boemundiet Tancredi, virorum laude flumen rediit, seseque armatum cum equo in illud injecit; eumque fere mille viri secuti Qui, protinus venientes, invenerunt satellites, pincinates et satrapas, sunt cum nostris dimicantes; in quos subito ut effrenati loris irretitos ad Bœmundum duxerunt Quos runt, pluresque vinculaverunt et ut vidit, Deo gratias egit, et indignans, per interpretem, dixit: «Gens adultera et «perversa! quare quaeritis occidere gentem Dei? Nos enim sumus christianae fidei «consortes et peregrini Sancti Sepulchri; neminem vestrum quaerimus laedere 17, auferre.»Ad haec vestro quicquam «nec illi respondentes, imperatoridixe «Domine! milites et stipendiarii imperatoris sumus, et dona runt: promereri desideramus; quidquid nobis praecipit facimus Ipse nostra «tiva cœli fulmina; plus credit vos eum a «enim magis horrescit agmina vestra quam «regno suo velle privare quam velle peregrinari; sed, ob amorem Christi, cujus »Ad haec verba vir virtuosus, motus «peregrini estis, nostri dignemini misereri 22 ! illaesos abire permisit 5 Singulis denique, donavit eis vitam misericordia etflumen Bardarum pertranseuntibus, per Dei gratiam, die sequenti, urbem Thessa, bonis omnibus copiosam, cum ingenti gaudio adorti sunt Tentoria ante G Ionicam urbem ponunt, et, quatuor dierum spatio cum jocunditate epulantes 26, quieverunt Deinde Macedoniam pervolantes, per vallem Philippensium et Lucreciamcivitates, valde munitas, Con Krisopolim et 27 Kristopolim d, necnon per caeterasfixis, quindecim dierum termino re stantinopolim pervenerunt; ibique tentoriis creati, victualia et quae erant necessaria, a civibus copiose oblata, emebant temporalium rapere porcos, boves, arietes rapere 24 Tessalonicam vel Tessaliam illeesos eos c \ xi-xiv des cr.,
nobilis! quamque palatiis, miro a templis et referta opere fabricatis! quam spectacula! quam mirabilia, sere et marmore caelata in ea ! Hanc reverendam metropolim cingit mare ex uno latere et murus continentur, vallis et fossa duplex, murusque inexpugnabilis; ex altero vero latere circuitu Quotidiano enim navigio huic civitati cuncta magnitudinis et turres in atque Korintus 7a abundanter Ciprus necessaria ministrantur Militena,, et Achaia, Bulgaria, Morea et tota Graecia nituntur ad ejus famulatum.* Korfaua, quae nunc (proh, Kreta b, Rodus et multae insulae serviebant ei, aliae Holor!) in manus aliorum devenerunt In ea habitant 10 Graeci, Bulgari, Hungari, Huni, Veneti Romani, Turei etiam, Daci, Angli, Sicili quoque, et Cretes atque Kolossenses, multarumque nationum gentes ibi conve- c comites, cum exercitu suo, quindecim niunt! In cujus civitatis suburbio praefati ut dictum, expectantes aliorum militarium Occiden diebus, recreati sunt est, talium adventum, qui quotidiano aggressu confluxerunt Quapropter exaestuans cujus exercitus pridie juxta flumen est dissipatus, imperator, cœpit anxiari, et; tandem simulavit hilarem animum, fraudes in corde excogitare quasi de ad- d ventu Bœmundi, misit obviam contentus mandavit gavisus et ei, et quod eum omnes castellani et cives gratanter exciperent et eum ad se cum honore Notum tamen nostris, quia haec non ageret erat quibusdam de Sicque venientes ad quamdam civitatem, Susam nomine, Bœmundus ibi suum et Constantinopolim cum paucis ad imperatoris dimisit exercitum, colloquium perrexit Cum appropinquaret regiae civitati, magna turba Frankorumexivit ob viam ei, qui omnes susceperunt eum tamquam praecellentem, cum gaudio magno Bœmundus autem, videns tot principes, tot optimates, tot proceres et seniores populi obviam sibi occurrere, manus erigens in cœlum, prae gaudio lachrymatur, f, compressus singultibus, vix loqui potuit; tandem in haec: «0 bellatores inclyti! et indeficientes peregrini Sancti Sepulchri «quis ad externas has mansiones vos eduxit, nisi ille qui filios Israhel ex iEgipto, ut relinqueretis haeredilates ves Ipse vero inseruit vobis animum «transduxit? «tras 24et omnibus abrenuntiaretis vo, cognatos et et liberos, felices, qui nunc regenerati 27 «luptatibus in duris laboribus non estis! qui ex latere vero h • qurn exciperent eum et ad se cum honore amicitia famulatus m (c h) c; et om maxillis om amicicie madidisque prorupit om et om dicens «defecistis! 0 constantes viri, certamen magnum ingressuri, multi vestrum prius a ! 0 electus ordo Dei militum, nunc «visuri sunt paradysum quam patriam suam «ter quaterque beatus ! olim sanguine subditorum deturpati, et sudore, labore «eorum incrassati, nunc propriis sudoribus onerati, compotes martyrum, cœlesti «diademate laureandi 2 Quapropter, Christi milites, nunc venit hora, qua renati «incipimus Deo militare! Nemo tamen nostrum glorietur in viribus et armis suis, «sed in Domino, qui gentibus dominatur, glorietur Ipse enim obumbrabit capita «nostra in die belli, et docebit manus nostras ad prœlium benedictus Dominus 3 Ad, Bœmundus omnes audientes magnanimos fecit; in conspectu eorum gratiam benivolentiae invenit; ipsum tamquam seniorem totiusc populi amodo reverebantur, et quasi virum propheticum ipsum attendentes, sie que ad hospitium, quod imperator ei paraverat extra urbem, deduxerunt b
contra eum seditiose Sed imperator timebat ne tanta confluentia exercituumquia mens fraude plena semper tristis est et quod machi ageret et insurgeret, et Tandem vocavit Bœmundum, et quos natur alteri timet sibi ipsi machinari d dam depotioribus suis Graecos, requirens a nostris et desiderans, ut principes facerent sibi homagium, ut praedictum et ipse conduceret eos exercitus per incognitas terras, quas ingredi praetendunt, et dixit: «Ego providebo vos in negotiis vobiscum sum rerum venalium, in omnibus «necessariis et bellicis, quibus indige ulli peregrino Sancti bant in armis et vestimentis, ipse suppleret, nec amplius Hoc consilium, cum detectum erat, Sepulchri noceret aut torqueri consentiret fere placuit omnibus, quoniam multos angebat igitur ei hoc homagium cum juramento, sub hac conditione, ut haec promissio eorum tamdiu duraret quamdiu ipse imperator perseveraret in suo praestito voto et f Comes Sancti Egidii, cum ad haec requisitus esset, nullo modo consentire voluit, imperator in ligua sua diminutus fuerit, aut in detrimentum nostri nisi, si exercitus retrocesserit, ut sua tota civitas, cum suis inhabitantibus 20, destruatur Sed hoc edictum non erat rationale, quod tam regia civitas tantaeque Deo sacrataeecclesiae everterentur, aut tot sanctorum sepulchra et corpora igne consumeren Tandem comes praedictus, aliorum suasionibus tur et suis sedibus viduarentur 22 «Ego N juro victus, assensum praebuit, et in haec verba fidelitatem ei promisit: quia nunquam, per me suam, vitam aut «Alexio imperatori «amittet, aut qjuicquid hodie juste aut injuste possidet perdat.»Facta hac et in et benivolentiam contingitprrn c: «Ego, fiducia, imperator acquievit, et ipse juravit dicens Alexius imperator, a Magno Hugoni «juro duci Gotfrido, caeterisque astantibus et et eorum exercitui, quod nunquam in vita mea injuriabor ullum «principibus, «peregrinum Sancti Sepulchri aut permittam Hiis verbis contentus injuriari,»fecerunt, quoniam, si res et causa rationabiliter pensatur, tunc quare hoc fece- b: intraturi enim erant regiones infidelium et terram inviam et runt invenietur incognitam, scientes quod diuturnum laborem cui vietus sufficit, quottidianus deficit, Bene quidem competisset hujus homagii conciliatio, si apud imperatorem integrae fidei fuisset istaHoc, quod rex jurat, non longo tempore durat 8 *
Confœderatis itaque principibus cum Graecis, jussit imperator naves et, barcas cum facto, primus ascendens fuit dux Gotfridus, faselis cum Eustachio et Tancredo; et usque Nikomecliam perrexerunt 5, ubi, tribus die bus, feriati sunt In hoc itinere invenerunt multa capita et ossa interfectorum, quorum Petrus d Eremita et Raynaldus ductorlachry mantes promi ubi dolore multi extitit, serunt sanguinem eorum, Deo juvante Post Nicomediam nulla patuit, ulcisci via perquam tantus ire Dux Gotfridus, habito eis consilio, praemisit duo millia hominum, cum securibus et celtibus aliisque ferramentis, ad aptandam viam, quae erat, per juga montium et per concava vallium, per defossa terrarum, undique hirta Quid ergo? Illi bellatores, tam et praepedita* quam animalia, cum ambularent, non revertebantur; maluerunt enim sancta animas suas propter Christum morti exponere, quam, missa manu, ad aratrum retrospicere et negotium relinquere imperfectum Et non est diffidendum quia hii principes, qui temporalia eorum bona propter Deum reliquerunt, immo et corpora sua pro Domino crucifixo exposuerunt, ex toto corde et ex tota anima ' 16Jhesum et venerandum ejus Sepulchrum; ideoque tam dilexerunt Dominum quam justi in perpetuum vivunt, et corpora eorum in pace sepulta sunt 19e Si equeconstraverunt viam hanc usque Nicaeam, statueruntque cruces ligneas per re flexus viarum, quod cunctis notum foret quod esset peregrinorum Per- g haec viatransiit itaque omnis multitudo eorum, excepto Bœmundo, qui mansit cum im peratore, tractans cum eo de promissione mercati; sed ultra modum dilatata est, quia, antequam contigerant illis qui et pauperiores praeibant,: Jam mare transitur, sed ad ferre (h) legitur et animaa erant insi inedia et debilitate famis et itineris interne cruciabantur Robur exer et, antequam mercatum citus congregatus est ante Nicaeam pridie nonas maii; 1097, Ginaii adduceretur, vendebatur exiguus panis pro xii denariis*.
civitatem jam dictam Die siquidem Ascensionis Domini, obsidione vallant 1097, amati, instrumenta bellica, quibus civitatemexpu arietes, caeteraque et petrarias, et gnare possent, apponunt A parte igitur orientali, qua inexpugnabilior videbatur civitas et magis munita, major exercitus se locavit, scilicet Hugo Magnus, comesRaymundus, comes Normanus, comes Flandrensis, comes Carnotensis; ab Aqui, lone dux Gotfridus, cum suis Lotringis et Alemanis; ab pccidentali vero parte 3, Bœmundus, cum gente sua Ab Austro nemo fuit, quia lacus dium civitatis fuit In illum cives cum navibus et barcis suis, in quibus necessaria Dispositis agminibus, principes nostri fortiter insistunt, et introibant afferunt,Turei ab intus, propellibus eorum solliciti, fortiter resistunt, qui toxicatas emit tebant in populum sagittas, ut quos saltem levi ictu sauciarentrentur Nostri autem, mori non formidantes, ligneas turres cito compositas mu altasque prope murum erigunt machinas, a quibus ratis turribus opponunt, civitate conspiciunt, et jam illos qui erant in et removent a mœnibus; jamjamque pugnant, Jamque sudesque, faces, lapides jaculantur in urbem 14; Hostis terretur quia jam de morte veretur,
Unde fragor turbae clamorque sonabat in urbe.solutis crinibus clamando curre fugiebant clamantes mulieres eorum; Passim bant, latebras quaerebant, spem fugae non habebant Ipsi enim pridie de civitate, qui Nicaeam urbemfere Roma et totam praemiserant niam, ipse et antecessores sui, jam a quinquaginta annis usque Nikomediam suo *, ut ipse ad meridianam portam civitatife in adjutorium imperio subjugaverant
bantur sagittae, ut quamplures Christiani, vulneribus confossi, interirent Turei a audaciores Christianorum corpora loricata repente intra muros rapiebant, ergo et denudata, ad nostrorum contumeliam, rejiciebant Erat quippe mensis junius, 97’ J un > petrariis machinisque multimodis undique vitae aut fugae restaret*, ecce praefatus Solimanus, adhibitis sibi multis Orientalibus b, descendens de monte contra portam meridianam, vidensque agmina miraldis in armis fulgentibus, ipse et singuli dine confidentes, fecerunt tres turmas, ut una ad dictam portam irrueret, et duae confligendo, si neoesse fieret, liberius subsequerentur tertiam; sed, Dei consilio, nostri hanc diffinitionem aliter diffinierunt Comes igitur Raymundus, qui hanc portam occupaverat, visis Tureis, celerrimo cursu, porta relicta 9, irruit in illos, leporem 0, quam canis fugientem non plus eorum formidans multitudinem quot electorum militum viriillos insecuti sunt, promptiores de corporibus Tur borum extrahere animas, quam quisquam famelicorum ire ad nuptias! Per fidi vero, ut viderunt tot arma radiantia, tot veloces equorum accursus, totlan- d ceas acutas, terga verterunt et a nostris ferociter repulsi et interfecti sunt ex eis fere ducenti Et male multati nece dira sunt cruciati Auxiliante Deo, sic agmina nostra tropheo Tali laetantur, et ad urbem regrediuntur 16
Deinde nostri iterum machinas et turres ligneas ascendentes, ut majorem metumintrinsecus hostibus incuterent, in fundis capita occisorum per murum projicie bant Illo sero et nocte sequenti, naves alimentorum ad lacum praedictum ab imperatore venerunt* In crastinum relucente aurora, hii qui erant in civitate, videntes barkas et naves, perterriti sunt animis valde, quasi jam morientes ulu- f labant Tandem spem excogitaverunt, quia spoponderunt respirationis exilis reddere civitatem imperatori Graecorum, si illaesi cum suis rebus permitterentur abire Quo percepto, Alexius gratulatur et mandat ut hiis Tureis fides adhibeatur et ad Constantinopolim deducantur Quod ideo fecit (quod etiam fraus postea innotuit), ut, cum tempus accederet, ad detrimentum Frankorum paratiores eos g Quo facto, imperator subito venit ad principes nostros Quibus con inveniret vocatis, cœpit cum eis homagium et pactionem praefatam renovare, et omnes de aerario suo remunerare, a summo usque ad minimum; hominesque sui omnes praeter 23 Tancredum, Bœmundi cognatum, qui nec pretio, nec, h, id facere voluit eis minimum; eorum omnes consenserunt prmter nec precio, nec effecti sunt omnes c ? preciato h.
Est namque Nicaea metropolis Romaniae, muris densis etaltis turribus mu
1097, j lln * illi compar in nita; nulla civitatumtota Romania In bac olim, tempore Con trecenti decem stantini imperatoris, et octo episcopiet abbates congregati fue (inter quos et magnus Nicolaus, episcopus Mirensis, affuit), runt tractantes de fide katholica, propter diversos insultus haereticorum In hoc concilio compo situm est symbolum, quod in missis legitur et cantatur Et est unum ex quatuor conciliis principalibus, quae ab Ecclesia, tamquam quatuor ewangelia, accepta sunt Magnus Ieronimus scribit de hoc concilio in Epistola ad Oceanum* Numquid non dignum et justum erat ut auferretur, fideiet sanctae Ecclesiae, tamquam membrum suum, reintegraretur? Hanc itaque re integra lionem, iramo et reconciliationem, mors illorum, qui pro eadem fide ibi occisi etsepulti sunt, confirmavit b
Animatis itaque principibus, ab urbe Nicaea recedentes tubis clangentibus,, interiores partes Romaniae adituri, tertio nonas julii, castra moverunt Postquam a praedicta civitate recesserunt, in unum conjuncta agmina processerunt Duobus diebus, tertia die, ad quemdam pontem venerunt, juxta quem duobus diebus riati sunt et de viridi gramine equos et jumenta erant terram desertam et inaquosam Dixerunt ergoseniores ut agmina divide rentur; non enim una regio sufficiebat tot hominibus et jumentis dare alimenta d Nam ante Nicaeam, ubi robur totius exercitus convenit, numerati sunt septuaginta millia virorum pugnatorum, praeter clericos et clientes In duo igitur agmina partiti sunt Una et major acies commissa erat Hugoni In prima acie, cum Hugone, erant dux Magno; altera vero domino Roemundo Gotfridus, comes Raymundus, et Aimarus, et,, cum Bœmundo, Rupertus, Normandiae comes, episcopus In altero comitatu f Tancredus miles et multi principes, quorum nomina singula Sic tribus diebus per Romaniam jam quasi secure pergebant Quarta autem die, hiis, qui cum Bœmundo erant, nuntiatum est a praecursoribus, quia hora tertia, et Tartarorum centena millia Sarracenorum insidiis, in proximo, praetensis et clamorosis vocibus barbareis, tamquam eis occurrere disponebant, maligni, perstridebant Pro quorum immensa multitudine quidam ex nostris cœperunt, utrum aut quaererent haesitare resisterent, fugae divortia quia, potiores principes ab eis per alteram viam nudiustertius transierunt Bœmundus hwreticorum et Arrii presbyteri, anno Domini h 2 Domino dignum dignum fuit ut ij
et om recedentibus sunt omnia 14 Sarracenorum centena millia et Tartororum altera parte igitur subito dirigit nuntium in equo celeri ad Hugonem, ut, cum exercitu stio, a festinet in auxilium eorum, quia bellum est paratum Hic vir multifidus et Normandiae comes animosus, ut et aliis praecipiunt omnes quampluribus milites ab equis subito diffidentiam inferre, descendere et sudes tentoriorum cito infigere.
praeterfluens, juxta quem per longum castrametati sunt, b Erat autem ibi rivus A ntequam autem tentoria tensa fuissent, ecce centum et quinquaginta Turei, in equis velocibus, nostris appropiaverunt, et, tensis arcubus, sagittas suas toxicatas in eos miserunt b Deinde citoalii subsequentes Turei, Parti, Medi, Arabes, Sar raceni, et inulti alii a Miekara eos in fugam converterunt, illis tamen insistentibus, usque irruerunt, dum ad papiliones repulsi sunt quantus luctus! Quantus clamor virorum, ac et puerorum mulierum, ! Dum sic pugnatur, dum sic pars prima necatur, Pars ea 6 Turkbrum, quae rivum transiit, ilia Protinus invasit tentoria Christianorum n Clamor morientium pervenitcomiti prae dicto bellum commisit, et ad tentoria cum paucis celeri cursu venit; quem ut Turei viderunt, mox retrocesserunt Videns ibi mortuos et exanimes plures et Dominum ut vivis et mortuis esset salubre refugium jacere, cœpit lamentari et circa tentoria pro muni- e deprecari; post hoc, festinus mine vallo quosdam reliquit Reversus itaque ad bellum, jam nostri milites et adeo fatigati labore, calore et siti, nisi mulieres potum de rivo attulissent, multi succubuissent; jam ipsi, irruentibus Tureis, semel terga dederant, in bello isto et, nisi cito comes Normandiae aureum bellicum signum «Deus volt! Deus volt! »exclamasset, nostris illa dies fuisset Sed, postquam viderunt Bœmundum reverti, revixit spes que mori quam sitis, improbus hostis, et arma Hic labor atque calor, Nostros invadunt et ob hoc jam terga parabant! Adsunt praesidio sed dux Gotfridus et Hugo 20 Gper h ( ibid
Tanta quippe erat Turkorum instantia, et alter alterum ita comprimebat, quod a nusquam erat alicuiferociter occiderunt Quamobrem sic nostri coartantur, et innumeris telis volan adducit Dominus ducem et Hugonem, Gotfridum tibus vulnerantur Intereaviginti quatuor millibus electorum militum, qui viderunt tentoria Chris cumb tianorum undique septa agminibus Turkorum; ardescunt animo ira accenso, pe netrant agmina densa quantus ibi fragor armorum! Quantus strepitus homi num et jumentorum! Torpescit Frankorum Militiae tantae bellum nusquam fuit ante 11c Interea Turei, qui nostros infestabant, viderunt comitem Raymundum, cum reli latere montis festinare; obriguerunt timore magno, cogitantes quo exercitu, de quod Iterum millia ferni erupissent prœlia prosternuntur Quid fecere 16 Turkus, populusque per omnia sparsus, Ni sua terga daret et quo venerat remearet? Et qui cauda prius fuerat, caput incipit esse, Sicque caput caudam sequitur fugiens fugientem Sanguine terra madet, montis rubet undique olivus 19, Completurque simul fluitanti sanguine rivus
; Corpora caesorum tot erant prostrata per campum 22 Quod nisi vix ullus currere quibat equus 25 \ capitulum Ab hora enim diei tertia usque ad noctis crepusculum conflictus ille continuusfuit; et mirum est unde gens tanta aut ubi congregata fuerat, Francis ignoran tibus Et, nisi tenebrae noctis eos comprehendissent, pauci ex tanta multitudine superfuissent De tanta victoria nostri laudaverunt Dominum, dicentes:«Bene cceli h, laudabilis^ et gloriosus in smcula, qui nobis «dictus es, Domine! in firmamento «cum fuisti tamguam bellator fortis; dextera tua, Domine! percussit inimicum A, et inerupissent Nam prrnlia h J5 milia Tureorum fe est anno 1098, in multitudine Tureorum laudatus c.
»Hymnis dictis, cum gaudio A a «multitudine gloriee tim deposuisti adversarios nostros et securi jam ab hostibus nocte illa quieverunt In crastinum, sole epulati sunt,, omnes ad campum exeunt,, et de suis plurimos invenerunt occisos, et, relucente nisi crucibus signati essent, ab aliis vix prae cruore discerni potuissent Eosdem ta inquam Christi martyres venerabantur, praecipue illos, quos in militari habitu inveniebant, digniori honore quo poterant, tumulabant b Corpora Turkorum per campum despoliantur, Corpora nostrorum in pace tunc tumulantur b, juxta tumula funeris Et sacerdotes se pulchra novorum martyrum! qui prius viderunt paradysum, secundum prae- c sagium Bœmundi, quam patriam suam Hiis completis, redierant spolianda; et quis referre potest quantam multitudinem mulorum, et quanta vestimenta, scarlatica, samatica et asinorum,, serica et ibi reperierunt? Tunc omnes pauperes divites facti sunt; nudi tapeta praetiosa vulnerati medicis eorum implentur; induuntur; vacuatae faretrae sericis telis committuntur.
tertia mensis julii, tentoria valde mane defixerunt Altera autem die, quae erat 1097- 3 j“t et vestigia Turkorum fugientium insequi festinaverunt; per tres itaque dies huc illucque fugientes, contigit ut Solimanus, dux sum sibi Solimanus filius Solimani veteris, de quo prius dictum est, qui Romaniam quasievasit de manibus Franko totam abstulit imperatori Hic de Nicaea expugnata rum, et iterum reversus est hic cumillos, prae moes titia, de equo scan pridie occisam; venisset ad Arabes dens lassus in terram, cœpit; «0 im cem proclamare Arabes autem, infortunium ejus ignorantes, dixerunt te degeneras abire «pudentior cunctis hominibus! quid ita fugis? aut quare, jam immemorem «vecordem animi «Resume constantiam animi et revertere ad prœlium, et nos ibimuste «Nondum cognovistis virtutem Frankorum; nec vidistis «cUm, »Quibus ille ait: «magnanimitatem eorum; virtus eorum «quorum pugnant pro eis, aut spiritus infernales; in tantum etiam deviceramus c - h ^ tumulabantur venerabantur et digno honore tumulabant lucente et eosdem, h * - Cristi pace Sacerdotes vero quanta multitudine c • h - rusticitatem m; non m magnitudinem illorum enim h.«eos, ut jam parabamus iliceos funes et canabinos, in quos eorum colla mittere a «erupit de montibus, tamquam nebula, et inseruit se nostris agminibus, quorum «terribilium armorum splendorem oculi nostri ferre non poterant Erectis in aera sint, conticescunt; cum vero muti «lanceis, seriatim suis adversariis, tunc, laxatis loris, tanto impetu irruunt, tamquam «appropinquant in sanguinem brutorum; neminem tutantur «leones quos fames urget interficiunt Et quid dicam de tam crudeli gente, quia «captivant, sed omnes fere omnes fulcitur auxilio? Centena millia fuimus, qui occisi sunt «diabolico «adhuc non sine timore sumus; suadeo igitur, quanto citius audierunt, cum Solimano retrocesserunt «mania abscedite »Ut Arabes haec (
Ad quascumque igitur urbes vel castella Graecorum christianorum, vel norum, fugiendo veniebant, hilari vultu, quasi potiti victoria, referebant dicentes: «Congratulamini nobis quia occidimus Francigenas, qui vos terras vestras et «depraedari venerant; nec unus quidem superest de illis, quin aut mortuus est, nostris; aperite ergo nobis januas vestras Solimanus, «aut teneatur in vinculis «dux noster, aliam viam procedit et captivos secum deducit Fraudes fingebant Arabes dum sic abiebant illi autem Hii, inquam, credentes verbis eorum, aperiebant valvas et portas; tamquam depraedantes introierunt ipsosque aut trucidabant aut loris astrictos secum ducebant domosque eorum incendebant,ut sic Franci, qui eos inseque persequi eos bantur, alimenti invenirent, ut inedia coartati, nihil et, ita ut mulla jumenta prae fame ibi depopulatam, verentibus adventum eorum, Transeuntes ergo quantocius voluerunt, et intraverunt Lakoniam, morerentur provinciam uberem, et venerunt Ykonium b Haec urbs suscepit nostros penitusque refecit Est autem Ykonium civitas bene munita, temporalibus bonis abundans, de qua scribit apostolus, sanctus 23 Paulus 24e ferrent, quia, in duabus suaserunt incolae, ut aquam in vasis et utribus secum _7 ygl (UsperSl C, Armenorum fugientes pervenerunt, mentientes dixerunt se nos et terras nostras victoria potitos, et, ut congratularentur eis, se Francigenas omnes occidisse, aut captos esse, et Solomanum aliam Illi autem viam arripuisse cum Francis captivis, His, inquam, credentes verbis ipsorum aperiebant portas (ad bene om apostolus,: De persecu Thimotheum delevit sec manu); quo modo ibi persecuciones passus sit c In margine addit m 2
dietis contra Orientem, aquam non invenirent Quo facto, die altera, sole decli- anante, ad quoddam flumen venerunt, ibique duobus diebus manserunt, reficien
tes se suaque jumenta Deinde, cum ad urbem signum in firmamento, nimio splendore, ensis, versus in esset, Deo protendi, quo viso, ignorantes quid se committentes sine obstaculo,; omnes praedictam civitatem intraverunt, et per quatuor dies ibidem dietaverunt enim Die vero quinta, de civitate exeuntes, et Tancredus, cum suis militibus, ab Balduinus, frater Gotfridialiis se divise, runt, et ad urbem Tarsum Ciliciae diverterunt Erant autem in Tarso multi Turei eos in prœlium exierunt; sed diu obstare non potuerunt; et Arabes, qui contra munitionem quibusdam interemptis, urbis se receperunt; sed ex in ipsis alii non longe a muro locaverunt Turei vero, circa medium noctis, nostri castra sua relicta civitate, occulte omnes fugierunt; quod per Armenos christianos nostris eo quod nox Nostri tamen intimatum noluerunt; sed, eos insequi, erat, est visa, Balduinus contendebat cum Qua lucescente intraverunt civitatem die, Tancredo, quis eorum civitati principaretur; tandem cessit Balduinus; sed potius utrorumque dominio
, venerunt ad Deinde, prospero successuautem regio est, in capite Syriae, ad Aquilonem sita, cujus incolae eos benigne sus, plenam omnibus necessariis humanis Ab hiis, qui erant in ea, gratanter suscepti sunt, eet ibi duobus mensibus feriati sunt Ibi esuriens invenit refectionem, sitiens po, lassus requiem, debilis refocillationem tum, nudus operimentum Illic unus providit itaque eis Deus tale habitaculum, quisque suae consuluit indigentiae; quo facilius pati possent superventurum aures comitis Ray mundi, quod Turei, metu territi, de Antiochia fugerant; qui, misit illuc quinquaginta milites, qui arcemcivitatis occupa accepto consilio, rent Et, ut venerunt in vallem vicinam Antiochiae, intellexerunt non esse verum,quod Turei discessissent, sed, omni nisu quo poterant, moliebantur eam defen dere; quo cognito, principes nostri armati de Kosor perrexerunt ad castellum quod Publicanorum dicitur; quo subjugato, altero itinere diverterunt, et in val- g lem spatiosam venerunt, multosque ibi Tureos et Sarracenos reperierunt, quos bello superatos occiderunt Quapropter videntes 26 Armeni christiani, terrae illius castra in ns acceptiibi reperie A habitatores, gavisi suntcontinuo; se illis, una cum civitate Rusa% dederunt Deinde universus exercitus iter arripuit, misero quidem successu, per montana, quae solum ibi quamquam vix unius pedi, pervia erant; erat semita, bestiis et reptilibus spatio lata, sic hinc et istinc densis spinarum et veprium frutectis coartabantur; ima vallium videbantur tamquam in abyssum immergi, cacumina montium ad tolli Hac inaequali semita militeset dorso arma pen armigeri sidera et collo dentia gestabant, omnes aequaliter pedites; plerique libenter galeas et clypeos suos si emptor affuisset; multi ex eis, plurima lassitudine deficientes, ea vendidissent,abjiciebant, ut sic sine onere ire valerent Jumenta eorum cum oneribus nequa quam ire poterant; sed plerisque in locis onera jumentorum homines ferebant; sedere, aut quiescere nemo poterat, quia alter alterum impellebat stare, aut hiis abruptis rupibus excelsorum montium, nemo poterat juvare vel Etiam, in sublevare comitem suum,, quoniam qui praeibant nisi ultimus praecedentem vix retrospicere poterant ad Subsequentes In hiis angustiis multi prae impatientia, tamquam, murmurabant filii Israhel in Deserto
Mundi fortuna mutabilis est quasi luna; Si non cedit homo, sequitur mala, prospera cedit his aciebus 9c Quod liquet in rebus multis, ut in /
Tandem, finita tam ardua, venerunt ad civitatem Marasin ', ubi Illic, et post miseriam reperierunt refectionem; ibi primus praestolabatur inveniunt, donec cauda capiti adhaereret Congregatis ultimum; sed pertransiit integra dies itaque singulis, die una quietantes, altera die venerunt in vallem, qua Antiochia in ea cathedram locavit episcopalem Petrum apostolum, qui civitas tem in virtute Dei properantes, ad Pontem Ferreum venerunt, ubi numerositatem Turkorum reperierunt, per Pontem ire volentium, ut hiis, qui erant in civitate, et nulli pepercerunt, sed in quos ferociter irruerunt unanimiter, subvenirent,fere omnes occiderunt Alii, mente consternati, kamelos et mulos oneratos dimit tentes, fugierunt; nostri autem assumentes tulerunt spolia impiorum, et multa, h - vel vel oai h, *- precedentem etiam in rius sole sum gantibus Sinum Stagnantem Illustrantur a cr,
h Ab Anonymo additum partem usque ad tertiam noctis; et,
necessaria ibi relicta abduxerunt* Crastina autem Oronte a die, transitoque eis fluvio, urbem obsidione circumdant, tripartita, anno Verbi castraque figunt incarnati m° xc° vn° xij kal 1097,, anni ab inceptione hujus Alvernici concilii, tiochiae Civitas haec celebris cum capta foret a Francis
( ibid vembris, quarta feria, quae quidem dies exacte congruit e) c Non cum Mercurii die, undevicesimo est dubium scilicet octobrisquin Antiochiae obsidio in ipso fine anni 1097 occeperit, non in anno 1098, sicut hic Anno autem sequenti, Antiochia capta est, pridie nonasnotant mss codices In conspectum urbis Franci adve die Veneris, quarto juniijunias,
Franci itaque in obsidione hujus urbis multa sustinuerunt incommoda; multas
Est enim molestias importunitates perferre contigit Antiochia et eis civitas magna atque murorum ambitu immensa, turribus densis munita, fontibus et aquis currentibus copiosa Orontes fluvius, hanc praeterfluens, nascitur enim in Oriente, ultra montem Galad, in 3 Persia, et fluens Damascum et in et ibi tiochiam*, et ibi Far appellatur Per hujus fluvii alveum, naves mercibus refertae, de omni Asia venientes, urbem copiose ditant Licet ipsam fortem comprehensu christianus persenserit exercitus, tamen conjurant invicem fidemque promittunt eam expugnare et possidere, Deo annuente, eamque Christo Domino subjicere vi aut ingenio; omnesque unanimes, hiis decretis consentientes, mori et vivere pro Christo se voverunt b Deinde consilium inierunt arte non populi ingenio,; habito statuerunt fortitudine, consilio,flumen, ut expeditius, si necessitas incumberet, per flumen trans pontem supra irent Quo facto, pertranseuntes, ubertatem fructuum in confinioillo invene runt, foveas frumento plenas, vindemias et arbores pomiferas aliusque Haec quoque insinuabant eis Armeni christiani, qui erant in refertas civitate, qui quanquam, Tureis consentientibus, ad eos exibant; sed eorum uxores et filii in urbe manebant, ex christiani essent; callide licet mandato Turkorum, quibus renuntiabant enim nostri machinamenta bellica, turres ligneas, scalas, falces, arietes, sudes,fundas, et quamplura arte et ingenio excogitata; sed haec omnia exilia sunt ad versus urbem inexpugnabilem, cum tot in nostris campestri praelio pugnare potuissent Phosphorus aurorae rutilos praecesserat ortus, Ipsaque rorifluo cum jam candore vibraret Soique venustaret flammanti lumine mundum, Exsurgunt propere proceres procerumque catervae hoc callidi~ 22 proces tot centum in H.
Arma capescunt et ad urbis mœnia currunt.
Pugna quidem dextra forti fit et intus et extra Illi defendunt, dum nostri spicula mittunt Telaque cum baculis necnon lapidesque sudesque Fit labor immanis, sed profectus fit inanis Sicque recesserunt, quia sternere non potuerunt
Turres et muros, nulla vi corruituros, Cumque vident nostri quia nil sibi profuit, illam Dimittunt pugnam, retinent tamen obsidionem 23
II.Turei vero nocte, portulis apertis, occulte exibant, et in castra nostrorum sa gittas jaciebant Contigit autem ut quamdam mulierem 3, ante tentoria Bœmundi principis occiderent; quapropter vigilantiores excubias per castra posuerunt,, qui etiam portam, per quam Turei exibantPlacuit etiam optima, custodirent unde inimici cœrcerentur; quod castellum tibus ut construerent, et sibi et et armigeros emiserunt, sed non omnes ergo reversi sunt Partim praedati, partimque fuere necati 11 Nam quoddam castellum, plenum rebellantibus Tureis,erat in montanis proxi mis, nomine Areth, qui nostris insidias praetenderunt, et multos vulneraverunt, etplures occiderunt, plerosque captivos detinuerunt, caeterosque turpiter ad ten- ebarbis, vel nasis abscisis aut auribus, redire compulerunt; quo co toria, exustis gnito, milites Dei valde condoluerunt Non multo post iterum emittuntalios armi, quos Bœmundus, pugnator providus, et comes Flandrensis geros, plures prioribus militibus, subsequuntur usque in vallem praenominatam, cum aliquot in quam et ipsi armigeri confugerent, si Tu rei eos insequerentur Quodita factum est, quoniam Turei, postquam Frankorum armigeros viderunt, laxatis loris, equos stimulis urgentes, eos insecuti sunt, et in fugam verterunt Armigeri vero nostri ad Turei quidem, cum nimis proxime mi suos, sicut praevisum erat, confluxerunt lites, in valle paratos, adesse viderent, ipsi perterriti, haesitantes, et loco libentissime si retrocedere potuissent; cognoverunt tamen quia pauciores Christiani cessissent, essent quam ipsi; bellum inierunt cum sed eum timore Quid autem valet eis, auxilium ? Duo contra quod divinum prœlium tantum militat ex nostris ibi interempti sunt, sed de Tureis copiosus numerus, adjutorio Dei, occisus est; et multos ex eis captos ad exercitum duxerunt et decollaverunt, videntibus hiis, qui et om Phosphorus: Bellum initur ad nostra gastra militem principis om exibant Turei h, coctidianus ii c IZ Areht m nostri ut previsum fuit
a supra mœnia urbis erant; et, ut majorem infelicitatemet, terrorem hostibus incu terent, abcisa capita per fundas in civitatem projecerunt Dehinc securius nostri ibant ad villas et et ipsi Armeni quaerentes, tunc necessaria afferebant Advenit tunc sacratissima dies Nativitatis Christi; quam 2 Christiani festivam fecerunt, in tentoriis suis, cum candelis et adornamentis, et io 97, dee caeteris caerimoniis, omni devotione qua tunc potuerunt 6 Celebritate itaque per acta, iterum incumbebat eis cura, quoniam in castris eorum victus deficiebat, et hiemis non tempestas eis mercatum sinebat qui venire, illos afferebant namque, qui erant in civitate, quanto magis sciebant nostros esurire, tanto magis incipiebant desaevire; hinc in inclementia, hinc egestatis inopia aeris illos si humana fragilitas, sub eluit eos, et insolentia tot tormentis compressa, murmurabat Nix, grando, ventus turbinis tius opprimebat, quos nulla tectura cooperiebat.
Bœmundus et comes Flandrensis, viri compatientes et in necessariis providi,habito consilio aliorum principum, elegerunt triginta millia equestrium et pedes Pridie autem Capsianus, miral d An trium, et intraverunt terram Sarracenorum tiochiae, miserat filium suum, Sangsidonem, occulte ad imperatorem Persidis et ad regem Galapiae; misit etiam nuntios ad Sosman, regem el Kos,id est Jerusa, et admiraldum Damasci et in Arabiam pro miraldoAmelut 10g lem f, ut hii omnes, cum gentibus suis, ad eorum festinarent auxilium, et Frankos et ritus de terra eorum expellerent, ne, civitate devicta, ultra procedentes, damna et incommoda eis imminentia et congregati erant, gens multa nimis, et ad Antiochiam festinaverunt Cum omnes autem audissent in via, quia pars Christianorum intraverat terram eorum, gavisi sunt valde, tamquam eos in vinculis jam haberent arbitrati sunt; tunc gentesf diviserunt se in duas acies, ut sic Franci 14h vallati fugae subsidium nusquam in divisio non profuit eis Nam acies una nostri, ut venirent; sed haec et milites illi in istos ruunt, qui in multitudinem sese invicem incunctanter prospexerunt, suam confidebant, isti autem in Omnipotentis misericordiam Quotquot ergo obviaverunt, quasi falcator messem, prostraverunt; sed multi in occursum eis fugientes in manus peditam nostrorum devenerunt, qui fere omnes graviora damna hostibus inferunt quam equites acies, quae se ab Altera veroinso e Hodie Alep a
illa separaverat, ut audivit strepitus et clamores bellantium, laxatis habenis, festi- a in auxilium suorum; sed, dum crudeles casus sociorum agnovit nabat, timor irruit super illos, et fugientes reversi sunt; quos nostri ferociter insequuntur, eos caedentes quotquot invenerunt Quot cameli, quot muli asini, frumento et et aliis cibariis onusti, ibi capti sunt! Quae tum gaudium hujus diei in castris Christianorum, quia Dominus de mercibus, b ! Numquid Domino verificatur in, fideles suos reficiebat eis quod scriptum est Sapientiae tertio: Visi sunt oculis insipientium mori; illi autem sunt ’ ? in pace
Dum abfuerunt, interim Antiocheni sic illi bellatores inclyti nostros circa, et plures ex eis in castris occiderunt Et, nisi flumen inter curbem et castra fuisset, acrioribus injuriis eos lacessissent Hiis quottidianis inimicorum insultibus et maxime famis inopia multi nostrorum afflicti abire molie bantur, et occulte machinabantur mundus, vir gratus Deo et hominibus, mirae eloquentiae illos pie affatus est:, «0 viri bellatores, quos Deus multis prœliorum periculis victores reddidit! o in «Ut quid contra Deum murmuratis ? Quia premit vos egestas et inedia? Cum vobis «porrigit dapsilem manum suam, tunc exuitatis; cum relaxat, desperatis In; cum «hoc videmini non diligere donantem, sed dona tantum 17 «est et amicus; cum cessat, ad tempus indignans, vobis videtur esse et extraneus' contestari ut probatio fidei nostrae praetiosior sit et fortior omnibus «Oportet vos Sperate in eum qui vocavit vos in aeternam suam gloriam, et sei «incredulis 19 «tote quoniam nullus sperans in eo confususest Nolite ergo amittere confiden Cui unquam genti, a primaevis temporibus, Deus, in tam brevi «tiam vestram «tempore, tot bella, tot acerrimos hostes superare fecit? tot spoliis gentium tot triumphantium palmis insigniri 24 ? Ecce nudiustertius feroces hostes «ditari, «subegimus, ecce nunc eorum spolia ad vos Quare ergo diffiditis,? Aut quare in brevi via deficitis, cum propter Domi «cum quottidie vincitis «nieum Sepulchrum, quod ? Sepultum propter nos remotius et est, «resurgentem glorificate et invocate, quia prope est omnibus invocantibus eum 29; «mementote mirabilium ejus afflixissent injuriis, si tantis nos perfidi quia,,j om, refecit et habere ab,
«quantas nos tot de nostris occidissent quot ex illis nos eis intulimus, aut, a si, nemo nostrum superesset Propterea nolite diffidere, quod, «prostravimus si eritis Non utique longe est a vobis qui sic «in ipso vivitis aut morimini, beati vobis 3a «pugnat pro, pugnate et pro animabus et vos et et pro libertate nominis christiani; neque enim aliud nomen «vestris est sub cœlo, ' 7 b J »Hiis dictis animos eorum enervatos robustos «in quo oporteat nos salvos Jieri reddidit, et in effeminatas mentes
Paucis diebus evolutis, hiemis asperitas inhorruit, et cibus evanuit in castris Cursores exercitus, qui usque in terram Sarracenorumtranscurrebant, nihil inillius omnes aut fugerant, aut in cavernis pe veniebant, quia de confinio terrae Cumque Armeni et Syri christiani vidissent nostros prae trarum delituerant fame degentes, per loca sibi nota gradiebantur, sollicite quaerentessi quid inve nirent quod afferrent; sed haec omnia quid inter tantos? Asini onus de nostris frumento vendebatur pro quinque libris; ovum pro quinque denariis; nux prodenario Cœpit ergo inter eos oriri animorum inconstantia, et de futuro bono diffi dentia, quia, dumilli qui columnae videbantur deficiunt, non mirum si imbecil lium animus quassatur propter hanc inopiam Comes Karnotensis, Guilelmus, qui Carpentarius cognominabatur, cognatus Hugonis Magni det multi alii, tem,regali pro pore noctis, a sacra fidelium societate, quod Meldu sapia ortus est; fuit num dicitur, qui ideo Carpentarius cœpit cognominari, quia in bello nulla lorica calibea aut clypeus tam et dolendum fuit, quod hic vir, tam animosus, ita turpiter Unde mirandum a castris virorum illustrium retrocesserit; prœliorum tamen immanitas hoc non, sed quia famem pati non didicerat Audiens haec 25, Tancredus miles fecerat et ad tentorium Bœmundi perduxit; tunc insecutus est et reverti cœgit, illos, inierat fugam De hoc pudore fugante, multi convitiabantur ei, quia, nullo plurimi dolebant, qui eum cognoverant 27; sicque lacessitus tandem propter Hu obtinuit Et nunquam erat, pacem se amplius gonem, cujus consanguineus ita sed juramentum non discessurum coram omnibus juravit; quia, custodivit, clam quia per famis acerbitatem plures potuit, vidit, et pro* qui castelli om xir, Guib de Nog occ des cr.,
ita ut equos et asinos comederunt, dehinc ad radices herbarum, quas a coactos, in campis et nemoribus inveniebant, et ad surculos vix reperiebant jam haecdam per montana, ubi, cibos qualescumque quaerentes, ab insidiatoribus peri mebantur Quidam eorum, coria animalium et carduos vorantes, vitam miseram protelabant Etsi quem Sarracenum, noviter interfectum, inveniebant, ac si essent paene omnis exercitus in desperationem et fugam conversus rubor magnus apparuit in firmamento et signum, quasi crucis, versus Orientemrecto tramite incedens, et in hoc pago terrae motum senserunt Haec autem in commoda praedicta justo Dei judicio contingebant In prosperitate enim et eis bonorum affluentia positi, cum primum 8 Antiochiam venissent, nullus modus, nulla temperantia, nulla luxuriae frena fuerunt; verum tunc gulae, superfluitati, quod turpe est incumbentes, fures, fornicatores, adulteri, dissolutioni et omni lusores, super ludum concessores blasphemi,, templorum et virginumviola tores, omniumque criminum rei non deerant in populo Videntes itaque isto principes et magistratus populi quae propter peccata eis contingebant, dolore,, cum lachrymis orantes Deum ut propitiaretur populo In eorum exercitu vix mille equi fuerunt apti ad pugnandum Forte Dominus suo a humiliavit eos ideo, ut non in fortitudine equi haberent fiduciam et ne insoles- E cerent in tot victoriis bellorum; ideo opprimebat eos inedia jejuniorum.
Erat quidam miles inter eos, nomine Tetigus 5, dives et bene notus in partibus Romaniae, tegimine hic venit ad principes linguae nugacitatis graecae velatus; «Ut quid hic torpescimus et fame perimus? Si expedit vobis, ego vadam in dicens: «Romaniam, et, admonita imperatoris fidelitate, naves, Onustas frumento, vino, «carne et caseis, adduci faciam, et per equos et mulos hucusque per terram; et, ne «ullam diffidentiam in me habeatis, omnia bona mea et papiliones hic relinquam;«hoc solum accepto quod mecum feram »Principes crediderunt verbis ejus men castris horum principum, quae etiam perjurare G egestas erat in fugere et divites cœgit! Deinde plurima pars totius exercitus retroeundi licentiam a principibus «Ut quid: »Dum sic agerentur, Aimarus, quos consolari non possumus «hos retinemus et ignorantes a episcopus, scientia lilerarum praeditus, convocato simul heroum vis verbis de fide et patientia longum tenuit sermonem Deinde adjudicavit seriose in unum locum, mulierum fieri expulsionem ab exercitu et, per confessionem et pœnitentiam, utrumque sexum a diabolica servitute recedere, et orationibus tam diu insistere, donec Dominus misereretur populo suo est sermo Et visus cœlesti Nam protinus quadam adveniente consolatione, gratiam Dei senserunt affuit quidam nuntius qui innumera Tureorum et Sarracenorum agmina prope adesse retulit et in praedicto proximo castro illa nocte, congregari affirmavit; qui Aret, ideo latenter veniebant, ut nostros improvisos invenirent Hoc dictum exercitum nostrum laetificavit, et omnes, torpentes et desides, sobrios et jocundos reddidit; ambulare qui antea nequibat; qui abire volebant, tripudiat salit et et hii; et, quasi jam superaverint hostes, erectis resumpto spiritu, Deum laudabant manibus, applaudebant 9 Malebant cruciari malis His desolatis subvenit fons pietatis.
Tunc proceres exercituum, habito reliquerunt in consilio, alii omnes exierunt ad prœlium De castris nocte clam castris ad custodiendum; et flumen Mane positi sunt, latitabantque inter lacum egredientes, in insidiis autem, aurora consurgente, miserunt exploratores, qui eorum viderent agmina, qui subito renuntiant tot millia insimulet, ex parte flu minis, etiam duas acies, a multitudine separatas, se quodam et brachia armata ad cœlum se praemuniunt, clivo locati, signo crucis se commendant extendunt, Domino crucifixo et ejus Sepulchro ejusmiseri ’, nostri adversus tes armati, quos illic essent eis, ictu lancearum prosternuntur In primo igitur aggressu, quotquot obviant sagittas tanquam imbres in nostros emittunt, strident et 20 Illi vero clamant, more luporum quia adversarios ululant, terrere sic merata eorum multitudo cum, tanta impetu nostros invaserunt, appropiaret c ^ Hic addit h: Allegans illud Josue de Balach rege contra Israehtas: xxv): En Balaam suasit, qui, cum fornicarentur cum exercitum Israelitarum pulcras mitteret mulieres, eis, ut in alterius Quod ut nemo concupisceret uxorem bello ex indignacione statim succumberent Dei, qui precepit in or milia ex eis interempti est; ymo et Beelphegor, ob amorem mulierum, adoraverunt; propter quod et factum sunt; quod postea vindicatum est in rege et Balaam Sic et Aimarus suasit ut mulieres expellerentur ab exercitu omnes;
quod quidam valde moleste ferebant Quod ut vidit Bœmundus a, qui ultimam rexit aciem, sumpta galea, more solito, iterum invocavit Dominum dicens: «Tu, «Domine, virtus salutis meae, obumbra caput meum in die belli! »Sicque, cum
suo populo, ferociter prorupit in medium, singuli vociferantes «Deus, adjuva!: sociosque recolligentes; multorum hostium corpora tunc ’ Cnm autem viderent alium exercitum candidatorum virorum, super equos albos, de montibus appropiare, valde perterriti sunt hostes et turbantur,versisque habenis equorum, ad Pontem Ferreum, quam celerius possunt, repe dabant Belli conflictus fugit hostis undique vicius 6
Occupatur via corporibus mortuorum seu morientium, conculcantur pedibus equorum, fugientibus ad pontem via arctatur in ponte, plures in flumen praecipi- c tantur et absorpti sunt; sicque major pars illorum periit; qui autem evaserant, ad, in quo brevi tempore manserunt, sed praedatum vacuum dimiserunt Nostri autem intrœuntes illud, et pontem cum custodi et, arcta loca anticipando, multos occiderunt, plures captive tenuerunt Nostri vero cum spoliis ad papiliones laeterentes,, quae ante portam civitatis posuerunt, ubi legati Babiloniae habebant hospi Milites cum armigeris, tabernaculis remanserant, cum tium qui in civibus tota die pugnaverunt; victoriam tamen obtinebant 14; tunc geminata laetitia Jam vero Armeni et Syri ad castrum duplicis victoriae festivum tempus effecit principum sed;clam egrediebantur, et intra saxa montium latitabant, adver et multi de civitateillos qui ad tentoria victus portabant; et quotquot apprehendere poterant oc sus ciderunt; quod valde mœstificavit proceres Propterea ante portam civitatis, super pontem, castrum constituerunt, quod hostes valde perterruit, quoniam deinceps nemo per pontem exire ausus fuit 22 Et quia castrenses nostri ad hoc opus per agendum non sufficiebant, Bœmundus ergo et comes Sancti Egidii perrexerunt ad Portum Simeonis, et inde operarios adducere studuerunt; quos cumadducerent, plures Turkos, in insidiis positos, qui occulte de civitate exierant, invene runt, qui subitaneo cursu tam fortiter nostros invaserunt, ita ut equestres nostros gin montana fugere compellerent; pedestres vero, qui fugere non poterant, di perpessi sunt, et fere noningenti tunc occisi sunt; unde principes ram necem et principium demesti civitate
a pum pervenit equis subito prosilientes, ad ulciscendam mortem suorum, qui,; inveniuntque eos adhuc in campo abscidentes capita occisorum Hostes, ad pugnam congrediuntur; autem imperterriti, in sua multitudine confidentes toto corde in Deum confidentes, et quam cito pedestres sequentes, nostri vero, consociati sunt eis; subito inimici superantur Nam, cum Turei viderunt illos, quos ad montana fugere compulerant, accurrere, nostrorumque cere, versus pontem fugae praesidium arripiunt; sed impedivit eos difficultasangusti itineris, quia nec fugere usquam poterant, nec reverti Ibi magnam stra gem pedites quia perfidos nostri peregerunt, sine misericordia detruncabant; magna ad mortem opprimebat; alter alterum calamitas eos oppresserat, quiac tantus timor eos invaserat, quia subsequens praecedentem, ne fugere posset, pro sternebat
IX.Dux itaque Gotfridus, totius militiae decus, festinans equo celeri, anticipavit in est numerus corporum hujus iniquae gentis", quae ille troitum pontis; copiosussolus in termino pontis tunc prostravit Deinde gladius ejus dicebatur mors Tur et manum ejus armatam, tamquam fulmen, formidabant 5 Cumque korum; nam unus caeteris et mole corporis ex Sarracenis, audacior praestantior viribus, et videret ducem Gotfridum sic supra calcaribus et plantis urget equum adversus illum, et, mucrone in altum sublato,ut, nisi dux ictui umbonem ex ita austere super verticem ducis transverberat,in alteram partem reclinasset, mortis periculum utique sub pandisset, et se egisset Deus autem, adjutor in opportunitatibus, scuto suae defensionis tutavit, cum, ira vehementi succensus, parat rependere sem, quem sinistra parte scapularum hujus Sarraceni tanta virtute a intorsit, mersit gurgiti; et *> remisit civitati Hoc horrendum spectaculum omnes Turei, qui erant in muro et; namille de potioribus mi turribus videntes, conturbati erat 25d raldis unus Ex hoc infortunio multi mittebant se in flumen, multique amplexabantur bases et columnas pontis in aqua; et nostri desuper perforabant illos lanceis et perimebant; quorum eruor flumini sanguineum dabat colorem occisi sunt, qui omnes Et super pontem duo millia septingenti et de ponte praecipitati sunt; et densitas illorum cadaverum impediebat transitum confidentes: Bellum ad pontem Antiochiae - e Deus vero m filius Kapsiani fluminis, quasi flueret conflictu occisus est illo a regis Babiloniae, qui eos cum suis exercitibus miserat et octo miraldi in regis auxilium praedicto regi Antiochiae Deinde siluit garrula vox eorum et subsanatio; jamque demissis vultibus ibant, plerique diffidentes occulte de civitate exibant.
t Elapso itaque modico tempore, venit quidam, qui nuntios regis Babyloniae et Kairi praeconabatur advenire, qui a principibus securitatem oj)tabant nostris, ut audiantur; quo cognito, principes nostri salvum conductum spoponderunt.Cumque nuntii properarent et hanc gentem advenam in exercitio militari tripudiantem conspicerent, mirati sunt valde, quoniam relatio tanquam certa in Kai rum et Babylonem a venerat, quod hii advenae fame cruciarentur et concuterentur eis commissam pavore Conducti sunt igitur ad principes nostros, et causam: «Dominus Babyloniae, mandat vobis, haec verba rex in noster, si tamen auscultare «principibus et singulis armigeris, benivolentiam et salutem; «velitis suae voluntati In aula regis Persarum, et in terra domini nostri, magnus«populus congregatus est, non contra vos, sed ad faciendam concordiam pro vo »Hiis auditis, congregati sunt principes ndstri cum consulibus 7 «bis b, habentes consilia quid super hiis sit agendum; sicque tribus diebus distulerunt darere sponsum Dixeruntque nuntii «Mirantur reges nostri ut: «ritis Dei vestri Sepulchrum, gentem eorum a finibus suis exterminantes; si,«siquidem de caetero, in pera et baculo, more peregrinorum, ambulaveritis, ma cum honore, rerumque opulentia, vos illuc dimittent pacifice pere- e «gnO Utique «grinari; de peditibus vestris equites facient, pauperes vestros et famelicos «itinere providebunt, ut et «Sepulchrum in Jerosolima vobis diurnare placuerit, alimenti copia non de; ingressus Tem «erit; libertas eundi per circuitum civitatis vobis deliberabitur ullo sine tributo, «pli et Sepulchri Dei vestri, Si autem haec indulta patebit «contemnitis et in arma vestra radiantia confiditis, ipsi reges nostri dicunt esse «temerarium 18 Ideoque quae vobis applaudant super hiis, dicite; quae vero dis »Ad haec communis «plicent, nunc renuntiate* sententia principum, post tres «Nulli sapienti mirandum est, si ad Sepulchrum Domini dies, respondit, dicens: «et 20 Dei nostri et gentem hanc adulteram ab hiisfinibus elimi «namus, quum multi de nostris in baculo huc venire, qui turpi a: Nova Babylon, de qua in textu 1 IV, xx-xx,
et ignominiam contumeliarum a «ludibrioet ad ex injuriabantur, toLlerantes, est eorum, nec gentis illorum ista licet, «diu possiderint eam, sed patrum nostrorum, a quibus minus juste per gentem «adversam est ablata Cœlesti enim nunc censura decretum de jure est ut reddatur filiis, quid injuste patribus est ablatum Ne igitur glorietur gens «lioc «vestra quod superaverit hucusque et exprobraverit inermem effeminatam et«gentem Graecorum et aliorum Christianorum, quoniam, divina suffragante po «tentia, in cervicibus eorum hoc recompensabitur gladio Frankorum Et notum «erit hiis qui ignorant, quia non est hominum avertere regna, sed ejus per quem «reges regnant, cujus gloriosum inquirimus Sepulchrum Ipsi dicunt se velle baculo, amodo ut peregrini «nobis misericorditer indulgere, pera in et si, «ierimus 9; eorum etiam misericordiam, quae miseri cordis est, nolumus, quo «niam non Deo redundabit haec miseria, misericordia, capita favente, in «eorum thesauris eorum; quia, velint nolint, de ditabitur inopia nostra «Cum nobis a Deo collata fuerit «est potestas Sub cœlo quae nobis timorem incutiat, quia, cum morimur,nasci «mur; cum vitam amittimus temporalem, recuperamus aeternam d Confidimus «in Dominicum Sepulchrum, et in ipsum, qui vivus ex resurrexit, quia illo «expugnabimus ejus sanctam civitatem.Ipse enim elocet manus nostras ad pree benedictus Dominus »«lium ut arcum eereum et brachia nostra posuit Auditis et mirabantur valde in hiis quae audierunt hiis verbis, nuntii reversi sunt, a principibus f
Deinde nostri cœperunt aedificare castellum in introitu pontis praedicti, in lococimiterii, ante valvas civitatis Destruxerunt multa sumptuosa tumula et ex lapi dibus castrum munierunt; quod postea commendatum est Raimundo comiti f Hoc opus valde erant in civitate, quoniam illos qui ulterius ab illa constrinxit securi ibant quocumque nostri vero jam parte non audebant exire;ire dispo nebant Tunc proceres elegerunt viros optimos et equos velociores, et, non longe transeuntes, praedam magnam mulos, ab urbe invenerunt, equos, kamelos, asinos et jumenta fere tria millia; quae omnia ad tabernacula et castra suorum duxerunt, laudantes Dominum; unde cives multum contristabantur Illic vero, ubi praeda capta fuerat, dirutum lumus misericordiam eorum, et expugnabimus illo h;:
magis suos constringerent dam monasteriolum; ut autem; quod, cum in brevi paratumfuit, viro stre nostris placuit illud reaedificare nuo Tancredo commissum qui ipsum ac erat, magis firmavit Quodam die, multi Armenorum et Syrorum ad civitatem verge afferentes urbanis victualia, quos Tancredus, vir magnanimus,, plurima bant appreliendit, nec tamen eos occidere voluit, quia christiani erant; sed eos cum qui promiserunt ei, in christiana, sarcinis fide quod sibi de caetero pro competenti praetio necessaria afferrent,si eos posset de fendere ab insultu Turkorum Tancredus spopondit, et eos illaesos abire permisit; sicque angariati sunt perfidi in civitate; propterea desiderant a nostris inducias, ut mutuo tractare possent, quo pacto aut qua conditione se et civitatem Chris- c et, tempore constituto, tianis subpeditarent Crediderunt eis principes nostri, tenendae pacis juramenta esse voverunt Portae igitur praestiterunt, et rata alterius ad alterum aperiuntur, congressus pacifice conceditur et civitaitis Tunc Franci liberi per circuitum murorum cives intrepide ad ibant, castra et Frankorum veniebant.
\ Procedente denique tempore, cum jam suprema dies induciarum adveniret,quidam christianus miles, Walo" nomine, de potioribus unus, aestimans se secu rum, secundum pactum pridie factum, per virgulta non longe a civitate meabat; hunc inermem virum perfidi latrones comprehenderunt, et miserabili cruciatu discerpserunt e Walo truncatur, cujus tunc pax violatur 11O lamentabile tormentum! 0 mœstis tristitia! data fidei juramenta hodie violan tur, pax infringitur, portae urbis mox, Turei in turribus et propu, luctus magnus in castris Christianorum exoritur gnaculis recluduntur, et ab omnibus mors hujus viri interne lamentabatur Uxor ejus quoque plurimos ad flachrymas excitabat, quae se ultra morem aliarum mulierum miserabiliter lania bat, et, propter ploratus crebraque suspiria, nec loqui jam nec clamare poterat l7Erat autem illa nobili procerum sanguine genita, et formosa valde; sed praemoes titia commutatus erat decor faciei suae, ut saepius mortua esse putaretur Cum vero respirabat, oblita faeminei pudoris, genas unguibus se in terra volutabat, et, secans, ci trinos capillos erumpebat 18 Accedunt aliae matronae consolantes et cus todientes eam Ipsa enim magno desiderio desiderabat videre civitatem in qua ire a muiidi Redemptoi mortem pro nobis et cernere venerandum ejus, Sepulchrum; similiter et maritus qjus Qu cum loqui potuit, in hc verba pro «0 quantum habuit desiderium per longa tempora dilectus maritus meus rupit «videre Sepulcrum tuum, Domine! Domine! praeclude hanc mortem in primam «ejus, quia propter te venit, in hanc horam infelix diffortunium ! quomodo «elongatus fuit ensis ejus ab eo! 0 ego miserrima mulierum! si saltem licuisset «mihi in supremo oculos suos claudere, vulnera lachrymis meis «abluere ! »Hiis gemebundis questibus frater suus Evrardus intervenit, et, in quantum potuit, vim doloris ejus compescuit Rex in personis trinus, miserere Waionis! Et vitse munus sibi confer trinus et unus, quod mortuus est sine bello? Quid meruit Walo Virgine matre natus ! Waionis terge reatus, Quem de bellorum tot casibus eripuisti 9 Et permisisti nunc tandem martyrizari *°.
Illud autem non est praetereundum quod ante mortem hujus viri contigit, in diebus induciarum Erat quidam, inter magnates et seniores civitatis Antiochi,vir honoratus de genere Turkorum, nomine Pirrus, cum quo Bœmundus, tem pore pacis, multa habuit colloquia Hic Pirrus, quodam die, requisivit ab eo: «Ubi castra et tentoria locaverat ille mirificus exercitus candidatorum virorum, «quiin montanis, juxta conflictum nuper peractum, quos, quam visi «cito nostri videbant, incipiebant pavere? Ipsi, ut ventus turbinis, opprime »Cui 16 Bœmundus «bant nostros et infestabant «Putasne alium exercitum: «esse quam hunc exercitum nostrum?»Cui: «Per Machometum, nuntium ille «Dei summi, confidenter dico quoniam, si hic «non caperet; omnes habent equos albos, fortes et«eorum immo et scuta omnia alba sunt Per fidem tuam rogo ut dicas, ubi taber «nacula eorum locata sunt »Bœmundus itaque, vir illustratus, sciens hanc visionem cœlitus esse factam, audiens etiam quod hic non qurebat dolose, sed fide liter, cui et fideliter respondit, dicens «Licet sis extra legem et fidem nostram,:«tamen quia video te erga nos in bona voluntate, bonoque spiritu animatum, ape fidei nostr mysterium Si hanc visionem intelligeres 23 «riam ergo tibi aliquod,«utique gratias immensas Creatori omnium, Deo nostro, refunderes, qui tibi exer «citum candidatorum dignatus est ostendere Et scias quia hii candidi hic in terra «non conversantur; hii sunt qui pro fide Christi suum fuderunt sanguinem 24, et, h«quotiens nobis expedit, ipsi suffragantur; per quos etiam inimici nostri pericli m c - go, Mauricius et Demetrius, qui, a vita, armigeri fuerunt et martyrium propter Christum usque «in hac militante «ad sanguinis effusionem, sicut et nos, pertulerunt Et, ut verum fatear, inquire «et scruta diligenter ab omni exercitu; tunc videbis quia, in hac tota regione, «castra eorum et mansiones non poterunt reperiri Cras autem videbis eos subito necesse fuerit; nam repente venient, Christo Domino jubente, «adesse, si nobis «ab altis sedibus cœlorum.»Cui Pirrus: «Si de cœlo veniunt, dic, quaeso, ait «Cum «ubi tot albos equos, scuta et vexilla inveniunt? »Bœmundus respondit: «Deus Omnipotens spiritus justorum mittere disponit in terram, tunc assumunt «sibi aerea corpora, ut in eis nobis appareant, qui «spirituali sua essentia Ideo armati apparent, tamquam ad bellum parati, et in «adjutorium nostrum intenti Si enim, ut peregrini vel eremitae, vel ut levitae et stolis venirent, non bellum, sed pacem nuntiarent Expleto eorum «in albis«negotio, ad cœlestia remeant, et corpora quae assumpserunt in pristinam mate «riam reponunt Ne igitur mireris si Creator omnium transmutat materiam a se «creatam in quamlibet speciem, qui universa de nihilo duxit inesse »Et Pirrus «De illo Creatore mira dicis, nobis hactenus inaudita »Et Bœmundus:, numquid non videtur tibi magnum «0 Pirre! inquit, quod «per nos operatur Dominus noster Jesus Christus, in quem nos credimus? Nemo «aestimet virtutem nostram esse humanam, sed a Deo concessam Certi utique «sumus in illius virtute, quia non solum Romaniam et Antiochiam, verum etiam «et 16 Syriam, immo et regnum Judaeae etGalileae obtinebimus, et adorabimus ubi «steterunt pedes Domini nostri, filii Dei omni potentis b »Pirrus, haec verba singula in mente revolvens, ipsum quia, propter interemptionem Walonis, ut praedictum est, et festinavit ad civitatem Sed per certum nuntium remandavit sibi occulte haec f«Bœmunde, vir praecipue, novi te nobilem esse virum et fidelem christia verba: «num; ideo commendo me et domum meam fidei tuae, et faciam omnia quae me «hortatus es facere »Hic Sarracenus princeps erat Antiochenus; Urbem facundo gratis contulit Bœmundo 22
«Et scias quod tres turres, in acutiori acie civitatis mihi commissas, tibi tradam, «et unam de portis tibi et tuae genti aperiam Et ut in hoc non diffidas, mitto «tibi filiolum meum, quem diligo ut animam meam, eumque sicut et «fidelitati tuae commendo Angelus enim sibi nocte praecedenti, apparuit Pirro, et praecepit districte ut Christianis aperiret civitatem; sed hanc apparitionem Pirrus tunc non Dominus respexit laborem deduxit ad lucem d Ecce miseriam misericors et populi sui, quem non multo post laetificari dignatus est m c (/t n u militanti inveniri seu reperiri c., r' ut _ 18 tutis Dei, non ex nobis
Bœmundus magno exhilarescit gaudio, immensas a gratias ferebat, manus in cœlum tetendit et oravit Deinde principes convocavit, eisque: «Egregii principes et viri bellatores, notum est vobis quantas mo retulit, dicens «lestias in hac obsidione passi sumus quamdiu Deus et quotidie patimur, et, alicui nostrum hanc «voluerit, patiemur Si Deus peraliquod in civitatem «genium, aut artem, vel per «eidem eam dimitteret possidendam?»Ad hunc interrogatum plures clamorose: «Nos simul eam habebimus, qui simul dixerunttole «ramus »Tunc Bœmundus subridens ait civitati quae tot habet dominos! «Vae: ita dicere, sed ejus imperio subjiciatur, qui eam «Nolite, inquit, fratres, nolitefacere, rediit ad tabernaculum suum; sed nuntios praedicti Pirri, qui ad se vene rant, detinuit Principes vero, amoto Bœmundo, consilium inierunt, dicentes:«Sanum consilium non habemus, qui verbis suasivis sapientis Bœmundi con a discordiam inter nos facimus; sed et discordia «tradicimus, et contradicendo Nemo, quae devorabit nos et fdios nostros d «concipit et parit feram pessimam exivit; nostrum Antiochiae, de sua «nostrum, pro hac ambitione urbis terra «omnium una sit intentio, sicqueplacuit omnibus, et concorditer revocant Bœmundum, eique Antiochiam, qua cumque arle^vel ingenio eam acquisierit, concedunt esse suam iT = CAPITULUM XV., virosque fideles, hora crepus Bœmundus igitur divinum invocat auxilium eculi, mittit ad Pirrum, ut eis renuntiet ordinem et modum Subito Pirrus reman exercitus Frankorum moveatur «Ut a in crastinum dat: «castris, quasi ire debeat ad praedanduip in terram castra; deinde Bœmundus,, revertantur sine strepitu ad «obscurare cœperit «cum suis, tacite prope murum veniat, neminem abhorrens, et ego intra mœnia«attente excubabo »Hiis verbis credidit Bœmundus; transiens ad Hugonem Ma: «Nocte ven gnum, Gotfridum ducem et ad «tura, favente Dei gratia, tradetur nobis Antiochia »Qui audientes omnes gavisi sunt, benedicentes Deum In crastinum congregaverunt principes nostri suos et cuneos bellatorum peditumque quamplures turmas, et egressi montana transierunt, quasi praedaturi terram Sarracenorum Nocte autem veniente, cum ii i grates it ' summo silentio redierunt, seque tamquam bellatores praeparaverunt Bœmundus a perrexit cum vero ad locum, suis tantum sibi a Pirro militibus, cum paucis longius stetit a mœnibus; caeteros ad murum, et ire fecit et et alto muro affixam; sed nemo ex statim invenerunt scalam factam de cordis, quidam nomine Fulkerus miles,, natione Carnotensis, audacior,: b caeteris ait et, ad quodcumque me Deus «Ego primus ascendam in nomine Domini Jhesu, paratus sum »Quo pro nomine suscipiendum, «vocaverit ascendente ejus fastigia murorum, Pirrus stabat praestolans eorum praesentiam, et aegre fereus qui, cum Bœmundum non audiret, de cujus absentia ipsorum tarditatem,dis »Festinus c: «Ubi est piger ille? Quare tardat tractus et turbatus ergo nuntius vocat Bœmundum, dicens ei, quia vergeret diluculum, ut subito veniret ad murum Quod dum audivit, subito accurrit; sed scalam fractam in venit Fulkerus tamen, cum quadraginta armigeris, interim ascenderat, et tres occupaverat, in quibus duo fratres ejusdem Pin i occisi sunt turres Pirri jam Quamvis Pirrus hoc homicidium non ignoraret, tamen a promisso pacto non de- d\ sed, cum audierat scalam esse fractam, venienti Bœmundo et omni mul clinavit titudini Frankorum portam, sicut promisit, aperuit Veniens Bœmundus, cum ' gente sua gladiatoria, Pirrum conturbatum in introitu portae, submisso capite, salutavit, eique de beneficio hoc morose gratias egit; sed, cum causam suae tristitiae didicisset, compatiebatur sibi valde, et militibus suis, ut eumter tuerentur, districte mandavit Ecce, in illa nocte, cometa inter cœli sidera fulgide rutilabat, et inter Orientem et Aquilonem rubor igneus in firmamento corus cabat mirum in modum; hiis exercitus Dei signis in radiantibus, portas cœlo cui omnia Antiochiae intravit, in virtute illius qui portas inferni % contrivit cereas qui cum regna Fulkerus autem et potestates subjiciuntur et sui complices,eo murum ascenderant, turres undique invadebant, et custodes murorum jugu labant, et mortuos ad terram projiciebant *; sic et alii armigeri per vicos civitatis caedebant quotquot inveniebant, «Deus Deus crudeliter volt!: «volt!»tamquam gens furibunda, clamore autem nulli et illo sonitu crebro umbonumque repercussione commota et excitatio est tota civitas, sunt dormientes Erat enim diluculum; surgentes itaque strepituque perterriti, quidam arma sumentes, quidam inermes, huc illucque cursitantes a Francis, Illucescente autem trucidabantur aurora, Christianorum totus exercitus fere urbem ingressus et tunc vexillum Bœmundi rubicundumin sublimi emi est, nentis caesi, multi jaculis gladiis perforati, multi vectibus conquassati, nonnulli etiam altis turribus et palatiis a quodam Capsianus vero, miraldus rustico civitatis, Armeno fugiens decollatus est, et caput ejus Bœmundo allatum est quem cum audiret jam Pirri declinabat erat et turbatus disti'actusdi projiciebant om, ipsum h - cursantes et corruerunt n.
Ut autem viderunt a longe hii, qui in acastris erant, signa christiana nostro rum, suosque hac et illae extractis, eos persequentes et trucidantes, pavore nimio attoniti, castrum, quod in excelsa rupe in civitate situm est, appetere cœperunt, et intus se incluserunt, qui postea populo magna incommoda intulerunt Erat autem huic castro una civitatis nimium vicina, quam Bœmundus obtinebat b turris,, et de ea praefatum sublime castrum impugnare sperabat Sed Turei, eminentes in castro, sagittas et spicula desursum assidue mittebant 7; sicque nostris non licebat tunc contra et armis se protegere; nam locus eorum eos pugnare, sed solum clypeis latior non, ferociter sagittantes contra turrim banc, et nemo nostrorum retrocedere potuit, nec in dextra nec in erat divortium In quo conflictu, Bœmundus graviter sagittatus est sinistra ulli in femore, nec jam nisi claudicans potuit incedere Extracto telo, eruor ubertim ita quod tota virtus hujus nobilis principis cœpit deficere; et in cœpit effluere, aliam turrim retrocessit, bellumque est dimissum 13 In ejus infirmitate, aliorum virtus corruit, et unusquisque de boc infortunio valde doluit Saucius abscessit Bœmundus, pugnaque cessit 15 Unus de nostris in superiori fastigio turris remansit, cujus veneranda funera 18 Ille enim, ut vidit se solum esse derelictum, tamen universus planxit, ut ursus inter molossos animum in se gerens invictum 20, cœpit se defendere;e lapides aciales et caementum de parietibus evellebat, et super illos, qui eum im pugnabant, projiciebat Tandem, fere triginta sagittis vulneratus, ut vidit quia mortem non evaderet, mortem sibi ipsi acceleravit, quoniam, sic armatus, una cum onusto clypeo, ubi turbam densiorem esse conspexit, in medium prosiliit, suorumque interfectorum cadendo unum interfecit Hic cadit ut pereat, hostis ut intereat 26 FSic itaque voluit Deus, ut haec civitas difficiliter adipisceretur, ut adepta diligen tius custodiretur Sole occidente, dimissa sunt utrorumque certamina b Est enim civitas adeo ampla et lata, montibus intra murorum ambitum inserta, castrum illud, in quo se inimici concluserant 28, in rupe sic locatum est, ut ab urbe nihil timeat, et ad agros quoscunque voluerit secure amittat, et toti prorsus civitati immineat c ii - in vestigio funda plaxit m derelictum, habens in se animum invictum intra c: Anthiochia capta
Omisso, convocat in pago a, castrum suum munit, celeresque siam et Arabiam, ut in Interim Christiani spo liata cadavera extra muros civitatis trahunt, suosque occisos decenter sepeliunt, Deo gratias agentes, quia de rebus gentilium ditati sunt; copiam frumenti et vini abundanter invenerunt, edentes et bibentes cum Resumptisque mu- b, obliti sunt Deum, qui fecit Herculis, quas ante a se, ut dictum est, dimiserant magnalia inter eos, nec fuerunt memores misericordiae suae, ignorantes judicium obsidio subsecuta est ab innumera multitudine Persarum, Turkorum, Arabum, et barbarorum Persarum, habita lega- c tione, quam Sangsidones filius Capsiani, Antiocheni miraldi, ab Antiochia,,, exercitum magnum valde ad ante expugnationem ejusdem urbis, transmiserat expugnandos Christianos in Antiochiam misit; huic exercitui praefecerat ducem, cum aliis multis principibus suae gentis Episcopus ergo Podiensis iterum eos convocans, et de timore Dei et ordinata vita eis prolixum sermonem correctione composuit; et de pristino mulierum consortio mentionem paterna omnino societatemque execrans, dimittere eas persuasit;, admonuitque de misericordia Dei ne dilbderent, caste Deo sed militarent, omni studio Animatiqlie mulieribus hiis verbis, et et sollicitudine quisque in sua parte civitatem, quam eis Dominus donaverat, munierunt; et, e, eam defendere et Christo regi in ea militare promiserunt BXgHS
Sed non omnibus una erat voluntas Fuerunt namque quidam in populo isto, qui de bonitate et clementia Altissimi diffidebant, qui,tot hostibus, nulla visis tenus se manus eorum evadere existimantes, si in civitate longius clauderentur, qui in funibus, tempore noctis, per murum evaserunt, aut in die occulte abie- frunt, et alibi forsitan viliter interierunt De quibus fuit Stephanus, comes Karno tensis, Guilelmus 27, cognatus Hugonis Magni, Tetigus miles, et plures alii, qui, antequam civitas Christianis traderetur, se de exercitu scandalose subtraxerunt; sed tamen per reliquos fideles non minus triumphavit virtus Altissimi h Undea factum est, ut idem comes Karnotensis, ante captionem urbis, ad castrum Alexan, quod dreta asibi collatum erat, se transferri fecit, quia infirmus erat Hic a qui busdam de nostris fugientibus relata mala audivit; montana, urbi praeeminentia, ascendit, ut videret utrum relatio esset vera Ut autem innumera hostium tentoria a longe conspexit, nostrosque intra urbem conclusos,valde, ad cas perterritus trum suum remeans, funditus illud expoliavit, et ad Constanti nopolim equitare cœpit Quo cognito, qui in urbe obsidebantur summo desiderio ejus reditum praestolabantur, putantes quod imperatorem secum adduceret et rebus riis eis subveniret At ille, sinistre incedens, ut ad civitatem Philomenam venit, imperatorem Alexium, sibi obvium, ibi invenit, eique secreta allocutione dixit: <t Serenissime revera Antiochiam obtinent; sed castrum, quod imperator, nostri «supereminet, adhuc inimici eorum possident, et innumera hostium agmina et qui in castro sunt eos ferociter oppugnant Sed quid «deforis eos obsident; nisi quia jam omnes mortui suntin proximo morientur?»Im «restat, aut perator, qui, cum omni exercitu in auxilium Christianorum Antiochiamfesti, nabat, auditis hiis sermonibus, et quod valde sibi- dixerat in tristis, qui omnes occulto propalavit principibus manifeste suis contristantur, et, inclytorum militum ad tanta funera lamentantur; sicque Constantinopolim Erat ibi quidam miles in comitatu imperatoris, nomine Gwido, qui Bœmundo; cum hoc triste audisset, ita vehementer indoluit, quod prae amentia super terram se declinavit, et, cum ab hac alienatione mentis «0 Deus! reverteretur, ita anxiabatur, quod plures ad lachrymas cœgit, dixitque: «cum ipsi omnes propter fieri consensisti? Nonne sis omnipotens, cur haec te relinquentes omnia propter tuum facti sunt «exules et peregrini erant tui, «Sepulchrum? Quis unquam rex aut potens dominus ita ? 0 quis obturet aures meas ab auditione «liam suam, qui«mala? 0 quis prohibere potuit oculos meos a fletu pro tot funeribus electo «rum principum 17c ?, valde compatiens, attraxit eum, alioquens »Imperator Verbis consolatoriis, collachrymans illi, ut suam temperaret tristitiam Cui ille; «Quis non gemiscit? aut quid cor tam durum, quid non tristatur 20 ? quod sic succubuit? 0 felix Bœmunde! totius militiae decus insigne, «tanta militia contigit, quod Turkorum ludibrio subjaceres?»«ut quid tale infortunium tibi perfice viam tuam, quam 21: «0 serenissime imperator, ne Et revertaris! ait sic occiderunt, quod pauci de Turei nostros «introisti; scias certissime, si H «ipsis perfidis superstiterunt 23; propterea ne huic non acquiescens, «poteris recuperare.»Imperator, aestimatione Deum obdormisse, comitis credulus, retromeavit hic nugax sua; redditum c - 2 et rebus et 3 Filomanam c; Filomenam m agmina hostium h * principibus dixerat occulte 20 Quis non gemescet aut contristabitur quod tanta vitam quam m quod si c, qui populum Dei perisse asse- A aut eum viginti unum sic nostri in urbe, omni humano destituti, per solatio rebat; siti, cum hostibus certaverunt 6 Multum nocuit imperatori in fame dies et, illius mendosi quoniam, ad obsidionem, utique venisset comitis, falsitas si laudem et favorem principum sibi sibi nocuit, sed etiam Romaniae partes, jam reddita fuisset Nec in hoc tantum et ab omni hostium infestatione quietas, ab incolis suis denudari sibi subditas et bona terrae secum abduxit, verens ne iterum hostibus subjicerentur, et fecit, sic terram illam fertilissimam incultam dereliquit Sed hactenus redeamus
Capta civitate, Franci spoliata cadavera extra muros trahebant, ut supra tum illi, qui ecce sic res agitur,, tamquam nubem in aera a longe pulveres agitari dixerunt imperatorem Constantinopolitanum esse, quifestinaret in auxilium eo dixerunt imperatorem per hanc viam non posse venire, rum; quidam autem alii vero, quod verum erat, dixerunt agmina esse Persarum, sed ab Occidente; quia via eorum ab Oriente esset Hii autem, qui heri et nudiustertius veniebant in unum ad campum collecti, expectabant retrovenientemexerci civitatis, tum suae militiae d Quo cognito, Franci in Antiochia praeparant se contra hostium innumeram multitudinem, invocantes clementiam Dei et suffragia sanctorum Sed qui primum per cordas fugam sumpserunt malum et valde noxium exemplum exercitui dimiserunt; quorumdam corda, diabolico instinctu, aspiraverunt, toti qui, etiam ad muros jam usque progressi, moliebantur effugere Summus autem speculator atque populi hujus amator, non diu ferens contagionem hujus periculi, videns quemdam jam funem manu apprehendentem 24, ut deseenderetet fuge pridie interfecti, qui coram eo F suscitavit spiritum fratris ejusdem, ret, subito «Frater, quo fugis? «Fugio, ne peream »Cui ille: «Ne »Ait ille::«fugias, frater mi, quoniam propugnator fortis Dominus erit vobiscum in proe «lio, et socii vestri interempti in hoc itinere aderunt in auxilium vobis.»Haec dicens, evanuit Ille autem, sciens fratrem suum, quem clare audiebat loquentem, esse interfectum, inde miratus est valde, et, attonitus hujusmodi verbis, pedem G fecit Quae cum principibus sociisque narravit, et secum manere retraxit, et retroierunt toto m manu funem c? 24 apendentem et dixit et h - 26 Dominus c - Tunc
, magno gaudio perfusi, A exercitui narrata essent et deconfisi, magna victoria nimes bellum Congregatis quotidie agminibus impiorum ad campos per circuitum Antiochiae, principes nostros vallantes in civitate, quos fames, omni boste crudelior, tunc invasit, et quibus non erat requies, nec arma Tunc die noctuque deponebant; unde in viribus corporis omnino deficiebant apparuit signum firmamento, eo modo gladii in sicutexer citus erat in Heraclea In hiis anxietatibus, sibi ipsis mutuo suaserunt* ut, confessis omnibus, corporis Christi sacramento saturarentur 60 Quo facto, consilium commu niter inierunt, et, per interpretes suos, ad Korbagan legationem foras miserunt Cumque de multis inquisitio fieret, nec aliquis praesumeret esse huius legationis G executor, tandem Herlibinus, qui novit linguam arabiCam, ad haec propalanda se, cum Principes itaque per hos duos foras mandaverunt hostibus, ut, vel a finibus Christi imperii discederent, vel sequenti die bellum campi formidarent; si autem bellum letfiale, eligerent tres, aut quinque, aut decem, vel quotquot vellent de suis militibus, et aequali n numero Christiani cum illis in campo riam haberet, regnum cum suis possideret, victa vero a finibus hiis secederet, sine
Hostes quidem, in viribus suis in multitudine copiosa confidentes, pactionem E hujusmodi renuerunt, et commune eos inire certamen superbe remandaverunt,, ducem adducentes internuntios ante Korbagan regis Persarum, qui, militiae: «Quid mihi mandant sedens in tentorio suo, ornatus cultu regio, dixit nuntiis ? Quis enim Deus, aut homo, tam potens est sub ccelo, ut ejus «advenae et miselli «auxilio de Persarum manibus liberentur 20 ? Numquid ille, qui a Judaeis crucifixus«est? Yade, et dic illis ut cito fugiant, aut, derelicto Crucifixo, regi soldano ser f«Haec dicit exer «viant «citus Domini: Recede a nobis et ab haereditate beati «armis fugaberis, quorum principes, non sicut dicis, sunt, sed Christi miselli «invicti milites sunt.»Quo audito, Korbagan, accensus ira, super evaginatum G gladium juravit, per thronum regis soldani, quod defenderet se ab Francis et advenis, et dixit se terram hanc possidere et suos semper possessuros 27 Mandavit etiam quod nec verbum ille loqueretur amplius, donec isti, derelicta celi, in marg inquisitis sicut tunc c * c - iri campo cum ( abnuerent sec manu) 15 vero a regno cederet, seu finibus, sine vero muselli et infra liberet c, servient h - 22 At preedictam h >
Antiochia, Christum denegarent, et legem Persarum ita H erlibino, cum Petro, bellum commune nuntiant audito, principes ad bellum se praeparaverunt, nihil haesitantes, nihil filii unius matris, omnes vir unus tudine hostium etsimul ad prosternendos hostes unanimes facti sunt, et, pro Christo et eorum liber tate, non solum viriliter pugnare, verum etiam, si oporteret, occumbere, et mor- b Tunc Aimarus episcopus, tamquam tem subire, hilari animo, non dubitabant, pia exhortatione singulis innotuit, ut unusquisque confiteretur fidelis provisor, et qui aliquid ad edendum haberet, non habenti partiretur peccata sua Hiis ergo tribus diebus, universus exercitus, in humilitate spiritus et puritate cordis, DeUm adoraverunt, sanctos invocaverunt, quotidianas processiones ad ecclesias fecerunt, tundentes pectora, interna suspiria emittebant 13, et auxilio divino se praestolantes misericordiam Dei 16b committebant At est diffidendum, quia hii principes, qui civitates, oppida et castella in terris eorum propter Deum, immo et corpora sua pro Domino crucifixo dominum Jesum et ejus venerandum Sepulchrum ex tota anima et toto ex Crastina autem, missae per ecclesias devotissime celebratae sunt, omnesque communione dominici corporis muniti Deinde intra urbem ordinant acies, quae prius et quae posterius ince capitali sententia, ut nemo quisquam ab et mandaverunt mutuo, sub derent, ordine constituto declinaret Major pars populi comitis 31 Sancti iEgidii assignata e, qui regebat in medio exercitus quartam aciem 33; comes vero jam dictus ad custodiendam civitatem intra muros remansit; caeteri singuli parati sunt exire ad bellum »rrniiT>§ < j j i
a Achardus de Monte Merulo a et Bertrandus, comes de Monte Memirlo b, comitatus, cum magna gente Deinde processit strenuus Rupertus, comes 2 Nor Paduani mandiae, filius Wilhelmi regis An glorum; collateralis ejus fuit Rupertus, comesFlandriae, frater ducissae Apuliae Tertio ordine incessit Raymundus, comes Pro, et cum eo, cum gente gladiatoria vincialis de Tolosab Post istos egreditur devotus Aimarus, episcopus de Podio, cum populo sibi attri in medio In quinto ordine,graditur venerandus prin, Gotfridus, tamquam cor in medio corporis, cum Baldwino ceps et Eustachio,viri sj utique magnae audaciae et in negotiis gerendis probatissi fratribus suis, misj, assistentibus Lotringis, Sabaudis 10, Ardenis et quibusdam In hac cohorte affuit Luitoldus et Engelbertus, duo fratres, milites 14, et Wikerus d, qui leonem interfecit Sexto ordine mundi, filius ducis Apuliae; cum eo egressus est Hugo Luciniensis, Gotfridus Yerdonensis 17 et Stephanus Burgundiensis felicis memoriae, postea Hii tres, interfecti sunt in Ramula, post obitum Gotfridi j Novissimus autem omnium et Calabriae, frater ducis Apuliae Hic cum gente sua aciem rexit ultimam 21, et cum eo plures milites, qui equos suos, necessitate compulsi, vendiderunt et comederunt Presbyteri autem et monachi et clerici, sacris vestibus induti, cummilitibus extra portam civitatis ierunt, portantes cruces et reliquias, quibus popu lum Dei signabant, clamantes ad misericordiam Dei: Salvum fac populum tuum, ! Haec et alia, quae dicenda sunt pro Domine, hiis qui et benedic hmreditati tum in tribulatione sunt, interne orabant similiter, et illi, qui in turribus erant, idem faciebant E Teutunicis h; Theotunicis de Alimania alta, scilicet Swevis et _ 15 c dine fuit Ct b; Rohricht, II, p 307 Beitr e Werdonum: Mons Merulus est opidum in margine comitatus Sabaudiae c (in add territorii et textu), m (in marg.) HPaduani.f Hugo scilicet de Lusignan, Goffridus, comes Vin h Quis sit Bertrandus de Monte Memirlo, nescimus; ( Verdonum prounicus in primo bello sacro Bertrandus apparet, cogno docinensis Vindocino noster habuit et, et Stephanus, comes Burgun mine de Scabrica, mense junioin yEgyplum legatus male in Sabaudia posuit) v supra; horum primus non fiamulae (H belli sacri diae, de quibus xxn ) Hist oac des er., III, p 181; forte legendum est: Bernardus de S Valeria > comitiatus sed patriam Revue interfectus in rediit des est, questions hist., 1886, XXXIX, p a-3i, n,) Pontivi e Ab Anonymo additum c Hic noster male Stephanum, comitem Carnotensem h Leg cujus supra fugam narravit, Antiochiam reducit: eognatus a Tres duos tantum reducendi Teutonici ad Ps., XXVII, isti j EKoberto Monacho vm) et Bartolfo de suiit, scilicet Lutoldum (seu Ludolfum) et Gislebertum
seu Wicherum) Nangeio (c xix) (seu Engelbertum uterinos a fratres Tornaco oriundos, de quibus compilatum.
, quia hostium principes nullis adhuc nominibus At quorumdam a quibusdam, de Syria et Chaldaea regis, principem cognita sunt, quae ut Soldani, praedicti, videlicet 6 Korbagan, ducem fortissimum, quem rex militiae,, Deinde principes cum eo venientes, prout syrum et chaldaeum latino: Meliducat, Amirsalan, b, Amirmaro, Kariosut, Amirnameg, Katelo Amirgible Kariad, Meglo, Valdag, Amibaich, Bosach, Baian 17, Aurigonan, Sangsadon, Gyria telon l9, Amirtogon, Amirmotat 20, Sosman, Elisofman, Gigreman dol Glisoslan,, Hii omnes erant duces, quorum multi unus, et alii,,, qui in Antiochia habitare solebat, cum videret Frankos per turmas et cohortes, vexillis praecedentibus, incedere signaque procerum, quae ante viderat,, Korbagan summo miraldo recognovisset, bellum fore, qui, in tentorio suo quiete sedens, scacis ludeb at, nihil de bello metuens Cumque audisset Christianos ad bellum egressos, quaesivit a suis an pactionem, a Francis 30 «Tarde postulatam, concederet, aut «et inconsiderate id prolocutus et verendum est nunc quia, ab hesterna es, «postulatione repulsi, etiam tuae non auscultent affectu 34; verumtamen, ut libet 35, «facito.»Korbagan autem, princeps militiae, intuens exercitum nostrum a longe, qui nec labore victus nec morte vincendus, sic armatum egredientem, vidensque signum Crucifixi in exercitu exaltatum d, timor invasit eum illos, qui de captione urbis evaserant, dicentes nullam in toto mundo fore gentem, quae Francis posset obsistere 38, adjicientes quod Deus eorum pugnaret pro eis; Kor bagan vero, prope exercitum suum incolli pausans, aspiciebat ‘exitum Franko rum; dixit astantibus sibi «State quieti, milites mei ! donec omnes exierint, ut 40: officialem, inter alios honoratum, qui christianae fidei abrenuntiavit, et, edacitate coactus, de Antiochia exierat; hic de nostris plura nephanda retulerat hostibus; dixit etiam quod equos suos prae inopia comedissent, nihilque superesset, nisi aut fugerent, aut se subderent 45 Persarum ditioni Cum itaque acies nostrorum 46; Cenait 15 Meglotebon 16 Balgag c; Baldag motag Elifalon Glisctslan aut Fran et junxit illos m possit resistere exirunt m a de civitate tam drdinate et composite procederent, Korbagancujus esset una quaeque acies requirebat; officialis Aquitaneus, dicebat Sol, inquam, super arma eorum radiantia radios inferens, qui oculos intuentium reverberabant terribilis castrorumacies ordinata \ timo, intra seipsum infremuit «Magna est gens et ait circumstantibus illa, et armis undique munita; non mihi: «videtur quod velit fugere, sed instare.»Conversus itaque ad apostatam, dixit: «Tu, maledicte, omniumque scelestissime, quae frivola dixisti nobis de hominibus «istis? Per Machometum! verba tua mendosa in caput tuum retorquebuntur »Deinde seriose decollavit hunc mendacem Et advocans tortorem, qui statim mandavit miraldo, qui suum custodivit thesaurum, si ignem accensum ut, in videret, fugam protinuset bona sua secum au capite exercitus sui arriperet,
Gens vero nephanda statim per turmas, in collibus et campis circum Frankos diffusa, prœlium sagittis agere decreverunt Quippe tot erant sagittarii et pugiles,, Arabes, Medi, et qui habitant Mesopotamiam, nationumque di d Turei, Parthi facilius Frankos undique concludere possent, et, nisi terror Dei versarum, ut eo eis, comprehendere exercitulum per milites in cœlestes esset non dubitassent Computatus est numerus infidelium pugnatorum, sicut a captis postea relatum est, centies mille, ab bellum rosus populus non poetice, quia centena millia fuerunt, praeter sed, qui jumenta ad usum exercituum compellebant clientes et bubulcos Nos tri quidem incedentes, usque in in qua pausantes, pedetenlim et cum summo silentio, Aimaro steterunt,,, «Viri fratres, nolite terreri; omnes qui in Christo baptizati sumus, qui dixit eis: ipsius sepulti sumus Pugnemus igitur unanimes, ut «et fratres,«pro animabus et corporibus nostris, tamquam positi in extremis, et nolite amit«tere confidentiam vestram, quia justorum animae in manu Dei sunt Memen, pro peccatis nostris Nunc vero, purgati «tote quantas tribulationes passi sumus 27, ideoque nolite timere, quia qui «et Deo reconciliati per mortem Filii ejus divitiis inimicorum aeternum; qui vero superstes «hic moritur, vivet in fuerit, fremuit m decollavit eum Deinde 9 Parti 10 Medii bobulcos baptizati et sepulti sumus in morte ipsius sunt m per: quod magnam habebitis remuneraiionem; ideo, qui hic moritur a m
nobis Dominus, adduxit qui exaudivit nos de Orientales «ditabitur divitias non timebimus «monte suo; ideo millia populi circumdantis nos aggressum nostrum; promptiores «Respicite adversarios abhorrentes nostros, «sunt ad fugam, quam ad prœlium in nomine Domini contra eos igitur Ite sit vobiscum »Audientes has impreca «nostri Jesu Christi, cujus misericordia, singuli responderunt: «Amen.
tiones Deinde Hugo Magnus,vexillo, antecedit, qui merito vocatus est Ma erecto gnus, quoniam hoc privilegium obtinuit verbo et opere; hunc subsecuti sunt alii constitutum \ Tunc Korbagan juxta ordinem cœpit montanis appropiare et, sui versus urbem, tamquam praecepit cuidam miraldo, ut exercitus Frankos ingressurus, educeret, ratus civitatem ingredi, ut acies velle sic dirimeret Quo facto, comes quidam Teotonicus Frankorum, sinistrum cornu ut vidit turmas hostium et partem versus civitatem converti, tenens,elapsus est de acie, atque, eos incaute persequens, mox cum omnibus suis inter fectus est Sicque nostros putantes intra se concludere, ab ante u, et retro in eos cumnostri velociori gressu quo tendebant ambula irruere, propterea sagittis bant Sed Bœmundus b, vir circumspectus et ad prœlia doctus, qui aciem rexit ultimam, cernens has superstitiosas machinationes subitomisit contra giro, vagantes Turkos Raynaldum ducem, cum quibus Turei armigeris, ferociterIpsi autem Turei, tandem per obviaverunt; et multi hinc et hinc fugierunt Dux vero nihilominus versis frenis, Gotfridus, suos simul territi, EItenens in ordine constituto, et animose contra perfidos incedens; tunc Otto Bel sagitta vulneratus toxicata dolore vulneris invalescente, est, et, cum vexillo de equo corruit; Wilhelmus vero Podiensis, vir nobilis, accurrens,ense nudato, viam per hostes aperuit, et vexillum subito relevavit Inierim Got fridus, cum suis, intra densas constanter
admonens, atque, Deo in auxilium rigidus percussor, multos ssepius invocato, atque de prostravit, interfici dolorose conspexit; sicque anxius undique hostibus circumdatus, pulvere obductus, sudore madefactus, divino, memor Dominici Sepulchri, confidenter circumdantis c Theoionicus ex sua audacia ( Theutonicus h) recentia sinistrum et divino a Ex Roberto Mon., c Ab Anonymo additum.
d Raynaldus, comes Tullensis, de quo v Indices, t III:Scip vii Brachio sancto suo defendit illos Dominus Pau et IV.lus Abjecerunt enim opera tenebrarum per confessio eOtto, seu Odo, frater Radulphi, domini de Balgen nem et induerunt arma lucis pugnantes, etc m autem in ciaco (Beaugency ); de quo v t III, p 83 1, ann f Guillelmum margine addit: Non induti sumus arma lucis, pugnemus istum, a Roberto Monacho 1) (p Bleniensem Boniensem, nominatum, (Hist occ des cr,
Bediensem) (var eumdem esse ac Guillelmum Botinum (de quo 5o4h-5o5a),
pp.v Indi p 83oe) cem III) arbitramur t.
Dum et utrorumque exercituum multi a certatur sic ceciderunt, eccealba,torum militum innumerabilis exercitus, altera vice, visus est de montibus appro quibus, uno impetu, in piare Franci singuli, clamore exorto visis hostes,; si repente totus mundus post eos irruentes, ac: «Deus volt! rueret, clamantes ^ Deus volt! »Agmina sanctorum de summa sede polorum Nostris mittuntur, in auxilium tribuuntur b Tunc timor et tremor irruit in hostes, et, versis vultibus, scutis terga cooperiunt, et fugam, quo unicuique locus dabatur, arripiunt 6 Pars illa, quae a parte maris pugnabat cum Francis, ut vidit suorum fugam, gramina campi accendit, ut, visoigne, hii qui in tentoriis custodiebant statim fugerent, et secum tollerent res me liores; sed quid hoc profuit, cum res suas diu ferre non poterant? Armeni quoque et Syri christiani, videntes quod victi sunt et nostri eos insequuntur, obviam illis et occidebant Hugo vero, cum Gotfrido veniebant et comite Flandrensi, suis cum* cohortibus, ut citius eos persequi possent, illorum equos, qui moriebantur, ascendebant, suosque, qui erant macilentiores et fame afflicti, frenis abstractis,! velox ad jutor atque protector clementissime, serenissime, invictissime! quo duce, quo, quo feriente, tanta bellantium multitudo terreretur praesente; nisi forti dextra tua quateretur! Tu enim subjecisti populos nobis et gentes sub pedibus nostris prius, alioquin totum fere christiani imperii robur ! Ecce milites Christi, debiles, fameafflictos, virtus Altissimi trium cœgisset phare non despexit; sed eos, supra, ditati sunt, regredientes in mirabiliter civitatem, cum gaudio magno, laudantes et benedicentes Deum Multi tamen ex eis mortui in campo manserunt, quos tamquam martyres Christi recolimus 20, qui postera die decenter sepulli sunt, et oblationes per ecclesias pro eis solemniter sunt d CAPITULUM XXV.Transacta illa nocte, mane exeuntes, invenerunt in campo septem millia came lorum pneratorum, equos et mulos, asinos et certaretur (prima manu) > certatur (sec m.) m; pugnatur visi ex ortu 4 Hos duos versus: Hoc prelium factum est anno Domini (28 jun.)* 1098, in vigilia sanctorum apostolorum Petri et Pauli, etc* colimus c - 21 cum oblacionibus per ecclesias exhibitas h *
et argentea, multimoda vestimenta, variaque suppellectilia a sunt ibi vasa aurea magni haec omnia compellebant et portabant triumphantes in praetiicivi; illos, ut Deo gratias tatem Deinde venerandus Aimarus episcopus agerent, per quem victores extiterant, dicebatque: «Mementote, viri fratres, eis «quia magnalia fecit Dominus nobiscum Nulli enim genti in tam brevi tempore «tot arduorum bellorum contulit victoriam, quanta vobis «fice concessit, ex quo mare Beati Georgii Ingratiis utique esset arguendus coram Deo et hominibus, qui videret ea quae vos hodie «et «vidistis, et Deum non diligeret et laudaret »Hujusmodi verbis populum dili genter dissolutos etiam jocos et risus eorum, semper redarguebat In die quo princeps Apostolorum ereptus, eodem die, soluta est est a vinculis carceris scopi a corpore, sepulto in Antiochia 16
, qui adhuc in castello erat, ut vidit principes suos et exercitum Miraldus autem suis expavit; quapropter unum ex a campo fugere, vehementer cum castellanis vexillis Christianorum ob tutelam sibi donari clamando poposcit Allatum est sibi continuo vexillum Bœmundi, quod muro sui statim castelli affixit; et affective rogabat ut et 17 Bœmundus ad se veniret; quo facto, dixit Bœmundo «Video te: «esse virum constantem et strenuum; rogo te ut hos, qui mecum sunt, illaesos «abire permittas et ut in terram suam reducantur, illos autem, qui mecum fidem «tuam et baptismum ingredi volunt, benigne suscipias »Ad haec verba Bœmun- e dus, tamquam vir prudens, pie respondit Et gavisus ibat ab eo et retulit caeteris principibus, qui omnes laudes Domino Deo reddebantde bac infidelium con versione, magis quam de castelli redditione gaudebant 19 Bœmundus ad jam domesticum gentilem regreditur et allate ei est christianus cum ducentis viris f, quo instructo laetus et juvenibus Idem miraldus postea saepius referre solebat quod, cum de castelli arce bellum campi aspiceret, multa millia albatorum hominum se vidisse, cum candidis vexillis, de lateribus montium descendereet ad exercitum Christiano rum festinare, quorum intuitus terruit ipsum vehementer, sed et trum ejus funditus ex hoc tunc contremuit Inde compunctum fuit cor omnium castellanorum; quidam ergo ex eis se christianos fieri spoponderunt c in margine: Hoc prelium peractum est anno Domini millesimo xcvu in vigilia apostolorum Petri * 7 et om a accessum et procul arcent omne bellatorum ingenium, Ipsa dedicata est inultis ecclesiis, quarum major beatiepiscopatus sui septem annis rexisse legitur Altera in honore sanctae Mariae Vir miro opere fabricata est Ipsa civitas circumdatur duobus muris ginis: anterior quidem ex magnis Iapidibus quadratis; in eodem muro per circuitum quadrin gentae montes eminentes In altiori est castellum, quod ita naturali positione locatur et munitur, quod nec bellicosum timet impetum, nec cujusquam machinationisingenium Ibi etiam patria rchatus habet centum et triginta tres episcopos, quo rum magnus Nicolaus unus erat praemunitur; ab Occidente vero flumine Farfar irrigatur, de quo superius dictum est\ Patriarcha Antiochenus sub se habet tres arcbiepiscopos,scilicet Edissa num, Garranensem et Geropolitanum Principatus Antiochenus habet initium in Tarso, unde natus est apostolus Paulus Antiochia habet tertium gradum post sedem Apostolicam Duas civitates, scilicet Antiochiam et Romam, urbes pessimas Machometus praedicavit et hoc omnes Sarraceni affirmant et execrabiles faeces Duas autem civitates, scilicet Mecham et JJieru salem, sanctas et omni acceptione milites obsederunt praedicti peregrini octo menses et duos dies Tribus autem septimanis in ea fuerunt conclusi per gentem Parthorum et aliorum filiorum diversarum matrum, qua superata, quiequatuor mensibus et octo diebijs Tunc Hugo Magnus per Con verunt in ea stantinopolim regressus est in Franciam, et alii multi in partes nativas, accepta licentia seniorum, recesserunt ab eis 14
et Raymundus, cum quadam Bœmundus itaque parte exercitus, urbe 15exf euntes, interiorem Siriam profecti sunt, ut fines Christianorum dilatarent Reli qui vero Antiochiae permanserunt Hii praedicti principes, exercitum educentes, Barram civitatem primoram, invaserunt, quas viginti dierum obsidione expugnaverunt, omnibusque sub latis, Antiochiam reversi sunt Dux vero Gotfridus et Rupertus, comes Flandriae, cum reliquo exercitu, Gibelim castrum, super mare situm, obsidione vallaverunt Quadam autem die, cum assultus in hostes vehemens fieret, contigit, heu! infortu nium, Anshelmum de Ribodi Monte, strenuum militem, ictu petrariae interisse, c * altero, m Virginis qhi m obsidebunt h, pro quo totus exercitus, valde contristabatur, quippe hic vir felicis memoriae ne- a cessarius, erat in populo et in expeditione Frustrati itaque Franci in hoc opere ut, hac obsidione Jerosolimam, appropinquante cogitabant dimissa, j messis, tenderent, et viam, non panis tam, tenerent Cui consilio, invicem accepto, omnes animati simul assenserunt, suis expeditis, iter agentes ad collectisque tentoriis et aliam venerunt civitatem, in valle spaciosa et turribus bene munitam, omni genere fructuum refertam,Kafalia dictam\ Huius urbis in, audito rumore Frankorum, perterriti, fugientes reliquerunt civita habitatores tem Cumque nostri circa eam tentoria sisterent, mirati sunt quod de tanta civitate nullam sentirent resistentiam, nec et mœnibus quispiam in excelsis turribus appareret: suminum silentium intus habebatur, sed 4-) Tunc miserunt (De exploratores qui causamperquire silentii Illi autem profecti, cum portae propius accessissent, valvam rent et renuntiarent.quidem apertam invenerunt, sed intus neminem viderunt Tunc milites, obum scutis, cum aliqua adhuc brantes sua portas capita praepositis subeunt, sed nec homines nec jumenta intus plena frumento Subito ad exercitum redeunt „ et quid invenerint fuit opus figere, quoniam tentoria ibi laeti largitas Dei permisit hos milites in aliorum labores sine pugna introire Ibique quiescebant tribus diebus, et, custodibus deputatis, qui civitatem custodirent, e, quae frugum fructuumque ubertate plena erat deinde in vallem descenderunt Manserunt ibi quindecim diebus, celebrantes purificationem praecelsae Deigeni comitibus Raymundo et Ruperto misit civitate nuntios suos, rogans ea quae pacis sunt, praemittens dona praetiosa, vestimenta, tapetia, arcus et tela micantia, quae omnia nostri acceperunt, sed nichil pacis illi renuntiaverunt Princeps Tripolis, eodem terrore permotus, misit equos decem fortissimos et mulos totidem,affectans pacem 'ab eis Dona quidem acce perunt, principi autem quod nunquam cum eo pacem habebunt, nisi fieret christianus, remandaverunt b Hiis quindecim diebus expletis 28, abeuntes ad anti quissimum castrum, Arkas nominatum (potitur enim nomine castri, sed egre- g et clausura murorum giae civitati potest comparari, in loci positioneet emi turrium) Hoc tamen vallantes, sed eorum nentia obsidione nostri insultum nostri omnino frustrati isto certamine castellani viriliter sunt Deinde quatuordecim de nostris, otiari nolentes, versus Tripolim perrexerunt et, qui multos captivos et fere quadringenta h in via sexaginta Sarracenos invenerunt animalia rapta ante se compellebant, quos ut nostri viderunt, licet pauci essent,in cœlum manus et corda protendentes, et Regem gloriae invocantes, ferociter in vaserunt, et, Domino exercituum adjuvante, superaverunt Sex de illis occiderunt civitatis habitatores relinquerunt sed om a et jumenta eorum ad castra reduxerunt Ingens gaudium fuit in omni exercitu de paucorum magna victoria a Tandem venerunt ad civitatem Tortosam, quam *, tem eam expugnandam venerat, omnino vacuam eam et, quamdiu apud invenit, Arkam duravit obsidio, exercitus ibi mansit Est autem et alia civitas non longe dicitur, cujus princeps pacem cum ab ea, quas Maraklea iniit, ipsosque eis et eorum vexilla introrsus assumpsit mira Dei potentia! 0 ineffabilis aeterni Regis clementia! Cum procul qui videbantur regere populum, per essent principes, minores eorum exercitulos cœpit Dominus superare gentem rebellem; pro certo enim nunquam tanta bella superassent, nisi virtus Altissimi eos obumbrasset e Cum enim serenus princeps Gotfridus audisset hujusmodi insignes trophaeos, tunc primum ipse et Bœmundus, cum comite Flandrensi, castra ab Antiochia moverunt et ad Liciam civitatem venerunt b Ibi divisit seBoemundus ab omni exercitu Dei Tunc dux et comes ad civitatem Gibilim acies suas direxerunt, eam obsidione cingentes Illo tempore venit quidam ad comitem Sancti Egidii, nuntians ei quia multitudo Sarracenorum congregaverat se ad pugnandum contra eum, qui pro tinus nuntiavit hoc dnci et comiti Flandrensi ut subito in auxilium sibi venire differrent Quod ubi dux audivit, principi civitatis pacem, quam saepe jam non Pace igitur facta, ad speratum bellum convolarunt et versus quaesierat, mandavit* Tripolim direxerunt acies, ubi multos reperierunt hostes Tensis enim arcubus, sagittas eorum non hostes nostris se opposuerunt, sed nostri, protecti clipeis,illi, ut eorum consuetudo est, fugere volue timuerunt Attractis itaque sagittis, runt, sed nostri inter ipsos et civitatem obstaculumse statuerunt Sicque certa tum est, ut et ripa, quae fluit in civitatem, de cruoribus interfectorum rubicunda civitatis in campo mortui facta est et eorum cisternas inquinabat Potiores ipsius sunt Hac caede nostri vestimentorum spolia et tela multa abstulerunt, peracta, ymo et magnam copiam jumentorum in valle praedicta reperierunt Et unde haec omnia animalia diebus hospitati sunt In qua etiam Dominicum Pasca celebraverunt, quod tunc fuit mj idus aprilis Hoc obsidium duravit tribus mensibus minus una die e Inter fectus est ibi Wilhelmi^ peregit; de quo prius dictum est Obiit ibidem Pontius Boloniensis, cujus tem f Et Warinus de Petra obiit sagitta et multi alii qui propter Dominicum Sepulcbrumibi interempti sunt, quorum merces, ut speramus, in cœlo est In hac igitur obsiH dione nostri frustrati sunt, quia hoc castrum non timebat violentiam impugnan stabiliunt Datis igitur invicem dextris fidei utriusque partis civibus diu optatam in tantum coadunati sunt, quod civitatem usque ad palatium principis introierunt Princeps autem, ut fiducia pacis ex sua parte stabilior crederetur, trecentos ex c,
vinculis et liberos dimisit deditque exercitui quindecim millia bi- a nostris solvit a santorum pro expensis, pepigit acquirere, et bellum, quod miratus Babiloniae eis inferre minabatur, superare, a Completis itaque christianus efficeretur et regi Jerosolimse subicereturdiebus in Tripoli (jam tempus novarum frugum instabat), concordati sunt pro ceres nostri quod versus Jerosolimam, ut praedictum est, iter arriperent Collectis ergo tentoriis et papilionibus sarcinisque expeditis, iter agentes, per quaedam ardua montana ascendentes, ad castrum Bethoron, in cujus confinio aquam non invenerunt, fervens quippe tempus erat In crastinum venerunt ad flumen Baraim et eorum ibi pernoctaverunt et se, runt montana versus Austrum et venerunt ad urbem Berut sitam, habens Damascum per duas dietas versus Orientem Ab exteriori huj us urbis per ducentos et octoginta passus pedum contra Orientem locus, ubi Beatus Georgius draconem, magnaque copia annonae per totam maritimam Tiri et Sydonis, quae huic affines sunt ver, quamdam civitatem Philis, jam congregata erat Inde ad Akon sus Austrum, pervenerunt ulterius procedentes juxta littus per duo milliaria ale manica taeam ad Kaifam sive Porfiriam, a qua Karmelus mons distat itinere quatuor horarum, ubi columba, super exercitum volans, dejecta est per sagittam, quae talem duxit alligatam: «Dux Ackon Domino Caesariensi salutem Gens contentiosa, literam et legem tuam defende «generatio canina venit contra te; tu igitur sis providus «aliisque civitatibus festinus annuntia b »Hiis diebus, in, civitas Siracusana, infra missam, die Dominica, terrae motu conquassata est, ut omnes in eccle sia tunc extantes opprimerentur Deinde Caesaream, Palaestinae insignem civita- F tem, adierunt, quae a praedicto monte distat septem milliaribus magnis, et in qua Herodes Agrippa habitavit, in cujus tempore natus est Christus Juxta illam tentoria sua fixerunt et sanctam Penthecosten ibi celebraverunt 27 Ulterius ince dentes, pervenerunt oppidum, quod Assur nominant, et 28, oram maritimam et 29 Joppen a dextra, de qua incolae Sarra- G, pridie quam exercitus illuc venisset 34 Est autem civitas ceni in plano sita inter montana Judaeae et maritima solis cultoribus apta Ad quam est ut predictum insequeris 9 Berit m; Baruth H 10 super exteriora m - 20 ad Adacoron civitatem quondam Palestinorum brarunt et om a «signifer eorum milicie, hunc honorem ab eis acciperet ( Hist occ, des crois, III, p c-d) In textu ipso addit «Nota Juxta Ramulam est Lida ( ibid III, p e):, In margine m add «In R amula civitate supra dicta opidum et grata leg greca ecclesia Georgii, qui
: «ego peregrinus coactus sum dare septem du catos martirium in eadem sustinuit, et ibi et ecclesia Christi
a cum Franci venissent, invenerunt areas plenas dantiam, moratique sunt ibi perad obsidionem Jberusalem Ibique nuntios Surianorum Chris sarcinas repararent, qui erant in Bethleem 6, habuerunt, quos antea de Jherusalem nuntios tianorum acceperunt Nondum enim Caesaream prius dictam civitatem viderant, quum ex~ e ploratores christiani, clam de Jherusalem exeuntes, ad eos venerant et totum esse et eorum qui intus habitant indicaverunt igitur Franci super civitatis Laetati nuntios, promiserunt se eis in proximo et sua, cum obsidione concludere, seque civitas aut vi aut timore subiceretur, Illis autem abeuntibus, Franci, animati et de misericordia incolomes conservare c Dei confisi, ipsa die profecti sunt usque ad Emaus oppidum 9 Ipsa vero nocte, surgentes, assumptis centum Tancredus et Baldwinus, conscendunt equos armati, apparente aurora, Bethleem militibus electis et, pervenerunt, linquentes Jherusalem a sinistra; quos cum vidissent Suriani christiani, qui ibidem morabantur, primo et Turkos rati sunt Arabes Graeci fore, missosque de Jherusalem ad eos decollandos et delendos aestimati sunt assumptis, cum Cumque Frankos esse cognovissent, crucibus statim et textis gaudio magno eos susceperunt Franci vero, prae gaudio lacrimantes, pacem eis imprecantes, basilicam ingressi sunt, ubi, Domino adorato, et in loco nativitatis
, non sine lacrimis, oblatione facta, ad exercitum regressi suae et in praesepio qui jam civitati appropiabant interni signa sunt, sanctae procul vidissent, exierunt quidam obviam Frankorumut praetemptarent Fran korum militiam, qui mox fugati intro se receperunt Christianus vero exercitus, videns civitatem Dei, quam diu optaverat videre, locaque sancta in quibus mundi Salvator pro redemptione generis humani mortem pertulerat, laetatus est valde, et procidentes omnes in terram adoraverunt Viventem in saecula saeculorum \ Fletus effudit, cum Jherusalem prope vidit! Venientes ad urbem obsidione undique vallant, Quarto ydus junii tunc feria secunda Lucis septenae jam junius igne calebat, Jherusalem Franci cum vallant obsidione 19
Cum enim haec civitas sancta in tam arido et montoso et fontibus undique carens, difficile eam obsidione diutina sit sita, rivis, silvis posse 'cingi Suriani christiani nus H> adeo ut xij milliaribus ytalicis cum jumentis eam apportarent, et, ingruente ne- a vasa cum magno cessitate, quatuor vel quinque milliaribus et ejusmodi utres et valde fervens, utpote ardente labore aestus siti magis quam fame contigit laborare solstitio, et, nimio labore Obstruxerant, enim hostes, antequam venisset, fontem exercitus illuc Silœ cisternas extra urbem fuerant aut omnes, per animalium adaquationes quae assiduas aut per fimumet lutum repleverant aut per occultos meatus penitus dessiccave rant, ita ut nullus liquor posset ibi inveniri 8 Alimenta allata sunt eis ad portum Jafe, quae cum magno labore et timore ultra per terram sunt apportata Tunc sitis atque fames nostros penaliter urget 9 Cumque per sex dies aqua et cibatu, opulente munirentur, die septimo consti- ctuerunt civitati assultum facere et per scalas, quas in hiis sex diebus composue rant, muros si possent, occupare Erat autem Rupertus, comes de Flandria,,miles inclitus, cumRuperto, comite Normandiae, cum gentibus suis, a parte aqui l2, ante portum Kafargamale, quae porta Effraym lonali, versus Orientem, cum civitatis, super vallem Josafat vero Gotfridus latus suis occupabat Comes siquidem Raymundus montem Syon contra Austrum tenuit Tancredus, felicis memoriae circa turrim David, ad Occidentem, petrariis et, undique, lituis et buccinis summo mane concrepantibus, crebro sagittarum atque telorum grandine muros impetentes, scalas protinus erexerunt atque in una parte e, ascendere cœperunt, jamjamque fastigia murorum quidam, viriliter agentes nostri de primo scansuri, sed ab hostibus repulsi sunt Et, ea die, illo assultu frustrati sunt, quoniam rarae et paucae pulsi sunt; qua ex re negotium illud hora fere diei tertia dimissum est et in castris hac gloriantes, quotidie improperabant nostris, quod Deum suum, quem intra muros clausum haberent, et lapidibus ejus sepulchrum turpiter impeterent, telis et quasi sacrilegos nostros insultando acclamabant Sicque nostri, obprobriis et tribulationibus spectaculum facti, patienter blasphemias eorum atque derisiones, paraverunt machinas, quibus muros scandere possent Sed deerat nemus hiis machinis opportunum Neque enim est, qua in hac regione silva lignum quindecim pedum directum, exceptis arbustis palmarum, posset inveniri usque ad montem Libani De veteribus tamen lignis cedrinis et cypressinis, quaein quodam specu, non longe ab urbe, reperta sunt, turrim quamdam, cum pro pugnaculis, composuerunt, et eam, nocturnis ignorantibus, haud h horis, illis longe a muro compactam, in ea parte, ubi dux Gotfridus sedebat, erexerunt et de coriis camelorum caeterorumque animalium in circuitu deforis eam contexerunt, septem ulnis supereminenftem vernans h (sec manu) - 3 et tempus valde ferv ens magis ita ut supereminentem, timuerunt valde; quidarii autem, deridentes eorum cervicibus et ignorantes quid esset, promittebant se turrim David illuc adducere, si illamnostri usquequaque muris applicuissent Paratis igitur arietibus et scrofis et petra riis et fundibulis caeterisque instrumentis, muroque propius admotis, die ad haecrr praestituta, civitatem undique impetunt et sagittis multorumque generum arma mentis hostes cohartare cœperunt, adeo ut eorum pauci in muris permanerent, illi tantum civitatem protegebant Erant autem duae sed qui in turribus erant, inter quas machina nostra impacta fuerat, unde turres a dextris et a sinistris, Sarraceni vehementer nostros infestabant et ignem, cum oleo et adipe mixtum, faculis aptatis, in eos crebra immissione jaculabant multumque in hunc modum nostros impugnare cœperunt Quod cum viderent fundibalistae et qui petrarias illas duas turres omnem vim suam direxerunt atque propugnacula regebant, incontinuo diripuerunt, hostesque inde fugatos quosdam straverunt, quos unius, atque in hunc modum, die illo, contendentes, ad vesperam usque est Vespera siquidem dimissum et munierunt machinas suas optimis nostri viris et; ne, nocturno tempore, hostili machinatione violarentur Fuitque dux strenuis, ipse Gotfridus intus et fratres ejus, Baldwinus multique gerendis audaciae et probitatis, in negotiis probatissimi Hostes alii nichil in nostros jam vero, jam timore perterriti et diurna Incursione fatigati, molientes, s^d tantum ad defensionem suam murorumque protectionem omnino u nichil aliud quam trabes magnas lignaque, quam intendentes, tota nocte illa, majora i4 si qua paranda erant ad crastinum machinas nostras contexerunt Nostri contra laborem vivaciter et diligenti providentia procurabant, sicque noctem illam, non die vexati, excubiis et vigiliis utrimque peregerunt* minus quam in
Mane autem facto, omnes ad inceptum laborem se rursum animaverunt, lituis etbuccinis clangentibus, clamoreque magno, more Arabum, exorto, muros nostri acriter impetere cœperunt Hostes vero non segniter eos repellere inceperunt et Interea, machinis muro admotis, partem ex utraque parte multi tunc laesi sunt quamdam muri comes Normandiae et Tancredus, cum petrariis suis, non longe aPorta gregis, concusserunt et foramen unum fecerunt; ex alia parte, comes Raymundus, cum machinis similiter et fundibulis, fortiter instabat Dux vero Gotfri dus et qui cum eo erant in majori machina, gnaviter et incaute las ardentes, quas hostes de turribus praedictis in eos frequenti jactu mittebant, lapidatos straverunt ac vulneraverunt vulneraverunt usque ad vesperam quidem intra et jaculorum grandinem umbonibus suis excipiebant et ab A taedasque sulphureasaestu solis, qui jam hora diei fere tertia incanduerat, taedarumque incensione ge mino sunt calore artati, adeo ut de vestibus eorum pars combureretur et scuta aestum et hostes et ignium violentiam; sicque angustiati memores erant sepulchri gloriosae Virginis, quod subtus erat in proximo, almam Redemptoris matrem invo- B; praecepitque dux Gotfridus ut cum fundibulis torres caverunt, ut vel sic hostes parum cœrcerentur, donec paulo propius muro machinam tur Quod cum factum esset, mox per quaedam foramina, ignis in turris admovissent dilapsus, maceriem lignorum, quibus tectum sustentabatur, cremare arce una ardebat arx ipsa; fumo et igne hostes sunt inde fugati, sic ut cœpit, jamjamque nemo in ulterius permanere posset Altera veroet con ea fusa erat crebro jactu petrarum, ut jam nichil ab ea nostri timerent Igitur turris nostra jam muro supereminentes, jamjamque 10 Dei contigua; nostri hostibus ut, cum funes, quibus ligna muro connexa triumphantes Contigitque auxilio fuerant, falcibus a nostris caederentur, trabem quamdam, quasi pontem sponte acturam, versus ita artificiose et competenter, ut nostris iter in civitatem praeberet Mox vero duo milites ducis, ambo fratres, quorum unus Engelbertus vocabatur alter vero,, per trabem Litoldus illam, gladiis extractis, civitatem ingressi Post eum Wikerus, qui leonem alii atque sub- e insecutus interfecit, est alii sequentes murumque occupantes, «Deus adjuva! Deus adjuva!»super hostes interne, toti per funes et scalas ingredientes, Sarracenos et hostes, qui in ea parte erant, usque ad Templum caedendo et obtruncando persecuti sunt Illi vero fugientes se concluserunt, januisque clausis adversus nostros adhuc in Templi claustra resistere paraverunt Quo audito, Tancredus, cum suis adveniens, expugnare cœpit; nec mora, patefactae sunt et atria nostris irruentibus eos fores aperta; hostibus in Templum Domini fugientibus et in Templum dentibus, ferientibus itaque nostris a tergo caedes immensa et persequentibus, peracta est, adeo ut in cruore interemptorum pedes nostrorum tenus suras pene g, sed neque feminis, neque tingerentur, nullusque ex eis parvulis pepercerunt Et 25, ea die, ita deleti sunt, ut de multitudine Sarracenorum, Turkorum, Arabum, Ethiopum multarumque nationum, quae ad defen sionem urbis, ex mandato regis Babiloniae, convenerant 26, pauci superessent 27,, haud multo post comiti in Turri David se concluserunt nisi qui Raymundo turrim reddentes, evaserunt atque fugae se praecipitantes dederunt 29 Et expugnata est alma civitas Jherusalem ab infidelibus ad laudem et gloriam cujus sepulchrum permanet gloriosum, qui admirabili sua potentia illius, fideles suos illuc usque per marium terrarumque pericula ad nutum transduxit turris conclamantes toto m intrandi viam claustris m expungnare m
Junius effervens Ydibus inque suis iter medium faciebat, Anno milleno centeno, sed minus uno, Virginis a partu, quae peperit gaudia mundo, Urbem cum Franci capiunt virtute potenti
Atque novas reddunt laudes super astra Sedenti aInteremptis infidelibus, Christiani ad Sepulchrum Domini omnes, cum obla tionibus et cereis accensis laudes et gratias in voce exultalionis Domino reddentes, festinanter pergunt, vola persolvunt, in gaudio lacrimas emittunt Ecce populusDomini, ut loca sancta, scilicet passionis, mortis, sepulturae et gloriosae resurrec laetitia, cum ymnis tionis, tetigerunt, lacrimas prae inopinataet canticis, emise runt tempus diu desideratum! o delectabilis hora! o factum omnibus seculis ! id, quod ab hiis katholicae fidei cultoribus interno mentis ardore memorabile diu desideratum fuerat, sunt consecuti et inimicis suis altiExpletis itaque caerimoniis atque orationibus eorum juxta Sepulchrum rite per actis, reversus est populus Dei ad mansiones, quas ceperant, gratias agentes Deo, cum gaudio epulati sunt et sompno functi, cum scutigeris, Postera die, vulguset gemma cadavera revolV entes a Templo, invenerunt copiam auri etpraedam diripiendam tarde venissent, compertum est quod Sarraceni, dum vive rent, nummismata et talenta avidis faucibus deglutissent, multos ideo evisceratos et peccuniam quaesitam in multorum visceribus repererunt exenteraverunt Unde factum est ut, de cadaveribus acervo facto, ea igne cremarent, ut aes illud in cinere facilius invenirent, nec etiam fœtorem illorum diu pati poterant Tancredus autem, cum suis, Templum Domini ingressus, vasa aureaet argentea multimo \ f daque Sarracenorum bona atque mortariola praetiosa et phialas aureas arripiens, super omnes ditatus est b Et nota quod huic simile factum est in diebus Judae infra in margine
Gotfridus non aulam, non aurum Dux autem, non sicut alii, affectabat, sed sanguinem servorum Dei, qui in circuitu Jherusalem effusus erat, cin irrisiones quas peregrinis intulerant satagebat ulcisci ethiis patratis, postquam primates et populus requie mo cupiebat Sic itaquerefecti sunt, omnes communi assensu ducem Gotfridum in regem civi aurum, non aulam, non in om h / legitur bello quod Deus propter hanc a (Hist In altero tivit,avariciam permisit ut omnis exercitus hujus Jude, pau pp t4-5i5).
tatis Jherusalem ac totius regionis Judaeae extollere voluerunt Cumque perductus a esset ad stipitem marmoreae columpnae, qui in Templo Dominici Sepulchri, sicut vidi, monstratur, ut a Damberto patriarcha in regem Jherusalem coronaretur, sciens ipse Gotfridus quod sedit, cum in praetorio a Pilato spinis coronatus esset, quapropter ipse, se omnino indignum corona reputans, est, ideoque non rex, ut praedictum sed protector voluit nominari Cumque de reditu in patriam quidam ex eis patriae, humiliter ^cce nuntius cogitarent, qui diceret venit, tantum bellum, et urbis obsidionem et expugnationem tantam adventare sed, quantam unquam Babilonis ducem suae, nomine militiae, cum multo Leverdolem exercitu collecto de Tureis et et Mesopotamia omnique Affrica,ut audivit Jheru atque Sarracenis ex Egiptomisit, ut omnes, quasi pulli in cavea, com salem esse devallatam, prehenderentur et obtruncarentur Et sub edicto hujusmodi praeceperat hibuerat omnibus, ne quis eorum ad eum reverteretur, donec, interfectis atque deletis advenis christianis omnibus, et Crucifixi sepulehrum eradicarent atque funditus everterent, ne de eo ulterius tiani ad prœlium proficiscuntur, dicentes se intra muros nequaquam permitteresanctae crucis praeeunte, versus Ascoloniam perrexe concludi, et armati, vexillorunt, ubi adversariis obviari existimabant Adversarii vero, audientes quod Jhe rusalem jam expugnassent et intra murorum nostri recepissent, illos ita velle concludere, ut nec unus laetati sunt valde, dicentes et et ex eis manus eorum et gladium evaderet, ignorantes quidem quod jam eis obviam prœliaturi parati essent Prius tamenconstituit patriarcha ut per totam Jhero praeconaretur, quod in crastinum, summo mane, ad ecclesiam Sancti solimam Sepulchri convenirent, et, post E ukaristiae perciperent, et ad bellum usque Ascolonam properarent Distat enim, Ascolona a Jherusalem, per vallem Rafaim, contra ventum versus Aquilona civitas quondam Philistinorum Garbin, viginti quinque milliaribus maritimis, Hanc Baldwinus, ex omnibus frater Gotfridi, regni Jerosolimitani civitatibus detentam, cum multo et magna ultimam labore difficultate et pore obsessam, vix potuit subjugare; tandem, et rebus eorum, salvis personis ipsos Ascolonitas ad deditionem Missa peroratur, populus Domino sociatur, Cum benedicuntur, sacra munera dum capiuntur Exit ab ecclesia plebs atque cucurrit ad arma
, Et jejuna suum contraria pergit in hostem Classica, sistra, tubae, postquam rex exit ad urbem,, quorum clangoribus omnes Insonuere simul In girum montes cum vallibus echoruzabant,JZ am Levendolum /i / rr Cum autem didicissent eis obviam a nostros speraverunt eos exisse, intra se aut comprehensos Babiloniam concludere et interficere manicis in ferreis, nam facile est erat paucos tanta multitudine vallari et comprehendi Nostri ergo, ut prope a, constanti animo omnes, ac illos adesse speculatores suos cognovissent si essent unius matris filii, ad bellum se praeparaverunt et pro Christo aut mori aut triumphare libere promiserunt Vespere autem illo, qui praecessit diem belli, sole jaminclitus Gotfridus, cum fra tribus suis et Tancredo milite, veniret ad flumen meridianum, de quo Actuum animalium, boum, invenit multitudinem copiosam octavo scribitur ibique; camelorum, ovium caprarumque Ascolonam* pertinebant, cum nostros viderunt, 'jumenta omnia dereliquerunt, in abdita fugientes 19 Solum duos ex eis comprehenderunt 20, sed praedam rapuerunt ea habundanter ditaverunt 241* Post hoc exercitus quievit et mane, primo dilu, parata erat ad prœlium omnis multitudo eorum 26 Erat autem feria sexta per praedictam ripam descenderunt in vallem Euntes singuli ue acies ordinaverunt Dux Gotfridus,constituit sibi pri, mam aciem, comes Normandus secundam, comes Sancti Egidii tertiam, comes et Tancredus ultimam, Flandrensis quartam, EustachiUs Boloniensis pedites autem cum pilis processerunt Sicque ad bellum profecti sunt in vocantes misericordiam Dei Ex dextra quidem parte, juxta mare, comes Sancti Egidii, in sinistra vero, ubi major pars 34, incumbebat, dux, hostium fortitudo Gotfridus campumalii omnes fuerunt Non est praeter occupabat; juxta hos eundum quid Klemens miraldus, cum erat, quod nuntiatum ei nostri contra eum procedere de praedatione, quam nostri ceperant ei verbum, fugatis fere dixerat, quia nemo ausus vel quibus animus ejus dicere de adversis fuit sibi, quia in gaudio semper esse volebat Et ne quis frivolum hoc esse a quodam viro gentis suae audivimus, qui, quod postea in Jherusalem dicat et nomine Bœmundus insignitus etiam devotissime baptismum suscepit est Cum in nocte dicebatur ei, quia Franci parati erant ad prœlium et in proximo «Tu ficta loqueris, nec essent, tunc fertur dixisse nuntio 49: «scio quod nec etiam intra muros Jherusalem illos aestimo invenire »Cui ille: «Certissime, inquit, sciat magnificentia tua, quia et h, a om m diliculo rapientes runt vero sexaginta quoniam vel quibusjam prope sunt et sui, armis sumptis, se praepara- a »Credidit illi et praecepit ut: «0 regnum Babiloniae, caeteris regnis rent Cumque nostros intuitus esset, dixit antecellens, quantum dedecus hodie pateris, quod tantilla gens contra te venire praesumit; aut insensati sunt aut mori sicut vivere diligunt Praecipio ergo vobis, o Babilonici »Statim comes Normandiae, miles animosus, cum sua gente reamini a acie et fecit congressionem in illum tumultum, quo standarumi vexillum miraldi con, ferociter per medias acies spexit; qui, quem ante faciem ad illum qui standarum tenebat perveniens miraldi, ablato vexillo, prostravit 75 Comes Normandus fuit in certamine magnus, Signiferum regis necat ante pedes Babilonis militiam Frankorum in armis Videntes fulgentibus imperterritam itaque,timuerunt, et pavor Dei irruit super eos Clangentibus buccinis, exortum est proe lium, et, grandine sagittarum utrorumque distento 10, subsecutae sunt lanceae ita a nostris uno ictu et momento vibratae, caedes non modica subsecuta impetu est, et quorum equi tunc non fuerunt celeriores morti omnes campus ille a prostratis ita occupatus est, ut vix, nisi super, qui a nostris sagittati aut lanceis perforati ruentes interierunt Quidam nantes Ascolonae viam rapientes, quidam autem, triumphantes et gratias Deospoliis eorum et tentoriis onerati, ad castra regressi sunt, ubi nocte ilia pausan tes crastina die Jherusaiem cum gaudio reversi sunt et de praeda, quam de Deidono ceperant, oblationes et munera multa ad Sepulchrum Domini, cum gratia rum actione obtulerunt Dehinc flumen Jordanis adeuntes et palmas solito more apportantes; quidam igitur Jerosolimis in perpetuum manere voverunt, quidam autem recesserunt Mansit autem dux Gotfridus retinuit secum Tancredum, et quem praefecit ducem alii, tam clerici quam layci, suae Et quamplures militiae ibidem permanserunt Miraldus autem vix evasit et ad Ascalonam fugiens ante valvas civitatis substitit et truculentam suorum mortem a longe conspexit Ibi tur- gcensis arcus nulli eorum profuit, quia impetus nostrorum tam celer tamque den sissimus fuit, quod nulli attrahere licuit, sed magis fugere libuit Jam enim prima pars Arabum fugiebat et posterior de victoria cujus erat adhuc ignorabat Cum enim suos videbant per plana camporum discurrere, aestimabant illos persequi 29 Christianos et occidere; sed, postquam compererunt quod Christianorum esset victoria, tunc et ipsi fugientes campum reliquerunt 32 Sed adhuc comes SanctiEgidii juxta litus maris pugnabat; multos ibi interemit multosque in mari prae veniens prostravit duos versus ablato vexillo extento perterriti estimantes h - Ula nocte sunt reversi Ascalonem perveniens haec gemebundus Klemens, a cipites ire compulsit Videns miraldus Babilonis, quid dixerit, auditum est postea a praedicto proselito, qui juxta illum erat, ut: «0 Machomet, praeceptor noster et patrone, ubi est virtus domesticus familiaris «tua et potestas cœlestium numinum, cum quibus gloriaris, ut quid sic«dereliquisti gentem tuam, quam destruit et nterficit gens misera, aliarum gen, omniumque hominum «tium peripsima, toto abjecta et scoria? faex «infernalem utique exercent«Certe disruptus est infernus et inde populus iste maledictus erupit; abyssus cre «puit, unde gens ista dyabolica prosiliit Ideoque «nam, si hominesessent, mori timerent; sed ad infernum redire non expaves «eunt, quia de inferno venerunt gloria regni Babilonis, quam turpiter hodie «dehonestaris!»Haec ut dementis sunt tristia verba Clementis quis ad plenum referre possit quot occisi sunt in angusto introitu portae Et, quae, ex mandato hujus miraldi, attulerant ! Ista die venerunt naves tatis ad obsidionem urbis Jherusalem; cum autem nautae viderunt dominum suum cum exercitu tam turpiter confusum, ipsi, alto mari se impulerunt velis extentis, in De bello sacro sic funditus hoste subacto, Diffugiunt caute venientes per mare nautae 14; > > Nostri vero, erectis in cœlum cordibus, gratias Domino Deo retulerunt, et, ad impiorum tentoria revertentes, multa bona ibi reperta abstulerunt Standarum, quod in summitate argenteae hastae pomum habebat aureum, comes Normandiae taxam comparatum obtulit super Dominicum Sepulchrum, quod, juxta veram Dum, praetio viginti marcarum Ensis vero vendebatur pro Ix bisanteis erat nostri sic triumphaliter reverterentur, invenerunt fere ducentos rusticos aquas in vasis et cutibus et alia necessaria in obsidionem dominorum suorum alferentes,qui tanquam amentes stupefacti, ita quod multi in cruoribus mortuorum se volu tabant et inter mortuos sicut mortui latitabant Transito flumine praedicto, quo Eunuchus baptisatus est, per noctem illam quieverunt Mane facto, recedunt a sistris et cornibus, unde montes et valles resonabant flumine, sonantibus tubis, G Erat utique delectabilis armonia, cum voci militum sonituique nisarent altitudo Congruit ex aequo resonans in montibus Echo 20 Tunc realiter implebatur scriptum Isaiae: Montes colles cantabant et illi qui in ea permanserant, Deo, orantes, clerici et laici, omni cum devotione, exierunt eis obviam, cum reliquiis et caerimoniis, tanquam dominis totius regni Judaeae, qui olim, sicut de tu et que om abyssus,'«16 bisan labarent tinnitus ciis
intraverunt, laudantes misericordiam Dei, qui per pro- A peregrini, Jerosolimam: Portee eis aperientur, die ac nocte non claudentur 3a phetas suos dixit
Post urbem captam Jherusalem secundo anno, xv° kal augusti, obiit condignae Gotfridus, speculum omnium principum Sub memoriae dux colle Calvariae honorifice tumulatus, qui, dum viveret, non dux, neque rex, sed protector patriae est In lapide, qui operit sepulchrum ejus, sicut b voluit nominari, ut praedictum et ego exui peregrinus vidi, sculpta sunt haec verba: «Hic jacet inclitus Gotfridus, dux Lotringiae 8, qui totam Terram Sanciam ad «cultum Dei acquisivit, cujus anima requiescat in pace est post eum in regem Jherusalem 9 Baldwinus autem, frater ejus, coronatus, qui, eodem mense augusto 10, postquam Edissam rediit, nuntius ei festinus fratris sui Gotfridi et regnum sibi Jherusalem occurrit, qui haereditario jure esse dimissum Audiens hoc Baldwinus, indilate quam possidebat, cuidam cognato suo resignans, Jherusalem petiit, assumptis secum ducentis fere militibus et septingentis peditibus, pergens per Antiochiam et Laodiciam usque Tripolim Ibidem ante urbem hospitatus est; a domino Tri- d: erant enim amici Ideo vino et pane et meile politano honorifice est susceptus silvestri Baldwinus cum suis ab eo refectus est Etiam notificatum est ei ab amico eodem, quia Duchat, princeps Damascenorum, etGinahadole, miraldus quidam, cum multitudine Turkorum et Sarracenorum, in via ei, qua ex re Quo audito, Baldwinus, cavendum erat ne ex improviso ab eis circumveniretur hilari vultu more solito, imperterritus respondit, se neminem praeter Deum timere, dum tot et tales socios itineris haberet; profectusque estj inde versus Barutum Et civitate, sed quasi milliaribus maritimis quinque, erat trames non longe ab eadem angustissimus inter rupes et littora maris 21, quem Baldwinus non ignorans, sed, crastina illucescente aurora, cum jam per illum transiret, fecit suos armari atque armatos incedere Et praetermittens speculatores, qui praeviderent si quae insidiaelaterent Et, cum praeterissent, viderunt Turkos hac illacque cursitantes eosque cir cumvenire intendentes, quod confestim domino Baldwino innotuerunt; qui, cum audiret hostes adesse, mox suos diligenter affatus et in Christo roboratus atque more divisos, ad bellum competenter g, per acies et cohortesornatos, eduxit Sed quia locus ille hinc mari, hinc rupibus coartatur, huic exer, sicut dictum est, constrictus fuit Hostes itaque, visis citulo, ad incedendum 25illis, quasi lupi ovibus infestantes, undique prosilierunt, atque ex insidiis prorum pentes feroci impetu nostros aggressi sunt Nostri vero primo sustinentes, postea m m - Lotringii: acriter sagittis repellentes, effrenatam eorum rabiem paulisper cohibuerunt a eos Illi deinde, in nostros irruentes, a fronte et utroque latere eos coartare cœperunt.A mari enim navibus advecti dextrum latus urgebant, a sinistro vero rupibus ex celsis capitibus eorum imminebant; a fronte quoque hostes ferociter contendebant sic a mane usque ad vesperum conflictum est Ceciderunt ex utraque parte et multi; vespere vergente, dimissum est certamen Ibidem castra sua nostrifixe runt, ne, si paulo retrocederent, hostes animosius in eos ruerent; totaque nocte illa, cibo potuque, tam ipsi quam equi eorum, carentes, excubati sunt Diluculo inito, aut mori aut vincere in Christo consiliati sunt autem consilioque facto, sitis, milites subsequendo se et illos tuentes in planitiem festinanter devenerunt.Hostes vero tunc animati, per rupes et colles insequentes, instanter nostros infestati sunt Quidam eorum praecurrentes, montemque, quo nostri tendebant, prae occupantes, aliique, de navibus egressi, caedem de nostris faciebant Subito nostri quadam calliditate, ut hostes secum in campum perducerent, clamore repentino in illos ruentes, antequam illi sent, magnam ex eis multitudinem straverunt; illi enim, ex quo milites nostros, eos tendere viderunt, statim terga vertentes per abrupta gladiis extractis, in montium, per concava collium alii quoque in praecipitium ruentes, latitantes, lepores timidi ante canes, partiin ad montes fugiebant Nostri, in eos irato ceu valde animo intendentes et pro quotquot attingere poterant decertantes, vita nichil aliud quam vita privabant Fugatis itaque, Dei auxilio, hostibus atque prostratis, ad clientelam reversi sunt cum gaudio, Deo gratias agentes, castra ibidem metati sunt, equis eorum exili pabulo Mane autem, Baldwinus, tamquam vir providus, verunt et sompno functi sunt illo quemquam suorum movere permitteret antequam de loco electis secum, paucis, ad locum insidiarum usque progressus si quid eis speculari volens est, adhuc timendum esset Qui ut omnia quieta personaliter conspexisset, ignem ibi: hoc enim erat signum quod suis fece in cacumine montis accendererat, ut, cum viderent fumum, omnes, collectis phaleris, subsequerentur Et sur repererant 2la hostiles turmas prius Deinde gentes transierunt pacifice ubi transeuntes Barutum b, Tirum et Sidonem caeterasque civitates supermariti mam, tandem venerunt Ioppen, ubi primates almae civitatis ipsum Baldwinum praestolabantur, qui eum adventare jam audierant Quo gaudenter ab omnibus, perduxerunt eum suscepto in, graeci quam latini,alii quoque quarumlibet natio laici, tam omnes, clerici etnum in urbe morantium ei obviam, cum crucibus et caerimoniis, psallentes pro cesserunt, et ad Dominicum Sepulchrum usque perduxerunt Facta ibi oratione, cum oblationibus et ecclesiae ornamentorum, quae secum Baldwinus etmovere de ubi hostiles turmas processerunt facta
attulerat, fusisque precibus pro anima fratris sui, cujus tumulum prope erat sub a G olgatha, in quam a die, qua de Edissa iter agere cœpit, quievisset Hanc civitatem Edissam, quae et, hic Baldwinus expugnavit et possedit In ea sepultus dicitur est sanctus 9 Thadeus apostolus et est in provincia Medorum, sicut in Thobia cui adjacet et, quia legitur, instabat Nativitas Salvatoris, et ipse Baldwinus et patriarcha Dambertus invicemaliquatenus obliqui erant, propter quasdam suspiciones et populi submurmura inthronisatione, quod usque ad festum tiones de ejus coronatione atque regni, cum aliquot diebus Jerosolimis se et suos quiete refecis- c contiguos praetemptare set, profectus est Ascalonam, ubi, infidelibus extra mœnia ex improviso repertis, fugere circumspiciendo per aliquot introinhabitans, reperit cavernas plenas incolarum et animalium, ubi metu se occul cum rebus suis, ne a gente christiana dissiparentur Sed, cum nullum taverant illorum de cavernis expellere posset, ignem in ipsis accendentes, fumo et calore d, vellent nollent eos exire cœgerunt Erant quidam latrones Chris illos coartantes tianos insidiantes inter Ramulam et Jherusalem Quod cum a Siris qui intus erant cognitum esset, centum fere ex eis ibi decollati sunt Siri autem qui cliristianosse profitebantur illaesi dimissi sunt Depopulatis itaque et giratis finibus inimico rum et de Baldwini adventu perterritis placuit ulteriora speculari Assumptisque quibusdam indigenis, illius alimentis, qui de Sarracenis effecti fuerant, profecti sunt Transeuntes autem montana Judaeae, venerunt in Hebron, ubi tibus Abraham cum suis conversatus est Et, praetereuntes eorumsepulturas, descen derunt versus Orientem in vallem Sodomae, dimisso a laeva sepulchro Loth, filio f fratris Abrahae, in qua valle lacus Asfaltidis est, qui Mare Mortuum vocatur lacus, secundum Hic Josefum, est quingentorum in longitudine octoginta et stadiorum, qui usque ad oram Arabiae tenditur; latitudo vero cl, est terra Moab et Hic lacus dividit Judaeam ab Arabia; in ejus orientali Amon et mons Pirach, qui Petra Deserti vocatur, quem multi sicut peregrini, laeva, nunc per nudos montes et, viderunt Relicto itaque lacu a steriles,nunc per campos inaequales, nunc per hirtam viam et petrosam terram, fruc tibus tum palmarum habundantem, qui dattili sunt; et, pertranseuntes arduos montes, horridos ingressi et satis solitarios, c
id est civitas temporibus Christi Abagarus, rex Edisse, in provincia Medorum in Judeam, misit Christo metropolis quos Thateus apostolus convertit literas et est est Hanc urbem Waldwinus, frater Godfridi regnum sepultus antequam ad J erosolimitanum et ibi ducis, in qua Abraham, egressus de Chaldea, vocaretur obsedit ei expugnavit In hac provincia civitas Carra, est antequam intraret Terram Promissam, habitavit, cui adjacet Mesopotonia Patriarcha autem Antiocenus sub se habuit tres archiepiscopos, scilicet Edissenum, Garranensem et Jeropolitanum Principatus autem Antiocenus Cilicie a qua natus est S Paulus apostolus Antiochia habet habet inicium usque Occidentem a Tharso, civitate et Romam Machametus tercium gradum post sedem apostolicam Hanc civitatem execrabiles (h in ipso textu) Antiochia primum omnes fideles appellati sunt Christiani qui prius vocabantur Galilei a pervenerunt in vallem Moysi, fructibus et frugibus opulentam, ubi Moyses, ut legitur, aquam de petra produxit et filios Israhel inde liquidus emanans homines et jumenta totius regionis adaquare potest Molendina quoque, fontis volvere posset Ibi prope, in cujusdam si adessent, torrens illius est, quo loco dicunt Moysen et Aaron cum Domino montis vertice, oratorium Quia ergo ultra vallem illam terra omnino deserta et incultilis fuisse locutos est usque in fines Babiloniae, facta ibidem mora trium dierum, viris et equis requie et pabulo refocillatis, tramitem resumentes, Jherusalem regressi ubi corona aurea cum ornamentis regalibus praeparata Damberto etiam patri archa cum Baldwino reconciliato, in vigilia Nativitatis splendidum, cum in Bethlehem, ante praesepium illudcaeri,, ymnisque nocturnis, cum missis rite peractis, moniis et orationibus veneranteshora diei tertia, Baldwinus in regem a patriarcha praedicto coronatus et sublima tus est et ab universis, tam clero quam populo, honorifice acceptus 9 \ omnibusque de more sollempniter expletis, eodem die, cuUi gaudio Jherusalem redierunt
Deinde, transactis septem mensibus, anno Domini millesimo centesimose cundo, ab urbe autem Jherusalem capta annoiij°, rex Babilonis congregavit exer citum magnum valde et misit ut expugnarent Jherusalem, et omnes habitatores in Israel Frankos perderent atque omnino ea et in omni terra Ascolonam venissent, contremuit universa terra Israel a facie eorum et timuerunt e Rex autem, tunc in Caesarea 13a, ut audivit quia congregatus est exercitus Gentilium, relictis in Caesarea paucis admodum custodibus, cum exercitulo suo, properavit eis obviam ire Et veniens Ramulam, subito misit pro hiis qui erant in Jherusalem et in omnibus finibus eorum, et conflavit exercitum suum de universis et Joppe quos habere potuit Et fuerunt ei ducenti et sexaginta milites, pedites genti Hostium quidem, sicut a quibusdam ex eis captis postea dictum est, plus quam qtiindecim millia equitum et peditum fuerunt, praeter clientes, qui sarcinas et pecora, in victualium usus, ducebant Ut ergo rex Baldwinus inter Ramulam et Liddam civitates, cum exercitu suo, consedit, ex improviso praecursores hostium de quadam spelunca nostris se manifestaverunt, et, signa bellica ostentantes, belli instanter praesignia dederunt Mox nostri arma capescunt praeparant, quidam animose, quidam vero segniter, utpote diversarum nationum ? acceptus et H (in textu), M (in margine) hanc notam addunt penilus est destructa Petrus apostolus in ea baptisavit a Cornelium (Korneliuih m) Paulus longo tempore in ea Hanc Cesariam Herodes Ascolonita ad honorem Augusti
filii, de quampluribus partibus orbis congre- a populigati, jamjamque prœliis et obsidionibus attriti atque fatigati unius animi esse ne poterant Quos rex, languentes atque desolatos comperiens, confestim quaquam: «Eya, milites Christi, confortamini liiis verbis pie agite, viriliter, «sperate in Domino et pugnate pro animabus vestris et pro libertate nominis «christiani Neque enim aliud nomen est sub cœlo in quo oporteat nos salvos jieri b, cui «degeneres isti et inimici Dei vivi insultantes exprobrant et conviciantur «nisu nobis adversantur, quibus in derisura sunt magnalia opera Christi, cujus et desperatis et omnino «gloriam vertunt in contumeliam ergo Eis incredulis obviam ire ne dubitetis Inanis est spes illorum, quorum totiens experti «perfidis et hanc copiam ne formidetis; «estis virtutem et multitudinem debilem; ergo«mementote quia magnifice nos triumphare fecit semper virtus Altissimi; memen «tote quomodo fugabant centum aut minus de nostris decem millia aut amplius «de catervis adversariorum Tn memoriam revocate diem memorabilem «quo adversariorum tanta multitudo apud Antiochiam ante facies nostra ^ 10 in «fugam conversa est milites, mementote saltem illius diei, quo cis Tri- d Electi sic circumventi fuimus, ut nemo nostrum «polim sic coartati atque ab hostibus «vix inde evadere speraret, ubi quosdam vestrum, si non omnes, complures et, «tamen interfuisse arbitror «manus nostras tradita est et brachio sancto suo protexit nos Dominus, quia fines illaesi penetravimus Neque enim hostium numerus, quos hic «illorum in jure et camporum planitie illi multitudini compensandus cernimus, «nostro est, «quae in angustissimas fauces rupium maris possessione nos et in militia haec, quam in Dei nomine «vallavit Sed hic congregatam et gratulor, nullo modo comparanda est Dominus Deus «illi, quae ibi victrix sic extitit, «noster ipse magnus et admirabilis est et inmensus «rate in eo, gens sancta, congregatio populi Dei, et «vestra ipse enim adjutor noster in aeternum Nolite desperare de clementia;«Salvatoris, nec de ejus auxilio usquequaque diffidatis, dummodo praesertim ve «xillum Dominicae Crucis, per quod est, agmen ‘caput hostis nostri contritum «praecedere videritis In hujus praesentia non poterit nobis obsistere hostium for- g«titudo, sed neque aliqua eorum nefanda machinatio, quam si occumbere con erimus, cum aeterni judicis fuerimus praesentati ante tribunal «tigerit, beati gloriae ejus; cum «atque in conspectu sanctis martiribus coronandi,quia jus «torum animae in manu Dei sunt Nolite ergo amittere confidentiam vestram Ipse «enim vocavit vos in aeternam suam gloriam Et scitote quoniam nullus sperans «in eo confusus est; accingimini ergo confidenter, filii potentes filii Dei, milites «Christi, et estote athletae Dei Patris invicti, securi de praemio, quod nec oculus vidit,: ecce enim in manus nostras se hodie tota victoria contulit «nec auris audivit * 1 Dei ii congregacio nolite desperare illo a Hiis itaque verbis expergefacti rantes, Domino in cœlum vociferantes, quoniam benedixerunt, in mternnmmise Et clamor exortus est magnus «Deus adjuva neor dia ejus a ! Deus adjuva ita »: ! ut mirarentur hostes quaenam haec esset laetitia Et qui antea timidi et imbecilles lotoque corde pavebant, nunc vacillabantrobustiores quovis pugile atque au daces et per sex divisi, ordine Ecce cohortes incedebant, gens effecti, solito detestanda atque omni saeculo delenda, dextra laevaque se effundentes, ceu copia canum lepusculos paucos girando occupantes nostros statim undiquevalla, verunt, quorum copiosa multitudo interitu eos obtexit ut vix alius alium pulvere cognoscere posset Jamjamque repulerant, jamjamque quassabant duas obducto acies nostrorum; sed rex Baldwinus, accelerato cohortis suae incessu, anteriores \ ut pius pater filiis suis carissimis in mortis articulo subveniens, ferocissimo ausu percussor suorumque hostium incursioni rigidus defensor, viriliter obstitit;, in qua signum album pendebat, robustum Arabem vibrataque hasta,sibi ob vium, cum equo etlanceae equum et ses faleris, ad terram prostravit ictuque sorem orco legavit Et subito ad alios aliosque se contulit; ymo et sui, resumptis ferire non hostes impetere et ubi hostium frequentiam viribus, cessabant, et, avium validiorumque multitudinem videbant, ceu accipiter stipatissimas in iilico immerserunt et strepitus ingens catervas se Fit fragor tela, jacula:,,confringuntur; scuta dirimuntur; jam umbo et galea gladiis re, cannae hastae sonabant et quasi caldaria percussa tinniunt Instant nostri; pes pede opprimitur;perfidi subruuntur; arma projiciuntur et ipsa cervix denudata, sudoribus made facta, difformior fuligine Et, clamore exorto, hostes in fugam vertuntur Nostri caedunt, obtruncant, obruunt, et, exiguo temporis vero, a tergo persequentes, spatio, plus quam et mulorum sessores equorum capitibus privantur; mille campus cadaveribus sternitur et cruore madefacta fugiunt, istinc illi caeduntur; fit strages spectantibus amœna Provero deinde in hoc prœlio de hostibus quinque ceciderunt; dux relatum quia millia est, etiam Babilonis, cujus ductu totuscaeteris tru ille est b In tumultu pars quaedam exercitus, partim cidalus inventus nostri illo strepitu, partim pulvere suffocata est ut nec anteriores postremis, neque postremi inde sic erant involuti hostibus, anterioribus quidquam subvenire licuisset, sed nec intelligere quid utrobiquecontigisset Unde factum est ut ea pars hostium quae sic cohortem de nostris pos belli eventum teriorem comprehendit, existimans totum sic contigisse nostrosque omnes perisse, sumptis armis interfectorum nostrorum,Joppen celeriter profecti sunt, qui, scuta et arma civibus intra mœnia custodien tibus, ostentantes regem cum suis omnibus occubuisse asserebant, ut hac fraude civitas praedicta redderetur Cives itaque obstupefacti atquegravi perterriti,, tristes et gementes in muris et turribus stantes, hostibus i tamen obsistere parabant Hostes vero, die illa totaque nocte subsequente 25, forisvali diorem haslee om, h (sec m.) dehinc c
excubantes, JoppenErant enim opinione quin quasi obsidione vallaverunt genti omnes equites et pedites Ut ergo nox incubuit, nec regem, nec aliquem de bello redire viderunt, tunc contristati sunt valde animo, existimantes ut totus perisset exercitus Tunc simul colloquentes de hiis dolorosis infortuniis, subito, communi de consilio, Tancredo Anthioceno legationem mittere decreverunt Mox et navi parata, cedulam sibi tradunt in haec verba: «Tancrede, vir prae- b scripta «cipue, miles strennue, accipe hanc cedulam, quam tibi qui Joppen inhabitant «querulose omnique auxilio destituti mittunt Quoniam, proh dolor! rex Jeroso- «limorum Baldwinus, contra Babilonios et Ascolonitas dimicans, in congressu «eorum devictus, cum omnibus quos secum eduxerat interfectusest Jamjam «que obsidioni dediti et ab ipsis hostibus impugnamur; ideo misimus ad te fes- c «tinanter, orantes ut nobis desolatis auxilium praebeas eruasque nos de manibus «inimicorum Quin ymo si de nobisest, tamen miserere sepul tibi nulla cura «chro Domini Creatoris tui, miserere civitati sanctae Jherusalem, nec patiaris eam «ab infidelibus occupari, du£n tempus superest nec adhuc diripimur, sed «libera nos »Dum ergo Joppitae sic dolore ac mœrore affligerentur, ecce rex Bal- d dwinus, de inimicorum persecutione regressus, in quorum castris et tentoriis ea et de eorum spoliis tam ipse quamsui omnes ditati sunt et vic nocte dormivit, tricem manum Domini laudaverunt *.
CAPITULUM XXXIV.Crastina lucescente aurora, quam beatae Mariae Virginis nativitas decorabat, col lectis sarcinis jumentisque oneratis, caute incedentes quasi ad bellum (timebat eriim ne adhuc aliquae laterent insidiae), versus Joppen, regio sonante cornu, iter agere cœperunt Cumque sic armati incederent, ecce subito fiunt eis obviam hostes, qui pridie, ut dictum est, contra Joppen, et catervatim ad locum belli properabant, scire volentes eventum rei Videntes itaque nostros, suspicati, ut Joppitas cum eis invaderent, et, gratulantes, praece sunt primo socios fore suos debant qui in equis velocioribus sedebant Nostri vero armati et, quasi ad bellum interfectorum hostium in capitibus gerentes, callide eos incedentes, signa et vittas primum intra se sumpserunt, ac deinde, gladiis extractis, quosdam trucidaverunt, quosdam vero praecipitaverunt et equos eorum incolomes tenuerunt Quod cum, protinus divisi sunt, et, passim huc persensissent posteri, se deceptos dolentes illucque per devia et rura cursitantes, in fugam versi sunt Tunc nostri post eos ruentes, quantum equi eorum pati potuerunt, eos caedendo et sternendo clamantes Joppen ingredi festinaverunt Quos ubi Joppitae appropinquare viderunt, primum, deinde, signa suorum cognoscentes, cum magna et rati sunt, et, quasi de morte suscitatos, inopinataJop
a gratanter susceperunt Magna quidem erat luec laetitia, non tamen sine moeslitia, quia singuli molestabantur pro electis militibus in campo relictis Qualiter autemab hostibus sunt circumventi et de eorum omnium interitu, quomodo etiam Tan credo legationem miserint, contristatus est valde pro eo quod de morte sua cartam sermones hujuscemodi; moxquede vita et triumpho suo cartam fieri jubens, quam b Antiochiae legaverant citius potuit pisset primam cedulam, et paratus esset, cum exercitu suo, Jherosolimam venire, subito brevigerulus alter sibi occurrens cartam regis Baldwini signo ei tradidit, priori multo dissimilem; quam cum legisset et de vita regis et victoria licet eum non dilexisset Et gratias Deo persolvit, didicisset, gavisus est valde, ipse quam omnes Antioceni, et sic expeditionem illam tam in Joppe refecisset, Jherosolimam Baldwinus rex requie modica se suosque profectus est, vota et Ibi a clero et populo cum magna reverentia, ut decuit, susceptus est Et siluit civitas nostra d Jherusalem octo mensibus ab incursione bellorum Commissum est hoc prœlium septimo idus septembris, anno tertio ab urbe Jherusalem capta, indictione ix lla
( Sequenti anno, iterum congregavit rex Babilonire exercitum copiosiorem priore, qui omnes Ramulam adeuntes et sunt Vastata messe, quasi ad castrametati ibi, cumWilheimo, comite Pictavi ensi, comes Blesensis eo Stephanus, et aliis plu, qui in ribus ab obsidione Antiochiae redierunt circumventos et ad praedationem in terram suam, ymo intra castra et munitiones ratus primo quosdam fuisse praecursores, qui suas ipsos hostes fore progressos,anteposuissent, eosque facile intercipi posse, confestim equos as causa praedae se cendit et cum paucis profectus est Stephanus tamen praedictus comes monuit ne incaute et absque providentia exiret Cui rex indignans respondit, dicens, etiam si ipse et socii sui essent in Francia, tamen ipse non permitteret insidiantes evadere Et sic, cum hiis qui parati erant, egressus est Mox comites praefati, equis et armis acceptis, cum omni militia, quae illa die in Joppe fuerat, subsecuti sunt Vae diei illi, quae tot nobiles atque viros praeclaros in 2j interitum et mortem eduxit! Dies illa, dies amara et a memoria dierum sollempnium penitus delenda! Ab urbe ad diem hanc non luit tanta calamitas et miseria in tota Jherusalem capta usque terra Israel, nec tanta strages virorum illustrium facta Heu infortunium! ignari 2ah ad mortem progrediuntur Et forsitan justo judicio Dei id eis accidisse non dubiau Bilesensis ii enim sine lege et consilio, unus post alium, quasi hcedi pelulan- a tes, cum superbia et in virtute sua confidentes, potentiam Dei, qua hostes suos superaverant, non magnificantes; Crucem quoque Dominicam, cujus praesentia sic obliti sunt, ut nemo eorum ejus memor esset hostes confundebantur, ea die se confidentibus, formidanda praesumptio! o pertimescendum Dei judicium atque ejus exoptanda miseratio ! Subito enim ab bhostibus undique circumdantur et pereunt pugnantes in virtute sua atque stren nue in hostes se vertunt, sed dispari numero atque praesentia etIlli om nes vix ducenti milites fuerunt; hostes vero duodecim millia et amplius erant Stulta praesumptio! Vana ostentatio! Impar conflictus! Si enim manibus post terga tanta tamen rebellis multitudo a nostris formi- c revinctis danda utique fuisset Sed hoc permissum erat ad correctionem posteris 8, ne sic insipienter aut temere se hostibus exponerent Ergo cadunt nostri, proh dolor! etet telis, nec parcunt viris nec equis; opprimun attonitos reddit; instant gladiis tur nostri invocantes misericordiam in pace sepulta sunt et spiritus illorum redierunt ad eum que, videns suos hac illacque sterni, sciens fugam dedecorosam et inhonestam sibi, jamjamque tardam restringere verescens, dum tamen adhuc quosdam superstites de optimatibus vidit, civitatem Ramulam quae prope erat, si tamen hostium cuneos abrumpere, ne omnes simul re decrevit, ut uno impetu omnes post eos ruentes adusque civitatis mœnia, ultimos caedendo,, quotquot erant superstites persecuti sunt Rex vero et comites et alii, intra mœnia in murorum ambitu confidebant, nec turris eorum protegerentur, neque enimrefugii eos omnes capere poterat, sed neque praesidium aliquod affuturum expec tare poterant Unde factum est ut, nocte adveniente, rex solus, comitatus armi gero, equum velocissimum ascendens, qui prae velocitate Gasela vocabatur,civi tatem egressus est, et, se tam morti quam vitae committens, per medios hostes se petiit Tres subinde milites eum subsecuti sunt, qui, transtulit atque montanapermoti, intempestae noctis silentio, tam equites quam pedites, vestigia ejus inse quuntur, vias atque semitas omnes circumquaque insidiis sepiuntur Rex autem per abrupta montium, per rupium asperitates, varia loca perlustrans, ut eorum manus effugeret, dietertia tandem opidum Arsut pervenit, ubi, nocte praecedente 28, quingenti fere hostes ei insidiati sunt, et ad muros usque progressi, tamquam explora tores, qui, paulo antequam rex advenisset, inde discesserant Redeuntes ergo ad Ramulam civitatem, sociis narraverunt quia de rege nullum scirent rumorem Tunc simul omnes eos qui erant in civitate acrius perurgentes, vi et timore illos nostri, ab hostibus-r - 13 Deum h.
sensis ibi capita sua perdiderunt, Hugo Laccinensis, Godfridusmulti alii ibidem trucidati sunt; quidam vero in manicis ferreis Babiloniam per ducti sunt; ita ut ex omni militia, quam rex de Joppe eduxeratsubsecuta fuerat, vix tres evaderent, quorum unus armiger ejus erat, alter vero Li tardus, tertius veroconfossi, nocte ac die, per devia montium fugientes, Jherusalem moribundi subin trant et infortunium, quod acciderat eis et civibus in Ramula, non sine lacrimis,innotescunt^ De rege autem, sive viveret, seu ultimum diem clausisset, nullum no verunt dare responsum G quantus luctus et mœror erat tunc in civitate! Omnes se miseros et peccatores acclamantes, in exterminium et depraedationem se in breviruituros pertimebant Episcopus autem Ramulensis, nec sibi, nec munitioni ec clesiae confidens, omnibus suis eductis, nocte in Joppen fugitivus evasit Rex vero, famelicus et tristis, Arsut oppidum ingressus, a suis gaudenter susceptus est atque functus est Interea Hugo de Tiberiade, miles inclitus, epulis modicis sompnoqued audito quod hostes Babilonii terram Israel ingressi essent, ratus quod regi neces, si cum suis ad eum veniret, assumptis octoginta strenuis militibus, ignarus quod regi ita contigisset, properabat in Joppen, et, ipsa die, ad vesperam,veniens Arsut, regem dormientem ibi repperit Rex expergefactus, ut vidit Hugo nem, laetatus est valde atque animo exhilaratus est \ e tus Mane autem facto, rex,barkam ascendens, per mare prope terram in Joppen devectus est et a civibus cum ingenti gaudio susceptus esi Hugo, die altera, eum, vocato quodam Siro christiano, qui montium compendia subsecutus est Deinde novit, rex misit eum in Jherusalem, ut ad se omnes venire faceret, quicumque ille volat sub opaca nocte devia, hostium Praepes et vitans mis de manibus inimicorum evasisset, gratias Deo in altissimis referunt atque ad ei omnes unanimiter excitantur et ejus injuriam, Deo praeduce, subveniendum Eademque nocte, indelate, quicumque arma ferre poterant ulcisci asserunt, juxta praeceptum regis, de civitate exeunt et fuerunt nonaginta armati viri Alii, fere ducenti, qui, tota nocte migrantes, altera die prope Arsut erant, quoque sinistris, inde secus mare contra Austrum Joppen hostibus apropin vitatiset quidam eorum ibidem fuissent inter comperti sunt ab quantes, hostibus mari ad natandum empti, nisi, jumentis derelictis, praecipites dedissent, se sicque Joppen incolomes pervenerunt Rex autem de eorum adventu congaudens, nec longius distulit negotium suUm gerere, sed, primo mane, suos adeduxit Ordinatis itaque agminibus, Ligno praecedente Dominico, hostes aggre ditur Inimici vero nichil tale oppinantes, sed instrumenta bellica omni studio parantes, ut Joppen Laciniensis h; Sacumensis m 3 Gotfridas 4 Perdomensis volat nocte rum, admirati sunt valde et primo haesitantes an ad bellum venirent, diu stabant
stupefacti Deinde, sumptis armis, obviam pergunt magnis cum, et mortuos se effundunt atque sagittis eos primo lacesserunt; circa nostros vivos Nostri quidem, de ordine dehinc accedentes et suo nil exeuntes, sed versus eos incedentes et primam eorum incursionemsus tinentes, grandine tamen sagittarum
visibus acriter eos repulerunt, et pedetentim runt, ensibus cominus nudatis et lanceis vibratis, cooperan te virtute sanctae crucis,audacter penetraverunt Iterumque in eos redeuntes et Dei auxilium magno cla more invocantes: «Fortis Deus! Fortis Deus!»aciem eorum robustioremsaverunt et collectam multitudinem reproborum, vellent nollent, fugere cœge runt; qui, dorsa vertentes, versus Ascolonam celerem fugam arripuerunt, nil de tentoriis vel eorum intus habebant meditantes,praedam nostrorum mor quae tuorum, ymo et pecora sua relinquentes celeriores equos habuerunt; qui celerius campum vacuum dimiserunt,et, usque dum viderunt Ascolonam, nun quam lora vel, propter equo quia pauci erant, non potuerunt, sed in eos qui celeres equos rum debilitatem et non habuerunt et pedites eorum, qui de campo non exierunt, injuriam suam ita liiis qui non vitam finisset; quibus ulti sunt, ut vix aliquis superesset ibi nudatis, putres nostros reverenter sepelierunt Sicque rex per Dei spoliatis et manum eorum elationem sic contrivit, ut longo tempore post inquietare eum non
auderent Et quievit Terra Sancta ab incursionibus inimicorum tribus continuis annis Rex autem cum triumpho Joppen regressus, laudans et magnificans est Deum, Factum est autem hoc prœlium anno Domini mc tertio in aprili, quarto autem anno ab urbe capta Jherusalem, ad laudem Domini Nostri qui vivit et regnat in saecula saeculorum
Verno denique tempore subsequente, cum sollempnitatejm Pascae solito more rex Baldwinus in Jherusalem celebrasset, urbem Ackon obsidione aggressus est Erat autem haec urbs populo christiano necessaria, pro eo quod ei inest portus na- g vibus aptus et intra mœnia quiete conclusus, ubi, postquam naves ingressae sunt, secure ab omnibus ventorum tempestatibus atque piratarum incursionibus nocturnis se continere possunt Tempore autem Ludowici regis Franciae, qui, tunc fuit in Damiata, quam expugnavit anno Domini 1249, viginti duo magna vasa in praedicto portu collisa sunt et in Damiata triginta Singuli tunc viventes nunquam viderunt tam horrendam maris tempestatem, sicut tunc hora meridiei erumpebat; Anno Domini mcvi, mense januarii, celebratis diebus Natalis a et Apparitionis Domini, rex praedictus Baldwinussui dilatare cupiens, quod secun fines regnidum diametrum a Joppe ad Jordanem vix duodecim milliaria alemanica inTatitu; de ampliatione et situ ejus cum hiis, qui secum dine, sicut vidi, possidet festo interfuerant, disserens quid facto opus esset, consilio tunc, suaserunt ei ut classem Januensium et Pisanorum, qui in portu Laodiciae, usque dum venirent expectaret Eo tempore venerunt de Antiochia legati missi a civibusad Tancredum, cognatum Bœmundi, scribentes et orantes ut eis et regno Antio chiae subveniret et ut loco cognati sui, dum ipse in vinculis teneretur, eos tuerinon dedignaretur Timebant enim Turkos et vicinos adversarios, ne super eos rue magio obtinebat et in Jherusalem templum Domini, sicut verus collator, et vicum proximum jure suo possidebat, sed regi Baldwino infestus erat propter quasdam antiquas seditiones Ideo neque regi neque ejus imperio subditus esse voluit Au dimissis Kaifa et Tiberiade omnibusque quae dita itaque sibi jure competebant, secessit in fines Antiochiae et in locum Bœmundi susceptus est b Rex autem Baldwinus munitiones illas ditioni suae et redditibus suis annec tens, postea cuidam provido militi, Hugoni de Fallenberg, possidendas tradidit et quasi haereditario jure in aevum obtinere concessit Erat quippe jam martius mensis Ingrediente itaque verno tempore, classes Januensium et Pisanorum, de, applicuerunt Jafam, quae Acluumx culosum habens portum, ubi a rege, qui ibidem eos praestolabatur, cum gaudio magno suscepti sunt Hiis temporibus haec Jafa populosa erat civitas; meis autem diebus ego, exui peregrinus, hospitem in ea non inveni, quia nemo inhabitabat Navibus itaque ad terram tractis, quoniam prope erat Pasca, Jherusalem profectif sunt Sabbato autem Sancto illucescente, omnes cum cereis et lampadibus basili Sancti Sepulchri ingressi sunt Est enim consuetudo, ut attentius ea die et cam obnixius quam aliis diebus Christiani orationibus insistentes ad templum Sancti, et lumen cœlitus illic Sepulchri conveniant quam inenarrabile Sed contigit ea die id quod contigisse memoratum est, ignem antea non scilicet illum, nec hora diei tertia, nec vi a, nec ix a, qua solebat, accendi, qui corda Fidelium laetificabat, sed nec tota die illa nec nocte sanctissima omnes universos, quantus a primaevis acciderat, adeo ut quidam eorum fere in desperationem corruissent Quidam deh terra illa aufugere et in suam reverti patriam vel in exilium proficisci et ibi poeni, iram tere promittebant Nullus enim locus sine mœstitia, sine lacrimosa tristitia autemTiberia ergo - cecidisse metuebant, et, qui materialem ignem non mittebat, a quippe Dei super se ignem sui amoris, propter peccata sua, amisisse merebant Cum Graeci et Siri, in lamentationem prorumpentes, Kyrie eleyson crebris vocibus, tundentes pectora, •
repetebant Perlectis itaque diei sabbati lectionibus, et more solito gnece et latine aiternatim expositis, diurnoque officio peracto, patriarcha Dambertus \ reserato Se pulchri ostio, solus ingressus est, et, lumine non invento, tristis egreditur Deinde, post paululum, iterum atque tertio locum eumdem visitans nullaque signa luminisante tumulum Dominicae Sepul in lampadibus Sepulchri reperiens, prostratus turae, preces, cum pectoris tunsionibus, ibi fudit interne, clero et populo interim Ky rie eleyson, cumcaeteris precibus, acclamante atque nuntium luminis patriar cham expectante, jam sole ad occasum vergente, egrediens de c Patriarcha vero Sepulchro, locum eminentem, qui factus est ad loquendum, ascendens, baculum habens pastoralem, innuit populo silentium Erat enim quoddam perutile et valde Cumque sacra admonitione necessarium, quod populo intimare desiderabat de Scripturis sanctis, quibus ad plenum imbutus erat, sermonem fecisset, pondus orationis in se finire volens, reum et indignum coram omnibus se confessus est, et multis criminibus se implicatum contestatus est, Deumque erga se offensum lugubri voce et vultu intonuit; ideoque gratiam illam, quam de cœlis in terram ad consolationem populi sui mittere solebat, aut differebat, aut penitus negabat baculo, et cura se omnino abdicans pastorali, pronum se Depositoque et, manibus expansis, lacrimas fudit, et omnis plebs, ut chori conjecit, vidit, simul et, ad terram prostrati, ex corde orantes ut sibi et ipsis Dominus propitiaretur Vespere autem facto, omnes discesserunt et quidam orando totam noctem insompnem duxerunt per ecclesias In ipsa vero ecclesia Sancti Sepulchri nullus permanere ausus erat: prohibitum enim nocte in ea permaneret, sed, januis clausis 14, extra templum excubarent; et de tanto lumine populique frequentia quae tunc, hac nocte, tam lumine quam populi frequentia privata est et lugubrisremansit eamque tenebrae comprehenderunt Aurora crastina illucescente, rese ratur a custodibus ecclesia, ingrediente tam clero quam populo, et lumen tunc invenire sperantes, unus post alterum, limina comprimentes que intuentes, i^ulla adhuc luminis vestigia Reserato denique ostio reperiunt Sepulchri, et tribus praecipuis ecclesiae personis, cum Damberto patriarcha, ingre dientibus, nichil ibi repertum est Tunc mœror et luctus a clero et omni populo in, ac si ante non luxissent Rex ipse Baldwinus anxius et tristis excelsis exortus est ante fores Sepulchri desolationem hanc iniquitatibus suis imputabat Nec enim 22, antequam ipse in regem electus esset, hoc infortunium in Jherusalem acciderat; quapropter, deposito dyademate 23, regni principatu et dominio se voluit privare, nisi a quibusdam discretis esset prudenter confirmatus, dicentes quoniam regnum et sacerdotium christiano nunc potiretur imperio, idcirco lumine cœlesti illo nonindigere, sicuti eo tempore necessarium erat, quando- Sarraceni et Arabes domi si non vidissent quoque anno A nabantur in urbe fieri, Sepulchruin qui, talia, Christi et cultores ejus, quotquot invenissent, delevissent Haec et hiis similia adconsolationem invicem ruminabant Et jam, quasi prima hora diei festi praeter flentes diurnum officium, qui est cantus eunte, quid agant ignorant, scilicet an, an omnino sileant Tandem de hoc privilegio meditantes, quod laetitiae, incipiant b Salomoni concessum fuisse legitur a Domino, ut, si quis puro corde oraverit, in templo ad sanctuarium ejus pro quavis necessitate exaudiretur Ad templum igitur Domini processionem fieri instituunt Mox patriarcha, Cruce Dominica praecedente, cleroque flebiliter psallente, rex et populus ad templum usque lugubres subsecuti Graecis interim et Siris atque Armenis ad Sepulchrum orantibus Peractis sunt,, ut institutum erat, caerimoniis, orationibus etymnis in templo Salomonis, itaque redeunt ad Sepulchrum Domini Necdum templum Sepulchri ingressi essent, ecce nuntiatur lumen advenisse et lampadem, quae ante Sepulchrum erat, accendisse.Quo audito, festinaverunt omnes, et, aperto Sepulchri ostio, cujus claves in pro, lumen optatum inveniunt, gratias Deo in altissimis red cessione delatae fuerant, festa dies venerabilis toto aevo, in qua terrenis cœlestia n dunt, dicentes: «Salve junguntur »Accensoque cereo uno, lumen offertur clero et populo intuendum.Tunc omnes proni in terram adorantes glorificav erunt Deum qui aspexerat deso lationem eorum et angustiam, nec amovit misericordiam suam a deprecationibus humili averuntque illi animas eorum, indulgentiam fusis lacrimis postulantes, et laetitiae prorumpente «Te Deum Deinde, choro in voce et suas, et cerei omnes per ecclesiam accensi sunt, et thuribula et thy laudamus, etc »10 est fumo et domus Dei miamatha odore aloe adoleverunt repleta et et, Indiani cum Siris, suo more, incensi; chorus laetus concinit; Graeci et Armeni, sit quod per laudibus altisonis prophetam psallitur: Heec dies, quam fecit Dominus; exultemus in ca \ et Imlemur Deinde, patriarcha in sede reformato, rege quoque Baldwino corona et vestibus ornato, cantor introitum missae intonavit, sicque sollempniter missa celebrata est et pascalis illa sollempnitas in Dei laudibus
Hic Baldwinus rex regnavit decem et octo annis Tandem sub monte Calvariae, in capella, a sinistris cum ingreditur, est tumulatus Super sepulchrum ejus, sicut vidi, sculpta sunt haec metra: Primus rex Baldwinus, Judas alter Machabeus, Sp es patriae, vigor ecclesiae, vilius utriusque, Quem formidabant, cui dona tributa ferebant Cedar et Egiptus, Dan, homicida Damascus,
Proch dolor! in modico clauditur hoc tumulo - 10 h
Secundus rex Terrae Sanctae, eo quod
et eciam corruptibilis non curantes, extitit dominus Ludwicus Hyspanus fructu carnis de Burgo, consanguineus eorumdem, miles strennuus, in regnum rite electus Hicin primo suo bello, cum septingentis equitibus paucisque peditibus, Gassi, princi pem gentis Turkorum, cum magna multitudine, caesis ex ipsis plus quam duobus
millibus, fortiter de campo rejecit In secundo bello, secum habens mille et centum equites, duo millia peditum, principem Damasci, cum novem millibus, et ex illis plus quam nostris vero viginti quatuor, fugam appetere mille interemptis, de cœgit In tertio bello, miraldum Ascolonitarum, cum Egipliis multis, de campo fugavit In quarto bello, Torquinum 6, principem militiae regis Allexandriae, inter de ipsius exercitu duobus millibus et de Christianis centum et quatuor viris emptisipsum ad fugam potenter artavit Dehinc, quinto anno regni sui, ne forte in pro speris extolleretur, captus fuit in bello a Sarracenis et duobus annis in carceribusdetentus, quo tempore dominus patriarcha, de consilio reginae cum nobilibus re, nomine Dominico, cum quadraginta galeis, gionis, concurrente duce Venetorum 9 Tyrum, civitatem inunitam et quasi inexpugnabilem, diutina obsidione magnaque sanguinis effusione expugnaverunt Quod videntes Sarraceni et attendentes quia per Christianos, ex captione sui regis, magis, ipsos amplius timentes, regem eorum capto compensatos Civitates quoque qui post liberationem persequebatur copiosius eos castra et
, acquisita munivit Tandem, tertio decimo anno regni sui, plurima prope Sepulchrum Christi in templo, juxta murum chori, reverenter tumulatur XgHS
rex almae civitatis erat dominus Fulko, gener praedicti Ludwici, Tertius vero comes Andagavensis, quia videns rex praefatus Ludowicus quod haeredem filium non haberet et linea consanguinea honorandi Gotfridi in posteris haeredibus deficeret, pro praedicto Fulkone, cui filiam suam, nomine Milicendam, in ipso vivente, misituxorem tradidit, et post mortem simul et regnum assignavit Defuncto itaque Lu dowico, et Fulkone ab omnibus in regem tra magnam gentis multitudinem miraldi Persici campum circa partes 20 Antiochiae progrediens, tria signatus cruce, audacter ad millia de ipsis occidit, reliquos bili cum triumpho adpropria remeavit Hic, more praedecessorum suorum, regnum prudenter gubernans, et, sicut Augustus, augmentans, undique hostes debellans, dum juxta territorium Akonense leporem infestaret et a Contigit autem eventum jugiter cum canibus insequeretur, de equo cecidit, et, conquassatus ad mortem, relinquens duos fdios, scilicet sui, de hac et juxta sepulchra aliorum regum felicis memoriae tumulatur.
Quartus rex Latinorum in Jherusalem b, primogenitus praedicti regis Fulkonis, qui, sublimatus in regem, licet adhuctamen potens gratia et providentia Dei Nono anno regni sui, magnam multitudinem Turkorum ipsum juvenem, inexpertum ad ardua facta, debellare inten, Dei auxilio, quibusdam ex eis in prœlio interfectis, quibusdam captivec abductis et fugatis, fortiter expugnavit In altero prœlio, principem Damasci, no mine Naradinum, cum magno exercitu, a campo fugavit, ex ipsis quibusdam de potioribus captis, quibusdam interfectis, paucis evadentibus, victoriam reportavit gloriosam Hic Baldwinus, viginti quatuor annis regnans 9, sine liberis, de hac vita migravit.
Quintus rex Jherusalem fuit Albericus, praedicti Baldwini germanus Hic, in primo bello suo, in partibus Egipti, cum Dargan militiae Egiptiorum,, principefacta strage, militarem obtinuit victoriam In secundo bello, cum trecentis et sep tuaginta equitibus, paucis conjunctis peditibus, principemmilitiae Damasceno rum, cum duodecim millibus Turkorum et novem millibus Arabum, audacter invasit, centum de Christianis cadentibus, mille autem et quingentis de hostibus.die, ab invicem discedentes, prœlii triumphum cum suis repor Declinante autem tavit Sic hostes undique removens, anno duodecimo regni sui, feliciter mino requievit
in Jherusalem fuit tertius Baldwinus, praefati 17 Alberici Sextus rex Latinorum, suis temporibus, regnum ab incur filius unigenitus Hic coronatus in regem, qui sione hostium strennue conservavit, sed leprosus erat 20 Hujus temporibus, Sala, omnium soldanorum nominatissimus, surrexit, qui primus totam Terram dinus Sanctam invasit et expugnavit Iste tamen Baldwinus, tertio anno regni sui, ipsi Saladino et viginti millibus sui exercitus, cum trecentis 23 Ixx equitibus et paucis scilicet relinquens peditibus, in partibus Ascaloniaetianis, ipsum Saladinum cum gente sua viriliter fugavit In alio bello, juxta Tibe supra mare Galileae, cum septingentis equitibus et mille peditibus, ipsum riamSaladinum cum decem millibus Sarracenorum et Arabum sic confuse a campo gavit, mille tamen eorum occisis, quod, diebus illius Baldwini, regnum Jherusalem infestare nunquam ausus fuit Ille namque, temporibus suis, regnum strennue de- b fendit, hostes assidue impugnavit, sed pro infirmitate sua uxorem ducere abnegavit.Duas sorores, quas habuit, nuptui tradere disposuit, seniorem, nomine Sibillam, co pulavit nobili militi domino Wilhelmo de Longa Spata, marchioni Montis Ferrati, spondens sibi regnum relinquere et filio suo masculo, si et Wiihelmus pollicens assensit, qui, eodem anno, ex praedicta uxore sua filium generavit, nomine avunculi sui Hic Wiihelmus obiit priusquamrex sororius suus Hoc audiens rex, infirmus jam dolore, jam mcerore molestaba tur; praecavens tamen ne liostes suam scirent lescenti, nomine Gwidoni puerum que haeredem et regnum suo gubernaculo defensaret Qui uxorem regi menque regni suscipiens, sed, paucis evolutis diebus, ipse regis limites excedens, ipsumque offendit, sic quod rex eum a dominio collato regnique gubernaculo alienavit Et, congregatis sui regni baronibus, nepotem suum septennem in regem fecit inungi et eumdem puerum et regnum tutelae domini Bertrandi, comitis Tri- e Eodem anno regni sui octavo, rex morbidus politani, plenius committebatextremum diem clausit, et, more aliorum regum defunctorum, juxta chorum ec clesiae Sancti Sepulchri abintus, contra collem Calvariae, traditur sepulturae CAPITULUM XLIV.Jherusalem fuit quartus Baldwinus, filiolus praedicti marchio Septimus rex in nis Montis Ferrati, de marchionatu Ytalie, qui, eodem anno quo rex, avunculus suus, defunctus est, sine regiis actibus, citius, et culum in regio modico sepulchro est tumulatus.
Octavus rex Jherusalem, secundus maritus prae Sibillae, qui summitatem scalae, volando, non ascendendo, pertingere meruit Unde, ergo habitibus subito mortuis praedictis volens, regiis privari., haec Sibilla reginae honore et nomine in se gaudere nitebatur, ma astute blandiens cum domino ritoque, more feminarum complacere volens,, A patriarcha etaliis regni nobilibus, ignorante comite Tripolitano, cui regni da batur gubernaculum, ipsum Gwydonem in regem fecit inungi et in solio regio citius sublimari Quod audiens comes (ipso non requisito hoc opus praedictus et ipse ad regnum anhelasset), haud longe post, cum factum fuit, qui forsan aliis circumquaque Soladino Sarracenis treugas et excogitare Cœpit occultas, et, ut amplius regi electo resisteret, cum domina totius Galileae, quae tunc vidua erat, matrimonium contraxit Quo facto, exorta est in regno dissensio, quidam regi, quidam in) augmentum adhaerentes, quod viam dabat comiti, discordiae, Sarracenis regem atque regnum audacius invadendi Occulto itaque et laeto animo, quod attendens Saladinus est divisum, sperans desolationem, ejus contrarios regi affligere et impugnare sub colore nitido, quasi mox cœpit fideles regi adhaereret, quem postea biis modis ad certamina belli provocavit, ut infra lucidius habetur, ubi, peccatisexigentibus, plurimis interfectis militibus, pluri misque sponte se reddentibus, multis etiamletaliter volneratis, juxta mare Ty beriadis, capto rege cum magistro Hospitalis*, magistro militiae Templi, totum infra, annum regnum et expugnavit b Ecce Terram Sanctam obtinuit Christi,, quam dominus Gotfridus, princeps Lotringiae, carus Deo et sanguine dedicatam hominibus, cum suis laude dignis militaribus, anno Domini m nonagesimo nono, quintadecima die mensis julii, arduis laboribus acquisivit, ille rex Gwido, cum elata sua uxore, Bertrando praedicto machinante, peccatiseorum exigentibus, annoE Domini m nonagesimo Ug- octogesimo septimo, quarta die mensis julii, alie quae in materiam laudis suae et usum necessitatis nostrae creavit? Vidit Deus omnia fecerat, et erantvalde bona, et nil odit eorum quae fecit, solum peccatum odit, quae, cum sex diebus ccelum et terram solo verbo crea Unde persequitur et destruit vit, annis plus quam triginta ad destruendum peccatum in mundo laboravit; hoc solum displicet ei, qui tamen naturaliter bonus est et mitis Hoc est quod de angelo dya reddit amico inimicum, de libero servum, de incorrupto mortalem, de bolum facit, de beato miserum, de filio Dei filium dyaboli Hoc est, de cive fixulem et ejectum quod nunquam impunitum dimittitur Unde, peccatis praedictorum hominum exigentibus, qui Terram Sanctam sceleribus sordidabant, ipsum Dominum vocantes, qui factus est nobis crudelis, ut et in favillam Facta est quasi vidua domina gentium, titudo nostra redacta est princeps provinciarum, sub tributo Hoc contigit ex dissensione facta inter regem h Gwidonem et comitem Bertrandum per superbam reginam, ut praedictum est, qui ante paucos dies plures Christianos Attendens haec prostravit, iterum congregavit multitudinem Arabum ex Arabia 24, Aleppa, Da, praemisit autem ante faciem suam decem millia masco, Egiptolabori c - et usum omnia que om destruit equitum, qui per terram praedicti comitis, qui tunc treugas cum Sarracenis habe- a bat, ad partes Tyberiadis et Nazarethis vastarent, nostros provocarent, si forte incaute eos persequendo vellent fugare, ut et illi eos captivos possent tenere Nec effectu caruit astuta eorum machinatio: perimere vel nam magister militiae Templi, cum fratribus suis septuaginta, incaute progrediens, cum magistro Hospitalis, qui cum decem fratribus de castello suo venerat, con- b et omnes fere clusi sunt ab hostibus et detenti sunt et viginti militesy pauci cum magistro Templi eyaserunt; sed magister Hospitalis trucidatus est prima die maii Ex tunc Sarraceni animosiores facti sunt, nam, mense sequenti, omnibus viribus suis collectis, civitatem Tyberiadem obsederunt julio Comes praedictus, cujus erat civitas, jam a Sarracenis ruptis treugis, recesserat, cuxore sua in praesidium relicta Rex autem Gwido et idem comes, quasi cum to tius terrae nobilibus, tam equestribus quam qui tentoria sua circa fontem Seporodanum quindecim millia armatorum; peditum autem cum arcubus circiter xij millia Die sequenti, dum nostrorum exercitus versus obsessam civitatem progrede- d itaque retur, Saladinus, a dextris et a sinistris eos acriter infestans, in loco arido et ininaquoso exercitum nostrum castra locare cœgit Saladinus, sequenti die, prius quam ad aquas pervenire nostri potuissent, juxta castrum Toron ordinatis acie bus, equis et equitibus nostris siti arentibus, hostiliter irruit in nostros Erant dies Martini Anno Domini 1187 ferventes valde mense julii, die translationis
, est populus Christianorum traditus, cum potioribus detentus est Et lignum Sanctae Cru Gwido, rex Jerosolimorum cis, quod secumita quod nun, lamentabili infortunio amiserunt, detulerantquam potuit inveniri Deinde Saladinus quemquam Templariorum decollari prae deleri Qui autem evaserunt, et qui in civitatibus et munitionibus cepit et omnino manserunt, velut mulieres meticulosi facti sunt, et emarcuit cor eorum, ita ut plures ex ipsis paucos Sarracenos expectare non auderent Unde statim post hanc victoriam cives Tiberiadenses resignaverunt Saladino civitatem Inde Baruttransiens sine contradictione eam recepit a civibus desperatis Biblum sine diffi cultate obtinuit De civitatibus maritimis, ab Akon usque Askolonam, nullam habuit resistentiam Ascolonitae, eo quod inexpugnabilem esse credebant suam civitatem, insultum autem 25 Saladini cognoscentes, responderunt quod civitatem suam non relinquerent, donec Jherosolimitani suamergo 27 Saladinus ante Jherusalem sua fixisset tentoria, tradiderunt ei civitatem As, hac conditione, ut liberi cum hiis, quae secum aufferre possent, egre- hderentur et usque in fines securos ire permitterentur, quod eis concessum est Post, in manus deteriores et sacrilegas inciderunt 31, cum satellitibus suis, filiis 34 Belial, Quidquid enim detulerant comes praefatus et insultam - 29 quod m.
A qui exulibus fratribus suis compati debuerant, prorsus abstuleruntDum quaedam matrona parvulum suum super humeros deferens ab his conchris tianis, pejoribus Tureis, spoliaretur, qui nulli sexui parcebant, nec etiam pudenda perscrutari, erubescebant et ea quae sibi Sarraceni pro se et filiolo suo nutriendo, hii ad quos fugerat rapiebant Quapropter supra modum turbata est, reliquerant tristitiae et desperationis absorpta, proprium filium in mare projecit et, spiritu Saladinus denique non segnis usque Tripolim pertransiens, videns quia ibi civium multitudinem et cum eis qui ad eos confluxerant ad resistendum paratam 4, cogi tans quod de manu ejus haec civitas evadere non posset, postqqamalias occu passet munitiones maritimas Audivit etiam quia princeps piratarum in mari dec regno Siciliae, cum octoginta galeis ad nostrorum subsidium in brevi veniret, misSiciliae Hic enim, postquam lamentabilem casum regni Jhero sus a Vilizo, regesolimitani audierat ab hiis qui ad partes Occidentales in navibus confugerant, con festim, eadem aestate, cum praedictis galeis, militarem populum cum victualibus transmisit Saladinus interim, non segniter urgens christianum populum, inframensium spatium, totum principatum obtinuit Antiocenum, praeter An trium tiochiam et Castrum Patriarchae ibidem, a quo, sibi data copiosa pecunia, recessit, spem certam habens, quod, aliis circumquaque captis munitionibus, sola ista civitas diu repugnare non posset in regnum RevertensJherosolimita igitur, ad civitatem Tirum 9, quae sola ex omnibus hujus regni civitatibus reman serat, quam cum magno exercitu obsidione undique terra et mari vallavit \ gHwT; -:
Erat autem in tempestate in Tiro vir nobilis et strennuus, Conradus illa, marchio Montis Ferrati Nam in turbine illo magno, quo nostri ceciderunt, ipse, de Consta ntinopoli veniens, illuc Hic dixit populo in civitate, quod sibi eam daret si aliquo ingenio vel arte civitatem defenderet, si haec verba benivoli erant, facientes sibi homagium, nam ipsi, quasi dam Cives addesperati, nullo modo posse resistere fortitudini Saladini formidabant, qui universam jam occuparat regionem Ipse igitur marchio ex parte terrae viriliter resis tens, ex parte maris galeas Saladini succendit Unde inimici turbati sunt valde,et, soluta obsidione, recesserunt Ipse tamen Saladinus sine magnis expensis et san guinis effusione credebat eos angustiare et ad deditionem hoc fecisset facile, nisi Deus aliter providisset Nam castrum Safat: quam in montibus ibidem munita ipse ad deditionem compulit, sed alio temporediu tamen victualia habuerunt, restiterunt Quomodo ergo tam pauci et perter riti homines huic potenti exercitui resistere potuerunt? Hii rumores et casus lamentabiles universas regiones Occidentis conturbaverunt, ymo et illa Romanae, qui tempestate praeerat inconsolabiliter ecclesiae: dolens quod temporibus suis, scilicet anno 23, Orientalis ecclesia tam mise 187 Jmi 4-4 rabilem incurrisset ruinam, ex hac perturbatione et anxietate febrem incurrens, a non multo post vitam suam finivit Cui successit Gregorius, qui septem mensibus est Clemens tertius, anno Domini 1187 Hic modis sedit Post illum sublimatus omnibus laboravit ad Christianorum succursum et ad Terrae Sanctae liberationem, invitans et admonens Occidentales principes et omnes fideles et plenam Christi omnium peccatorum suorum remissionem injungens, quatenus ecclesiae et almae civitati^ induti virtute ex Alto, succurrere non differrent Innocentius papa etiammagnum concilium congregavit, in quo statuit, ut post Agnus Dei, in Missa, psal mus Deus, venerant gentes, etc, per totam Ecclesiam legeretur Hic papa uno anno supervixit Grego rius Xet ecclesia rum tunc decimae per sex annos ad subsidium Terrae Sanctae sunt ^deputatae Ex quo factum est quod imperator Fridericus pus rex Franciae, Richardus rex Anglorum et multi alii nobiles et ignobiles, signocrucis humeris suis affixo, ad succurrendum Christianis Orientalibus iter arripue runt Sequenti aestate post amissionem Terrae Sanctae, rex Gwido, de captivitate emissus, eum civitatem Tirensem non posset rehabere, eo quod praedictus marchio, tamquam propugnator, ipsam sibi propriam ex pacto vindicaverat, nec de toto regno suo saltem unum caSale ibi remanserat, veritus, confusione praesertim, cum Terra! Sancta sub ipsius regimine esset amissa, cum paucis valde quos colligere potuit, Akonensem obsedit civitatem Erat autem frater ejus cum eo 6, Galfridus de Lisiano, vir animosus et strennuus, qui, gratia fratris sui, alios praecesserat pe- e regrinos Dum sic res agitur, miraldi dixeruntet ut eam capere festi repelleret a civitate Akon, quae sibi a Deo collata esset, naret Respondit: «Volo differre usque ad adventum fratris mei, qui in proximo est, ut et ipse particeps sit gaudii et victoriae nostrae.»Interim vir nobilis et proba tus, Jacobusde Avenis, cum multitudine navium, adducens secum B rabantinos et Frisones, ante Akon sua fixit tentoria Insuper multitudo nobilium de Campania et Burgundia, necnon qui ex praedictam applicuerunt civitatem Ut autem improvisas hostium evitare possent irruptiones, castra eorum et papiliones fossato undique munierunt Quantas autem, antequam praedicti reges Franciae et Angliae G tribulationes et detrimenta inediae, perpessi sunt, longum esset enarrare Nam eorum machinas frequenterSarraceni combusserunt, multos sagittis letaliter vulnerantes, frequenter et occide runt Multo plures inedia, labore et aeris intemperie vitdm ante civitatem finierunt Videntes igitur quod facile civitatem expugnare non possent, praesertim cum hii qui in civitate erant fortiter resisterent et Saladinus, cum exercitu suo, eos ex parte fossati crebrius infestaret, quadam die contra hostes pugnaturi exierunt Sarraceniautem, cum longe plures essent, nostros expectare non audentes, castris suis re Nostri vero, cum ad castra relicta pervenissent, sumptis quibus lictis, fugerunt licuit, et ipsi perterriti fugere cœperunt Sarraceni igitur, resumptis viribus, reversi sunt, nostros posteriores, tam equos, quam equites, vulnerare et occidere cœperunt;plures autem de nobilioribus, qui dedecus reputabant terga dare et fugere, con Inter quos magister militiae Templi et Andreas, clusi sUnt ab hostibus et occisi
a comes Brennensis, eum quam pluribus nobilibus Hii autem die ceciderunt illo qui in civitate erant, exeuntes et nostris in reditu runt et occiderunt Tanta autem erat gentis nostrae confusio et perturbatio, tantus invaserat, quod pauci de omnibus timor fugientes hiis qui exierant evaserunt Cum vir strennuus praedictus Galfridus, qui ad castra custodienda remanserat 4, cum hiis quos secum habebat, eis succurrere festinaret, ecce equus quidam, qui de manibus domini sui evaserat, quem quidam insequentes comprehenderetur, ex hoc inulti crediderunt nostros a facie inimicorum fugere fugientibus, ad tentoria sua cum magno dedecore redierunt et ita, fere omnibusCumque per annum et ultra nostri, qui praecesserant, reges et principes subsecu expectarent, fames valida et victualium penuria orta est inter eos, quod turos carnes equorum et cadavera animalium coacti sunt manducare Ex quo factum est quod pedites eorum, tanlam penuriam amplius sustinere non valentes 9, contra mandatum majorum, fere tria millia in Sarracenos transierunt 10, ut arte vel fraude a castris eorum victualia reportarent Hostes autem astuti, fugam simulantes, non solum victualibus, sed et variis suppellectilibus illos homines incautosone serare permiserunt Cumque, sic sarcinati et sub ponderibus praegravati, reverteren tur exultantes, Sarracenis subito subsequentibus, cum impetu in eos irruentes, ecce unus non est visus, qui inimicis resisteret, non solum praedam, sed arma sua abjicientes, omnes fere in hac fuga prostrati sunt, vel in mari fugiendo sunt E submersi Hiis diebus Sibilla regina praedicta in exercitu mortua est.
Imperator Fridericus primus, Friderici, ducis Sweviae, filius, cum magna titudine pugnatorum iter arripuit per Ungariam, Bulgariam sibi Filomena supra dictum est; subjugataubi, dum, aestu maximo, balneandi gratia, in fluvium, quod Fretum dicitur, de scendisset, anno imperii sui 38, die Beati Barnabae, casu flebili submersus est b, multis videntibus, et interiit in totius Christianitatis detrimentum et in Antiochia tumulatus Adeo enim adventum ejus metuebat Saladinus, quod muros Laodiciae et Gibilis, Tortosae, Baruti et Sidonis, eo quod per partes illas ipsum imperatoremsolis munitionibus et turribus reser transiturum putabat, disrumpi G vatis Praedicti autem duo reges, cum navibus et galeis et bellicis instrumentis et copiis victualium, portui Akon applicuerunt Obsidentes igitur civitatem ex omni parte, per totam illam aestatem, continue impugnaverunt Hiis autem qui intus erant acriter resistentibus, pirarias et machinas nostrorun\petrariis confringentes,igne quoque castella lignea, quae nostri cum expensis magnis fabricaverunt, suc cen dentes, multas molestias nostris intulerunt Cum autem, quadam die, novos pugnatores cum armis navi maxima, alto velo vento distento, et victualibus in illa, ecce rex Anglorum cum galeis suis juxta portum a Saladinus mitteret in civitatem eis occurrens, navem cum omni populo submersit in profundum Nam praeter alia, et armata fuerat, dictum est postea quod in ea fuissent quibus navis Onerata et per hoc multum serpentes, quos in exercitum nostrum mittere proposuerantsperaverunt Philippus autem, rex Franciae, sine intermis nostros dampnificare sione muros civitatis, turres et mœnia, immissis petris, concutiens, machinas hos- b tium et aedificia corrumpens Sed et rex Anglorum, ex altera parte, periculosos etfrequentes insultus inferebat inclusis, cumque ex continuis molarum attritionibus murus rumperetur, attendentes inclusi quod diu resistere non possent, hac con ditione resignaverunt civitatem, quod, salvis personis, exirent, et, ad hoc, lignum Crucis, quod Christiani in prœlio perdiderant, se reddere promiserunt Principes nostri credentes eis, liberi et illaesi sunt emissi Cum autem Lignum Dominicuminvenire non possent, iratus rex Anglorum omnes illos qui ad partem eius cesserant praecepit trucidari Rex autem Franciae captivos suos pro redemptione nos trorum, quos Sarraceni in vinculis tenebant, reservavit, temperantius et mitius civitatem esse et magnam partem suorum interemptam, consternatus est animo, nec habens spem ut alias civitates obtinere valeret, muros maritimarum civitatum, scilicet, Caesareae, Joppes, Ascolonae 10, destruxit Confusis itaque Sarracenis, exer citus noster hiis diebus facile expugnasset non solum regnum Jerosolimitanum, sed et magnam partem terrae Sarracenorum nisi humani generis inimicus, tantis e, j successibus populi superseminaret zyzaniam Immisit christiani invidens, enim inter praedictos reges aemulationem et discordiam Unde et inter principes facta est contentio Nam rex Franciae commotus, relicto duce Burgundiae, statimpost captionem Aton recessit In hoc male egit, nam Saladinus, sicut postea rela tum est, totam Terram Sanctam si reges nostri eis, tantummodo simulassent quod terram ejus unanimiter vellent invadere et inter se concordiam ordinare \ h (sec m.) civitatem; onerata in mitteret a Hic addit c: Finitum est hoc opus per me Antho Hanc tunc temporis plebanus in Voringen a existens nium, clericum alteram rubricam habet finis De Gotfrido dyocesis, sub anno Wratislaviensis Sic est: Domini mcccg vigilia sancti Andree duce Lotringie apostoli, * Voringen, haud ignobilis locus in Hohenzollernensi principatu, ab urbe Sigmaringen versus Boream situs.